Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Romantik

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

*Der Wanderer über dem Nebelmeer* faan Caspar David Friedrich
At **Romantik** wiar en tidj uun't kultuurhistoore aanj faan't 18. juarhunert bit maden 19. juarhunert.

Hat hed iinflööd üüb moolerei, literatuur an musiik, man uk üüb filosofii an wedenskapen.

Hör kääntiaken wiar det ufkiar faan a klasitsismus hen tu en aanj, muar regionaal kultuur. Diaram snaaket'am uk faan *sjiisk romantik* of *ingelsk romantik*, diar ööders ei föl mäenööder tu dun hed.

Daalang woort di ütjdruk uk brükt för *sentimentaliteet* of *lingen*.

## Iindialang

* Ääder romantik (1795–1804)
* Huuch romantik (1805-1815)
* Leed romantik (1815-1848)

Uun a moolerei an musiik hää't romantik bit aanj faan't 19. juarhunert uundüüret.

## Neitidjelk Konst

Renaissance • Manierismus • Barok • Rokoko • Klasitsismus • Romantik • Historismus • Reformbaukonst • Realismus • Moderne • Postmoderne • Impresionismus • Ekspresionismus

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Romantik** – Saamlang faan bilen of filmer
 **Wikiquote**: **Romantik** (sjiisk)
# 2023

|  |
| --- |
| **2023** |
|
◄ | 20. juarhunert | ◄ **21. juarhunert** ► | 22. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 2018 | 2019 | 2020 | 2021 | 2022 | ◄ **2023** ► | 2024 | 2025 | 2026 | 2027 | 2028 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 2023 *MMXXIII* |
| Ab urbe condita | 2776 |
| Armeensk kalender | 1472
*ԹՎ ՌՆՀԲ* |
| Schineesk kalender | 4719 – 4720
己寅 – 庚卯 |
| Etiopisk kalender | 2015 –2016 |
| Hebreewsk kalender | 5783 – 5784 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2078 – 2079 |
| - *Shaka Samvat* | 1945 – 1946 |
| Iraans kalender | 1401 –1402 |
| Islaamsk kalender | 1445 –1445 |

 |

(fe.) **2023** wiar det trii-an-twuntigst juar faan at 21. juarhunert.

(mo.) **2023** wus dåt triiäntwuntist iir foon dåt 21. iirhunert.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 17. Febrewoore: Andora as det 32. lun, huar tau maaner of tau wüfen frei mut.
* 06. April: Greentüürsdai.
* 07. April: Stalfreidai.
* 09. April: Puasksöndai.
* 10. April: Puaskmundai.
* 7. Oktuuber: A Hamas begant en kriich jin Israel.

## Bäären – Tuläid – Bēren

## Störwen – Stürwen

* 07. Febrewoore: Uwe Herms, skriiwer (\* 1937)
* 17. Maarts: Tilman Zülch, aktiwist för minskenrochten (\* 1939)
* 20. Marts: Erika Botte, skuulmääster (\* 1957)
* 17. Oktuuber: Carla Bley, jazz musiiker (\* 1936)
* 29. Nofember: Henry Kissinger, politiker (\* 1923)

## Neis uun a bleeden

28. Deetsember: Interfresk Kongres 2024 (shz.de) -> Fresk Riad
10. August: Nordfriesisches Sommerinstituut (lifepr.de) -> Nordfriisk literatuur
09. August: Südlich der Teetasse (faz.net) -> Christoph Winter
10. Jüüle: Friesisch in Nordfriesland (shz.de) -> Manertaalen
24. Jüüne: Dai fon do Seelter (seeltersk.de) -> Saaterfresk
18. Jüüne: Portree faan Henk Wolf (om-online.de) -> Henk Wolf
31. Mei: Rungholt fünjen? (n|dr.de) -> Rungholt
26. Mei: 100 juar Friisk Foriining (n|dr.de) -> Friisk Foriining
19. Mei: 100 Jahre Friisk Foriining (shz.de) -> Friisk Foriining
15. Mei: Saaterfresk Wikipedia brükt skriiwern (nwzonline.de) -> Saaterfrasch
28. Maarts: En Uuning fuar di Taachten (deutscherpresseindex.de) -> Nordfriisk literatuur
24. Maarts: Nei komeet fünjen faan öömrang tusdochter (ndr.de) -> Jost Jahn
09. Maarts: Minderheitensparachen (dw.com) -> Manertaalen
02. Maarts: Manertaalspriaken uun a Bundesdai (zdf.de) -> Manertaalen
19. Janewoore: Google translate (heise.de) -> Google
# Noorweegen

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Flag faan Noorweegen
**Noorweegen**, amtelk **at Köningrik Noorweegen** (üüb Bokmål Noorsk: *Norge* an *Kongeriket Norge*; üüb Nynorsk Noorsk: *Noreg* an *Kongeriket Noreg*) as en lun uun a nuurd faan Euroopa. Det leit üüb a waastdial faan det Skandinaawisk Hualeweilun. Uun a nuurd an waast leit at Noorsk Sia, uun a uast lei Rüslun, Finlun an Sweeden an uun a süüd leit Skagerrak. At lun hee 5.367.580 lidj (2020). At hoodsteed faan't lun as Oslo.

## Geografii

### Steeden

Dön tjiin gratst steeden uun't lun san:

| # | Steed | Lidj (2019) | Koord |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Oslo | 1.019.513 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| Noorweegen (Norwegen)

|  |
| --- |
| **Oslo**  |

|  |
| --- |
| Bergen  |

|  |
| --- |
| Stavanger  |

|  |
| --- |
| Trondheim  |

|  |
| --- |
| Fredrikstad  |

|  |
| --- |
| Drammen  |

|  |
| --- |
| Skien  |

|  |
| --- |
| Kristiansand  |

|  |
| --- |
| Ålesund  |

|  |
| --- |
| Tønsberg  |

 |

 |
| 2 | Bergen | 257.087 |
| 3 | Stavanger | 225.020 |
| 4 | Trondheim | 186.364 |
| 5 | Fredrikstad | 113.622 |
| 6 | Drammen | 107.930 |
| 7 | Skien | 93.255 |
| 8 | Kristiansand | 64.057 |
| 9 | Ålesund | 53.234 |
| 10 | Tønsberg | 52.419 |

### Indialing faan Ferwalting

Sant de 1. Janewoore 2020 hee't lun elwen prowinsen (üüb Noorsk: *fylker*). At skööl faan eilunen Svalbard as apartig ferwaltet.

| # | Prowins | Lidj (2021) | Koord |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | Agder | 308.843 |  |
| 2 | Innlandet | 370.603 |
| 3 | Møre og Romsdal | 265.544 |
| 4 | Nordland | 240.345 |
| 5 | Oslo | 697.010 |
| 6 | Rogaland | 482.645 |
| 7 | Troms og Finnmark | 242.168 |
| 8 | Trøndelag | 471.124 |
| 9 | Vestfold og Telemark | 421.882 |
| 10 | Vestland | 638.821 |
| 11 | Viken | 1.252.384 |

## Histoore

* 1397-1523: dial faan't Unioon faan Kalmar.
* 1523-1814: dial faan't Köningrik Denemark-Noorweegen.
* 1814-1905: dial faan't Union twesken Sweeden an Noorweegen.
* de 7. Jüüne 1905 wurd at lun suwereen.

## Politiik

Noorweegen as sant 1949 lasmaat faan NATO.

## Wiartskap

Uun't juar 2017 woon Noorweegen 123.9 miljarden kubikmeetern faan eerdgas. At lun as üüb det sööwenst steed faan lunen, wat eerdgas wan.

## Kwelen
# 1999

|  |
| --- |
| **1999** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1994 | 1995 | 1996 | 1997 | 1998 | ◄ **1999** ► | 2000 | 2001 | 2002 | 2003 | 2004 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1999 *MCMXCIX* |
| Ab urbe condita | 2752 |
| Armeensk kalender | 1448
*ԹՎ ՌՆԽԸ* |
| Schineesk kalender | 4695 – 4696
乙寅 – 丙卯 |
| Etiopisk kalender | 1991 –1992 |
| Hebreewsk kalender | 5759 – 5760 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2054 – 2055 |
| - *Shaka Samvat* | 1921 – 1922 |
| Iraans kalender | 1377 –1378 |
| Islaamsk kalender | 1420 –1420 |

 |

(fe.) **1999** wiar det njüügen-an-neegentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Freidai uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 10. Janewoore: Presidentskapswoolen uun Kasachstaan.
* 25. Janewoore: Eerdbeewrin uun Kolumbien.
* 01. April: Det kanaadisk teritoorium faan Nunavut wurd grünjlaanjen.
* 23. Mai: Johannes Rau wurd tu a bundespresident weelet.
* 05. Deetsember: Helen Clark wurd 37. premier-minister faan Nei-Sialun
* 31. Deetsember: Wladimir Putin wurd president faan Ruslun.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 02. Janewoore: Sebastian Haffner, tjiisk dachter an publisist (\* 1907)
* 07. Februar: Hussein I., köning faan Jordaanien (\* 1935)
* 02. Marts: Dusty Springfield, britisk schongster (\* 1939)
* 02. Mei: Oliver Reed, britisk schauspeler (\* 1938)
* 23. Jüüle: Hassan II., köning faan Marokko (\* 1929)
* 20. September: Asger Juul Linding Lindinger, deensk Skepsreeder, Generalkonsul, Forfater en Politiker (\* 1916)
# 2003

|  |
| --- |
| **2003** |
|
◄ | 20. juarhunert | ◄ **21. juarhunert** ► | 22. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1998 | 1999 | 2000 | 2001 | 2002 | ◄ **2003** ► | 2004 | 2005 | 2006 | 2007 | 2008 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 2003 *MMIII* |
| Ab urbe condita | 2756 |
| Armeensk kalender | 1452
*ԹՎ ՌՆԾԲ* |
| Schineesk kalender | 4699 – 4700
己午 – 庚未 |
| Etiopisk kalender | 1995 –1996 |
| Hebreewsk kalender | 5763 – 5764 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2058 – 2059 |
| - *Shaka Samvat* | 1925 – 1926 |
| Iraans kalender | 1381 –1382 |
| Islaamsk kalender | 1424 –1424 |

 |

(fe.) **2003** wiar det traad juar faan at 21. juarhunert. At juar begand mä’n Weedensdai.

(mo.) **2003** wus dåt treed iir foon dåt 21. iirhunert. Et iir beganed ma’n Weensdi.

(sö.) **2003** wiar dit treer Jaar fan dit 21. Jaarhön’ert. Dit Jaar bigent me en Winjsdai.

(hf.) **2003** waos dat treed iir foon dat 21. iirhonert. Et iir begaant mä en Maaderwich.

(go.) (*Hoolmer*) **2003** wås dat treed jeer foon dat 21. jeerhunert. Dat jeer begäned mä en Weensdi.

## Bejewenhaiden – Forfåle – Fuarfalen

* 01. Jüüne: Belgien as det 2. lun, huar tau maaner of tau wüfen frei mut.

## Bäären – Tuläid – Bēren

* 20. Febrewoore: Joao Grimaldo, futbaal speler

## Störwen – Stürwen

* 01. April: Johann Lorenzen, fering büür (\* 1924)
* 09. April: Jorge Oteiza, spaans konstmooler (\* 1908)
* 22. Jüüne: Wasil Bykaŭ, witjrüs skriiwer (\* 1924)
* 29. August: Vladimír Vašíček, tschechisk konstmooler (\* 1919)
# 12. April

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Marts - **April** - Mei |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  |  |  |

 |

12. Antoine-Laurent de Jussieu \* 1748
# Liverpool

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

|  |  |
| --- | --- |
| Liverpool (England)

|  |
| --- |
|   |

 |
| **Liverpool** uun Ingelun |

**Liverpool** ([ˈlɪvəˌpuːl]; ) as det traadgratst steed uun Ingelun. At steed leit uun a nuurdwaast faan't lun. Det hee 589.774 lidj (2020). At steed as dial faan det Merseyside Steedgraafskap uun det Nuurd Waast Ingelun Regiuun.

## Kwelen
# 4. Nofember

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Oktuuber - **Nofember** - Deetsember |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  |  |  |

 |

04. Christian Johansen \* 1820
04. Felix Mendelssohn Bartholdy † 1847
04. C. P. Christiansen \* 1854
# River Mersey

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

|  |
| --- |
| **River Mersey**  |
| A River Mersey bi Runcorn an Widnes
A River Mersey bi Runcorn an WidnesVorlage:Infobox Fluss/KARTE\_fehlt |
| Dooten  |
| Laag | Ferianagt Könangrik  |
| Struumsüsteem | River Mersey  |
| Hood | Tuupstruum faan Tame an Goyt bi Stockport 53° 24′ 52″ N, 2° 9′ 24″ W53.414305555556-2.1566666666667Vorlage:Infobox Fluss/QUELLHÖHE\_fehlt  |
| Müs | Bi Liverpool iin uun't Iirsk Sia 53° 27′ 8″ N, 3° 2′ 23″ W53.452222222222-3.0397222222222Vorlage:Infobox Fluss/MÜNDUNGSHÖHE\_fehltVorlage:Infobox Fluss/HÖHENUNTERSCHIED\_fehlt  |
| Lengde | 112 kmVorlage:Infobox Fluss/NACHWEISE\_fehlenVorlage:Infobox Fluss/EINZUGSGEBIET\_fehlt |

A **River Mersey** [ˈmɜ:zi] as en struum uun Nuurdwaast Ingelun. Di nööm ment so föl üs *grens*. Hi lääpt bi Liverpool iin uun't Iirsk Sia.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: River Mersey** – Saamlang faan bilen of filmer
* Merseyside
# Mars

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

En bil foon mars, mååged ma di Hubble teleskoop.
**Mars** (sümbool: ) as jü fiird planeet eefter Merkurius, Fenus än jü jard. Mars as huulew sü grut as jü jard än heet en teen atmosfiir än et jeeft is aw da biise marspoole.

## Äinschape

Mars heet en teen atmosfiir. Jüheer atmosfiir bestoont for 95% üt kooledioxid än en lait üt stikstuf, argoon, sörstuf, än oudere bestånddiile. Et jeeft ünlike säsonge (isbiling aw da nord- än söödpoole).

* Umluupboon: iinj iir än 322 deege.
* Oufstånd bit jü san: 227,92 milion km.
* Döörsnit temperatuur: Amenbai −55 °C, am di äkwatoor koon et likewälj 20 °C wårde.
* Äkwatoordöörsnit: 6.794 km.
* Rotasjoonperioode: 24 stüne än 37 minuute.

## Moune

Mars heet twäär moune: Phobos än Deimos.

* Phobos (2008)
* Deimos (2009)

## Forsching

Da ameerikaanisch Viking-sonde köön niinj organisch laawen eefterwise. Önj 1996/97 lönjiet jü sonde 'Mars Pathfinder' aw Mars. Sunt 1997 kjart jü sonde 'Mars Global Surveyor' trinam Mars. Önj 2002 wörd wååder fünen büte da biise poole foon Mars.

## Kiik uk deer

 **Commons: Mars** – Soomling foon bile än filme
# Upplands Väsby (Komuun)

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Det **Upplands Väsby Komuun** uun det Stockholm Prowins
Det **Upplands Väsby Komuun** (üüb Sweedsk: *Upplands Väsby kommun*) as ian faan a komuunen uun det Stockholm Prowins uun Sweeden. At komuun leit uun a maden faan't prowins. Det hee 46.786 lidj (2019). At hoodsteed faan't komuun as Upplands Väsby.

## Kwelen
# Köln

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

|  |  |
| --- | --- |
| Köln (Nordrhein-Westfalen)

|  |
| --- |
|   |

 |
| **Köln** önj Nordrhin-Weestfåålen |

**Köln** as en krisfri stää önj dåt tjüsch bundeslönj Nordrhin-Weestfåålen, önj di Köln Regiiringsdistrikt. Deer booge 1.087.863 manschne (2019).

## Kwäle
# Uasteuroopa

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

Uasteuroopa (güül)
**Uasteuroopa** as en ütjdruk för't uastelk Euroopa, man det grens koon ei akeroot fäästlaanj wurd.

Det koord rochts dialt Euroopa efter kulturel regiuunen iin, an diarefter ferlääpt det grens amanbi bi 25 graad uastelk lengde. Uasteuroopa amfaadet sodenang Ruslun, Witjruslun, a Ukraine (üüb det koord güül) an ferlicht uk noch Georgien. Efter uasten ferlääpt det grens tesken Uasteuroopa an Aasien loongs a Uraalberger an a Uraal struum. Efter süüdwaasten as det grens tu *Süüduasteuroopa* sowat bi Moldaawien, an efter süüduasten as det grens tu Aasien bi a Kaukasus. Georgien leit tesken a Letj Kaukasus an a Grat Kaukasus, an woort diarauer eder tu Euroopa, man uk tu Aasien tääld.

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Uasteuroopa** – Saamlang faan bilen of filmer
# Norrtälje

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

|  |  |
| --- | --- |
| Norrtälje (Stockholm)

|  |
| --- |
|   |

 |
| **Norrtälje** önj e Prowins Stockholm |

**Norrtälje** as en stää önj e prowins Stockholm, Sweeden. E stää läit önjt nordååsten foon e prowins, bai di Norrtälje Struum (*Norrtälje å*), amenbai 59 km önjt nordweesten foon e stää Stockholm. Dåt heet 21.917 inboogere (2020). Dåt as e hoodstää foon jü Norrtälje Komuun.

## Kwäle
# 1. Nofember

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Oktuuber - **Nofember** - Deetsember |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  |  |  |

 |

01. Sturemflud 1436
01. Theodor Mommsen † 1903
01. Antiigua an Barbuuda wurd suwereen : 1981
# New York

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

| **New York** |
| --- |
|  (New York foone) |  (New York säägel) |
| Uukelnoome: | The Empire State |
| Oufkorting: | **NY** |
|  |
| **Hoodstää** |
Albany |
| **Grutste stää** |
New York City |
| **Guvernöör** |
David Paterson |
| **Gebiit**
  - totool
  - lönj
  - wååder
  - önjdiilj wååder | Nr. 27
141.299 km²
122.283 km²
19.016 km²
13,5 % |
| **Beföljking**
  - totool  | Nr. 3
19.306.183 (2006) |
| **Beföljkingstachthäid**
  - totool  |
157,2 inb./km² |
| **Tuträäs önj e union**
  - nr.
  - dootem |
11
26. juuli 1788 |
| **Tidssoone** | Eastern: UTC -5/-4 |
| **Briidjgrood** | 40°29N bit 45°0N |
| **Laingdegrood** | 71°47'W bit 79°46'W |
| **BriidjLaingdeTopografii**
  - huuchste punkt
  - madelhuuchte
  - läichste punkt | 455 km
530 km

1.629 meeter
305 meeter
0 meeter |

**New York** [nu ˈjɔɹk] as en diiljstoot foon da Feriind Stoote. E diiljstoot läit önj't nordååsten foon't lönj. Dåt heet 19.453.561 manschne (2019). E hoodstää foon e diiljstoot as New York City.

## Geografii

Dåt grutst ailönj önj New York as Long Island („Lung Ailönj“).

### Stääse

Da tiin grutst stääse önj e diiljstoot san:

| # | Stää | Manschne (2019) | Koord |
| --- | --- | --- | --- |
| 1 | New York City | 8.336.817 |

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| New York (New York)

|  |
| --- |
| **New York City**  |

|  |
| --- |
| Buffalo  |

|  |
| --- |
| Rochester  |

|  |
| --- |
| Yonkers  |

|  |
| --- |
| Syracuse  |

|  |
| --- |
| Albany  |

|  |
| --- |
| New Rochelle  |

|  |
| --- |
| Cheektowaga  |

|  |
| --- |
| Mount Vernon  |

|  |
| --- |
| Shenectady  |

 |
| Koord foon **New York** |

 |
| 2 | Buffalo | 255.284 |
| 3 | Rochester | 205.695 |
| 4 | Yonkers | 200.370 |
| 5 | Syracuse | 142.327 |
| 6 | Albany | 96.460 |
| 7 | New Rochelle | 78.557 |
| 8 | Cheektowaga | 74.000 |
| 9 | Mount Vernon | 67.345 |
| 10 | Schenectady | 65.273 |

### Counties

De stoot New York heet 62 counties:

Kiik uk deer: List foon counties önj New York

## Kiik uk deer

* New York City
* New York County

## Kwäle

43.116666666667-75.95
# Manitoba

|  |
| --- |
| Tekst üüb Öömrang |

**Manitoba**|
Prowins uun Kanada |
| **Hoodstääd** | Winnipeg |
| **Grate**
 - Steed uun Kanada  | 647 797 km²
8. |
| **Iinwenern** (2006)
 - Steed uun Kanada
 - Iinwenern per km² | 1 177 765
5.
1,82/km²  |
| **Grünjlaanj** | 15. juli 1870 |
| **Amtelk spriak** | ingelsk an fransöösk |
| **Iarst minister Vizekönang** | Heather Stefanson (PC) Janice Filmon |
| **Wääbsteed** | www.gov.mb.ca |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
| **Flag** | **Woopen**  |

 |

**Manitoba** [mænɪˈtoʊbə] as en prowins uun Kanada. Di nööm komt faan det Cree-wurd „Manitou bou“ („huar't naar woort för di grat geist“) an det ment di grat Manitoba-Sia, diar uun a maden man ään kilomeeter briad as.

## Regiuunen

Uun Manitoba jaft'at aacht regiuunen mä 23 diwisioonen:

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14
15
16
17
18
19
19
20
21
22
23

* Winnipeg Capital Region (11 an dialen faan ööder diwisioonen)
* Central Plains Region (8, 9, 10)
* Eastman Region (1, 2, 12)
* Interlake Region (13, 14, 18)
* Northern Region (19, 21, 22, 23)
* Parkland Region (16, 17, 20)
* Pembia Valley Region (3, 4)
* Westman Region (5, 6, 7, 15)

## Luke uk diar

 **Commonskategorii: Manitoba** – Saamlang faan bilen of filmer
# 15. Oktuuber

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar September - **Oktuuber** - Nofember |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |

15. Vergil \* 70 f.Kr.
15. Könang Jeongjong faan Korea † 1419
15. Friedrich Nietzsche \* 1844
15. Pablo Picasso \* 1881
15. Lorenz Friedrich Mechlenburg † 1875
15. Adeline Petersen \* 1940
# Keiser Meiji

|  |
| --- |
|  Tekst üüb Fering |

Keiser **Meiji**
Keiser **Meiji** (üüb Jaapaans: 明治天皇 *Meiji-tennō*; \* 3. Nofember 1852 uun Kyōto; † 30. Jüüle 1912 uun Tokyō) wiar de 122. keiser faan Jaapaan. Hi wiar keiser faan 3. Febrewoore 1867 ap tu san duas.

## Wichtig Bejewenhaiden

* De Iarst Jaapaans-Schiinees Krich (1894-1895)
* De Rüs-Jaapaans Krich (1904-1905)

## Luke uk diar

 **Commons: Keiser Meiji** – Saamling faan biljen of filmer

| Föörgunger | Amt | Efterfulger |
| --- | --- | --- |
| Kōmei | **Keiser faan Jaapaan** 1867-1912 | Taishō |
# 7. Oktuuber

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar September - **Oktuuber** - Nofember |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |

07. Knut Jungbohn Clement † 1873
07. A Hamas begant en kriich jin Israel : 2023
# 8. Deetsember

|  |
| --- |
| Histoorisk Juarsdaar Nofember - **Deetsember** - Janewoore |
|

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1 **·**  | 2 **·**  | 3 **·**  | 4 **·**  | 5 **·**  | 6 **·**  | 7 |
| 8 **·**  | 9 **·**  | 10 **·**  | 11 **·**  | 12 **·**  | 13 **·**  | 14 |
| 15 **·**  | 16 **·**  | 17 **·**  | 18 **·**  | 19 **·**  | 20 **·**  | 21 |
| 22 **·**  | 23 **·**  | 24 **·**  | 25 **·**  | 26 **·**  | 27 **·**  | 28 |
| 29 **·**  | 30 **·**  | 31 **·**  |  |

 |
# 1977

|  |
| --- |
| **1977** |
|
◄ | 19. juarhunert | ◄ **20. juarhunert** ► | 21. juarhunert | ►
◄ ◄ | ◄ | 1972 | 1973 | 1974 | 1975 | 1976 | ◄ **1977** ► | 1978 | 1979 | 1980 | 1981 | 1982 | ► | ► ► |

|  |
| --- |
|  **Kalendern** |
|

| Gregoriaans kalender | 1977 *MCMLXXVII* |
| Ab urbe condita | 2730 |
| Armeensk kalender | 1426
*ԹՎ ՌՆԻԶ* |
| Schineesk kalender | 4673 – 4674
癸辰 – 甲巳 |
| Etiopisk kalender | 1969 –1970 |
| Hebreewsk kalender | 5737 – 5738 |
| Hindukalendern |  |
| - *Vikram Samvat* | 2032 – 2033 |
| - *Shaka Samvat* | 1899 – 1900 |
| Iraans kalender | 1355 –1356 |
| Islaamsk kalender | 1397 –1397 |

 |

(fe.) **1977** wiar det sööwen-an-sööwentigst juar faan det 20. juarhunert. At juar begand mä’n Saninj uun de Gregoriaans kalender.

## Bejewenhaiden – Feerfaole – Forfåle – Fuarfalen

* 20. August: Det ameerikoons rümsond Voyager 2 wurd startet.
* 05. September: Det ameerikoons rümsond Voyager 1 wurd startet.

## Bäären – Tolaid – Tuläid – Bēren

* 21. Deetsember: Emmanuel Macron, president faan Frankrik sant 2017.

## Störwen – Sturwen – Stürwen

* 17. Marts: Willy Robert Huth, konstmooler (\* 1890)
* 05. Mei: Ludwig Erhard, naist bundeskansler faan det Bundesrepubliik Tjiisklun (\* 1897)
* 02. Jüüle: Wladimir Nabokow, rüs skriiwer (\* 1899)
* 04. August: Ernst Bloch, tjiisk filosoof (\* 1885)
* 25. Deetsember: Charlie Chaplin, britisk schauspeler an regisöör (\* 1889)
# Histoori

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Di artiikel as/es en stomp** (mo.) Di artiikel „**Histoori**“ as nuch en lait knååp. Wan dü mör ouert temaa wiist, **schriw dåt iinjfåch deertu!** (öö.) Di artiikel „**Histoori**“ as man noch en betj knaap. Wan Dü muar auer det teemoo sai könst, **skriiw't man ianfach diartu!** (sö.) Di Artiikel „**Histoori**“ es jit en bet kuurt. Wan Dü wat weetst, wat jir waant, wiis sa gur en **skriif dit diartö!** |

|  |
| --- |
|  Täkst aw mooringer frasch |

## Histoori foon Nordfraschlönj

* Histoori foon Nordfraschlönj
* Frascheschörk

## Histoori

* Jarst Wråålkrich
* Tweed Wråålkrich

## Persöönlikhäide

* Aldgillis (623 - 680)
* Abel faan Denemark (1218 - 1252)
* Hark Olufs (1708 - 1754)
* Theodor Mommsen (1817 - 1903)
* Jürgen Spanuth (1907 - 1998)
* Thomas Steensen (\* 1951)