Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Republiik

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

En **Republiik** (faan latiinsk res publica, „öfentelk uungeleegenhaiden“) as en stootsfurem, huar at fulk a stootsbaas weelet.

At jinstak tu en republiik as at monarchii.

Det wurd Republiik ment oobei aleewen detsalew:

* en stoot, huar politikern för en was tidj weelet wurd; uun en demokratii faan't fulk, an uun en aristokratii faan a aadel. Jindial as at monarchii.
* en stoot, di det welliisen faan a minsken uun san hää. Jindial as at despotii.
* en stoot, di ei bluas a grünjrochten faan't fulk uun't uug hää, man uk det dialnemen an mäwerkin bi a stoot.

## Stootsfurmen üüb a welt

|  |
| --- |
|  |
| Stootsfurmen üüb a welt |
|

|  |
| --- |
| Republikaansk stootsfurmen: |
| - ﻿Presidentsiel süsteem
- ﻿Hualewpresidentsiel süsteem
- ﻿Parlamentaarisk süsteem
- ﻿Direktoriaalsüsteem
 |

---

|  |
| --- |
| Monarchisk stootsfurmen: |
| - ﻿Parlamentaarisk monarchii
- ﻿Konstitutsionel monarchii
- ﻿Absoluut monarchii
 |

---

|  |
| --- |
| Diktatuuren: |
| - ﻿Ianparteisüsteem
- ﻿Amstört regiarang (miast: Militeerdiktatuur)
 |

---

|  |
| --- |
| - ﻿Ööder süsteemen
 |

 |
| Stant: 2012 |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Republiik** – Saamlang faan bilen of filmer
# A

Wat menst dü?

* A - di buksteew
* A - det ufkörtang för't ianhaid Ampere uun a füsiik
* A - det autokääntiaken faan Augsburg
* A - det internatsjunaal autokääntiaken faan Uastenrik

## Luke uk diar

* Å
* Ą (poolsk)
* А (rüsk)
* Я (rüsk /ja/)
* Æ
* Ä
* @
* ∀
* ა (georgisk)
# Na-Dene spriaken

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Na-Dene spriaken
**Na-Dene spriaken** san en indioons spriakfamile uun Nuurd-Ameerikoo an san en twiig faan a Dene-Jenisejsk spriaken.

Diar hiar amanbi 50 spriaken tu, an 189.000 (±) minsken snaake ian diarfaan üs mamenspriak. Iar tääld am diar uk at Haida spriak tu.

## Iindialang

* **Tlingit** (Lingít Yoo X̲'atángi ) (700 snaake)
* **Eyak-Atapaskisk spriaken**
	+ **Eyak** (I·ya·q) (†2008 - ütjstürwen)
	+ **Atapaskisk spriaken**
		- Nuurd-Atapaskisk spriaken
			* Ahtna (Atnakenaege’) (80 snaake)
			* Dena’ina (Dena’ina Qenaga) (75 snaake)
			* Deg Xinag (Deg Xinag) (15 snaake)
			* Holikachuk (Doogh Hit'an) (5 snaake)
			* Koyukon (Denaakkʼe) (? snaake)
			* Boower-Kuskokwim (Dinakʼi) (40 snaake)
			* Oner-Tanana (Menhti Kenaga) (30 snaake)
			* Tanacross (Neeʼaanděg) (35 snaake)
			* Boower-Tanana (Neeʼaaneegn) (100 snaake)
			* Nuurd-Tutchone (?) (200 snaake)
			* Süüd-Tutchone (?) (200 snaake)
			* Gwich’in (Gwich’in) (770 snaake)
			* Hän (Hän Hwëch’in) (10 snaake)
			* Tagish (Tāgish) (2 snaake)
			* Tahltan (Dahdzege) (55 snaake)
			* Kaska (Dene K’éh) (400 snaake)
			* Daneza (Beaver) (Dane-ẕaa Ẕáágé ) (? snaake)
			* Sekani (Tsekʼehne) (30-40 snaake)
			* Süüd-Slavey (Dene Dháh ) (2.310 snaake)
			* Nuurd-Slavey (Sahtúot'ı̨nę Yatı̨́ ᓴᑋᕲᖌᑎᑊᐠᓀᐠ ᔭᕱ) (1.235 snaake)
			* Dogrib (Tłı̨chǫ Yatiì) (? snaake)
			* Denesuline (Dëne Sųłiné) (? snaake)
			* Tsetsaut (Wetaŀ) (†1927 - ütjstürwen)
			* Tsuutina (Tsuut’ina) (? snaake)
			* Nadot’en-Wets’uwet’en (Nadot’en-Wets’uwet’en) (292 snaake)
			* Dakelh (Dakelh) (? snaake)
			* Tsilhqot’in (Tsilhqoxt’in) (? snaake)
			* Nicola (Stuwix, Similkameen, Stuichamukh) († ütjstürwen)
			* Kwalhioqua–Tlatskanai (?) (†1930s - ütjstürwen)
		- Pasiifik-Atapaskisk spriaken
			* Hupa (Na:tinixwe, Dining’xine:wh) (64 snaake)
			* Kato (?) († ütjstürwen)
			* Mattole (?) (†1930s - ütjstürwen)
			* Wailaki (?) († ütjstürwen)
			* Chetco (?) († ütjstürwen)
			* Coquille (?) († ütjstürwen)
			* Umpqua (?) (†1950 ütjstürwen)
			* Galice-Applegate (?) († ütjstürwen)
			* Tolowa (?) (3 snaake)
			* Tututni (?) († ütjstürwen) (10 snaake 1962)
		- Süüd-Atapaskisk spriaken
			* Plains Apache (Náʼįįsha) († ütjstürwen)
			* Jicarilla Apache (Abáachi mizaa ) (1000 snaake)
			* Lipan Apache (?) (†1980s ütjstürwen)
			* Mescalero-Chiricahua (?) (1800 snaake)
			* Waast-Apache (Ndee biyatiʼ / Nnee biyatiʼ ) (12.693 snaake)
			* Navajo (Diné bizaad) (168.438 snaake)

## Wikipedias

 **Wikipedia üüb Navajo**
## Futnuuten

## Ferwis efter bütjen

* Table of contents and ordering information for *The Dene–Yeniseian Connection.*
* Ethnologue.com: Language Family Trees – Na-Dene
* Alaska Native Language Center
* Athabaskan word comparison table
* Dené–Yeniseian / Na-Dené Swadesh lists (incomplete)
# Samisk spriak

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Samisk *(Sámegiella)* |
| --- |
|
Snaaket uun | Norweegen, Finlun, Sweeden an Ruslun |
| Spreegern | ca. 24.000 |
| Wedenskapelk iindialang |
Uraalisk spriaken
* Finno-ugrisk spriaken
	+ Finno-permisk spriaken
		- Finno-wolgaisk spriaken
			* Finno-samisk spriaken**Samisk**
 |
| **Amtelk Stant** |
| Amtspriak faan
  | Üs manertaalspriak gudkäänd uun enkelt gemeenen uun Finlun, Norweegen an Sweeden
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
–
 |
| ISO 639-2:
  |
smi (ööder samisk spriaken)
 |
| ISO 639-3:
  |
–
 |

**Samisk** (uk **Sami** of **Saami**) as en skööl faan spriakwiisen uun det Uraalisk spriakenfamile. Diar san daalang wel son 24.000 spreegern, fööraal uun Sápmi („Laplun“ + Kola Hualeweilun, huar a Samen wene). A spriakwiisen uun Nuurd-Skandinaawien wik böös faanenööder uf. Det miast aktiif spriakwiis as Nuurd-Samisk.

## Spriakwiisen

Samisk spriaken
Waast-Sami
1. Süüdsamisk (Norweegen, Sweeden): amanbi 700 spreegern.

2. Umesamisk (Sweeden): ~ 20.

3. Pitesamisk (Norweegen, Sweeden): ~ 10.

4. Lulesamisk (Norweegen, Sweeden): ~ 800.

5. Nuurdsamisk (Norweegen, Sweeden, Finlun): ~ 17.000 (75%).

Uast-Sami
6. Skoltsamisk (Finlun, Ruslun): ~ 400.

7. Inarisamisk (Finlun): 300–500.

8. Kildinsamisk (Ruslun): ~ 650.

9. Tersamisk (Ruslun): ~ 20.

Ütjstürwen
10. Akkalasamisk (Ruslun): † (2003)

11. Kemisamisk (Finlun/Ruslun): † (~1900)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Samisk spriaken** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikipedia üüb NuurdsamiskTest-Wikipedia üüb KildinsamiskTest-Wikipedia üüb Süüdsamisk**
# Dejima

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Dejima uun't 17. juarhunert
**Dejima** wiar en konstelk eilun uun a bocht faan Nagasaki (Jaapan). Hat as iinracht wurden üs huuwen för a hanelskeb faan iarst Portugal an leeder Holun. A europeesk kuuplidj moost nemelk ei uun ääg kem. Aal a waaren an minsken küd bluas auer en tolbrag tu Nagasaki iin kem. Dejima wiar knaap ään hektaar grat.

Daalang as Dejima mä't stääd Nagasaki tuupwoksen an knaap noch üs en eilun tu käänen. Man hat skal uun a ual skak weder apbaud an erhäälen wurd.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Dejima** – Saamlang faan bilen of filmer
# Karoliinen

| Karoliinen |
| --- |
| Mikroneesien mä Karoliinen Mikroneesien mä Karoliinen |
| **Weeder trinjam** | Pasiifik |
| **Skööl faan eilunen** | Mikroneesien |
| Geograafisk laag | 6.05147.08333333333Koordinaaten: 6° 3′ N, 147° 5′ O |
|

|  |
| --- |
| Karoliinen (Pazifischer Ozean) |

 |
| **Taal faan eilunen** | muar üs 900 |
| **Hoodeilun** | Pohnpei |
| **Grate** | 1.190 km² |
| **Iinwenern** | 126.075 (2000) |

A **Karoliinen** san en skööl faan eilunen uun a waastelk Pasiifik. Jo lei temelk ferstreielt tesken a Filipiinen uun't waasten an a Marshall Eilunen uun't uasten.

A gratst dial hiart tu a Tuupslööden Stooten faan Mikroneesien, a waastelk eilunen hiar tu Paalau.

A Karoliinen lei uun a troopen, nuurden faan a ekwaator, diaram as't diar auer't hialer juar likedenang warem, so tesken 25 an 30 graad.

A Karoliinen wiar ans en sjiisk kolonii.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Karoliinen** – Saamlang faan bilen of filmer
# Radar

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Bil faan en radarskirem
**Radar** as en ufkörtang ütj at ingelsk: ra**dio **d**etection **a**nd **r**anging*. An det ment so föl üs "bestemang faan steed an wai mä funk". Mä radar kön skeb of fliigern al faan widjen käänd wurd, an sodenang as radar en wichtag technik för a seekerhaid uun a skaps- an loftferkiar.

|  |  |
| --- | --- |
| Det radar sjüürt en funksignaal ütj an määt det tidj, bit det echo weder komt. | Radar üüb en skap. |

Radarstrualen haa en waagenlengde faan 1 bit 10 mm. Jo lei uun't spektrum faan elektromagneetisk waagen tesken infraruad strualen an mikrowaagen.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Radar** – Saamlang faan bilen of filmer
# Ioonisk Sia

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

At Ioonisk Sia.

At **Ioonisk Sia** (greks Ιόνιο Πέλαγος, itajeensk Mar Ionio, albaansk Deti Jon) as en dial faan't Madlunsia tesken Süüditaalien an Grichenlun. Hat gongt uun nuurden auer tu't Aadria. Maden uun leit at jipst steed faan't Madlunsia: at  *'Calypsojip'*  mä en jipde faan 5.109 meetern.

Uun't uasten lei a Ioonisk Eilunen, diar tu Grichenlun hiar: Korfu, Paxos, Lefkada, Ithaka, Kefalonia an Zakynthos (*Regiuun Ioonisk Eilunen*), an Kythira mä Andikythira (*Regiuun Attika*).

Wichtag huuwenstääden trinjam't Ioonisk Sia san:

* Albaanien: Saranda, Himara
* Grichenlun: Patras, Korinth, Fiskardo, Igoumenitsa, Korfu, Lefkada, Pylos, Parga, Preveza, Zakynthos
* Itaalien: Messina, Syrakus, Catania, Tarent, Salve

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Ioonisk Sia** – Saamlang faan bilen of filmer
# Elwen

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

11

**Elwen** (11, röömsk XI) as en natüürelk taal tesken tjiin an twaalew. Hat as en ünlik taal an uk en primtaal.

## Nöömer

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Fering | Öömrang | Sölring | Halunder | Halifreesk | Mooring | Wiringhiirder | Karhiirder | Gooshiirder | \* | Seeltersk | \* | Frysk |
| elwen | elwen | elev | elben | älef | alwen | - | - | alben | \* | - | \* | - |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Taal 11** – Saamlang faan bilen of filmer
# App

|  |
| --- |
|  Söl'ring |

En **App** es en Program, hur en Reekenmaskiin üt lees ken, wat jü maaki skel. Dit Uurt *Apps* es fuaral me di Handhelds āpkemen, man uk fuarof waar al di Programi fuar Kompjuuters üs *Applikationen* önböören en forkoopet.

Apps jeft et fuar di forskelig Bidreftsysteemi, aurdat des al Programsteken önböör, wat ek iin ön di Apps wiis tört. Di App "set āp".

Fuar Programi en Aplikatsjoonen jeft et uk dit Uurt *Software*.
# Blä Haagekäärs

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Blä Haagekäärs |
| --- |
|
Blä Haagekäärs (*Lonicera caerulea* var. *edulis*) |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Order:* | Dipsacales |
| *Famile:* | Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae) |
| *Skööl:* | Haagekäärsen (*Lonicera*) |
| *Slach:* | Blä Haagekäärs |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Lonicera caerulea* |
| L. |

At **Blä Haagekäärs** (*Lonicera caerulea*) as en plaantenslach uun det skööl faan a Haagekäärsen (*Lonicera*). Hat hiart tu't famile faan a Siigbleedplaanten (Caprifoliaceae), an wääkst uun miatag bit keelag kliima üüb a nuurdelk eerdheleft.

## Onerslacher / Warianten

L. c. subsp. altaica – L. c. subsp. baltica – L. c. subsp. caerulea – L. c. subsp. edulis – L. c. subsp. kamtschatica (Hönangbei) – L. c. subsp. pallasii – L. c. subsp. stenantha – L. c. subsp. subarctica

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Blä Haagekäärsen** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Blä Haagekäärsen *Blä Haagekäärs.* Uun: *FloraWeb.de.*
# YouTube

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Aktuel YouTube logo

**YouTube** (ütjspreegen [ˈjuːtuːb of ˈjuːtjuːb]) as en video-portaal, diar 2005 uun Ameerikoo grünjlaanj wurden as. Sant 2006 hiart hat tu Google Inc. . Brükern kön diar amsunst videos uunluke, of uk salew videos huuchsjüür. YouTube saat amanbi 4 miljaarden US-Dooler am, di gratst dial komt iin mä rekloome.

## Videos

Üüb YouTube könst dü alet mögelke beluke. Diar san kiino- an fernseefilmer (miast ufkört), musiikvideos, of uk salew dreid filmer. Tu'n dial fanjst dü diar rocht wäärdag informatsion, tu'n dial oober uk dom tjüch of poliitisk propaganda.

## Grünjleiern

A grünjleiern faan YouTube Chad Hurley, Steve Chen an Jawed Karim (faan lachts tu rochts).

## Nordfriisk üüb YouTube

* Claas Riecken sin filmer
* Dachtangen faan Jens Mungard
* Renski me mener Skramel, Geft en Jil
* Söl'ring Friisk Kanaal
* Der Krug an der Wiedau / Kroen ved Vidåen

## Luke uk diar

* Wääbsteed faan YouTube
# Lengde

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Füsikaalisk grate |
| --- |
| Nööm | **Lengde** |
| Formeltiaken |  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , WIKINIUM\_MATH\_PH\_2*  |
|

| Gratin- an Ianhaidensüsteem | Ianhaid | Dimension |
| --- | --- | --- |
| SI-süsteem | m | L |
| CGS-süsteem | cm | L |
| Planck-Ianhaiden | ħ1/2·G1/2·c−3/2 | L |
| Astronoomisk ianhaiden | lj, AE, pc | L |

 |
| *Luke uk diar:* Wai (s), Hööchde (h), Raadius (r), Trochmeeder (d), Waagenlengde (λ) |

At **lengde** as en füsikaalisk grate.Hat beskraft det ütjmiat faan en objekt of uk di wai tesken objekten.

Uun a musiik as at 'lengde' det düür faan en tuun.

## SI-ianhaid

At lengde as ian faan sööwen grünjmiaten uun't SI-süsteem.

## Luke uk diar

* Siamiil
* Meeter
* Fut (Miat)
* Tol
* Nuuten
# Gulen Skeer

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Ferhual faan a lengden bi a *Gulen Skeer*:
 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 = 1,618...
A **Gulen Skeer** (latiinsk sectio aurea, *proportio divina*) as di ferhual faan tau lengden, huarbi di grater (*major*) dial ham tu di letjer (*minor*) dial ferhäält, üs det sum tu di grater dial.
Mä WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 üs major an WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 üs minor fulagt:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 of WIKINIUM\_MATH\_PH\_8
Bi didiar bröök komt en irratsionaal taal ütj, an läät ham ei üs bröök faan tau hial taalen skriiw. Det as at **Gulen Taal** an woort miast mä di greks buksteew *Phi* ufkört:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 = 1,618...
Det weden am di Gulen Skeer as al sant a antike bi Euklid bekäänd weesen. Uun a renaissance hää di ferhual weder en grat rol spelet uun a konst, huar det taal för harmonii sted. Uk uun a natuur fanjt am di ferhual bi bleeden an bloosen faan plaanten.

## Bereegnang faan't Gulen Taal

Efter det beskriiwang boowen:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12
Fulagt:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_14
An do woort för WIKINIUM\_MATH\_PH\_16 saat:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_18
Moolnimen mä WIKINIUM\_MATH\_PH\_20 komt diar det kwadraatisk liknang bi ütj:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_22
Det hää tau liasangen WIKINIUM\_MATH\_PH\_24 an WIKINIUM\_MATH\_PH\_26

Huar bluas det positiif liasang faan uun fraag komt:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_28
## Konstruksion

| Ianfach konstruksion | Beskriiwang |
| --- | --- |
|  | 1. Tiakne üüb det geraad AB uun a ponkt B en luadrocht geraad, diar hualew so lung as üs AB mä di aanjponkt C.
2. Do slaist dü en kreisböög am C mä di raadius CB. Hi skäärt det ferbinjang AC uun en ponkt D.
3. Do slaist dü en kreisböög am A mä di raadius AD. Hi dialt det geraad AB uun di ponkt S.

Det stak AB as nü uun di ferhual faan a **Gulen Skeer** diald |

Diar san uk noch en hialer rä ööder konstruksioonen, diar tu di Gulen Skeer feer.

## Gulen Winkel

A **Gulen Winkel** ( WIKINIUM\_MATH\_PH\_30 ) as di winkel faan di letjer kreisböög WIKINIUM\_MATH\_PH\_32 , wan hi mä di grater kreisböög WIKINIUM\_MATH\_PH\_34 en kreis mä't amfaadang WIKINIUM\_MATH\_PH\_36 ütjmaaget, an wan WIKINIUM\_MATH\_PH\_38 di *Gulen Skeer* as.
A bleeden stun efter a *Gulen Winkel* auerenööder.
Di **Gulen Winkel** komt diar bi ütj, wan a kreis efter a *Gulen Skeer* diald woort:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_40
Miast woort oober di letjer winkel üs *Gulen Winkel* betiakent:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_42
Bi amdreiangen spelet det jo uk nian rol, of am di grater of letjer winkel dreid woort.

Wan a bleeden leewen am di Gulen Winkel ferdreid waaks, do nadge jo det sanlaacht best ütj för hör footosüntees an bedobe enööder ei muar üs nuadag.

## Bilen

* Sidjenferhual WIKINIUM\_MATH\_PH\_44 bi det bil faan Sandro Botticelli
* At fernseeformoot 16:9 as temelk nai bi WIKINIUM\_MATH\_PH\_46
* Gulen Skeer bi en efeubleed
* Fichtentaap

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Gulen Skeer** – Saamlang faan bilen of filmer
* Gulen Rochthuk
* Fibonaccitaalen
# Thimphu (Steed)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Thimphu** (üüb Bhuutaans: ཐིམ་ཕུ [tʰimpʰu]) as at hoodsteed faan Bhuutaan an det Thimphu Distrikt. At steed leit uun a waast faan't lun. Det hee 79.185 lidj (2005).

## Geografii

At steed leit uun't deel faan de Thimphu Struum (uk *Wang Chuu Struum* of *Raidāk Struum* neemd as), wat hög walter hee an faan a nuurd tu a süüd troch't hart faan't steed leept. Uk wan a berger, wat at steed amlei, faan 2000 tu 3800 meeter huuch san, as at steed salew twesken 2248 an 2648 meeter huuch.

## Biljen

* Thimphu
* Thimphu
* Banersteed
* Buddha Dordenma
* Kluasterborig
* Markels
* Teenk-Chörten

## Kwelen
# Tsoobel

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Tsoobel |
| --- |
|
So hää Alfred Brehm di tsoobel tiakent.

LC - *least concern* (ei trüüwet)
 |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Order:* | Ruuwdiarten (Carnivora) |
| *Auerfamile:* | Hünjoortagen (Canoidea) |
| *Famile:* | Huarmer an Elken (Mustelidae) |
| *Onerfamile:* | Mustelinae |
| *Skööl:* | Echt Elken (*Martes*) |
| *Slach:* | Tsoobel |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Martes zibellina* |
| (Linnaeus, 1758) |

A **Tsoobel** (*Martes zibellina*) as en Ruuwdiart (Carnivora) uun det famile faan a Huarmer an Elken. Hi as nai mä't Buumelk uun Madeleuroopa, oober lewet fööraal uun a taiga faan Sibiirien. Faan sin skan wurd peltsen maaget.

## Luke uk diar

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **TsoobelWikispecies** hää en artiikel tu: **Tsoobel**
# Gyeongsangnam-do

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Gyeongsang-do** uun Süüdkorea
**Gyeongsangnam-do** (of **Süüd-Gyeongsang**, üüb Koreaans: 경상남도) as en prowins uun a süüdwaast faan Süüdkorea. Det hee 3.334.524 lidj (2015). At hoodsteed faan't prowins as Changwon.

## Geografii

### Indialing faan Ferwalting

A steeden an lunkreiser faan det **Nuurd Gyeongsang Prowins**
Det Nuurd Gyeongsang Prowins hee aacht steeden (시 *shi*) an tjiin lunkreiser (군 *gun*).

| # | Steed | üüb Hangeul | üüb Hanja | Lidj (2020) |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Changwon (1) | 창원시 | 昌原市 | 1.029.389 |
| 2 | Gimhae (2) | 김해시 | 金海市 | 552.427 |
| 3 | Geoje (5) | 거제시 | 巨濟市 | 246.965 |
| 4 | Jinju (3) | 진주시 | 晉州市 | 352.403 |
| 5 | Miryang (8) | 밀양시 | 密陽市 | 103.228 |
| 6 | Sacheon (7) | 사천시 | 泗川市 | 111.184 |
| 7 | Tongyeong (6) | 통영시 | 統營市 | 127.984 |
| 8 | Yangsan (4) | 양산시 | 梁山市 | 351.206 |
| # | Lunkreis | üüb Hangeul | üüb Hanja | Lidj (2020) |
| 1 | Changnyeong (11) | 창녕군 | 昌寧郡 | 61.302 |
| 2 | Geochang (10) | 거창군 | 居昌郡 | 59.595 |
| 3 | Goseong (12) | 고성군 | 固城郡 | 50.016 |
| 4 | Hadong (15) | 하동군 | 河東郡 | 41.772 |
| 5 | Haman (9) | 함안군 | 咸安郡 | 65.279 |
| 6 | Hamyang (16) | 함양군 | 咸陽郡 | 37.114 |
| 7 | Hapcheon (14) | 합천군 | 陜川郡 | 42.140 |
| 8 | Namhae (13) | 남해군 | 南海郡 | 41.587 |
| 9 | Sancheong (17) | 산청군 | 山淸郡 | 33.500 |
| 10 | Uiryeong (18) | 의령군 | 宜寧郡 | 25.965 |

## Kwelen
# Puerto Riko

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **Estado Libre Asociado de Puerto RicoCommonwealth of Puerto Rico**
Freistoot faan Puerto Riko  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flagge Puerto Ricos | Wappen Puerto Ricos |
| Flag
 | Woopen
 |

 |
| **Woolspröök**: Joannes Est Nomen Eius (latiinsk: *Johannes as san nööm*) |
| **Amtelk spriak** | Ingelsk, Spoonsk |
| **Hoodstääd** | San Juan |
| **Stoot (skak)** | Bütjenlun faan a Ferianagt Stooten |
| **Stoot baas** | President Joe Biden |
| **Regiarang baas** | Guwernöör Jennifer González-Colón |
| **Grate** | 8.959 km² |
| **Iinwenern** | 3.752.789 (Fulkstäälang 2010) |
| **Iinwenern per km²** | 418,8 Iinw./km² |
| **BIP** | $74,89 Mrd. (2006) |
| **BIP per iinwener** | $19.100 (2006) |
| **Münt** | US-Dooler |
| **Natsionaalhümne** | La Borinqueña |
| **Tidjsoon** | UTC −4 |
| **TLD** | .pr |
| **Tilefoonföörwool** | +1 (787) und +1 (939) |
|  |
|  |

Di **Freistoot Puerto Riko** (spoonsk *Estado Libre Asociado de Puerto Rico*, ingelsk *Commonwealth of Puerto Rico*) as en bütjenlun faan a Ferianagt Stooten faan Ameerikoo an hiart tu a eilunen faan a Grat Antilen.

## Geografii

### Steeden

Dön tjiin gratst stääden uun Puerto Riko san:

| # | Stääd | Lidj (2010) |
| --- | --- | --- |
| 1 | San Juan | 381.931 |
| 2 | Bayamón | 185.996 |
| 3 | Carolina | 157.832 |
| 4 | Ponce | 132.502 |
| 5 | Caguas | 82.243 |
| 6 | Guaynabo | 75.443 |
| 7 | Mayagüez | 70.463 |
| 8 | Trujillo Alto | 48.437 |
| 9 | Arecibo | 44.191 |
| 10 | Fajardo | 28.930 |

## Futnuuten

## Ferwis efter bütjen

 **Wikimedia Atlas: Puerto Riko** – Geograafisk an histoorisk koorden
 **Commonskategorii: Puerto Riko** – Saamlang faan bilen of filmer
18.25-66.5
# Mongolei

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Flag faan't **Mongolei**
At **Mongolei** uun Aasien
At **Mongolei**, amtelk **Mongools Stoot** (üüb Mongools: Монгол Улс/ᠮᠤᠩᠭᠤᠯ ᠤᠯᠤᠰ *Mongol Uls*) as en stoot uun a nuurduast faan Aasien. Uun a nuurd leit Ruslun an uun a süüd a Folksrepubliik Schiina. At lun hee 3.081.677 lidj. At hoodsteed as Ulaanbaatar.

## Geografii

|  |  |
| --- | --- |
| Mongolei (Mongolei)

|  |
| --- |
| **Ulaan Baatar**  |

 |
| Koord faan't **Mongolei** |

### Geograafisk Laag

At Mongolei as en stoot uun Madelaasien. Det lei twesken 41° 35′ an 52° 06′ (faan a nuurd tu a süüd) 87° 47′ an 119° 57′ (faan a waast tu a uast). At lun hee tau naibüüren: mä Ruslun uun a nuurd dialt det en 3485 km lung grens an mä Schiina uun a süüd en 4677 km lung grens. At ütjdeening faan a uast tu a waast bedrait 2392 km an faan a nuurd tu a süüd 1259 km.

### Kliima

At laag uun det madelasiaatisk huuchlun jaft tu’t Mongolei ian faan dön ekstreemst an drügst kliimas faan a wäält.

### Indialing faan Ferwalting

Prowinsen faan't **Mongolei**
At Mongolei hee 21 prowinsen (üüb Mongools: аймаг/ᠠᠶᠢᠮᠠᠭ *aimag*), wat 329 distrikten hee. At hoodsteed Ulaanbaatar wurd för ham salew ferwaltet. Dön prowinsen san:

|  | Prowins | Grate (km²) | Lidj (2000) | Hoodsteed |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Archangaj | 55.300 | 97.091 | Tsetserleg |
| 2 | Bajan-Ölgij | 45.700 | 91.068 | Ölgij |
| 3 | Bajanchongor | 116.000 | 84.779 | Bajanchongor |
| 4 | Bulgan | 48.700 | 61.776 | Bulgan |
| 5 | Chentij | 80.300 | 70.946 | Öndörchaan |
| 6 | Chowd | 76.100 | 86.831 | Chowd |
| 7 | Chöwsgöl | 100.600 | 119.063 | Mörön |
| 8 | Darchan-Uul | 3280 | 83.271 | Darchan |
| 9 | Dornod | 123.600 | 75.373 | Tschojbalsan |
| 10 | Dornogow' | 109.500 | 50.575 | Sajnschand |
| 11 | Dundgow' | 74.700 | 51.517 | Mandalgow' |
| 12 | Gow'-Altaj | 141.400 | 63.673 | Altaj |
| 13 | Gow'sümber | 5540 | 12.230 | Tschojr |
| 14 | Ömnögow' | 165.400 | 46.858 | Dalansadgad |
| 15 | Orchon | 840 | 71.525 | Erdenet |
| 16 | Öwörchangaj | 62.900 | 111.420 | Arwajcheer |
| 17 | Sawchan | 82.500 | 89.999 | Uliastaj |
| 18 | Selenge | 41.200 | 99.950 | Selenge |
| 19 | Süchbaatar | 82.300 | 56.166 | Baruun-Urt |
| 20 | Töw | 74.000 | 99.268 | Suunmod |
| 21 | Uws | 69.600 | 90.037 | Ulaangom |

## Kwelen
# 25. Marts

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Febrewoore - **Marts** - April |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |

25. Grichenlun, natsionaalfeierdai