Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Konstelk Inteligens

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Faan en kompjuuter moolet bil uun di stiil faan Raffael
At **Konstelk Inteligens** (**KI**, üüb ingelsk: **AI**, faan *artificial intelligence*) as en dial faan't informaatik, diar ham mä't automatisiarin faan inteligent ferhualen an mä't liaren faan maskiinen befaadet.

Miast woort KI so ferstenen, dat kompjuutern baud an programiaret wurd, am dat jo salew tu liasangen faan probleemen kem. Det gongt widj auer algoritmen henwech, diar bluas för enkelt klaar definiaret fraagen en liasang finj, t.b. schachkompjuutern.

## Luke uk diar

Turing-Test

 **Commonskategorii: Konstelk Inteligens** – Saamlang faan bilen of filmer
# Aristoteles

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Aristoteles** (üüb Ualgreks: Ἀριστοτέλης *Aristotélēs*; \* 384 f.Kr. uun Stageira; † 322 f.Kr. uun Chalkis üüb Euböa) wiar en ualgreks filosoof. Hi wiar liargast faan Platon an liarer faan Alexander di Grat.

## Hoodwerken

* Φυσικὴ ἀκρόασις *Physikḕ akróasis* - At füsiik.
* Τὰ μετὰ τὰ φυσικά *Tà metà tà physiká* - At metafüsiik.
* Ἠθικὰ Νικομάχεια *Ēthikà nikomácheia* - At Nikomachisk eetik.
* Πολιτικά *Politiká* - At politiik.
* Περὶ Ψυχῆς *Perì Psychēs* - Auer't sial.
* Περὶ ποιητικῆς *Perì poiētikēs* - At poeetik.
# UTC+1

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Europeesk Tidjsoonen**:

|  |  |
| --- | --- |
| blä | Waasteuropeesk Tidj (UTC±0)
Waasteuropeesk Somertidj (UTC+1) |
| laachtbrons | Waasteuropeesk Tidj (UTC±0) |
| ruad | Madeleuropeesk Tidj (UTC+1)
Madeleuropeesk Somertidj (UTC+2) |
| oliif | Uasteuropeesk Tidj (UTC+2)
Uasteuropeesk Somertidj (UTC+3) |
| güül | Kaliningrad Tidj (UTC+3) |
| green | Moskau Tidj / Türkei Tidj (UTC+3) |
| laachtblä | Kaukasus Tidj (UTC+4) |
| ▉ ▉ ▉ ▉ ▉ ▉ | Nian Somertidj |

At **Madeleuropeesk Tidj** (sjiisk **MEZ**, ingelsk *CET*) as det klooktidj för Madeleuroopa bi amanbi 15° uastelk lengde. Hat wikt am ian stünj faan't welttidj UTC uf, as ian stünj föörütj an diaram detsalew üs **UTC+1**. Uun a somer täält uun Sjiisklun det Madeleuropeesk Somertidj (MESZ), det as at welttidj tau stünj föörütj : UTC+2.

Ööder nöömer san:

* Mitteleuropäische Zeit (MEZ/CET)
* Westafrikanische Zeit (West Africa Time, WAT)
* Westeuropäische Sommerzeit (WESZ/WEST)
* British Summer Time (BST)
* Irish Summer Time (IST)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: UTC+1** – Saamlang faan bilen of filmer
# 14. juarhunert

At **14. juarhunert** begant mä't juar 1301 an häält mä't juar 1400 ap.

| << 13. juarhunert | 14. juarhunert | 15. juarhunert >> |
| --- | --- | --- |
| 1301 | 1302 | 1303 | 1304 | 1305 | 1306 | 1307 | 1308 | 1309 | 1310 |
| 1311 | 1312 | 1313 | 1314 | 1315 | 1316 | 1317 | 1318 | 1319 | 1320 |
| 1321 | 1322 | 1323 | 1324 | 1325 | 1326 | 1327 | 1328 | 1329 | 1330 |
| 1331 | 1332 | 1333 | 1334 | 1335 | 1336 | 1337 | 1338 | 1339 | 1340 |
| 1341 | 1342 | 1343 | 1344 | 1345 | 1346 | 1347 | 1348 | 1349 | 1350 |
| 1351 | 1352 | 1353 | 1354 | 1355 | 1356 | 1357 | 1358 | 1359 | 1360 |
| 1361 | 1362 | 1363 | 1364 | 1365 | 1366 | 1367 | 1368 | 1369 | 1370 |
| 1371 | 1372 | 1373 | 1374 | 1375 | 1376 | 1377 | 1378 | 1379 | 1380 |
| 1381 | 1382 | 1383 | 1384 | 1385 | 1386 | 1387 | 1388 | 1389 | 1390 |
| 1391 | 1392 | 1393 | 1394 | 1395 | 1396 | 1397 | 1398 | 1399 | 1400 |

A iarst *huuchoonker* wurd baud, am ütj iisen det huuchwäärdager stial tu maagin.
# Somaali (spriak)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Somaali |
| --- |
|
Snaaket uun | Somaalia Somaalia Etioopien Etioopien Dschibuuti Dschibuuti Keenia Keenia |
| Spreegern | 12 miljuunen |
| Wedenskapelk iindialang | * Afroasiaatisk spriaken
Kuschiitisk spriaken
Uastkuschiitisk
Omo-Tana-spriaken
Sam-spriaken
**Somaali**
 |
| **Amtelk Stant** |
| Amtspriak faan
  | Somaalia Somaalia Somaalilun Somaalilun  Somaali-Regiuun (Etioopien)
  |
| Üüb en ööder oord gudkäänd uun:
  | Dschibuuti Dschibuuti
 |
| **Spriak-Ufkörtang** |
| ISO 639-1:
  |
so
 |
| ISO 639-2:
  |
som
 |
| ISO 639-3:
  |
som
 |

**Somaali** (aanj nööm Af *Soomaali*) as en uastkuschiitisk spriak, diar uun Uastafrikoo snaaket woort.

## Luke uk diar

 **Wikipedia üüb Somaali**
## Futnuuten
# 1735

|  |
| --- |
| **1735** |
|
◄ | 17. juarhunert | ◄ **18. juarhunert** ► | 19. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1730 | 1731 | 1732 | 1733 | 1734 | ◄ **1735** ► | 1736 | 1737 | 1738 | 1739 | 1740 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1735 *MDCCXXXV* |
| Ab urbe condita | 2488 |
| Armeensk kalender | 1184
*ԹՎ ՌՃՁԴ* |
| Schineesk kalender | 4431 – 4432
辛寅 – 壬卯 |
| Etiopisk kalender | 1727 –1728 |
| Hebreewsk kalender | 5495 – 5496 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 1790 – 1791 |
| - *Shaka Samvat* | 1657 – 1658 |
| Iraans kalender | 1113 –1114 |
| Islaamsk kalender | 1148 –1148 |

 |

**1735** wiar det fiiw-an-dörtigst juar faan det 18. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 12. Mei: Johan Ludvig Holstein wurd stootsminister faan Denemark.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 23. Oktuuber: Hans Momsen, büür, matemaatiker an astronoom († 1811)

## Störwen – Sturwen – Stürwen
# 1648

|  |
| --- |
| **1648** |
|
◄ | 16. juarhunert | ◄ **17. juarhunert** ► | 18. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1643 | 1644 | 1645 | 1646 | 1647 | ◄ **1648** ► | 1649 | 1650 | 1651 | 1652 | 1653 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1648 *MDCXLVIII* |
| Ab urbe condita | 2401 |
| Armeensk kalender | 1097
*ԹՎ ՌՂԷ* |
| Schineesk kalender | 4344 – 4345
甲亥 – 乙子 |
| Etiopisk kalender | 1640 –1641 |
| Hebreewsk kalender | 5408 – 5409 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 1703 – 1704 |
| - *Shaka Samvat* | 1570 – 1571 |
| Iraans kalender | 1026 –1027 |
| Islaamsk kalender | 1058 –1058 |

 |

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 06. Jüüle: Frederik III. wurd köning faan Denemark an Noorweegen.
* 24. Oktuuber: De Dörtigjuarig Krich kaam tu aanj.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 28. Febrewoore: Christian IV., köning faan Denemark an Noorweegen (\* 1577)
* 01. September: Marin Mersenne, fransöösk teoloog, matemaatiker an musiiktheoreetiker (\* 1588)
# Central Intelligence Agency

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Siigel faan't CIA
At **Central Intelligence Agency** (**CIA**) as di bütjluns ferswäären siinst faan a USA. Ham gongt det fööraal am informatjuunen auer ööder lunen.

Uun Ameerikoo jaft at uk noch at *National Security Agency* (NSA), man jo werke diar fööraal mä technisk iinrachtangen; at CIA werket fööraal mä informatjuunen faan minsken.

## Luke uk diar

* The World Factbook

 **Commonskategorii: Central Intelligence Agency** – Saamlang faan bilen of filmer
* Wääbsteed faan't CIA (ingelsk)
# 26. Deetsember

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Nofember - **Deetsember** - Janewoore |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |

26. Naist Krasdai