Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Wilagplaanten

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Wilagplaanten |
| --- |
|
(*Populus tremula*), tiaknang |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Rik:* | Plaanten (*Plantae*) |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | Malpighiales |
| *Famile:* | Wilagplaanten |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| Salicaceae |
| Mirb. |

**Wilagplaanten** (*Salicaceae*) san en plaantenfamile uun det kategorii faan a *Malpighiales*, an hiar tu a bloosenplaanten.

## Triibuus

Abatieae – Bembicieae – Flacourtieae – Homalieae – Prockieae – Saliceae – Samydeae – Scolopieae – Scyphostegieae

## Sköölen

*Abatia* – *Aphaerema* – *Azara* – *Banara* – *Bartholomaea* – *Bembicia* – *Bennettiodendron* – *Bivinia* – *Byrsanthus* – *Calantica* – *Carrierea* – *Casearia* – *Dissomeria* – *Dovyalis* – *Euceraea* – *Flacourtia* – *Gerrardina* – *Hasseltia* – *Hasseltiopsis* – *Hecatostemon* – *Hemiscolopia* – *Homalium* – *Idesia* – *Itoa* – *Laetia* – *Lasiochlamys* – *Ludia* – *Lunania* – *Macrohasseltia* – *Mocquerysia* – *Neopringlea* – *Neoptychocarpus* – *Olmediella* – *Oncoba* – *Ophiobotrys* – *Osmelia* – *Phyllobotryon* – *Phylloclinium* – *Pineda* – *Pleuranthodendron* – *Poliothyrsis* – *Populus* – *Priamosia* – *Prockia* – †*Pseudosalix* – *Pseudoscolopia* – *Pseudosmelia* – *Ryania* – *Salix* – *Samyda* – †*Saxifragispermum* – *Scolopia* – *Scyphostegia* – *Tetrathylacium* – *Tisonia* – *Trimeria* – *Xylosma* – *Zuelania*

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Wilagplaanten (*Salicaceae*)** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Wilagplaanten (*Salicaceae*)**
# Düüsenknober

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Düüsenknober |
| --- |
|
En düüsenknob (*Rumex alpinus*) |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Onerufdialang:* | Siadplaanten (Spermatophytina) |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | *Caryophyllales* |
| *Famile:* | Düüsenknober |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| *Polygonaceae* |
| Juss. |

**Düüsenknober** (*Polygonaceae*) san en plaantenfamile uun det order faan a *Caryophyllales* an hiar sodenang tu a Bloosenplaanten (Magnoliopsida).

## Iindialang

Diar san tau onerfamilin mä sowat 1.100 slacher uun jodiar sköölen:

### Onerfamile Polygonoideae

* *Aconogonon* (Meisn.) Rchb.)
* *Afrobrunnichia* Hutch. & Dalziel
* *Antigonon* Endl.
* *Atraphaxis* L.
* *Bistorta* (L.) Adans.

Kurnskraager (*Bistorta officinalis*)
* *Brunnichia* Banks ex Gaertn.
* *Calligonum* L.: mä 80 slacher.
* *Coccoloba* P.Browne: mä 120 slacher
Strundrüüw (*Coccoloba uvifera*)
* *Emex* Neck. ex Campd.
* Bokwiaten (skööl) (*Fagopyrum* Mill.), mä 23 slacher
Echt Bokwiaten (*Fagopyrum esculentum*)
* *Fallopia* Adans., mä 17 slacher
*Fallopia japonica*
* *Gymnopodium* Rolfe
* *Homalocladium* (F.Muell.) L.H.Bailey
* *Knorringia* (Czukav.) Tzvelev
* *Koenigia* L.
* *Leptogonum* Benth.
* *Muehlenbeckia* Meisn.
* *Neomillspaughia* S.F.Blake
* *Oxygonum* Burch. ex Campd.
* *Oxyria* Hill)
* *Parapteropyrum* A.J.Li
* *Persicaria* (L.) Mill., mä ~150 slacher

Kurnskraager (*Persicaria bistorta*)
Noopknober (*Persicaria maculosa*)
Höönfut/Höönfet (*Persicaria* spec. ??)
* *Podopterus* Bonpl.
* *Polygonella* Michx.
* *Polygonum* L., mä 65 slacher, diartu hiar uk:

Spridjelgäärs (*Polygonum aviculare*)
Kurnskraager (*Polygonum bistorta*)
*Polygonum cuspidatum*
Höönfut/Höönfet (*Polygonum* spec. ??)
* *Pteropyrum* Jaub. & Spach
* Rhabarber (skööl) (*Rheum* L.)
* *Rumex* L., mä 200 slacher, diartu hiar uk:

Ruad Jüd (*Rumex acetosa*)
Sürstaaler (*Rumex acetosella*)
*Rumex lunaria* (üüb a Kanaaren)
* *Ruprechtia* C.A.Mey.
* *Symmeria* Benth.
* *Triplaris* Loefl. ex L.

### Onerfamile Eriogonoideae

* *Acanthoscyphus* Small
* *Aristocapsa* Reveal & Hardham
* *Centrostegia* A.Gray
* *Chorizanthe* R.Br. ex Benth.
* *Dedeckera* Reveal & J.T.Howell
* *Dodecahema* Reveal & Hardham
* *Eriogonum* Michx.
* *Gilmania* Coville
* *Goodmania* Reveal & Ertter
* *Harfordia* Greene & Parry
* *Hollisteria* S.Watson
* *Johanneshowellia* Reveal
* *Lastarriaea* J.Remy
* *Mucronea* Benth.
* *Nemacaulis* Nutt.
* *Oxytheca* Nutt.
* *Pterostegia* Fisch. & C.A.Mey.
* *Stenogonum* Nutt.
* *Systenotheca* Reveal & Hardham

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Düüsenknober** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Düüsenknober Polygonaceae uun *Germplasm Resources Information Network* (GRIN), Ministeerium för büürerei uun Ameerikoo, ARS, National Genetic Resources Program. National Germplasm Resources Laboratory, Beltsville, Maryland.
# Moschuskrüüsplaanten

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Moschuskrüüsplaanten |
| --- |
|
*Sambucus racemosa* subsp. *sieboldiana* |
| Süstemaatik |
|

|  |  |
| --- | --- |
| *Rik:* | Plaanten (Plantae) |
| *Klas:* | Bloosenplaanten (*Magnoliopsida*) |
| *Order:* | Dipsacales |
| *Famile:* | Moschuskrüüsplaanten |

 |
| Wedenskapelk nööm |
| Adoxaceae |
| E.Mey. |

**Moschuskrüüsplaanten** (Adoxaceae) san en plaantenfamile uun det order faan a Dipsacales. Diar hiar sääks sköölen mä amanbi 220 slacher tu.

## Sköölen an enkelt slacher

* Adoxa
* Oreinotinus
* Halbuumer (Sambucus)

Halbuum (Sambucus nigra)
* Sinadoxa
* Tetradoxa
* Snäbaaler (Viburnum)

Gewöönelk Snäbaal (Viburnum opulus)
## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Moschuskrüüsplaanten** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikispecies** hää en artiikel tu: **Moschuskrüüsplaanten**
# Vergil

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Vergil üüb en mosaik uun Trier.
**Publius Vergilius Maro**, miast bluas **Vergil** of *Virgilius* näämd (\* 15. Oktuuber 70 f.Kr. bi Mantua; † 21. September 19 f.Kr. uun Brindisi) wiar en röömsken dachter. Hi täält üs wichtagst skriiwer faan sin tidj, di al tu leewentstidjen bekäänd wiar. Sin wichtagst staken wiar *Eclogae*, *Georgica* an *Aeneis*. Uun't Aeneis hää Vergil teemoos faan Homer sin staken *Ilias* an *Odyssee* ferwerket.

* Koord faan Aeneas sin raisen uun't *Aeneis*

## Luke uk diar

 **Wikisource: Publius Vergilius Maro**  (Latiinsk)
 **Wikisource: Vergil**  (sjiisk)
 **Wikiquote**: **Vergil** (sjiisk)

 **Commonskategorii: Vergil** – Saamlang faan bilen of filmer
* Literatüür faan of auer Vergil uun a kataloog faan't Sjiisk Natsionaalbibleteek
# Fransöösk spriak

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Fransöösk *(Français)* |
| --- |
|
Snaaket uun | Frankrik, Belgien, Schweiz, Luksemborag, Monako, Kanada, grat dialen faan Nuurd-, Waast- an Madelafrikoo, Oseaanien an a Kariibik, steedenwiis uk uun Süüduastaasien. Luk uk bi *amtsspriak*. |
| Spreegern | Amanbi 115 miljuunen üs mamenspriak, 85 miljuunen tuliarden |
| Wedenskapelk iindialang | * Indogermaans
Itaalisk
Romaansk
Galloromaansk
**Fransöösk**
 |
| **Amtelk Stant** |
| Amtspriak faan
  | Frankrik Frankrik Belgien Belgien Sweits Sweits Luksemborag Luksemborag Monako Monako Kanada Kanada Liibanon Liibanon Kongo, Demokraatisk Republiik Demokraatisk Republiik Kongo Madagaskar Madagaskar Kameruun Kameruun Elfenbianküst Elfenbianküst Burkiina Faaso Burkiina Faaso Niiger Niiger Seenegal Seenegal Maali Maali Guinea Guinea Ruanda Ruanda Tschad Tschad Burundi Burundi Beniin Beniin Toogo Toogo Madelafrikoo Madelafrikoons Republiik Kongo, Republiik Republiik Kongo Gabuun Gabuun Komooren Komooren Dschibuuti Dschibuuti Seychellen Seychellen Vanuatu Vanuatu Haiti Haiti Guadeloupe Guadeloupe Fransoesk-Guayana Fransöösk-Guayana Martinique Martinique  Réunion Fransöösk Polyneesien Fransöösk Polyneesien  Saint-Pierre und Miquelon  Wallis und Futuna  Mayotte  Saint-Martin  Saint Barthélemy  Puducherry, Indien  Aostadääl (Itaalien)

---

Europeesk Unioon Europeesk Unioon (EU)  Feriand Natjuunen (UN)  O A S Afrikoonsk Union Afrikoonsk Union (UA)  O I F Latiinsk Unioon
 |
| Üüb en ööder oord gudkäänd uun:
  |  Louisiana, USA Mauretaanien Mauretaanien Algeerien Algeerien Mauritsius Mauritsius Marokko Marokko Tuneesien Tuneesien Wjetnam Wjetnam Laos Laos Kambodscha Kambodscha
 |
| Gudkäänd manertaalspriak uun:
  | Itaalien Itaalien Egypten Egypten
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
fr
 |
| ISO 639-2:
  | (B) fre
  | (T) fra
  |
| ISO 639-3:
  |
fra
 |

At **Fransöösk** (aanj nööm *(le) français* [(lə) fʁɑ̃ˈsɛ]) as en romaansk spriak an hiart sodenang tu't indogermaans. Hat as nai mä't italjeensk, rätoromaansk, spoonsk, katalaansk, portugiisk an rumeensk.

## Spriadkoord

**Huar fransöösk snaaket woort üs**:

  Mamenspriak
  Amtspriak
  Ööder spriak
  Manertaalspriak

## Spriakwiisen

Fransöösk spriakwiisen uun Frankrik an diar ambi.

## Bilen

* Struatenskilt üüb Ingelsk an Fransöösk uun Ottawa (Kanada)
* Saarepskilt üüb Araabisk, Berberspriak an Fransöösk uun Algeerien

## Luke uk diar

* Frankrik
* Frankenrik
* Galisk
* Galloromaans spriaken
* Anglonormans