Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hillary Clinton

| Hillary Rodham Clinton |
| --- |
|  |
| Clinton in 2009 |
| 67. Uttanríkisráðharri í USA |
| **Í embæti** 21. januar 2009 – 1. februar 2013 |
| Forseti | Barack Obama |
| Varamaður | James Steinberg William Joseph Burns |
| Undanmaður | Condoleezza Rice |
| Eftirmaður | John Kerry |
| United States Senator frá New York |
| **Í embæti** 3. januar 2001 – 21. januar 2009 |
| Undanmaður | Daniel Patrick Moynihan |
| Eftirmaður | Kirsten Gillibrand |
| First Lady of the United States |
| **Í embæti** 20. januar 1993 – 20. januar 2001 |
| Undanmaður | Barbara Bush |
| Eftirmaður | Laura Bush |
| First Lady of Arkansas |
| **Í embæti** 11. januar 1983 – 12. desember 1992 |
| Undanmaður | Gay Daniels White |
| Eftirmaður | Betty Tucker |
| **Í embæti** 9. januar 1979 – 19. januar 1981 |
| Undanmaður | Barbara Pryor |
| Eftirmaður | Gay Daniels White |
| Persónlig kunning |
| Fødd(ur) | Hillary Diane Rodham  (1947-10-26) oktober 26, 1947 Chicago, Illinois, USA |
| Politiskur flokkur | Democratic (1968–nú) |
| Onnur politisk tilknýti | Republican (Áðrenn 1968) |
| Hjúnafelagi(ar) | Bill Clinton (1975–nú) |
| Børn | Chelsea |
| Alma mater | Wellesley College Yale Law School |
| Átrúnaður | Methodism (United Methodist Church) |
| Undirskrift |  |
| Heimasíða | www.hillaryclinton.com |

**Hillary Diane Rodham Clinton** (f. 26. oktober 1947 í Chicago, Illinois) er ein amerikanskur politikari, fyrrverandi uttanríkisráðharri í USA. Clinton er fødd í 1947. Hon las jura á Yale Law School í Connecticut, og her hitti hon tann unga Bill Clinton, sum gjørdist maður hennara. Tá hon var liðug við lesnaðin, fekk hon starv í amerikanska parlamentinum. Hon arbeiddi hart og fekk við tíðini nógv álitsstørv, og serliga nógva orku legði hon í at betra umstøðurnar hjá børnum og familjum. Hesi árini stríddi Bill Clinton seg fram til forsetaembætið, og Hillary Clinton legði eisini stóra orku í at hjálpa honum fram. Í 1993 eydnaðist tað Bill Clinton at blíva forseti. Hillary bleiv sostatt fyrstadama í USA inntil 2001, tá Bill Clinton fór frá sum forseti.

Clinton var á mangan hátt ein ótraditionel fyrstadama. Hon er tann fyrsta amerikanska fyrstadaman við hægri útbúgving, og hon uppgav ongantíð sína egnu karrieru. Hon bleiv vald í senatið í 2000 og aftur í 2004. Longu í oktober 2002 nevndi The New York Times Hillary Clinton sum ein potentiellan kandidat til forsetaembætið eftir George W. Bush. Síðan tá hevur amerikanska magasinið Forbes mett hana sum eitt av máttmiklastu fólkum í heiminum. Í januar 2007 kunngjørdi hon, at hon ætlaði sær at stilla upp til forsetavalið í 2008. Tað eydnaðist henni tó ikki at gerast valevni hjá Demokratunum, tað gjørdist Barack Obama, ið vann fleiri av teimum innleiðandi valunum í amerikansku statunum enna Hillary Clinton gjørdi.
Hin 12. apríl 2015 kunngjørdi hon, at hon var valevni til amerikanska forsetavalið 2016.
# Victoria (British Columbia)

| Victoria, British Columbia |
| --- |
|  |
| Kort |
|  |
| Grunddáta |
| Land: |  Kanada |
| Landslutur: |  British Columbia |
| Vídd: | 19,5 km² |
| Íbúgvar (2016): | 85.800 |
| fyri km²: |  |
| Heimasíða: | www.victoria.ca |

**Victoria** er ein býur nærindis Kyrrahavsstrondini í vestara parti av Kanada. Býurin er høvuðsstaður í landslutinum British Columbia.

Victoria liggur uml. 100 km sunnan fyri Vancouver, heilt úti á landsynningsendanum á oynni Vancouver Island, beint við markið til stakríkið Washington í USA. Amerikanski stórbýur Seattle er uml. 100 km í ein landsynning úr Victoria. Tað 154 km langa og 20 til 40 km breiða sundið sunnan fyri oynna eitur *Strait of Juan de Fuca*. Sundið á markinum millum Kanada og USA er ein partur av Salish Sea.

Í 2016 búðu í Victoria umleið 85.800 fólk.
Býurin varð grundlagdur undir heitinum Fort Victoria í 1843.

## Ávísingar úteftir

* Almenna heimasíða, victoria.ca
* Victoria, wikivoyage.org (á enskum)

## Keldur
# Newt Gingrich

| Newt Gingrich |
| --- |
|  Newt Gingrich |
| Føddur | 17. juni 1943  Harrisburg, Pennsylvania  USA |
| Útbúgving | Søgufrøðingur |
| Trúgv | Katolikkur |

**Newton Leroy "Newt" Gingrich** (føddur Newton Leroy McPherson 17. juni 1943 i Harrisburg, Pennsylvania) er amerikanskur politikari. Newt Gingrich er eitt kent andlit í amerikonskum politikki. Hann kom í Kongressina í 1978 og er valdur tíggju ferðir . Hann var formaður í Umboðsmannatinginum frá 1995 til 1999. Gingrich var við í kappingini um at gerast forsetavalevni hjá republikanarunum í 2012, men mátti lúta fyri Mitt Romney. Gingrich er útbúgvin søgufrøðingur og hevur skrivað fleiri bøkur. Tey seinnu árini hevur hann arbeitt sum politiskur eygleiðari.

Gingrich hevur boðað frá, at um hann verður valdur presidentur, so fer hann at flyta amerikansku sendiharrastovuna í Ísrael til Jerúsalem. Hann hevur eisini sagt: "Minst til, eingin Palestinskur statur hevur nakrantíð verið, vit hava havt eitt uppfunnið palestinskt fólk, sum í veruleikanum eru arábarar og søguliga er partur av arábiska samfelagnum. Tey høvdu møguleikan at búsetast á nógvum øðrum støðum" .

## Kelduávísingar
# Baltimore

Kort av Maryland har Baltimore er merkt.
**Baltimore** er størsti býur og handilsmiðdepil í Marylandi í USA. Tað búgva 593 490 fólk í Baltimore í 2019. Hann er týdningarmikil havnabýur.

 Borgarstjóri í 2020 er Bernard C. "Jack" Young (D).

## Søga

Baltimore.
### Telegrafurin

Eftir tað, at elektromagnetisman var staðfest í 1820, vórðu skjótt gjørdar royndir at brúka hesa nýggju vitanina at gera uppfinningar at senda boð langa leið. Tólini vórðu nevnd telegrafur, tele = fjar, grafur = skrivari. Amerikamaðurin Samuel Finley Breese Morse (27. apríl 1791 – 2. apríl 1872) gjørdi telegrafin, og hann fekk einkarættin í 1840. Ein telegraf-linja varð løgd ímillum Washington DC og Baltimore, og fyrstu boðini vórðu send ímillum 24. mai í 1844. Boðini vórðu send við morsiteknum, strikum og prikkum. Samuel F. B. Morse hevði sjálvur gjørt hesi teknini.

### Rasuófriður

Rasuófriður hevur aftur tikið seg upp í Baltimore 27. apríl í 2015. Rasuófriðurin brast á stutt aftaná, at tað gjørdist greitt, at ein hvítur løgreglumaður ikki fór at verða skuldsettur fyri at taka lívið av einum afroamerikanskum manni, Freddie Gray, í býnum. Tað setti sjóneyka á tað høga talið av afroamerikanarum, ið verða dripnir av hvítum løgreglufólkum í Amerika. Tað verður mett, at hvørt ár verða umleið 400 persónar dripnir av løgregluni í USA. Sambært fleiri amerikanskum miðlum hevur guvernørurin í Maryland boðað frá undantaksstøðu av ófriðinum í Baltimore. Baltimore-løgreglan er brostin saman við steinkastandi demonstrantum sum eru í øðini inn á at amerikanski Freddie Gray doyði eftir at hann var tikin av løgregluni. Minst sjey løgreglufólk eru skadd í ófriðinum sum sambært løgregluni er íbirtur av kriminellum bólkum í býnum.

## Ávísingar úteftir

* Heimasíða: baltimorecity.gov
* Baltimore, Maryland, wikivoyage (á enskum)

## Keldur
# Læknar

**Lækni** er útbúgvin at gera av, hvør ið sjúkan er, og hann veit, hvat ið leikir. Vanliga fert tú fyrst til kommunulæknan, sum veit um mangar sjúkur, kannar heilsuna, skipar fyri heilivági, koppsetur o.a. Kommunulækni kann ávísa til kanningar og viðgerð á sjúkrahúsi ella hjá serlækna. Serlæknar eru serfrøðingar í ávísum sjúkum. Barnalæknar eru serkønir í barnasjúkum, og skurðlæknar eru serkønir í skurðviðgerð og at seta saman brotnar limir og onnur brot. Læknafrøði er vísindagrein, ið fatar um sjúkraavgerð, sjúkrafyribyrging og sjúkraviðgerð. Læknanæmingar lesa læknafrøði eini 6 ár á lærdum háskúla, áðrenn teir fáa læknaprógv. Síðan má lækni arbeiða 1 ár á sjúkrahúsi, áðrenn hann kann arbeiða sum sjálvstøðugur lækni. Ofta eru nakrir læknar saman um læknahús ella viðtalurúm. Fólk, ið eru nóg birg til tess, koma til lækna í viðtalutíðini. Læknin tosar við hvønn einsæris, kannar og sigur, hvat ið bagir. Røntgenmynd ella blóðroynd kann verða tikin undan læknaviðgerð. Læknar kann gera av við røntgen og øðren tólum, hvørja sjúku, sjúklingurin hevur. Á røntgenmynd sæst beinbrot og sjúka, til dømis krabbamein í lungum.

Læknar hava verið síðan í fornøld. Viðgitni grikski læknin, Hippokrates úr Kos, livdi t.d. fyri 2500 árum síðan. Hann svór eið at arbeiða samvitskufult og at dugna øllum.
# Svimjing (ítróttur)

Her er eitt dømi um svimjing á stuttgeil, talan er tó bert um venjing. Tað er føroyski svimjarin Pál Joensen, sum venur í Vágs Svimjihøll.
**Svimjing** er fjøltáttaður ítróttur. Tá talan er um innandura kappingarsvimjing, verður antin svomið á stuttgeil ella á langgeil. Stuttgeil er svimjihylur, sum er 25 metrar langur. Langgeil er svimjihylur, sum er 50 metrar langur. Tað eru fleiri sløg av svimjing, eitt nú kunnu nevnast:

* Blandað (á enskum verður tað rópt Medley)
* Bringusvimjing
* Firvald
* Frísvimjing
* Ryggsvimjing

Umframt innandura svimjing er eisini eitt annað slag av svimjing, sum á føroyskum nevnist havsvimjing. Á enskum eitur hetta slag av svimjing "Open Water Swimming", her verður svomið uttandura antin í sjónum ella í vøtnum ella áum.

Svimjarar hittast til ymiskar svimjikappingar, sum eisini verða róptar svimjistevnur. Í Føroyum eru fleiri ymiskar svimjistevnur. Føroyskir svimjarir luttaka eisini á svimjistevnum uttanlands, eitt nú til World Cup stevnur, Oyggjaleikir (sum er blandað ítróttarstevna), EM og HM.

## Ávisingar úteftir

* Heimasíðan hjá Svimjisambandi Føroya
* Svimjing.com