Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Auersaatang

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

En **auersaatang** as det auerdreegen faan en (miast skraftelken) tekst faan ian spriak tu en ööder. Mä *auersaatang* ment'am miast det, wat bi't *auersaaten* (at dun) ütjkomt.

Teksten läät jo normoolerwiis ei *ian-tu-ian* auersaat. An jo hinge faan't persuun uf, diar det auersaatang föörnamt. Diaram jaft'at nian 'rocht' of 'ferkiard' auersaatang. Di/det auersaater skal leewen:

* entskias, hün wurd of ütjdruk best paaset
* begrip, wat di/det skriiwer faan a tekst eegentelk mend hää
* en grat spriakkompetens haa, am tesken ünlik warianten ütjtusjüken
* fersjük, nian aanj meenang mä iin tu bringen

## Kompjuuterauersaatang

Daalang woort muar an muar mä kompjuutern auersaat. Mä halep faan konstelk inteligens loket det ans beeder of ringer, t.b.

* Google translate
* Babelfish

Do san diar uk noch 'wurdenbuken' uun't näät, diar faan redaktöören bedrewen wurd, t.b.:

* dict.cc
* friisk.org

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Auersaatang** – Saamlang faan bilen of filmer
# Literatuur

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Literatuur** as daalang ales, wat uun teksten apskrewen of auerleewert wurden as.

## Iindialang

Teksten wurd fööraal tu tau slacher apdiald:

* **Fääkliteratuur**, det as miast för lidj soocht, diar jo auer en was teemo slau maage wel.
**Saagliteratuur**, det as miast för enarken skrewen an lachter tu ferstunen. Diar hiar uk tidjskraften of det Wikipedia tu.

* **Staken**, diar hiar tu:
**Fertelangen**, det san saagen, täälen of romoonen (*proosa*, *eepik*).
**Draamen**, det san teooterstaken of komeedin (*dramaatik*).
**Dachtangen**, det san uk liitjin, jo haa miast en fääst furem faan fees (*lyrik*).

## Luke uk diar

* Nordfriisk literatuur
* Saaterfrasch literatuur
* Biletääle
* Poetry Slam
* Bidracher auer literatuur üüb Tjabelstünj
* Saga

## Nuurdfresk tekstbibleteek

 **Wikisource: Hoodsid**
# Adjektiif

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

En **adjektiif** as en wurd, diar det eegenskap faan en ding beskraft. Uun't öömrang woort hat miast ei flektiaret (ei feranert, luke oner).

## Brük

Adjektiiwen kön ünlik brükt wurd:

* atributiif (betaanj üüb en substantiif) - di smok dai : Hün dai? - Di smok dai.
* predikatiif - di dai as smok : Wat as di dai? - Smok.
* adwerbiaal (betaanj üüb en werb) - hi sjongt smok : Hü sjongt hi? - Smok.

## Bispal *smok*

| mä | maskulinum | femininum/neutrum | muartaal | substantiwiaret |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| bestemet artiikel | a/di smok hünj | at/det smok hüs | a/jo smok ruusen | jo smok**en** |
| ünbestemet artiikel | en smok**en** hünj | en smok hüs | smok ruusen | smok**en** |
| taalwurd 1 | ään smok**en** hünj | ian smok hüs | - | - |
| negiarin | nään smok**en** hünj | nian smok hüs | nian smok ruusen | nian smok**en** |

## Komparatjuun

* **positiif** - smok
* **komparatiif** - smoker
* **superlatiif** - smokst
* **elatiif** - uu so smok, auer a miaten smok

## Referensen

* Ommo Wilts: *Friesische Formenlehre III - Amrum*.Nuurdfresk Ferian, Hüsem. 1995.
# Latiinsk alfabeet

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Det **latiinsk alfabeet** as faan't latiinsk spriak ütjgingen an woort daalang faan flook romaansk, germaans of slaawisk spriaken brükt. Uk ööder spriakfamilin haa det auernimen. Daalang as't det miast brükt alfabeet üüb a welt.

## Koord

Huar det latiinsk alfabeet brükt woort:
- ﻿bluas latiinsk alfabeet

- ﻿latiinsk alfabeet an öödern

## Buksteewen

## Luke uk diar

* Latiinsk spriak
* Indogermaans
# Ainu

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Ainu (アイヌ イタク, *Aynu itak*) |
| --- |
|
Snaaket uun | Jaapan, iar uk Ruslun |
| Spreegern | 10 (2007) |
| Wedenskapelk iindialang |
Ualsibiirisk spriaken
* **Ainu**
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
-
 |
| ISO 639-2:
  |
ain
 |
| ISO 639-3:
  |
ain
 |

**Ainu** as det spriak faan a Ainu, diar üüb Hokkaido uun Jaapan lewe. Daalang jaft at son 15.000 Ainu, diar hör spriak oober knaap noch snaake.

Ainu hiart tu't skööl faan a Ualsibiirisk spriaken, jo san oober nian spriakfamile, an san ei alt nai mäenööder.

## Spriadkoord

Huar Ainu snaaket woort (ruad) an iar ferlicht spreegen wurden as (ruusa)
En skööl faan Ainu uun traditjunel tjüch

## Literatüür

* Ernst Kausen: Paläosibirische Sprachen. In: Die Sprachfamilien der Welt. Teil 1: *Europa und Asien*. Buske, Hamburg 2013, ISBN 978-3-87548-655-1, S. 371–434.
* Ernst Kausen: Paläosibirische Sprachen (online, MS-Word, doc)

## Luke uk diar

 **Test-Wikipedia üüb Ainu**
# Kyōto

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Kyōto-shi 京都市 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kyōto (Japan)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
| Geograafisk laag uun Jaapan |
| Regiuun: | Kinki |
| Prefektuur: | Kyōto |
| Koordinaaten: | 35° 1′ N, 135° 46′ O35.011666666667135.76805555556 |
| Grünjdooten |
| Grate: | 827,83 km² |
| Iinwenern: | 1.455.123 *(1. Oktuuber 2021)* |
| Iinwenern/km²: | 1.758 Iinw./km² |
| Gemeennumer: | 26100-9 |
| Sümboolen
  |
| Flag/Woopen: |  |
| Buum: | Ahurn, *Salix babylonica*, *Cercidiphyllum* |
| Bluum: | Kameelie, Atsalee, *Prunus lannesiana* |
| Riadhüs |
| Adres: | Kyōto City Hall  Teramachidōri Chūkyo-ku, Kyōto-shi Kyōto 604-8571Jaapan |
| Wääbsteed: | www.city.kyoto.jp |
| Laag faan Kyōto uun det Prefektuur Kyōto |
| Laag faan Kyōto uun det Prefektuur |

**Kyōto** (japoonsk 京都市 Kyōto-shi) as en huuwenstääd uun't süüden faan't japoonsk hoodeilun Honshū, an uk ferwaltangsteed faan't Prefektuur Kyōto *(Kyōto-fu)*.

Kyōto as mä gud 1,4 miljoon iinwenern at njüügenstgratst stääd uun Jaapan efter Kobe an föör Saitama.

## Bilen

* Kiyomizu-dera
* Kinkaku-ji
* Sannei-zaka

## Stääddialen

Kyoto hää elwen stääddialen:

Stääddialen (区 *-ku*)| Gemeennumer | Nööm | Grate (uun km²) |
| --- | --- | --- |
| Rōmaji | Kanji | 1. Janewoore 2023 |
| 26101-7 | Kita-ku | 北区 | 94,88 |
| 26102-5 | Kamigyō-ku | 上京区 | 7,03 |
| 26103-3 | Sakyō-ku | 左京区 | 246,77 |
| 26104-1 | Nakagyō-ku | 中京区 | 7,41 |
| 26105-0 | Higashiyama-ku | 東山区 | 7,48 |
| 26106-8 | Shimogyō-ku | 下京区 | 6,78 |
| 26107-6 | Minami-ku | 南区 | 15,81 |
| 26108-4 | Ukyō-ku | 右京区 | 292,07 |
| 26109-2 | Fushimi-ku | 伏見区 | 61,66 |
| 26110-6 | Yamashina-ku | 山科区 | 28,7 |
| 26111-4 | Nishikyo-ku | 西京区 | 59,24 |
| 26100-9 | **Kyōto-shi** | 京都市 | 827,83 |

## Sasterstääden

* Ferianagt Stooten Boston (USA)
* Sjiisklun Köln (Sjiisklun)
* Ukraine Kiew (Ukraine)
* Tschechien Prag (Tschechien)
* Frankrik Pariis, (Frankrik)
* Itaalien Florens, (Itaalien)
* Sjiina Xi’an, (Sjiina)
* Meksiko Guadalajara, (Meksiko)
* Kroatien Zagreb, (Kroatien)

## Kwelen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Kyoto** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Kyoto** (sjiisk)
# Honshū

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Honshū** uun Jaapaan
**Honshū** (üüb Jaapaans: 本州 *Honshū* [hoꜜɴɕɯː]) as det gratst eilun faan Jaapaan. Tu a nuurd leit Hokkaidō an tu a süüd lei Kyūshū an Shikoku.

## Geografii

### Iindialing faan Ferwalting

At eilun hee fiiw regiuunen:

* Tōhoku
* Kantō
* Chūbu
* Kansai
* Chūgoku
# Kyūshū

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Kyūshū** uun Jaapaan
**Kyūshū** (üüb Jaapaans: 九州 *Kyūshū* [kʲɯꜜːɕɯː], of „njüügen prowinsen“) as det traadgratst faan dön fiiw hoodeilunen an ian (tup mä dön Nansei-Eilunen) faan dön aacht regiuunen faan Jaapaan. Tu a nuurduast lei Honshū an Shikoku.

## Geografii

### Iindialing faan Ferwalting

At regiuun hee aacht prefektüüren:

| # | Prefektüür | Grate (km²) | Lidj (2018) | Koord |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Fukuoka | 4986 | 5.111.494 |  |
| 2 | Saga | 2441 | 819.110 |
| 3 | Nagasaki | 4132 | 1.339.438 |
| 4 | Kumamoto | 7409 | 1.756.442 |
| 5 | Ōita | 6341 | 1.142.943 |
| 6 | Miyazaki | 7735 | 1.079.727 |
| 7 | Kagoshima | 9187 | 1.613.969 |
| 8 | Okinawa | 2281 | 1.448.101 |

## Kwelen
# Shikoku

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Shikoku** uun Jaapaan
**Shikoku** (üüb Jaapaans: 四国 *Shikoku*, of „fjauer lunen“) as det naistletjst faan dön fiiw hoodeilunen an ian faan dön aacht regiuunen faan Jaapaan. Tu a nuurd leit Honshū an tu a waast leit Kyūshū.

## Geografii

Uun a nuurd leit det Seto Sia an uun a süüd a Pasiifik.

### Iindialing faan Ferwalting

At regiuun hee fjauer prefektüüren:

| # | Prefektüür | Grate (km²) | Lidj (2018) | Koord |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Tokushima (güül) | 4147 | 736.475 |  |
| 2 | Kagawa (blä) | 1877 | 961.900 |
| 3 | Ehime (brün) | 5676 | 1.351.510 |
| 4 | Kōchi (green) | 7104 | 705.880 |

## Kwelen
# Hokkaidō

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Hokkaidō** uun Jaapaan
**Hokkaidō** (北海道 *Hokkaidō* [hokːaꜜidoː] (), üüb Fering: *Nuurdsiabesirk*, üüb Ainu: アィヌ・モシㇼ *Aynu Mosir*) as det naistgratst eilun faan Jaapaan an det gratst prefektüür faan't lun. Det as uk ian faan dön aacht regiuunen faan't lun.

## Geografii

Dön tjiin gratst steeden üüb't eilun san:

| # | Steed | Lidj (2018) |
| --- | --- | --- |
| 1 | Sapporo | 1.966.416 |
| 2 | Asahikawa | 332.131 |
| 3 | Hakodate | 256.476 |
| 4 | Tomakomai | 170.669 |
| 5 | Kushiro | 168.698 |
| 6 | Obihiro | 167.897 |
| 7 | Ebetsu | 120.045 |
| 8 | Kitami | 117.859 |
| 9 | Otaru | 115.618 |
| 10 | Chitose | 96.866 |

## Kwelen

## Luke uk diar

* Ainu
# Aomori-ken

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Prefektuur Aomori

Prefektuur faan Jaapan| Hiart tu | Tōhoku |
| Grünj­laanj | September 1871 |
| Näämd efter | Aomori |
| Hymne | Aoi Mori no Message, Aomoriken sanka |
| Stoot | Jaapan |
| Hoodsteed | Aomori |
| Leit diar uun | Jaapan |
| Tidjsoon | Jaapan Standard Tidj, UTC+9 |
| Woolkreis | Aomori at-large district, Aomori 1st district, Aomori 2nd district, Aomori 3rd district, Aomori 4th district |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 40°49′29″N 140°44′26″O |
| Geog­raa­fisk furem | link |
| Huuchst ponkt | Iwaki |
| Baas faan a fer­wal­tang | Sōichirō Miyashita |
| Rochts­fu­rem | ordinary local public entity |
| Iin­we­ner­taal | 1.232.303 |
| Sas­ter­ko­muun | Santa Catarina, Chabarowsk (Regiuun), Maine, Liguurien, Dalian, Jeju-do, Tainan |
| Grens mä | Prefektuur Akita, Prefektuur Iwate, Hokkaidō |
| Efter­ful­ger faan | Hirosaki Domain, Shichinohe Domain, Hachinohe Domain, Mutsu Province |
| Grate | 9.645,64±0,01 kwadrootkilomeeter |
| Wä­äbs­teed | www.pref.aomori.lg.jp |
| Flag | flag of Aomori prefecture |
| Amtelk sümbool | Aapelbuum, Thujopsis dolabrata, Paralichthys olivaceus, swaan |
| Min­dest­lohn | 762 Yen |
| OSM zoom peegel | 7 |
| Uundialen | Tsugaru region, Nanbu region |

**Aomori** (jap. 青森県 Aomori-ken, ingelsk Aomori Prefecture) as en prefektuur uun Jaapan. Hat leit uun't Regiuun Tōhoku üüb det eilun Honshū. Hoodstääd as Aomori (Aomori-shi).

* Flag faan't prefektuur

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Prefektuur Aomori** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Prefektuur Aomori** (sjiisk)
# Kōbe

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Kōbe-shi 神戸市 |
| --- |
| Kōbe |
| Geograafisk laag uun Jaapan |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Kōbe (Japan)

|  |
| --- |
|   |

 |

 |
| Regiuun: | Kinki |
| Prefektuur: | Hyōgo |
| Koordinaaten: | 34° 41′ N, 135° 12′ O34.690277777778135.19555555556 |
| Grünjdooten |
| Grate: | 552,23 km² |
| Iinwenern: | 1.513.193 *(1. Maarts 2021)* |
| Iinwenern/km²: | 2.740 Iinw./km² |
| Gemeennumer: | 28100-0 |
| Sümboolen
  |
| Flag/Woopen: |  |
| Buum: | Camellia sasanqua
 |
| Bluum: | Guardhortensie |
| Riadhüs |
| Adres: | Kōbe City Hall 5-1, Kana-machi Chūō-ku, Kōbe-shi Hyōgo 650-8570Jaapan |
| Wääbsteed: | www.city.kobe.lg.jp |
| Laag faan Kōbe uun det Prefektuur Hyōgo |
| Laag faan Kōbe uun det Prefektuur |

**Kōbe** (japoonsk 神戸市, *-shi*) as en gratstääd uun Jaapan üüb det eilun Honshū. Hat hää en graten siahuuwen an täält tuup mä Osaka an Kyōto tu't metropolregiuun *Keihanshin*. Uun Kobe sat at ferwaltang faan't Prefektuur Hyōgo uun't Regiuun Kansai.

## Stääddialen

Tu Kobe hiar njügen stääddialen (*-ku*):

1
2
3
4
5
6
7
8
9

| Nr. | Code | Nööm | Grate (uun km²) | Iinwenern | Iinw./km² |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| lat. | jap. | 1. Janewoore 2023 | 1. Maarts 2021 | 01.10.2015 |
| 9 | 28101-8 | Higashinada-ku | 東灘区 | 34,03 | 213.309 | 213.634 | 6279,66 |
| 8 | 28102-6 | Nada-ku | 灘区 | 32,66 | 136.255 | 136.088 | 4166,81 |
| 6 | 28105-1 | Hyōgo-ku | 兵庫区 | 14,67 | 106.832 | 106.956 | 7285,83 |
| 5 | 28106-9 | Nagata-ku | 長田区 | 11,36 | 93.963 | 97.912 | 8619,01 |
| 4 | 28107-7 | Suma-ku | 須磨区 | 28,93 | 157.274 | 162.468 | 5615,90 |
| 3 | 28108-5 | Tarumi-ku | 垂水区 | 28,11 | 214.016 | 219.474 | 7807,68 |
| 2 | 28109-3 | Kita-ku („Nuurd“) | 北区 | 240,29 | 210.261 | 219.805 | 914,75 |
| 7 | 28110-7 | Chūō-ku („Maden“) | 中央区 | 28,99 | 143.315 | 135.153 | 4665,27 |
| 1 | 28111-5 | Nishi-ku („Waast“) | 西区 | 138,01 | 237.968 | 245.782 | 1780,90 |
|  | 28100-1 | Kōbe-shi („Stääd Kōbe“) | 神戸市 | 557,05 | 1.513.193 | 1.537.272 | 2759,81 |

## Kwelen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Kōbe** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Kōbe** (sjiisk)
# Egyptisk hieroglyphen

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Det wurd „Hieroglyphen“ uun Hieroglyphen |
| --- |
|

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |

 |

 Sesch-ni-medu-netjer *Sš-nj-mdw.w-nṯr* „*Skraft faan God sin wurden*“ |

Hieroglyphentekst bi a tempel faan Kom Ombo

**Egyptisk hieroglyphen** (ualgreks ἱερός *hierós* 'halag', γλυφή *glyphḗ* 'skramsen') san a tiaken faan det äälst bekäänd skraft. Hat as brükt wurden faan amanbi 3200 f. Kr. bit 394 efter Kr. uun't Ual Egypten för't egyptisk spriak.

Tuiarst wiar hieroglyphen en rian bilskraft, leeder kaam diar uk tiaken för tuuner an bedüüdangen tu. Uun't greks-röömsk tidj jääw't wel son 7.000 tiaken.

## Hieratisk skraft

Det hieratisk skraft as brükt wurden, wan mä en feeder üüb papyrus skrewen wurd skul.

| Hieroglyphen | Hieratisk | Tiaken numer | Bispaltekst |
| --- | --- | --- | --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  | A1 |  |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  | D4 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  | F4 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  | N35 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  | V31 |
|

|  |  |
| --- | --- |
|

|  |
| --- |
|  |

 |

 |  | Z2 |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Egyptisk hieroglyphen** – Saamlang faan bilen of filmer
# Spräkefamiili

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

En **spräkefamiili** (dt. *Sprachfamilie*) bestoont üt ünlike Spräkegrupe, da iinjsidi etymologisch tuhuupehinge än da deerfor as früne önjsänj wårde. Weer jü Frünschap wörklik bedjüset dåt åle spräke önj en spräkefamiili iinj gemiinsoomen grünspräke önjtståme, as ouers goorai sääker.

Twasche möre spräkefamiilie bestoont grünseetlik niinj frünschap, duch koon lääser önjtliining forkaame. Jü frünschap önj en spräkefamiili as uk ai åltens dütlik. Sü wörd dåt Keltische iirtids ai tu dåt Indogermanische räägend, bit duch en frünschap ma da Indogermanische spräke fünen wörd.

* Frasche Adjektive foon spräke än lönje.

**Hu spräkefamiilie san: Indogermanisch
* Finnisch-ugrisch
* Baskisch
* Kaukasisch
* Semitisch
* Altaische spräke
* Tibetisch-chinesische spräke
* Malaiisch-polynesische spräke
* Indioonerspräke (dåt as ai iinj famiili).
* Inuit-Aleutische spräke
* Bantuspräke

## Sii uk

* Portaal:Spräke
# Kreoolspriak

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

En **kreoolspriak** of **kreool** as en natüürelk spriak, diar ütj en *spriakkontakt* apwoksen as. Son spriak komt flooksis diar föör, huar en koloniaalmäächt aptreeden as. Do san wurden faan det nei (koloniaal-)spriak uun det ual spriak auernimen wurden. So komt det tu en aparte ööder Ingelsk, Spoonsk of Fransöösk mä en aanj gramatik an ütjspriak.

Det miast snaaket kreoolspriak as det faan Haiti (*Haitiaans Kreool*) mä 10 miljuun spreegern.

## Ferluup

Wedenskapslidj haa bi flook kreoolspriaken disalew ferluup fääststeld:

* 1. Kreolisiarang: Spreegern faan en regiunaalspriak auernem wurden faan en koloniaalspriak, man behual hör ual gramatik an ütjspriak.
* 2. Dekreolisiarang: Spreegern auernem muar an muar det gramatik an ütjspriak faan det koloniaaalspriak.
* 3. Hüperkreolisiarang: Det kreoolspriak woort üs tiaken faan identiteet uunsen an pleeget.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Kreoolspriaken** – Saamlang faan bilen of filmer
* List mä kreoolspriaken (huuchsjiisk)
# Siaoter

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Siaoter |
| --- |
|
Siaoter (*Enhydra lutris*)

EN - *endangered* (trüüwet)
 |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Onerorder:* | Hünjoortagen (Caniformia) |
| *Auerfamile:* | Elkoortagen (Musteloidea) |
| *Famile:* | Huarmer an Elken (Mustelidae) |
| *Onerfamile:* | Otern (Lutrinae) |
| *Skööl:* | *Enhydra* |
| *Slach:* | Siaoter |

 |
| Wedenskapelk nööm faan't Skööl |
| *Enhydra* |
| Fleming, 1822 |
| Wedenskapelk nööm faan a Slach |
| *Enhydra lutris* |
| (Linnaeus, 1758) |

Siaoter Skan
At **Siaoter** of **Kalan** (*Enhydra lutris*) as en slach faan Ruuwdiarten (Carnivora) uun det famile faan a Huarmer an Elken (Mustelidae), an di iansagst slach uun det skööl Enhydra. Hat lewet bi a küsten faan a Nuurdpasiifik.

At Siaoter as iar för sin smok skan skööden wurden. Sant det ferbeeden wurden as, jaft'at weder muaren diarfaan.

## Spriadkoord

*

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Siaotern** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Siaotern**
# Shimane (Prefektüür)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Det **Shimane Prefektüür** uun Jaapaan
Det **Shimane Prefektüür** (üüb Jaapaans: 島根県 *Shimane-ken*) as ian faan a prefektüüren uun det Chūgoku Regiuun faan Jaapaan. Det hee 679.626 lidj (2018). At hoodsteed faan't prefektüür as Matsue.

## Geografii

### Iindialing faan Ferwalting

Steeden
At prefektüür hee 8 steeden.

| # | Steed | Üüb Jaapaans | Lidj (2020) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Gōtsu | 江津市 | 22.979 |
| 2 | Hamada | 浜田市 | 54.622 |
| 3 | Izumo | 出雲市 | 172.887 |
| 4 | Masuda | 益田市 | 45.039 |
| 5 | Matsue | 松江市 | 203.779 |
| 6 | Ōda | 大田市 | 32.866 |
| 7 | Unnan | 雲南市 | 36.024 |
| 8 | Yasugi | 安来市 | 37.113 |

Lunkreiser
Det hee 5 lunkreiser.

| # | Lunkreis | Üüb Jaapaans | Lidj (2020) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Iishi | 飯石郡 | 4577 |
| 2 | Kanoashi | 鹿足郡 | 12.958 |
| 3 | Nita | 仁多郡 | 11.859 |
| 4 | Ōta | 邑智郡 | 17.772 |
| 5 | Oki | 隠岐郡 | 19.127 |

## Kwelen
# Bruunei

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Flag faan Bruunei
At **Sultanaat Bruunei** (amtelk **Brunei Darussalam**, Malaiisk: **Negara Brunei Darussalam**) as en stoot uun Süüduastaasien. Hi lei üüb’t eilun Borneo (Indoneesk: Kalimantan) uun Süüdschineesksia an grenset bi Malaysia. At hoodsteed as Bandar Seri Begawan. At lun hee 393.372 lidj (2011).

## Geografii

### Steeden

Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:

| # | Steed | Lidj (2011) |
| --- | --- | --- |
| 1 | Bandar Seri Begawan | 246.277 |
| 2 | Kuala Belait | 30.226 |
| 3 | Seria | 18.936 |
| 4 | Tutong | 9063 |
| 5 | Bukit Beruang | 6157 |
| 6 | Mulaut | 5846 |
| 7 | Lumut | 4621 |
| 8 | Tanjong Nangka | 3118 |
| 9 | Masin | 2891 |
| 10 | Sinarubai | 2319 |

### Indialing faan Ferwalting

At lun hee fjauer distrikten:

| # | Distrikt | Grate | Lidj (2011) | Hoodsteed |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 | Belait | 2724 | 60.744 | Kuala Belait |
| 2 | Bruunei-Muara | 571 | 279.924 | Bandar Seri Begawan |
| 3 | Temburong | 1304 | 8852 | Bangar |
| 4 | Tutong | 1166 | 43.852 | Pekan Tutong |

## Histoore

At sultanaat wiar iar föl grater. Twesken det 16. an 19. juarhunert regiaret a sultaan amanbi at hial faan a nuurdeeg faan Borneo.

## Politiik

Bruunei as sant 1984 lasmaat faan det Commonwealth of Nations.

## Kwelen
# Teeruus

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Teeruus |
| --- |
|
Teeruus (*Achillea millefolium*) |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Order:* | *Asterales* |
| *Famile:* | Kurewbloosen (*Asteraceae*) |
| *Onerfamile:* | *Asteroideae* |
| *Triibus:* | Anthemideae |
| *Skööl:* | *Achillea* |
| *Slach:* | Teeruus |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Achillea millefolium* |
| L., 1753 |

At **Teeruus** of uk **Marin-Wolmers-Tee** (*Achillea millefolium*) as en plaant uun't famile Asteraceae.

## Onerslacher

* *A. millefolium millefolium*
mä witj bloosen
* *A. millefolium sudetica*
mä brons bloosen

## Luke uk diar

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **TeeruusenWikispecies** hää en artiikel tu: **Teeruusen**
# Incheon

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

|  |  |
| --- | --- |
| Incheon (Südkorea)

|  |
| --- |
|   |

 |
| **Incheon** uun Süüdkorea |

**Incheon** (üüb Koreaans: 인천 [intɕʰʌn], amtelk 인천광역시 *Incheon Gwangyeoksi*) as det treedgratst steed an en gratsteed (en steed üüs en prowins) uun Süüdkorea. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 2.938.457 lidj (2019).

## Geografii

### Iindialing faan Ferwalting

At steed hee 8 steedkreiser (üüb Koreaans: 구 *gu*) an 2 lunkreiser (üüb Koreaans: 군 *gun*):

* De Bupyeong Steedkreis (부평구 / 富平區 *Bupyeong-gu*)
* De Uast Steedkreis (동구 / 東區 *Dong-gu*)
* De Gyeyang Steedkreis (계양구 / 桂陽區 *Gyeyang-gu*)
* De Maden Steedkreis (중구 / 中區 *Jong-gu*)
* De Michuhol Steedkreis (미추홀구 / 彌鄒忽區 *Michuhol-gu*)
* De Süüduast Steedkreis (남동구 / 南洞區 *Namdong-gu*)
* De Waast Steedkreis (서구 / 西區 *Seo-gu*)
* De Yeonsu Steedkreis (연수구 / 延壽區 *Yeonsu-gu*)
* De Ganghwa Lunkreis (강화군 / 江華郡 *Ganghwa-gun*)
* De Ongjin Lunkreis (옹진군 / 甕津郡 *Ongjin-gun*)

## Kwelen
# ISO 8859-1

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**ISO 8859-1** as en ferianboorang auer tiakens uun a informatjuunstechnik. Hat as tuleetst 1998 so fäästlaanj wurden. Diarför tustendag as det onernemen ISO.

Mä ISO 8859-1 woort fersoocht, mögels föl skrafttiakens faan waasteuropeesk spriaken onertubringen. At jaft oober uk noch ISO 8859-15, det as fööraal för't fransöösk soocht. Jo ööder standards ISO 8859-2 an so widjer bit ISO 8859-16 san för ööder alfabeet-skraften so üs kyrilisk, araabisk, greks of hebreews.

## Tabel faan ISO 8859-1

| Code | …0 | …1 | …2 | …3 | …4 | …5 | …6 | …7 | …8 | …9 | …A | …B | …C | …D | …E | …F |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 0… | *ei belaanj* |
| 1… |
| 2… | *SP* | ! | " | # | $ | % | & | ' | ( | ) | \* | + | , | - | . | / |
| 3… | 0 | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | : | ; | < | = | > | ? |
| 4… | @ | A | B | C | D | E | F | G | H | I | J | K | L | M | N | O |
| 5… | P | Q | R | S | T | U | V | W | X | Y | Z | [ | \ | ] | ^ | \_ |
| 6… | ` | a | b | c | d | e | f | g | h | i | j | k | l | m | n | o |
| 7… | p | q | r | s | t | u | v | w | x | y | z | { | | | } | ~ |  |
| 8… | *ei belaanj* |
| 9… |
| A… | *NBSP* | ¡ | ¢ | £ | ¤ | ¥ | ¦ | § | ¨ | © | ª | « | ¬ | *SHY* | ® | ¯ |
| B… | ° | ± | ² | ³ | ´ | µ | ¶ | · | ¸ | ¹ | º | » | ¼ | ½ | ¾ | ¿ |
| C… | À | Á | Â | Ã | Ä | Å | Æ | Ç | È | É | Ê | Ë | Ì | Í | Î | Ï |
| D… | Ð | Ñ | Ò | Ó | Ô | Õ | Ö | × | Ø | Ù | Ú | Û | Ü | Ý | Þ | ß |
| E… | à | á | â | ã | ä | å | æ | ç | è | é | ê | ë | ì | í | î | ï |
| F… | ð | ñ | ò | ó | ô | õ | ö | ÷ | ø | ù | ú | û | ü | ý | þ | ÿ |

*SP* (`20`16, för ingelsk *‚space‘*) as det "leesag-tiaken", *NBSP* (`A0`16, *‚non-breaking space‘*) det "fääst leesag-tiaken" an *SHY* (`AD`16, *‚soft hyphen‘*) det "wok tren-tiaken" bi't aanj faan en rä.

## Ööders wat

Bütj ISO 8859-1 san diar uk noch ööder standards för waasteuropeesk skraften so üs US-ASCII an UTF-8, man miast woort ISO 8859-1 (= "Latin 1") brükt.