Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Olbia (Sardiinien)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

|  |  |
| --- | --- |
| Olbia (Sardiinien) (Sardinien)

|  |
| --- |
|   |

 |
| **Olbia** uun Sardiinien |

**Olbia** as det fjuardgratst steed uun Sardiinien, Itaalien. At steed leit uun a nuurduast faan't eilun. Det hee 60.491 lidj (2021). Sant 2021 as det ian faan a hoodsteeden faan det Nuurduast Sardiinien Prowins.

## Kwelen
# Osmaansk Rik

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Osmanlı İmparatorluğuDevlet-i Âliyye-i Osmâniyyeدولت عثمانیه**
Osmaansk Rik  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flagge der Türkei#Flaggen des Osmanischen Reiches | Wappen des Osmanischen Reiches |
| Flag
 | Woopen
 |

 |
| **Woolspröök**: **دولت ابد مدتDevlet-i Ebed-müddet* (*Di iiwag stoot*) |
| **Amtelk spriak** | Osmaansk (Türkisk) |
| **Hoodstääd** | Söğüt (1299–1326) Bursa (1335–1365) Didymoticho (1361–1365) Edirne (1365–1453) Kostantiniyye/Istanbul (1453–1922) |
| **Stoot (skak)** | Monarchii Konstitutjunel monarchii (sant 1876) |
| **Stoot baas** | Sultan |
| **Regiarang baas** | Gratwesir |
| **Grate** | 4.800 km² (1299) 5.200.000 km² (17. juarhunert) 3.400.000 km² (saner Vasallen am 1900) km² |
| **Iinwenern** | 30−35.000.000 (1600) 24.028.900 (1906) saner Vasallen 12.600.000 (1922) |
| **Münt** | Akçe, Kuruş, Lira, Sultani, Para |
| **Grünjlaanj** | 1299 |
| **Natsionaalhümne** | Tuleetst: *Reşadiye* för Sultan Mehmed Resad V. (1909–1918) |
| Osmaansk Rik tesken 1481 an 1681 Osmaansk Rik tesken 1481 an 1681 |

At **Osmaans(k) Rik** wiar di föörgunger faan a Türkei an hää bestenen faan 1299 bis 1923. Auer flook juarhunerten wiar't det wichtagst lun uun Fööraasien, üüb a Balkan, an uk üüb a Krim an uun Nuurdafrikoo.

## Histoore

1453 haa a Osmaanen Byzanz auernimen an det Uaströömsk Rik ging oner. Det hoodstääd faan't Osmaansk Rik wurd Konstantinoopel (daalang: Istanbul). Efter a iarst weltkriich as det lun faan Mustafa Kemal Atatürk nei apbaud wurden an het sant di tidj Türkei.

## Sultaanen

* *Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön fjauertanjst an füftanjst juarhunerten*: Osman I. (1299–1326), Orhan I. (1326–1359), Murad I. (1359–1389), Bayesid I. (1389–1402), *neen sultaan* (1402-1413), Mehmed I. (1413-1421), Murad II. (1421-1444, 1446-1451), Mehmed II. (1444-1446, 1451-1481), Bayesid II. (1481-1512).
* *Sultaanen faan't Osmaans Rik uun't seekstanjst juarhunert*: Selim I. (1512-1520), Süleyman I. (1520-1566), Selim II. (1566-1574), Murad III. (1574-1595), Mehmed III. (1595-1603).
* *Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön sööwentanjst an aagetanjst juarhunerten*: Ahmed I. (1603-1617), Mustafa I. (1617-1618), Osman II. (1618-1622), Murad IV. (1623-1640), Ibrahim (1640-1648), Mehmed IV. (1648-1687), Süleyman II. (1687-1691), Ahmed II. (1691-1695), Mustafa II. (1695-1703), Ahmed III. (1703-1730), Mahmud I. (1730-1754), Osman III. (1754-1757), Mustafa III. (1757-1773), Abdülhamid I. (1774-1789).
* *Sultaanen faan det Osmaans Rik uun dön njüügentanjst an twuntigst juarhunerten*: Selim III. (1789–1807), Mustafa IV. (1807–1808), Mahmud II. (1808–1839), Abdülmedschid I. (1839–1861), Abdülasis (1861–1876), Murad V. (1876), Abdülhamid II. (1876–1909), Mehmed V. (1909–1918), Mehmed VI. (1918–1922).

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Osmaansk Rik** – Saamlang faan bilen of filmer
* Literatuur tu't Osmaansk Rik uun a kataloog faan't Sjiisk Natsionaalbibleteek

## Futnuuten
# Früchtboor Hualewmuun

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

A Früchtboor Hualewmuun
Siidlangen uun a Früchtboor Hualewmuun am 7.500 f.Kr.
A **Früchtboor Hualewmuun** (ingelsk Fertile Crescent, araabisk ‏الهلال الخصيب‎, DMG *al-hilāl al-ḫaṣīb*) as det regiuun nuurden faan't Araabisk Hualeweilun, huar föör gud 10.000 juaren at iarst huuchkultuur faan a minskhaid apwooks. Di nööm as 1916 faan di wedenskapsmaan James H. Breasted tuiarst brükt wurden.

Uun a Früchtboor Hualewmuun begand a minsken tu büürin, efterdat's tuföören det eden haa, wat's uun a natüür saamelt, jaaget of fasket haa. Det regiuun amfaadet a lunen (faan daalang) Iraak, Syrien, Liibanon, Israel mä Palestiina an Jordaanien. Uk Nuurd-Egypten woort diar daalang miast mä tureegent.

## Neoliitisk 'rewolutsion'

Mä a began faan a büürerei hää ham det leewent faan a minsken fiks feranert. Det wiar at aanj faan't stiantidj (Jongstiantidj/Neoliitikum). Fööraal jääw't nü priwoot eegendoom. Man uk huarööders uun a welt begand a minsken mä a büürerei, saner, dat's wat faanenööder wost:

Began faan a büürerei.
* Früchtboor Hualewmuun uun Mesopotaamien, 9500 bit 7000 f.Kr. mä wiaten, bere, beesten, swin, sjep an siigen.
* Amazonas regiuun faan Boliiwien, 8300 bit 500 f.Kr. mä maniok, kürbis, meis.
* Nei-Guinea, 7000 bit 4000 f.Kr. mä banaan, yams, taro.
* Huang He regiuun uun Nuurd-Sjiina, 7000 bit 3000 f. Kr. mä hirse, soojabuan, swin.
* Parelstruum regiuun uun Süüdsjiina, sant 6200 f.Kr. mä (trinjkurn) ris.
* Nuurdwaast-Indien, sant 6000 f.Kr. mä tseebu beesten, (lungkurn) ris.
* Nuurd- Jaapan, 5000 bit 3050 f.Kr. mä soojabuan, hirse, grat bor.
* Anden regiuun, sant 3.000 f.Kr. mä buan, irpel, kliawer, laama, kinoa, amaranten, maarswenkin.
* Meksiko, 3000 bit 2000 f.Kr. mä meis, buan, paprika, awokaado, kürbis.
* Sahel regiuun faan Maali, 2500 bit 2000 f.Kr. mä hirse.
* Süüd-Indien 2000 bit 1000 f.Kr. mä buanen, hirse.
* Ohio regiuun uun a USA, 2000 bit 1000 f.Kr. mä amaranten, sanbluum, kürbis.

Sodenang wiar't eegentelk nian 'rewolutsion', hat toog ham hen auer düüsenen faan juaren.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Früchtboor Hualewmuun** – Saamlang faan bilen of filmer
# Paraíba (Bundesstoot)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

De **Paraíba Bundesstoot** uun Brasiilien
De **Paraíba Bundesstoot** (üüb Portugiisk: *Estado da Paraíba*) as een faan dön aacht-an-twuntig bundesstooten uun de süüdameerikoons stoot Brasiilien. A bundesstoot leit uun a nuurduast faan't lun. Det hee 4.018.127 lidj (2017). At hoodsteed faan a bundesstoot as João Pessoa.

## Kwelen
# 1966

|  |
| --- |
| **1966** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1961 | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | ◄ **1966** ► | 1967 | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1966 *MCMLXVI* |
| Ab urbe condita | 2719 |
| Armeensk kalender | 1415
*ԹՎ ՌՆԺԵ* |
| Schineesk kalender | 4662 – 4663
壬巳 – 癸午 |
| Etiopisk kalender | 1958 –1959 |
| Hebreewsk kalender | 5726 – 5727 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2021 – 2022 |
| - *Shaka Samvat* | 1888 – 1889 |
| Iraans kalender | 1344 –1345 |
| Islaamsk kalender | 1386 –1386 |

 |

(fe.) **1966** wiar det seeks-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

(mo.) **1966** wus dåt seeksänsüstist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Saneene önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 19. Janewoore: Indira Gandhi wurd premier-minister faan Inje.
* 20. Janewoore: Sir Robert Menzies treed efter 16 juar üüs premier-minister faan Austraalien turag.
* 08. April: Leonid Breschnew wurd generoolsekreteer faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon.
* 14. Febrewoore: De Austraalisk Dooler wurd det ofisiel münt faan Austraalien.
* 26. Mei: Guyana woort suwereen.
* 30. Nofember: Barbaados woort suwereen.
* 30. September: Botsuana wurd suwereen.
* 04. Oktuuber: Lesotho wurd suwereen.
* 01. Deetsember: Kurt Georg Kiesinger wurd traad bundeskansler faan at Bundesrepubliik Tjiisklun.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 04. Janewoore: Christian Kern, uasterriks bundeskansler.
* 06. Jüüne: Faure Gnassingbé, president faan Toogo sant 2005.

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 01. Janewoore: Vincent Auriol, poliitiker an president faan Frankrik (\* 1884)
* 28. September: André Breton, fransöösk dachter an skriiwer (\* 1896)
* 15. Detsember: Walt Disney, US-amerikoonsk filmkonstler (\* 1901)
# Nebraska

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

| **Nebraska** |
| --- |
|  (Nebraska foone) |  (Nebraska säägel) |
| Uukelnoome: | Cornhusker State |
| Oufkorting: | **NE** |
|  |
| **Hoodstää** |
Lincoln |
| **Grutste stää** |
Omaha |
| **Guvernöör** |
Dave Heineman (R) |
| **Gebiit**
  - totool
  - lönj
  - wååder
  - önjdiilj wååder | Nr. 16
200.520 km²
199.099 km²
1.247 km²
0,7 % |
| **Beföljking**
  - totool  | Nr. 38
1.768.331 (2006) |
| **Beföljkingstachthäid**
  - totool  |
8,6 inb./km² |
| **Tuträäs önj e union**
  - nr.
  - dootem |
37
1 märts 1867 |
| **Tidssoone** | Central: UTC -6/-5 og Mountain: UTC -7/-6 |
| **Briidjgrood** | 40°N bit 43°N |
| **Laingdegrood** | 95°25'W bit 104°W |
| **BriidjLaingdeTopografii**
  - huuchste punkt
  - madelhuuchte
  - läichste punkt | 340 km
690 km

1.653 meeter
790 meeter
256 meeter |

**Nebraska** [nəˈbræskə] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj e mal foon't lönj. Dåt heet 1.934.408 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Lincoln.

## Geografii

E diiljstoot läit önj e Great Plains.

### Stääse

Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:

| # | Stää | Manschne (2019) | Koord |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Omaha | 478.192 |

|  |  |
| --- | --- |
| Nebraska (Nebraska)

|  |
| --- |
| **Lincoln**  |

 |

 |
| 2 | Lincoln | 289.102 |
| 3 | Bellevue | 53.544 |
| 4 | Grand Island | 51.267 |
| 5 | Kearney | 33.867 |
| 6 | Fremont | 26.383 |
| 7 | Hastings | 24.692 |
| 8 | Norfolk | 24.449 |
| 9 | North Platte | 23.639 |
| 10 | Columbus | 23.468 |

### Counties

Nebraska heet 93 counties:

Kiik uk deer: List foon counties önj Nebraska

Sioux
Dawes
Box
Butte
Sheridan
Cherry
Keya Paha
Brown
Rock
Holt
Boyd
Knox
Ante-
lope
Pierce
Wayne
Cedar
Dixon
Dakota
Thurston
Burt
Wash-
ington
Douglas
Sarpy
Cass
Otoe
John-
son
Ne-
maha
Richard-
son
Pawnee
Gage
Jeffer-
son
Thayer
Nuck-
olls
Web-
ster
Frank-
lin
Har-
lan
Furnas
Red
Willow
Hitch-
cock
Dundy
Chase
Perkins
Keith
Deuel
Cheyenne
Kimball
Banner
Scotts
Bluff
Morrill
Garden
Arthur
Grant
Hooker
Thomas
Blaine
Loup
Gar-
field
Whee-
ler
Boone
Madi-
son
Stan-
ton
Cu-
ming
Dodge
Saun-
ders
Lan-
caster
Saline
Fill-
more
Clay
Adams
Kear-
ney
Phelps
Gos-
per
Frontier
Hayes
Lincoln
McPherson
Logan
Custer
Dawson
Buffalo
Hall
Ha-
mil-
ton
York
Seward
Butler
Col-
fax
Platte
Nance
Greeley
Valley
Sher-
man
Howard
Merrick
Polk

## Kwäle

41.583333333333-99.583333333333