Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Iidj an drank

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Iidj an drank
Mä **iidj an drank** men wi ales, wat di minsk ferteeret, am tu lewin.

## Iindialang

Iidj an drank woort diarefter iindiald, huar't faan komt:

Plaanten
* Greenen
* Frücht
* Bruad
* Kurn
* Ööle an fäät
* Sweten
* Gewürtsen
* Saalten

Diarten
* Flääsk an marags
* Aier
* Moolk an moolkprodukten
* Fasker
* Hönang

Swaampen
* Hünjmotsen

Drank
* Saner alkohol: Weeder, saft, kofe, tee
* Mä alkohol: Biir, win, sprit

Ööders wat
* Saalt an ööder mineraalen
* Duusenfuder

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Iidj an drank** – Saamlang faan bilen of filmer
# Wikipedia

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Wikipedia** kääntiaken
Wikimedia Stiftang

**Wikipedia** [vɪkiˈpeːdia] as en weltwidj projekt mä di san, en frei ensiklopedii üüb a bian tu stelen. Diarför woort det software 'MediaWiki' brükt.

Ales, wat diar banen stäänt, woort faan freiwalagen skrewen an pleeget. Jo fu diar nian jil för. Diaram as en artiikel uk nimer 'klaar'. Arken koon ham widjer skriiw, ferbeedre, of uk ans wat strik. Bit 2024 jääw't son 60 miljoon artiikler uun muar üs 330 spriak wersioonen, an ian diarfaan as Nordfriisk mä gud 20.000 artiikler. Aal a artiikler wurd iindiald tu 'kategoriin', amdat dönen, wat tuup hiar, beeder fünjen wurd kön.

At Wikipedia woort faan't 'Wikimedia Foundation' (WMF) bedrewen. Det as en stiftang, diar uun San Francisco (USA) sat. An hat lewet faan freiwalag bidracher. Uun flook lunen jaft'at uk noch Wikimedia ferianer, diar det stiftang tuwerke, uun Sjiisklun het di ferian 'Wikimedia Deutschland' (WMDE).

Wikipedia as a 15. Janewoore 2001 grünjlaanj wurden, an hiart daalang weltwidj tu a miast besoocht wääbsteeden.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Wikipedia** – Saamlang faan bilen of filmer
* Wikipedia:Auer
* Artiikel üüb't sjiisk Wikipedia auer Wikipedia.
# Houston

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

HoustonSteed uun Texas, USA

City uun a USA, gratsteed, county seat, huuwenstääd| Hiart tu | North Barrier Coast |
| Grünj­laanj | August 1836 |
| Näämd efter | Sam Houston |
| Grünj­laanj faan | Augustus Chapman Allen, John Kirby Allen |
| Stoot | Ferianigt Stooten faan Ameerikaa |
| Hoodsteed faan | Harris County |
| Leit diar uun | • Texas  • Harris County |
| Statistik regiuun | Greater Houston |
| Leit naibi | Galveston Bay |
| Geog­raa­fisk koor­di­naa­ten | 29°45′46″N 95°22′59″W |
| Baas faan a fer­wal­tang | John Whitmire |
| Iin­we­ner­taal | 2.304.580 |
| Uundial faan wee­derf­laak | 4,4473 prosent |
| Hööchde auer NN | 13±1 meeter |
| Grens mä | Bellaire, Humble, Pasadena |
| Grate | 1.724,544507 kwadrootkilomeeter |
| Wä­äbs­teed | www.houstontx.gov |
| Flag | Flagge von Houston |
| Dootem faan't grünj­leien | 5. Jüüne 1837 |
| Iinkemen per nöös an juar | 33.626 US-Dooler |
| Fö­ör­wool | 281, 832, 713 |

**Houston** [ˈ(h)juːstən] as det gratst stääd uun Texas (USA), an det sjuardgratst uun a USA, efter New York City, Los Angeles an Chicago. Diar wene son 2,3 miljoon lidj (2020).

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Houston** – Saamlang faan bilen of filmer
**Wikivoyage Raisfeerer:Houston** (sjiisk)
# 1. April

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Marts - **April** - Mei |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  |  |  |

 |

01. Josef Haydn \* 1732
01. Johann Lorenzen † 2003
# ISIN

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Apbau faan't ISIN |
| --- |
| 1 | 2 | 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| Luncode | NSIN | Kontrol- numer |

**ISIN** as det ufkörtang för **International Securities Identification Number** (internatjunaal käännumer för aktien).

Hat as uun't juar 2000 iinfeerd wurden, am aktien iandüüdag tu kääntiaknin, an hää twaalew steeden. Uun Sjiisklun täält oober widjerhen uk det *natsionaal käännumer* **NSIN** mä njügen steeden.

## Bispal

JP3633400001 = JP (lun Jaapan) 363340000 (NSIN) 1 (kontrolnumer) stäänt för Toyota.
# 1860

|  |
| --- |
| **1860** |
|
◄ | 18. juarhunert | ◄ **19. juarhunert** ► | 20. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1855 | 1856 | 1857 | 1858 | 1859 | ◄ **1860** ► | 1861 | 1862 | 1863 | 1864 | 1865 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1860 *MDCCCLX* |
| Ab urbe condita | 2613 |
| Armeensk kalender | 1309
*ԹՎ ՌՅԹ* |
| Schineesk kalender | 4556 – 4557
丙未 – 丁申 |
| Etiopisk kalender | 1852 –1853 |
| Hebreewsk kalender | 5620 – 5621 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 1915 – 1916 |
| - *Shaka Samvat* | 1782 – 1783 |
| Iraans kalender | 1238 –1239 |
| Islaamsk kalender | 1277 –1277 |

 |

**1860** wiar det söstigst juar faan det 19. juarhunert. At juar begand mä’n Söndai uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 10. Nofember: South Carolina spleed ham faan dön Ferianigt Stooten uf.

*ünbekäänd dootem*
* Caroline Marsh brangt det buk Wolfe of the knoll ütj.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 29. Janewoore: Anton Tschechow, rüs skriiwer, nowelist an dramaatiker († 1904)
* 13. Febrewoore: Nynke fan Hichtum, waastfresk skriiwer († 1939)
* 18. Febrewoore: Anders Zorn, sweedsk konstmooler († 1920)
* 20. April: Piter Jelles Troelstra, waastfresk poliitiker an dachter († 1930)
* 09. Mei: J.M. Barrie, skots skriiwer († 1937)
* 07. Jüüle: Gustav Mahler, uasterriks komponist an dirigent († 1911)

## Störwen – Sturwen – Stürwen

### Jüüle / Foodermoune

* 29. Jüüle: John Hindmarsh, onerguwernöör faan Haliglun, 1840-1857 (\* 1785)

### September / Härfstmoune

* 21. September: Arthur Schopenhauer, tjiisk filosoof (\* 1788)
* 23. Härfstmoune: Hans Peter Feddersen (Di Ålere), kunstmååler (\* 1788)
# Monterey County (California)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

**Monterey County** uun California
**Monterey County** as en county uun de US-ameerikoons bundesstoot California. At county leit uun a waast faan a bundesstoot. Det hee 434.061 lidj (2019). At hoodsteed faan't county as Salinas.

## Kwelen
# Long Beach (Kalifornien)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

| Long Beach |
| --- |
| Neknööm: *The International City* |
|  Long Beach am naachtem |
|  Woopen |  Flag |
| Laag uun Kalifornien |
|  |
| Grünjdooten |
| Grünjlaanj: | 1880 |
| Stoot: | USA |
| Bundesstoot: | Kalifornien |
| County: |
Los Angeles County |
| Koordinaaten: | 33.768055555556-118.190277777780Koordinaaten: 33° 46′ N, 118° 11′ W |
| Tidjsoon: | Pacific Standard Time (UTC−8) |
| Iinwenern: Metropoolregiuun: | 466.742 *(Stant: 2020)* 18.644.280 |
| Iinwenern per km²: | 3.573,8 Iinwenern per km² |
| Grate: | 170,6 km² (ca. 66 mi²) diarfaan 130,6 km² (ca. 50 mi²) lun |
| Hööchde auer NN: | 0 m |
| Postkääntaalen: | 90801–90810, 90813–90815, 90822, 90831–90835, 90840, 90842, 90844–90848, 90853, 90888, 90899 |
| Tilefoon-Föörwool: | +1 562 |
| FIPS: | 06-43000 |
| GNIS-ID: | 1652747 |
| Wääbsteed: | www.longbeach.gov |
|  Long Beach |

**Long Beach** (ingelsk för *lung strun*) as en stääd uun't Los Angeles County uun Kalifornien (USA) mä 470.130 iinwenern (Stant 2020). Long Beach as efter Los Angeles det naistgrat stääd uun't metropoolregiuun Greater Los Angeles Area, an det sööwenstgratst uun Kalifornien.

## Kwelen

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Long Beach (Kalifornien)** – Saamlang faan bilen of filmer
# 1982

|  |
| --- |
| **1982** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1977 | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | ◄ **1982** ► | 1983 | 1984 | 1985 | 1986 | 1987 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1982 *MCMLXXXII* |
| Ab urbe condita | 2735 |
| Armeensk kalender | 1431
*ԹՎ ՌՆԼԱ* |
| Schineesk kalender | 4678 – 4679
戊酉 – 己戌 |
| Etiopisk kalender | 1974 –1975 |
| Hebreewsk kalender | 5742 – 5743 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2037 – 2038 |
| - *Shaka Samvat* | 1904 – 1905 |
| Iraans kalender | 1360 –1361 |
| Islaamsk kalender | 1403 –1403 |

 |

(fe.) **1982** wiar det tau-an-tachentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 01. Oktuuber: Helmut Kohl wurd seekst bundeskansler faan at Bundesrepubliik Tjiisklun.
* 14. Oktuuber: Uwe Barschel wurd minister-president faan Sleeswich-Holstian.
* 12. Nofember: Juri Andropow wurd generoolsekreteer faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 11. September: Swjatlana Tsichanowskaja, witjrüs bürgerrochtler.

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 17. Febrewoore: Thelonious Monk, US-amerikoonsk jazz musiiker (\* 1917)
* 18. Febrewoore: Ngaio Marsh, nei-sialuns skriiwer (\* 1895)
* 10. Nofember: Leonid Breschnjew, generoolsekreteer faan det Komunistisk Partei faan det Sowjetunioon 1964-1982 (\* 1906)
# Religion

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Di artiikel as/es en stomp** (mo.) Di artiikel „**Religion**“ as nuch en lait knååp. Wan dü mör ouert temaa wiist, **schriw dåt iinjfåch deertu!** (öö.) Di artiikel „**Religion**“ as man noch en betj knaap. Wan Dü muar auer det teemoo sai könst, **skriiw't man ianfach diartu!** (sö.) Di Artiikel „**Religion**“ es jit en bet kuurt. Wan Dü wat weetst, wat jir waant, wiis sa gur en **skriif dit diartö!** |

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Religioonen faan a welt
Religiöös sümboolen
## Religioonen

* Krastendoom
* Juudendoom
* Islam
* Buddhismus
* Daoismus
* Soroastrismus

## Persöönelkhaiden

* Ludwig Ingwer Nommensen

## Sarken

* Frascheschörk
* St. Clemens sark

## Ferwisang efter bütjen

* Hü kem ik uun a hemel? (Bruderhand.de)
# Republikaans Partei (USA)

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Kääntiaken faan't **Republikaans Partei**
Kääntiaken faan't partei bi woolen (ruad)
At **Republikaans Partei** (*A Republikaanern*) as ian faan jo tau grat politisk partein uun a USA. Det ööder grat partei san a Demokraaten.

En öödern nööm as *Grand Old Party* (grat ual partei) GOP. Det partei as 1854 grünjlaanj wurden, an wiar tu began en liberaal partei. Hat hää ham jin a Demokraaten diarför iinsaat, at slaawerei uftuskaafin. Sant a 1960er juaren hää ham det anert, an a Republikaanern san daalang en natsionaal-konserwatiif partei.

## Presidenten

Flook Republikaanern wiar president uun Ameerikoo:

* Abraham Lincoln
1861–1865
* Ulysses S. Grant
1869–1877
* Rutherford B. Hayes
1877–1881
* James A. Garfield
1881
* Chester A. Arthur
1881–1885
* Benjamin Harrison
1889–1893
* William McKinley
1897–1901
* Theodore Roosevelt
1901–1909
* William Howard Taft
1909–1913
* Warren G. Harding
1921–1923
* Calvin Coolidge
1923–1929
* Herbert Hoover
1929–1933
* Dwight D. Eisenhower
1953–1961
* Richard Nixon
1969–1974
* Gerald Ford
1974–1977
* Ronald Reagan
1981–1989
* George Bush
1989–1993
* George W. Bush
2001–2009
* Donald Trump
2017-2021, 2025-

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Republikaans Partei** – Saamlang faan bilen of filmer