Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Astuurien

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Astuurien** uun Spanje

**Astuurien** (üüb Spaans: *Asturias* of amtelk *Principado de Asturias*, üüb Astuurisk *Asturies* of *Principáu d'Asturies*) as en prowins an en autonoom gemianskap uun a nuurdwaast faan Spanje. Uun a nuurd leit Biskaya, uun a uast Kantaabrien, uun a süüd Kastiilien an León an uun a waast Galitsien. Det autonoom gemianskap hee 1.075.179 lidj (2011). At hoodsteed faan't gemianskap as Oviedo.

## Geografii

### Steeden

Dön tjiin gratst steeden uun't gemianskap san:

| # | Steed | Lidj (2020) | Koord |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Gijón | 271.717 |

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| Astuurien (Asturien)

|  |
| --- |
| **Oviedo**  |

|  |
| --- |
| Gijón  |

|  |
| --- |
| Avilés  |

 |

 |
| 2 | Oviedo | 219.910 |
| 3 | Avilés | 77.791 |
| 4 | Siero | 51.509 |
| 5 | Langreo | 39.183 |
| 6 | Mieres | 37.537 |
| 7 | Castrillón | 22.273 |
| 8 | San Martín del Rey Aurelio | 15.817 |
| 9 | Corvera de Asturias | 15.525 |
| 10 | Villaviciosa | 14.470 |

## Kwelen
# Swietenia

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| *Swietenia* |
| --- |
|
*Swietenia mahagoni* |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Rik:* | Plaanten |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | Siapenbuumer (Sapindales) |
| *Famile:* | Mahagooniplaanten (Meliaceae) |
| *Skööl:* | *Swietenia* |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Swietenia* |
| Jacq. |

Swietenia as en plaantenskööl uun det famile faan a Mahagooniplaanten (Meliaceae). Diar jaft at trii slacher faan, diar huuchwäärdag holt leewre.

## Slacher

* Swietenia humilis, Madelameerikoo
* Swietenia macrophylla, nuurdelk Süüdameerikoo
* Swietenia mahagoni, nuurdelk Kariibik

## Bilen

* Buark faan S. mahagoni
* Holt faan S. macrophylla
* Twiig an frücht faan S. mahagoni

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Swietenia** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Swietenia**
# Tistel

|  |
| --- |
|  Söl'ring |

Mariendistel (*Silybum marianum*)
Silberdistel (*Carlina acaulis*)
Üs **Tisteln** sen Planten me Tuurnen, of üs Mungard sair "Proter" bikeent. Dit Uurt kumt fan indogermānsk Spraaken en jit sa fuul üs "spüt" of "et steekt".

Ön di Botānik es "Tistel" bluat di Noom fan di Famiilii me masi aarten diarbenen.
Ön Nuurđfriislön wukset fuaral di Marientistel.
Di Famiilii jit Carduoideae, en des es en Önerfamiilii fan di Asteraceae:

* Ringtisteln (*Carduus*)
* Gultisteln of *Eberwurzen* (*Carlina*)
* Farwertisteln (*Carthamus*)
* Skrabitisteln (*Cirsium*)
* Kuugeltisteln (*Echinops*)
* Molkplakentisteln (*Galactites*)
* Eeseltisteln (*Onopordum*)
* Knaakenbiintisteln (*Ptilostemon*), me *Elfenbeindistel* (*Ptilostemon afer*)
* Marientisteln (*Silybum*)
* Guustisteln (*Sonchus*)

## Tisteln ön di Heraldik

Waapen von Nancy
Di Tistel es ön di Heraldik en Figuur. Jü jert tö di bikeentest Waapenbloomen sa üs dit uk bi Ruusen en Lilien es.
Ön Skotlön es di Tistel en Natsjonaalbloom. Hat jeft en Waapen me en Tistel diarbenen sa üs dit uk en Orden fan di Tistel jeft, di *Skots Orden fan di Tistel*. Ön skotlön jit uk masi Sportforiiningen en Sportsliren eeđer di Tistel, bikeent es diarfan senerlig Partick Thistle.

Di Tistel kumt uk ön dit Emblem fan di Encyclopædia Britannica, diar fan Edinburgh kumt.

## Tisteln bi Mungard

Jens Emil Mungards Dechting *Min Bloom* fortelt fan di Strötistel. Des jert tö sin bikeentest Aarberen.

## Galerii

* Fan miarnem tö injems foranerti jam di Tisteln...
* ... fan Blostring tö Siit
* Di Siit giar fan di Winj, jüst sa üs bi di Böderkrölen.
* En enkelti Tistel bi't Blostrin.

## Literārisk Senerlighairen

Ön dit Leedji *The Thistle o' Scotland* kumt di Planti üs en Metapher fuar Stolt en Bistuun fan di Skoten fuar.

It’s the flowret the proud eagle greets in his flight,
as he covers the sun with the wings of his might.
It’s the flowret that laughs at the storm as it blows,
for the stronger the tempest, the greener it grows!
# Buumol

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Buumol |
| --- |
|
Fial mä rip buumol |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Onerufdialang:* | Siadplaanten (Spermatophyta) |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | Malvales |
| *Famile:* | Malvenplaanten (Malvaceae) |
| *Skööl:* | Buumol |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Gossypium* |
| L. |

**Buumol** (*Gossypium*) (ingelsk *cotton*, fransöösk *coton*) as en plaantenskööl uun det famile faan a Malvenplaanten (Malvaceae). Diar jaft'at 51 slacher faan. Buumol wääkst uun a troopen an subtroopen.

## Büürerei

Mä buumol woort al loong büüret. Buumol woort tu buumoltriader ferwerket.

A gratst buumolprodusenten (2014)| Steed | Lun | Mengde (uun 1.000 t) | Uundial |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Indien Indien | 6188 | 23,7 % |
| 2 | Sjiina Sjiina | 6178 | 23,6 % |
| 3 | Ferianagt Stooten Ferianagt Stooten | 3593 | 13,7 % |
| 4 | Pakistaan Pakistaan | 2375 | 9,1 % |
| 5 | Brasiilien Brasiilien | 1412 | 5,4 % |
| 6 | Usbekistaan Usbekistaan | 1107 | 4,2 % |
| 7 | Austraalien Austraalien | 885 | 3,4 % |
| 8 | Turkei Türkei | 846 | 3,2 % |
| 9 | Argentiinien Argentiinien | 327 | 1,3 % |
| 10 | Grichenlun Grichenlun | 308 | 1,2 % |
|  | Ööder lunen | 2938 | 11,2 % |
|  | Welt | 26.157 | 100,0 % |

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Buumol** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Buumol**
## Kwelen
# Naatriumhüdroksiid

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Kristalstruktuur |
| --- |
|  |
| \_\_ Na+     \_\_ OH− |
| Algemian |
| Nööm | Naatriumhüdroksiid |
| Ööder nöömer | * Ätznatron
* Ätzsoda
* Kaustische soda
* Natriumoxydhydrat
* Natronhydrat
* Naatronbaas (uun weeder apliaset)
* Siapenstian
* E 524
 |
| Formel | NaOH |
| CAS-Numer | 1310-73-2 |
| PubChem | 14798 |
| Beskriiwang |
witj, saner stirem |
| Eegenskapen |
| Molaar mase | 39,997 g·mol−1 |
| Tustant |
fääst |
| Sachthaid |
2,13 g·cm−3 |
| Smoltponkt |
323 °C |
| Köögponkt |
1390 °C  |
| Apliasang |
gud uun weeder: (1090 g·l−1 bei 20 °C)  |
| Seekerhaid |
|

|  |  |
| --- | --- |
| GHS-Kääntiaken

|  |
| --- |
|  |

Gefoor |
| H- an P-wäärnang | H: 314-290 |
| EUH: *nian EUH-wäärnang* |
| P: 280-​301+330+331-​309+310-​305+351+338 |
|  |
| EU-Gefoorentiaken  ütj det EU-föörskraft (EG) 1272/2008 (CLP)

|  |
| --- |
|  |
| Korosiif |
| (C)

 |

 |
| R- an S-wäärnang | R: 35 |
| S: (1/2)-26-37/39-45 |

 |
| Miast wurd SI-ianhaiden brükt. |

Vorlage:Infobox Chemikalie/Summenformelsuche nicht möglich

**Naatriumhüdroksiid** (of **Ätznatron**), **NaOH**, as en witj polwer, diar ham gud uun weeder apliaset an woort diar tu naatronbaas. Mä't kööldioxid uun a loft reagiaret hat tu Naatriumhüdrogeenkarbonaat (NaHCO3, det as det naatriumsaalt faan köölsüren) an skal diaram loftsacht apwaaret wurd.

Naatriumhüdroksiid üs steenken

## Kwelen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Naatriumhüdroksiid** – Saamlang faan bilen of filmer
# Waremk

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Waremk** (formeltiaken WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 , ianhaid Joule, iar uk Kalorii) as en füsikaalisk grate an betiakent en slach faan energii. Uk werk as en furem faan energii, hää oober muar struktuur. Waremk as en ünstrukturiaret energii.

## Waremk an kol

Uun üüs amgungspriak woort det wurd *waremk* miast brükt för *huuch temperatuur*, an *kol* för liach temperatuur. Uun a füsiik as temperatuur oober bluas en tustant, an waremk en mengde faan energii, wat uk uun en ööder energiifurem auergung koon.

## Luke uk diar

* Temperatuur
* Energii
# Diatomeen

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Diatomeen |
| --- |
|
Diatomeen kön uk uun is auerlewe. |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Domeen:* | Eukarioten (Eukaryota) |
| *Rik:* | Chromista |
| *Auerstam:* | Heterokonta |
| *Stam:* | *Ochrophyta* |
| *Klas:* | Diatomeen |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Bacillariophyceae* |
| Haeckel, 1878 |

**Diatomeen** (Bacillariophyceae of Bacillariophyta) san algen faan di stam Ochrophyta. Daalang san amanbi 6.000 slacher bekäänd, man diar san wel son 100.000 slacher noch goorei fünjen wurden.

## Onerklasen

* Bacillariophycidae
* Coscinodiscophycidae
* Fragilariophycidae

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Diatomeen** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Diatomeen**
# Termiiten

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Termiiten |
| --- |
|
Termiiten |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Stam:* | Laspuateten (*Arthropoda*) |
| *Klas:* | Insekten (Insecta) |
| *Order:* | Termiiten |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| Isoptera |
| Brullé, 1832 |

**Termiiten** (Isoptera) san en order faan insekten. Jo like miiren, san diar oober ei altu nai mä.

At jaft wel son 2.800 ünlik slacher. Jo lewe uun warem regiuunen.

## Familin

* Archotermopsidae
* Hodotermitidae
* Kalotermitidae
* Mastotermitidae
* Rhinotermitidae
* Serritermitidae
* Stolotermitidae
* Stylotermitidae
* Termitidae
* Termopsidae

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Termiiten** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Termiiten**
# Alameda County (California)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Alameda County** uun California
**Alameda County** as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 1.671.329 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Oakland.

## Kwelen
# Mojave Wüüst

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Mojave Wüüst

Wüüst, WWF ökoregiuun| Stoot | Ferianigt Stooten faan Ameerikaa |
| Leit diar uun | Kalifornien, Utah, Arizona, Nevada |
| Leit naibi | Mojave River, Colorado River |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 35°0′30″N 115°28′30″W |
| Huuchst ponkt | Charleston Peak |
| Jipst ponkt | Badwater |
| Grate | 124.000 kwadrootkilomeeter |
| Köppen Geiger kliima | Wüstenklima |

At **Mojave Wüüst** of uk **Mohave Wüüst** as en wüüst uun Nuurdameerikoo. Hat as son 124.000 kwadrootkilomeetern grat.

* Laag
* Mojave an Sonora
* *Death Valley*

Hat leit fööraal uun't süüdelk Kalifornien, lingt oober uk auer tu Nevada an Arizona. Süüdermuar slot at Sonora Wüüst uun. Sonora leit muar uun't flaaklun, Mojave muar uun a berger.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Mojave Wüüst** – Saamlang faan bilen of filmer
# Riverside County (California)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Riverside County** uun California
**Riverside County** as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At county leit uun a süüd faan a bundesstoot. Det hee 2.470.546 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Riverside.

## Kwelen
# Fliiger

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

En *Airbus A320*
En **fliiger** as en ferkiarsmedel föör a loft. Hat flocht uun a atmosfeere faan a eerd. Wat huuger üs 100 km flocht, bedraft nian *loftferkiar*, det as rümfaard.

## Iindialang

* Loftferkiar
	+ Ferkiarsmedel lachter üs loft
		- saner aanj uundrift: Balong, frei of bi en liin
		- mä aanj uundrift: Loftskap, *Zeppelin*
	+ Ferkiarsmedel swaarer üs loft
		- saner aanj uundrift: Siilfliiger, Siilskirem
		- mä aanj uundrift: Propelerfliiger, Düüsenfliiger, Dreifliiger

## Bilen

* Loftskap, Zeppelin NT
* Gasbalong, frei
* Gasbalong, bi en liin
* Siilfliiger
* Siilskirem
* Siilskirem, *Draag*
* Propelerfliiger, Cessna 172
* Düüsenfliiger, Airbus 380
* Dreifliiger, Hupskrüüwer, Helikopter
* Dreifliiger, Gyrokopter
* Jachtfliiger, *Eurofighter*
* Modelfliiger
* Pasajiirdroon

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Fliigern** – Saamlang faan bilen of filmer
# Mangroowenbuum

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Mangroowenbuumer** san buumer, diar uun mangroowen waaks. Jo kön saaltweeder ferdreeg, san oober ööders ei alt nai mäenööder.

## Enkelt slacher

* En *Rhizophora* slach
* *Suart mangroowen* (*Avicennia germinans*)
* *Ruad mangroow* (*Rhizophora mangle*)
* *Knoopmangroow* (*Conocarpus erectus*)
* *Nypapualem* (*Nypa fruticans*)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Mangroowen** – Saamlang faan bilen of filmer
* Saaltplaanten
# South Carolina

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

| **South Carolina** |
| --- |
|  (South Carolina foone) |  (South Carolina säägel) |
| Uukelnoome: | The Palmetto State |
| Oufkorting: | **SC** |
|  |
| **Hoodstää** |
Columbia |
| **Grutste stää** |
Columbia |
| **Guvernöör** |
Henry McMaster |
| **Gebiit**
  - totool
  - lönj
  - wååder
  - önjdiilj wååder | Nr. 40
82.932 km²
77.983 km²
4.949 km²
6,0 % |
| **Beföljking**
  - totool  | Nr. 24
4.407.709 (2007) |
| **Beföljkingstachthäid**
  - totool  |
56,5 inb./km² |
| **Tuträäs önj e union**
  - nr.
  - dootem |
8
23 moi 1788 |
| **Tidssoone** | Eastern: UTC -5/-4 |
| **Briidjgrood** | 32°4'30"N bit 35°12'N |
| **Laingdegrood** | 78°0'30"W bit 83°20'W |
| **BriidjLaingdeTopografii**
  - huuchste punkt
  - madelhuuchte
  - läichste punkt | 320 km
420 km

1.085 meeter
105 meeter
0 meeter |

**South Carolina** [ˌsaʊθ kɛɹəˈlaɪnə] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't söödååsten foon't lönj. Dåt heet 5.148.714 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as Columbia.

## Geografii

E Appalachen lade önj't nordweesten foon e diiljstoot.

### Stääse

Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:

| # | Stää | Manschne (2019) |  |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Charleston | 137.566 |

|  |  |
| --- | --- |
| South Carolina (South Carolina)

|  |
| --- |
| **Columbia**  |

 |

 |
| 2 | Columbia | 131.674 |
| 3 | North Charleston | 115.382 |
| 4 | Mount Pleasant | 91.684 |
| 5 | Rock Hill | 75.048 |
| 6 | Greenville | 70.635 |
| 7 | Summerville | 52.549 |
| 8 | Goose Creek | 43.665 |
| 9 | Hilton Head Island | 39.861 |
| 10 | Sumter | 39.642 |

### Counties

South Carolina heet 46 counties:

Kiik uk deer: List foon counties önj South Carolina

## Kwäle

33.95-80.95
# Drakensberger

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Drakensberger |
| --- |
| Drakensberger
Drakensberger |
| Hööchde | 3.482 m |
| Laag | Süüdafrikoo, Lesotho |
| WGS 84 | -29.46805555555629.2691666666673482Koordinaaten: 29° 28′ 5″ S, 29° 16′ 9″ O |
|

|  |
| --- |
| Drakensberger (Südafrika) |

 |
| Stianang | Fööraal basalt |
| Ööders wat | Huuchst beragkeed uun't süüdelk Afrikoo |

f

A **Drakensberger** (*draagberger*, afrikaans *Drakensberg*) san det huuchst beragkeed uun't süüdelk Afrikoo. Det huuchst steed leit uun Lesotho. Diar het jo berger **Maloti**.

## Luke uk diar

* geonames.org