Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Pingstruusen (Skööl)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Pingstruusen |
| --- |
|
*Paeonia* ×*suffruticosa* |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Klas:* | Siadplaanten (Magnoliopsida) |
| *Order:* | Stianbreegern (Saxifragales) |
| *Famile:* | Pingstruusplaanten |
| *Skööl:* | Pingstruusen |

 |
| Wedenskapelk nööm faan't Famile |
| Paeoniaceae |
| Raf. |
| Wedenskapelk nööm faan't Skööl |
| *Paeonia* |
| L. |

A **Pingstruusen** (*Paeonia*) san det iansagst plaantenskööl uun't famile faan a Pingstruusplaanten (Paeoniaceae). Diar hiar 32 slacher tu.

Uun a bluumloodens jaft'at miast iinkrüsagt slacher.

## Slacher

P. algeriensis – P. anomala – P. archibaldii – P. arietina – P. broteri – P. brownii – P. californica – P. cambessedesii – P. cathayana – P. clusii – P. coriacea – P. corsica – P. daurica – P. decomposita – P. delavayi – P. emodi – P. intermedia – P. jishanensis – P. kesrouanensis – P. lactiflora – P. ludlowii – P. mairei – P. mascula – P. obovata – P. officinalis – P. ostii – P. parnassica – P. peregrina – P. qiui – P. rockii – P. sandrae – P. saueri – P. sterniana – P. tenuifolia – P. wendelboi

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Pingstruusen** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Pingstruusen**
## Ei ferwaksle mä

* Pingstruus (*Narcissus poeticus*)
# Echt Salwei

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Echt Salwei |
| --- |
|
Echt Salwei (*Salvia officinalis*) |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | Lapbloosoortagen (Lamiales) |
| *Famile:* | Lapbloosplaanten (Lamiaceae) |
| *Onerfamile:* | Nepetoideae |
| *Skööl:* | Salwei (*Salvia*) |
| *Slach:* | Echt Salwei |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Salvia officinalis* |
| L. |

**Echt Salwei** (*Salvia officinalis*), of uk **Guardsalwei** as en plaantenslach uun det skööl Salwei (*Salvia*) uun det famile faan a Lapbloosplaanten (Lamiaceae). Hat hää en grat bedüüdang uun köögem an uk uun a medesiin.

## Onerslacher

* S. o. subsp. gallica
* S. o. subsp. lavandulifolia
* S. o. subsp. multiflora
* S. o. subsp. officinalis
* S. o. subsp. oxyodon

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Echt Salwei** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Echt Salwei**
# Manzini (Steed)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

|  |  |
| --- | --- |
| Manzini (Steed) (Eswatini)

|  |
| --- |
| Manzini  |

 |
| **Manzini** uun Eswatini |

**Manzini** as en steed uun a maden faan Eswatini. At steed leit amanbi 32 km tu a uast faan Mbabane. Det as at hoodsteed faan det Manzini Regiuun. Det hee amanbi 110.000 lidj (2005).
# URL

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**URL** as det ingelsk ufkörtang för **Uniform Resource Locator**, an ment: *ianhaidelk uunwiiser faan dokumentsteeden*. Uun't amgungspriak sai wi wel *internetadres* of *wääbsteed*. Det URL leit fääst, mä hün technisk protokol dooten auerdraanj wurd, t.b. HTTP of FTP, an huar det dokument tu finjen as. Didiar standard as tuiarst 1994 fäästlaanj wurden.

Mä **URI** (Uniform Resource Indicator) ment am algemianer uk ööder beskriiwangen faan dokumentsteeden.

## Bispalen

* `ftp://max:muster@ftp.example.com` … FTP mä brüker an käänwurd
* ` … HTTP wääbsteed saner widjerfeerang üüb en wääbsidj (feert tu't hoodsidj)
* ` … wääbsteed mä widjerfeerang
* ` … HTTPS wääbsteed mä seekerhaidsprotokol
* `mailto:hans@example.org` … adres faan en E-Mail
* `news:alt.hypertext` … tugang tu en Usenet-skööl (woort knaap noch brükt)
* `telnet:example.org` … tugang tu en Telnet-ferbinjang (knaap noch brükt)
* `file:///foo/bar.txt` … Tugang tu en lokaal datei

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: URL** – Saamlang faan bilen of filmer
* Tim Berners-Lee
* TLD
* DOI
# Victoria (Ferianigt Köningrik)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Köningin Victoria (1882)

**Victoria** (bäären üüs *Princess Alexandrina Victoria of Kent*; \* 24. Mei 1819 uun Kensington Palace, London; † 22. Janewoore 1901 uun Osborne House, Isle of Wight) wiar faan 1837 tu 1901 köningin faan det Ferianigt Köningrik faan Gratbritanien an Irlun an wiar uk faan 1. Mei 1876 keiserin faan Inje. Hat wiar at foomen faan Edward Augustus, Duke of Kent and Strathearn, an Victoire von Sachsen-Coburg-Saalfeld. Hat wurd köningin efter a duas faan san unkel Wilhelm IV.. Sin efterfuliger wiar hör dring Eduard VII..

## Luke uk diar

 **Commons: Victoria (Ferianigt Köningrik)** – Saamling faan biljen of filmer
* Victoria (Malaysia)

| Föörgunger | Amt | Efterfulger |
| --- | --- | --- |
| Wilhelm IV. | **Köningin faan det Ferianigt Köningrik** 1837-1901 | Eduard VII. |
# Sokrates

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Sokrates** (üüb Greks: Σωκράτης *Sōkrátēs*; \* 469 föör Krast bi Alopeke, Atheen; † 399 föör Krast bi Atheen) wiar en greks filosoof. Hi wiar liarer faan Platon. Dön wichtigst kwelen faan üüs weden faan sin liar san Platon sin dialoogen.

## Luke uk diar

 **Commons: Sokrates** – Saamling faan biljen of filmer
 **Wikiquote: Sokrates** (tjiisk)
# Boksbuumplaanten

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Boksbuumplaanten |
| --- |
|
Boksbuum (*Buxus sempervirens*), tiaknang |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Rik:* | Plaanten (*Plantae*) |
| *Ufdialang:* | Huuger Plaanten (Tracheophyta) |
| *Onerufdialang:* | Siadplaanten (Spermatophytina) |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | Boksbuumoortagen (Buxales) |
| *Famile:* | Boksbuumplaanten |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| Buxaceae |
| Dumort. |

**Boksbuumplaanten** (Buxaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Boksbuumoortagen (Buxales). Diar hiar sääks sköölen mä 70 bit 100 slacher tu.

## Sköölen

* Buxus
* Didymeles
* Haptanthus
* Pachysandra
* Sarcococca
* Styloceras

#### Enkelt slacher

* Boksbuum (*Buxus sempervirens*)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Boksbuumplaanten** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Boksbuumplaanten**
# Sandelholtoortagen

| Sandelholtoortagen |
| --- |
|
Sandelholtbuum (*Santalum album*), tiaknang |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Ufdialang:* | Huuger plaanten (Tracheophyta) |
| *Onerufdialang:* | Siadplaanten (Spermatophytina) |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (Magnoliopsida) |
| *Order:* | Sandelholtoortagen |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| Santalales |
| R.Br. ex Bercht. & J.Presl |

**Sandelholtoortagen** (Santalales) san en order faan bloosenplaanten (Magnoliopsida). Det san holtag plaanten, miast bosker, oober uk buumer.

## Familin

Aptandraceae – Balanophoraceae – Coulaceae – Erythropalaceae – Loranthaceae – Misodendraceae – Octoknemaceae – Olacaceae – Opiliaceae – Santalaceae – Schoepfiaceae – Strombosiaceae – Ximeniaceae

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Sandelholtoortagen** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Sandelholtoortagen**
# 1967

|  |
| --- |
| **1967** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1962 | 1963 | 1964 | 1965 | 1966 | ◄ **1967** ► | 1968 | 1969 | 1970 | 1971 | 1972 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1967 *MCMLXVII* |
| Ab urbe condita | 2720 |
| Armeensk kalender | 1416
*ԹՎ ՌՆԺԶ* |
| Schineesk kalender | 4663 – 4664
癸午 – 甲未 |
| Etiopisk kalender | 1959 –1960 |
| Hebreewsk kalender | 5727 – 5728 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2022 – 2023 |
| - *Shaka Samvat* | 1889 – 1890 |
| Iraans kalender | 1345 –1346 |
| Islaamsk kalender | 1387 –1387 |

 |

(fe.) **1967** wiar det sööwen-an-söstigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.

(mo.) **1967** wus dåt soowenänsüstist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir begand ma’n Sandi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 13. Janewoore: Putsch uun Toogo; ufsaating faan president Nicolas Grunitzky.
* 14. April: Gnassingbé Eyadéma wurd president faan Toogo.
* 23. April: Lundaiswool uun Sleeswich-Holstian.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 21. Deetsember: Micheil Saakaschwili, 2004-2013 president faan Georgien.

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 19. April: Konrad Adenauer, iarst bundeskansler faan det Bundesrepubliik Tjiisklun (\* 1876)
* 03. Jüüne: Arthur Ransome, britisk skriiwer (\* 1884)
* 17. Jüüne: John Coltrane, amerikoons jazzmusiiker (\* 1926)
* 15. August: Nis Albrecht Johannsen di jungere, schriwster (\* 1888)
# Wales

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **WalesCymru** |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Flagge von Wales | Wappen von Wales |
| Flag
 | Woopen
 |

 |
| **Woolspröök**: *Y Ddraig Goch ddyry cychwyn*
(„Di ruad draag komt“) |
| **Amtelk spriak** | Ingelsk, Waliisisk (Kymrisk) |
| **Hoodstääd** | Cardiff (*Caerdydd*) |
| **Stoot (skak)** | Konstitutjonel-parlamentaarisk monarchii |
| **Stoot baas** | Könang Kaarl III. |
| **Regiarang baas** | Iarst minister Carwyn Jones |
| **Grate** | 20.761 km² |
| **Iinwenern** | 3.074.067 (2012) |
| **Iinwenern per km²** | 148 Iinw./km² |
| **Münt** | Pünj Sterling, £, GBP |
| **Natsionaalhümne** | Hen Wlad Fy Nhadau (*Ual lun faan min feedern*) |
| **Tidjsoon** | UTC +0, somertidj: UTC +1 |
| **TLD** | .uk |
| **Tilefoonföörwool** | +44 |
| Laag faan Wales Laag faan Wales |

**Wales** (waliisk **Cymru** ) as en lun uun Nuurdwaasteuroopa üüb det eilun Gratbritannien an en dial faan't Ferianagt Könangrik. Di nööm *Cymru* ment so föl üs *loonslidj*.

## Principal Areas

Wales as tu 22 *principal areas* iindiald, det san sowat üs lunkreiser. Uun Ingelun het jo *unitary authorities*.

| # | Nööm | Koord |
| --- | --- | --- |
| 1 | Anglesey (*Ynys Môn*) | Principal Areas |
| 2 | Blaenau Gwent |
| 3 | Bridgend (*Pen-y-bont ar Ogwr*) |
| 4 | Caerphilly (*Caerffili*) |
| 5 | City and County of Cardiff (*Caerdydd*) |
| 6 | Carmarthenshire (*Sir Gaerfyrddin*) |
| 7 | Ceredigion |
| 8 | Conwy |
| 9 | Denbighshire (*Sir Ddinbych*) |
| 10 | Flintshire (*Sir y Fflint*) |
| 11 | Gwynedd |
| 12 | Merthyr Tydfil (*Merthyr Tudful*) |
| 13 | Monmouthshire (*Sir Fynwy*) |
| 14 | Neath Port Talbot (*Castell-nedd Port Talbo*t) |
| 15 | Newport (*Casnewydd*) |
| 16 | Pembrokeshire (*Sir Benfro*) |
| 17 | Powys |
| 18 | Rhondda Cynon Taf |
| 19 | Swansea (*Abertawe*) |
| 20 | Torfaen (*Tor-faen*) |
| 21 | Vale of Glamorgan (*Bro Morgannwg*) |
| 22 | Wrexham (*Wrecsam*) |

## Kwelen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Wales** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Wales** (sjiisk)
* Gemeenen uun Wales (waliisk)

52.349601944444-3.6378480555556
# 1924

|  |
| --- |
| **1924** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1919 | 1920 | 1921 | 1922 | 1923 | ◄ **1924** ► | 1925 | 1926 | 1927 | 1928 | 1929 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1924 *MCMXXIV* |
| Ab urbe condita | 2677 |
| Armeensk kalender | 1373
*ԹՎ ՌՅՀԳ* |
| Schineesk kalender | 4620 – 4621
庚亥 – 辛子 |
| Etiopisk kalender | 1916 –1917 |
| Hebreewsk kalender | 5684 – 5685 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 1979 – 1980 |
| - *Shaka Samvat* | 1846 – 1847 |
| Iraans kalender | 1302 –1303 |
| Islaamsk kalender | 1343 –1343 |

 |

(fe.) **1924** wiar det fjauer-an-twuntigst juar faan det 20. juarhunert. At juar wiar en skregeljuar an begand mä'n Teisdai uun de Gregoriaans kalender.

(mo.) **1924** wus dåt fjoueräntwuntist iir foon dåt 20. iirhunert. Et iir wus en schåltiir än begand ma’n Täisdi önj di Gregoriåånsch Kaläner.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen

* 25. Janewoore-5. Febrewoore: Dön iarst Olympisk Wonterspalen wiar uun Chamonix.
* 04. Mei-27. Jüüle: Aachst Olympisk Spalen faan’t naitidj wiar uun Pariis.
* 30. Jüüne: J. B. M. Hertzog wurd premier-minister faan Süüdaafrika.
* 04. Nofember: Presidentskapswool uun dön Ferianigt Stooten: wool faan Calvin Coolidge tu a president.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 12. Janewoore: Johann Lorenzen († 2003)
* 07. Marts: Kōbō Abe, jaapaans skriiwer († 1993)
* 11. Maarts: Tams Jörgensen, spriakwedenskapsmaan († 1987)
* 01. Oktuuber: Jimmy Carter, US president († 2024)
* 08. Oktuuber: Marie Tångeberg, nuurđfriisk Pedagoogin en Autoorin
* 07. Deetsember: Mário Soares, portugiisisk poliitiker an stootspresident († 2017)

## Störwen – Stürwen

* 21. Janewoore: Wladimir Leenin, rüs rewolutschoneer an feerer faan't Sowjetunioon (\* 1870)
* 03. Jüüne: Franz Kafka, böömisk skriiwer (\* 1883)
# Ciskei

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Laag faan't Ciskei uun Süüdafrikoo
At **Ciskei** wiar en regiuun uun Süüdafrikoo süüdwaasten faan di struum Kei, an en *homeland* för det fulk faan a Xhosa. Hoodstääd wiar Bhisho. Sant 1994 as at Ciskei en dial faan det nei prowins Uastkap.

## Bilen

* Flag faan't Ciskei
* Koord faan't Ciskei

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Ciskei** – Saamlang faan bilen of filmer
# Transvaal

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

At prowins Transvaal uun Süüdafrikoo
**Transvaal** wiar ian faan a sjauer prowinsen uun Süüdafrikoo faan 1910 bit 1994. Di nööm ment: üüb a ööder (nuurder) ääg faan a struum Vaal.

Uun a 1960er juaren as di waastelk dial faan Transvaal an en dial faan't Kapprowins tu't homeland Bophuthatswana wurden. Ööder *homelands* uun Transvaal wiar Lebowa, KwaNdebele, Venda, Gazankulu an KaNgwane. Afrikoonsk fulken skul diar lewe an moost ei tu't "witj" Süüdafrikoo kem.

Sant 1994 jaft at nian homelands muar an a prowinsen san nei iindiald wurden. Daalang lei diar a prowinsen Limpopo, Mpumalanga, Gauteng an Nuurdwaast.

## Bilen

* Woopen faan Süüdafrikoo bit 1994
* Ual flag faan't *Süüdafrikoonsk Unioon* bit 1994

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Transvaal** – Saamlang faan bilen of filmer
# Faskiarn

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Faskiarn |
| --- |
|
Faskiarn (*P. h. carolinensis*), "rödelt" uun a loft.
 En Faskiarn waarskauet.

LC - *least concern* (ei trüüwet)
 |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Klas:* | Fögler (*Aves*) |
| *Order:* | Gripfögler (Accipitriformes) |
| *Famile:* | Faskiarner (*Pandionidae*) |
| *Slach:* | Faskiarn |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Pandion haliaetus* |
| (Linnaeus, 1758) |

A **Faskiarn**, (mo.) **faschoodler**, **faschjarn**, **fascharn**, (*Pandion haliaetus*) as en Gripfögel (Accipitriformes) uun't famile faan a Pandionidae.

## Bilen

* Lachts en *faskiarn*, rochts en *müsensiif*.
* *Pandion haliaetus* - MHNT
* *Pandion cristatus*

## Onerslacher

*P. h. carolinensis*
*P. h. haliaetus*
*P. h. ridgwayi*
(*P. h. cristatus* = *Pandion cristatus*)
## Luke uk diar

* Iarner

## Ferwisang efter bütjen

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **FaskiarnerWikispecies** hää en artiikel tu: **Faskiarner**
# Martinique

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Martinique**| Frankrik Flag faan Frankrik |  Flag faan Martinique |
| --- | --- |
|  Woopen faan Martinique |
| Grünjdooten |
| Amtelk spriak | Fransöösk |
| Hoodstääd | Fort-de-France |
| Grate | 1.128 km² |
| Iinwenern | 364.508 (1. Janewoore 2019) |
| Iinwenern per km² | 323,1 Iinw./km² |
| Département | Martinique (972) |
| Arrondissements | 4 |
| Kantoonen | 45 |
| Gemeenen | 34 |
| Prefekt | Laurent Prévost |
| President faan a regionaal riad | Alfred Marie-Jeanne |
| President faan a generaal riad | Claude Lise |
| Münt | Euro |
| Tidjsoon | UTC-4
(Ferskeel tu MEZ (bzw. MESZ) uun a wonter -5,
uun a somer -6) |
| Internet-TLD | .mq |
| Tilefoonföörwool | +596 |
| Koorden |
| Martinique uun a Kariibik. |
|  |
| Martinique, knipset faan a ISS. |

**Martinique** [maʀtiˈnik] (Martinique-kreool: **Matinik** of **Matnik**) as en eilun uun a Kariibik an hiart tu a Letj Antilen, an diar tu a Eilunen auer a winj. Hat as en fransöösk departement an bütjenlun.

## Geografii

Di huuchst berag as di Pelée Berag (1397 m), wat en ialberag as. At gratst käänd ütjbreegen wiar uun't juar 1902, üs at stääd St. Pierre tunantmaaget wurd an 30.000 lidj stoorew.

### Iindialang faan Ferwaltang

Martinique hää sjauer arrondissementen:

| # | Arrondissement | Grate (km²) | Lidj (2018) |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Fort-de-France | 171 | 154.706 |
| 2 | La Trinité | 338 | 76.433 |
| 3 | Le Marin | 409 | 115.068 |
| 4 | Saint-Pierre | 210 | 22.576 |

## Persöönelkhaiden faan Martinique

* Alexandre de Beauharnais (1760–1794), president faan a natsjunaal fersaamlang
* Joséphine de Beauharnais (1763–1814), keiserin faan Frankrik
* René Maran (1887–1960), skriiwer
* Aimé Césaire (1913–2008), skriiwer an politiker
* Joseph Zobel (1915–2006), skriiwer
* Frantz Fanon (1925–1961), dochter, politiker an skriiwer
* Édouard Glissant (1928-2011), skriiwer an filosoof
* Michel Sardaby (\* 1935), jazz-pianist an komponist
* Patrick Chamoiseau (\* 1953), skriiwer
* Joël Abati (\* 1970), hoonbaalspeler
* Malick Bolivard (\* 1987), futbaalspeler

## Luke uk diar

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **MartiniqueWikimedia Atlas: Martinique** – Geograafisk an histoorisk koorden
## Kwelen

14.640724985-61.011199951111
# Vila Real (Distrikt)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

De **Vila Real Distrikt** uun Portugal
De **Vila Real Distrikt** (üüb Portugiisk: *Distrito de Vila Real*) as een faan a distrikten uun Portugal. A distrikt leit uun a nuurd faan't lun. Det hee 191.383 lidj (2019). At hoodsteed faan a distrikt as Vila Real.

## Kwelen
# Futbaal

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Futbaal
En futbaal
At futbaalfial
**Futbaal** as en baalsport mä tau maanskapen, diar jinenööder spele an eder muar tooren üs det ööder sjit wel. Uk di baal för det spal het *futbaal*.

## At spal

Det spal düüret normoolerwiis tweisis 45 minüüten. Bi enkelt turniiren woort oober noch tweisis 15 minüüten efterspelet, bit ian maanskap wonen hää. Wan do uk noch nään waner fääststäänt, jaft at uk noch det elwen-meeter-sjiten.

Tu ian maanskap hiar elwen spelern, tjiin üüb't fial an ään uun't toor. Bit tu trii spelern mut uun a luup faan't spal ütjwakselt wurd.

Di baal woort mä a fut auer't fial skööden, man di toormaan mut di baal uk uun a hun nem. A fialspelern mut di baal bluas uun a hun nem, wan hi ütj at spalfial skööden wurden as. Do mut jo ham mä tau hunen weder iin uun't spalfial smitj.

## Histoore

Det spal as uun't ääder 19. juarhunert uun't Ferianagt Könangrik apkimen. Uun't leeder 19. juarhunert kaam det muude do uk auer üüb a europeesk kontinent. Uuntesken woort üüb a hialer welt futbaal spelet.

## Luke uk diar

* Futbaal EM 2012
* Futbaal WM 2022
* Futbaal EM 2024

 **Wikiquote**: **Futbaal** (sjiisk)

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **Futbaal**
 Wääblink-kataloog tu Futbaal uun't Curlie Project (iar:DMOZ, üüb huuchsjiisk)
# Strathclyde

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Strathclyde

Regiuun faan Skotlun| Grünj­laanj | 16. Mei 1975 |
| Stoot | Ferianigt Köningrik |
| Hoodsteed | Glasgow |
| Leit diar uun | Skotlun |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 55°44′0″N 5°2′0″W |
| Ekse­ku­tiif | Strathclyde Regional Council |
| Apliaset | 1996 |

**Strathclyde** [stɹæθˈklaɪd] (skots-geelisk *Srath Chluaidh*) wiar faan 1975 bit 1996 en ferwaltangsregiuun uun Skotlun mä 19 distrikten trinjam det stääd Glasgow. Diar wenet doomools sowat a heleft faan a minsken uun Skotlun, muar üs tau miljoonen.

* Strathclyde uun Skotlun

1996 as det regiuun apliaset wurden, daalang san diar twaalew council areas:

* Argyll and Bute
* East Ayrshire
* East Dunbartonshire
* East Renfrewshire
* Glasgow
* Inverclyde
* North Ayrshire
* North Lanarkshire
* Renfrewshire
* South Ayrshire
* South Lanarkshire
* West Dunbartonshire

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Strathclyde** – Saamlang faan bilen of filmer
# Hongerkral

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Hongerkral |
| --- |
|
Hongerkral (*Armeria maritima* subsp. *maritima*) |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Rik:* | Plaanten (*Plantae*) |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | Caryophyllales |
| *Famile:* | Strunkrüüs (*Plumbaginaceae*) |
| *Skööl:* | Hongerkralen (*Armeria*) |
| *Slach:* | Hongerkral |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Armeria maritima* |
| (Mill.) Willd. |

At **Hongerkral** (*Armeria maritima*) as en Strunkrüüs uun det order faan a Caryophyllales.

## Ferwisang efter bütjen

 **Wikimedia Commons** hää bilen of filmer tu: **HongerkralenWikispecies** hää en artiikel tu: **Hongerkralen**
# (Echt) Neegelken

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| (Echt) Neegelken |
| --- |
|
*Dianthus japonicus* |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Order:* | Caryophyllales |
| *Famile:* | Neegelken (Caryophyllaceae) |
| *Onerfamile:* | Caryophylloideae |
| *Skööl:* | (Echt) Neegelken |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Dianthus* |
| L. |

A **(Echt) Neegelken** (*Dianthus*) san en plaantenskööl uun det famile faan a Neegelken (Caryophyllaceae). Diar hiar son 300 bit 600 slacher tu. Jo waaks miast uun madel breetjin üüb a nuurdelk eerdheleft.

## Enkelt slacher

(Guard-)Neegelk (*Dianthus caryophyllus*)
Hiasneegelk (*Dianthus carthusianorum*)
## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Echt Neegelken** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Echt Neegelken**
# Uast Madlunen

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

| Uast Madlunen East Midlands |
| --- |
| Karte |
| Geografii |
| Grate | 15.627 km² |
| Ferwaltingssteed | Nottingham |
| Demografii |
| Iinwenern Iinwenern per km² | 4.567.731 (2012) 292 Iinw./km² |

**Uast Madlunen** (üüb Ingels: *East Midlands*) as ian faan njüügen ferwaltingsregiuunen faan Ingelun.

## Geografii

### Steeden

Dön tjiin gratst steeden uun't regiuun san:

| # | Steed | Lidj (2020) | Koord |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Leicester | 472.897 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Uast Madlunen (England East Midlands)

|  |
| --- |
| Leicester  |

|  |
| --- |
| **Nottingham**  |

|  |
| --- |
| Derby  |

|  |
| --- |
| Northampton  |

|  |
| --- |
| Lincoln  |

|  |
| --- |
| Chesterfield  |

|  |
| --- |
| Mansfield  |

|  |
| --- |
| Loughborough  |

|  |
| --- |
| Corby  |

|  |
| --- |
| Kettering  |

|  |
| --- |
| Skegness  |

 |

 |
| 2 | Nottingham | 320.536 |
| 3 | Derby | 264.430 |
| 4 | Northampton | 230.070 |
| 5 | Lincoln | 107.434 |
| 6 | Chesterfield | 89.466 |
| 7 | Mansfield | 83.043 |
| 8 | Loughborough | 68.653 |
| 9 | Corby | 62.042 |
| 10 | Kettering | 60.987 |

### Graafskapen

Graafskapen an *Unitary Authorities*
Uast Madlunen hee fjauer graafskapen (üüb Ingels: *Counties*).

* Derbyshire (1)
* Nottinghamshire (3)
* Lincolnshire (5)
* Leicestershire (6)

At graafskap Northamptonshire (9) wurd de 1. April 2021 apliaset.

### Unitary Authorities

Uast Madlunen hee seeks Unitary Authorities.

* Derby (2)
* Nottingham (4)
* North Northamptonshire (9 d e f g , sant de 1. April 2021)
* West Northamptonshire (9 a b c , sant de 1. April 2021)
* Leicester (7)
* Rutland (8)

## Futnuuten
# Neitidj

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Detdiar weltkoord faan 1507 wiset üs iarst det *Nei Welt* mä Ameerikoo üüb
At **Neitidj** as en iindialang uun't histoore efter Föörhistoore, Antike an Madelääler, an lingt bit daalang. Hat begant so am't juar 1500.

## Began

Di began faan't Neitidj woort miast ferbünjen mä:

* ~ 1450: Johannes Gutenberg fanjt det drüken faan buken ütj.
* 1492: Christoph Columbus raiset tu Ameerikoo.
* 1517: Reformatsioon mä Martin Luther.
* Renaissance an Humanismus

## Iindialang

* Ääder Neitidj, bit tu't Fransöösk Rewolutsioon (1789)
* Neier Histoore, Moderne
* Neist Histoore, Tidjtjüügen

Man uk uun't Neitidj hää't noch loong düüret, iar a minsken üüb a wedenskapen fertraud an a soochter faan't apkleerang auernaam. Uun grat ünloken siig's noch God sin stroof:

* A grat pest faan 1348
* At Letj istidj, 17. juarhunert
* Eerdbeewrin faan Lissabon, 1755

## Luke uk diar

 **Wikiquote**: **Neitidj** (sjiisk)