# Anton Tjekhov

Anton Tjekhov
**Anton Pavlovitsj Tjekhov** (russ. *Антон Павлович Чехов*) (føddur 17. januar 1860 í Taganrog, deyður 2. juli 1904 í Badenweiler í Týsklandi) var ein russiskur rithøvundur, dramatikari og lækni. Hann verður mettur at vera ein av heimsins bestu stuttsøguhøvundum. Hansara lívsleið sum dramatikari førdi til fýra klassikarar og hansara best umtóktu stuttsøgur eru høgt í metum av rithøvundum og ummælarum. Hann starvaðist sum lækni størstapartin av yrkisleið síni. Hann tók soleiðis til í einum brævi til Aleksej Suvorin í 1888: *heilivágurin er kona mín, meðan bókmentirnar eru mín hjákona.*

### Lívsleið

Húsið í Taganrog, har Tjekhov var føddur.
Anton Tjekhov varð føddur í havnabýnum Taganrog í Suðurrusslandi. Familja hansara hevði peningaligar trupulleikar og flutti til Moskva, og har megnaði Anton at sleppa at lesa til lækna á medisinska fakultetinum. Í 1884 varð hann útbúgvin lækni, men øll lestrarárini skrivaði hann ymiskt fyri at vinnan pening til familjuna. Hann byrjaði at starvast fyri tíðarritið *Strekoza* í 1879 og árið eftir skrivaði hann fyri fleiri tíðindabløð, eitt nú Sankta Pætursborg-dagblaðið *Novosti dnja* (Dagsins tíðindi), har hann skrivaði fleiri hundrað skemtiligar søgur. Hann hevði at byrja við ikki nakrar høgar ambisjónir við skrivingini, tað var ikki fyrr enn nøkur ár seinni, at ambisjónirnar mentist, og hann fór í holt við at skriva meira endurnýggjandi søgur. Fleiri síggja hann sum faðirin at nútíðar stuttsøguni. Hann brúkti teir innaru monologarnir, sum aðrir modernistiskir rithøvundar hava brúkt seinni, t.d. James Joyce. Í 1888 útgav hann sína fyrstu stuttu skaldsøgu, ”Steppen”, í einum bókmenta tíðarriti og seinni sama ár móttók hann Pusjkin-heiðurslønina.

Standmynd hjá Tjekhov í Badenweiler
Í 1901 giftist hann Olgu Knipper, sum var sjónleikarinna og var við til at framføra fleiri av sjónleikunum hjá Tjekhov. Í mai 1904 var Tjekhov deyðasjúkur av tuberlum. Hann og Olga fóru til eitt kurstað í Badenweiler í Suðurtýsklandi. Hann andaðist har 2. juli 1904.

## Verk

### Søgur (úrval)

| Útg. | Norskt/danskt heitið | Upprunaheiti |
| --- | --- | --- |
| 1880 | Brev til en vismann | Письмо к учёному соседу |
| 1883 | En tjenestemanns død | Смерть чиновника |
| 1883 | Albions datter | Дочь Альбиона |
| 1883 | Den svenske tennstikken | Шведская спичка |
| 1883 | Den tykke og den tynne | Толстый и тонкий |
| 1884 | Kirurgi | Хирургия |
| 1884 | En kameleon | Хамелеон |
| 1885 | Kokkepikens bryllup | Кухарка женится |
| 1885 | Forbryteren | Злоумышленник |
| 1885 | Den siste mohikanerske | Последняя могиканша |
| 1885 | Ålerusen | Налим |
| 1885 | Jegeren | Егерь |
| 1885 | Underoffiser Prisibijev | Унтер Пришибеев |
| 1886 | Barn | Детвора |
| 1886 | Korpiken | Хористка |
| 1886 | Melankoli | Тоска |
| 1886 | Vanka | Ванька |
| 1886 | Anjuta | Анюта |
| 1886 | Sjelemesse | Панихида |
| 1886 | Heksen | Ведьма |
| 1886 | Agafya | Агафья |
| 1886 | Løgnen | Житейская мелочь |
| 1886 | I retten | В суде |
| 1887 | Fiender | Враги |
| 1887 | I mørket | Темнота |
| 1887 | Verotsjka | Верочка |
| 1887 | Pædagogik (Hjemme) | Дома |
| 1887 | Tyfus | Тиф |
| 1887 | Volodja | Володя |
| 1887 | Lykke | Счастье |
| 1887 | Drama | Драма |
| 1887 | Kysset | Поцелуй |
| 1887 | Kasjtanka | Каштанка |
| 1888 | Den som fikk sove | Спать хочется |
| 1888 | Steppen | Степь |
| 1888 | Skjønnheter | Красавицы |
| 1888 | Navnedagsselskapet | Именины |
| 1888 | Bare et nerveanfall | Припадок |
| 1889 | En kjedelig historie | Скучная история |
| 1890 | Gusiev | Гусев |
| 1891 | Kvinneskjebner | Бабы |
| 1891 | En tvekamp | Дуэль |
| 1891 | I Moskva | В Москве |
| 1892 | Gresshoppen | Попрыгунья |
| 1892 | Naboer | Соседи |
| 1892 | Sjette avdeling | Палата № 6 |
| 1893 | Rothschilds fiolin | Скрипка Ротшильда |
| 1893 | Store Volodja og lille Volodja | Володя большой и Володя маленький |
| 1893 | Den sorte munken | Чёрный монах |
| 1894 | Morsmålslæreren | Учитель словесности |
| 1894 | Studenten | Студент |
| 1895 | Hvitpanne (eller Ulvinnen) | Белолобый |
| 1895 | Ariadne | Ариадна |
| 1895 | Mordet | Убийство |
| 1895 | Med Anna om halsen | Анна на шее |
| 1896 | Huset med arken | Дом с мезонином |
| 1896 | Mitt liv | Моя жизнь |
| 1897 | På hjemveien | На подводе |
| 1897 | Bønder | Мужики |
| 1898 | Kjære lille venn | Душечка |
| 1898 | Ionytsj | Ионыч |
| 1898 | Mannen i penalet | Человек в футляре |
| 1898 | Stikkelsbær | Крыжовник |
| 1898 | Om kjærlighet | О любви |
| 1899 | Damen med hunden | Дама с собачкой |
| 1899 | I dalbunnen | В овраге |
| 1899 | Til jul | На святках |
| 1902 | Biskopen | Архиерей |
| 1903 | Forlovet | Невеста |

### Sjónleikir

Sena úr *Onkel Vanja*, 1945 Mynd: Abraham Pisarek
Senur úr *Måken*, Moskva Maly teatr («Lítla teatur») 2008 Mynd: Зимин Василий Геннадиевич
* 1878 (?): *Den verdiløse fyren Platonov* (enakter, eisini *Faderløs*; russ. Безотцовщина)
* 1886: *Om Tobakkens skadelige virkninger* (enakters monologur; russ. вреде табака)
* 1886: *Svanesang* (dramatiskt studie í einari akt; russ. Лебединая песня)
* 1887: *Ivanov* (drama, upprunaliga «skemtileikur», í fýra aktum; russ. Иванов)
* 1888: *Bjørnen* (farsa, enakter; russ. Медведь)
* 1888: *Frieriet* (farsa, enakter; russ. Предложение)
* 1889: *Tatjana Repina* (drama, enakter; russ. Татьяна Репина)
* 1889: *Tragiker mot sin vilje*  (farsa, enakter; russ. Трагик поневоле)
* 1889: *Bryllupet* (scene í einari akt; russ. Свадьба)
* 1889: *Skogtrollet* (skemtileikur í fýra aktum; russ. Леший)
* 1891: *Jubileet*  (farsa, enakter; russ. Юбилей)
* 1895: *Måken* (skemtileikur í fýra aktum; russ. Чайка)
* 1896: *Onkel Vanja* (senur úr bygdalívinum í fýra aktum; nógv umarbeitt versjón av *Skogtrollet*; russ. Дядя Ваня)
* 1901: *Tre søstre* (drama í fýra aktum; russ. Три сестры)
* 1903: *Kirsebærhagen* (skemtileikur í fýra aktum; russ. Вишнёвый сад)

### Yrkisbókmentir

* *En reise til Sakhalin* (1895):
	+ 1890: *Aus Sibirien* (Aufzeichnungen; russ. Из Сибири)
	+ 1893: *Sakhalin-øya* (ferðafrágreiðing; russ. Остров Сахалин)
* Brøv

## Sí eisini

* Mikhail Tjekhov

## Ávísingar úteftir

* Hugleiðingar um Kirsuberjagarðin á Tjóðpallinum, listinblog.blogspot.com

## Keldur