Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Miðjarðarhavið

Kort
**Miðjarðarhavið** ella **Miðjarðarhav** er havið ímillum Evropa, Asia og Afrika. Tað hevur um Gibraltarsund samband við Atlantshavið. Miðjararhavið fevnir um eitt øki á 2.965.000 km², og hevur eina miðaldýpt á 1.430 metrar. Tað djúpasta økið er 5.267 metrar djúpt, tað er í tí Jóniska Havinum.

## Sí eisini

* Sisilia
* Malta
* Kýpros
* Otrantostræti
* Svartahavið
* Suezveitin

## Ávísingar úteftir

* Mediterranean Science Commission, ciesm.org
* Mediterranean Sea basin, ec.europa.eu
* Mediterranean Sea, wikivoyage.org

## Keldur
# Suezveitin

Suezveitin er longsta og týdningarmesta grivna siglingarveit í heiminum og styttir ógvuliga nógv um siglingarleiðina úr Evropa til Ásia.
**Suezveitin** er ímillum Reyðahav og Miðjarðarhav. Hon er longsta og týdningarmesta grivna siglingarveit í heiminum og styttir ógvuliga nógv um siglingarleiðina úr Evropa til bæði India og Eysturásia. Veitin, sum varð grivin við franskari og bretskari hjálp, varð liðug í 1869. Síðan er hon dýpt og breiðkað, so hvørt skipuni eru vorðin størri. Suezveitin kom undir egyptiskt yvirræði í 1956. Nú á døgum er avgjaldið fyri skip, ið sigla ígjøgnum veitina, týdningarmikil inntøka hjá egyptiska ríkiskassanum. Suezveitin gjørdi at teinurin úr Stórabretlandi til India varð helvtina styttri. Suezveitin verður latin upp 17. november 1869. Longu árið eftir sigldu 486 skip ígjøgnum veitina. Tríati ár seinni sigldu 3441. 171 km langa Suezveitin bindir Miðjarðarhav í Reyðahav . Teir gróvu veitina í 10 ár, og tá ið hon var liðug, var farleiðin millum Eysturásia og Evropa 3790 fjórðingar styttri. Nú fara eini 50 skip ígjøgnum veitina um dagin . Fleiri enn 20.000 skip sigla ígjøgnum Suezveitina um árið.

Frammanundan máttu øll skip sigla suður um Afrika. Í 1856 gav egyptiski valdsharrin Sa'id Pasha franska sendiharranum Ferdnandi de Lesseps loyvi til at grava siglingarveit ímillum Indiahav og Miðjarðarhav. Lesseps stovnaði Suezveitarfelagið í 1856. Siglingarveitin varð latin upp fyri regluligari sigling í 1869 og stytti ógvuliga nógv um siglingarleiðina ímillum Ásia og Evropa. Í 1875 seldi valdsharrin í Egyptalandi, Ismail, bróðursonnur Sa'id, Stórabretlandi partabrøv síni í veitarfelagnum.

Suezveitin er sera týðandi handilsleið, og javnan hevur hon verið miðdepil í orrustum í Miðeystri. Suezveitin hevur t.d. fleiri ferðir verið afturlatin av politiskari ósemju. Seinast var í arábiska-ísraelska krígnum í 1973 .

## Sí eisini

* Panamaveitin

## Keldur
# Reyðahavið

Fylgisveinamynd.
**Reyðahavið** er havið ímillum Norðurafrika og Arábia. Tey lond, sum liggja fram við Reyðahavi, kalla vit Reyðahavslondini; tey eru Egyptaland, Ísrael, Saudiarábia, Jemen, Jordan, Sudan, Eritrea og Djibuti. Suezveitin er ein tann týdningarmesta farleið í øllum heiminum; hon er grivin ígjøgnum tann 171 km langa Suezdalin úr Miðjarðarhavinum í Reyðahavið. Tað var í árinum 1859, at 25.000 mans settu á at grava, og ikki fyrr enn í 1869 vóru teir lidnir. Suezveitin styttir farleiðina úr Evropa til Ásia uml. 12.000 km.