Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 4. apríl

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Apríl 2026** | >> |
| Má | Tý | Mi | Hó | Fr | Le | Su |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |  |
| **MMXXVI** |

**4. apríl** er dagur 94 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 95 um skotár er). 271 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1507 - Martin Luther verður vígdur prestur.
* 1939 - Ítróttasamband Føroya (ÍSF) verður sett á stovn.
* 1973 - World Trade Center letur upp.
* 1975 - Teldufyritøkan Microsoft verður stovnað av Bill Gates og Paul Allen í Albuquerque, New Mexico.
* 2014 - Tey fýra sløgini hjá føroysku fyritøkuni Dism fingu øll heiðursmerkir á World-Spirits Awards 2014 í Eysturríki. Eldvatn fekk gull fyri vodka, Baraldur fekk gull í ginni og Lívsins Vatn og Havið fingu ávikavist gull og silvur í akvavitti.

## Føðingar

* 188 - Caracalla, rómverskur keisari (d. 217)
* 1913 - Muddy Waters, amerikanskur sangari (d. 1983)
* 1928 - Maya Angelou, amerikanskt skald og rithøvundur (d. 2014)
* 1932 - Anthony Perkins, amerikanskur sjónleikari (d. 1993)
* 1944 - Craig T. Nelson, amerikanskur sjónleikari
* 1957 - Aki Kaurismäki, finskur filmsleikstjóri.
* 1965 - Robert Downey, Jr., amerikanskur sjónleikari.
* 1979 - Heath Ledger, avstralskur sjónleikari (d. 2008)
* 1987 - Sami Khedira, týskur fótbóltsleikari.

## Andlát

* 1841 - William Henry Harrison, amerikanskur forseti (f. 1773)
* 1968 - Martin Luther King, amerikanskur aktivistur (f. 1929)
* 1990 - Karsten Hoydal, føroyskur rithøvundur
* 2015 - Klaus Rifbjerg, danskur rithøvundur

|  |
| --- |
| Januar | Februar | Mars | Apríl | Mai | Juni | Juli | August | September | Oktober | November | Desember |
# Bermuda

**Bermuda**|

|  |  |
| --- | --- |
|  (Flagg Bermuda) |  (Skjaldarmerki Bermuda) |

 |
| Tjóðarslagorð: *Quo Fata Ferunt* |
| Tjóðsangur: *God Save the Queen* |
|  |
| **Alment mál** | Enskt |
| **Høvuðsstaður** | Hamilton |
| **Drotning** | Elizabeth II |
| **Forsætisráðharri** | E. David Burt |
| **Fullveldi** | einki |
| **Vídd**  - tilsamans  - vøtn (%) |   53,57 km² |
| **Íbúgvar**  - tilsamans 2016  - tættleiki |   63 779 1191/km² |
| **Gjaldoyra** | Bermuda dollari (BMD) |
| **Tíðarøki** | UTC -4 |
| **Økisnavn á alnetinum** | .bm |
| **Telefonkota** | `+1-441` |
|  |

**Bermuda** er ein oyggjabólkur sum hoyrir til Bretland, sum liggja í Norðuratlantshavi eystanfyri USA. Nærmasta stað í USA er Cape Hatteras, North Carolina, sum liggur umleið 1030 km í ein útnyrðing frá Bermuda.

Kort av Bermudaoyggjunum. Eini 65.000 fólk búgva í Bermudaoyggjum, ið eru sum hálv Sandoy til víddar.
Oyggjarnar liggja 1.239 kilometrar sunnanfyri Cape Sable Island, Nova Scotia, og 1.770 kilometrar í ein landnyrðing av Miami.

Oyggjarnar eru 53,2 km2 til støddar. Í 2010 var fólkatalið 64.268 og fólkatættleikin var 1.275 pr. km2. Høvuðsstaðurin eitur Hamilton, tó var St. George tann fyrsti høvuðsstaðurin, og er St. George tann elsti enskt-talandi býurin uttanfyri Stórabretland í heiminum.

Bermuda er tað norðasta og eystasta staðið av Burmuda-trýkantinum, har tað sigst at nógv skip eru gingin burtur og flogfør eru dottin niður á mystiskan hátt.

## Søga

Devonshire skansin, teknaður í 1614, teknað av Captain John Smith.
Bermuda oyggjarnar vóru funnar í 1505 av spanska Juan de Bermúdez kapteini, sum oyggjarnar eru uppkallaðar eftir. Í 1609 stovnaði Virginia Company eina búseting á Bermuda, hetta var tvey ár eftir, at sama fyritøka hevði sett á stovn býirinir Virginia og Jamestown á amerikanska kontinentinum. Búsetingin fór fram tá ein ódn herjaði øki og tað søkkandi enska skipið Sea Venture noyddist at stýra á eitt sker har um leiðir, so at manning og ferðafólk kundu fara í land. Virginia Company stýrdi oynni til 1614, tá ein onnur fyritøka Somers Isles Company, tók yvir og hevði ræði á oynni til 1684, tá bretar tóku valdið á oynni.

Í 1707 vóru oyggjarnar alment innlimaðar í Stóra Bretland.

## Tíðarlinja

* 1505 – Oyggjarnar vóru funnar av spaniólanum Juan de Bermúdez
* 1609 – Tey fyrstu niðursetufólkini búsettust á Bermuda, tey vóru úr Stórabretlandi
* 1679 – Bermuda gjørdist bretsk koloni, tó ikki alment fyrr enn í 1707
* 1707 - Oyggjarnar vóru alment innlimaðar í Stóra Bretland.
* 1797 – Ein bretsk hernaðarbasa varð bygd á oynni
* 1834 – Trælahald gjørdist ólógligt á Bermuda
* 1968 – Oyggjarnar fingu sjálvstýri

## Ítróttur

Ein strond í Bermuda.
### Oyggjaleikir

Bermuda er limur í Oyggjaleikunum, har Føroyar eisini eru limir. Oyggjaleikir 2013 verða á Bermuda. Bermuda luttekur eisini á Olympisku Leikunum.

### Olymisku Leikirnir

Tey hava eitt nú luttikið í sigling, svimjing, kaving, frælsum ítrótti og triatlon.

## Slóðir úteftir

* Almenna heimasíða: gov.bm
* Ferðavinnusíða: gotobermuda.com
* Bermuda, wikivoyage (á enskum)

## Keldur
# Nøtrisøga

**Nøtrisøga**, **nøtrari**. (en.: *Gothic novel*, *thriller*, da.: *gyser*). Skaldsøga, sum strembar eftir at hugtaka lesaran við at fáa hann at nøtra av óhugna og spenningi. N. umskarast við aðrar spenningssøgur, t.d. krimi. Byrjanin til n. verður ofta sagdur at vera skaldsøgan *The Castle of Otranto* (1764) eftir onglendingin Horace Walpole. N. var ein sterk hevd í Onglandi gjøgnum 18. og 19. øld við kendum høvundum sum Mary Shelley (Frankenstein 1818) og B. Stoker (Dracula 1897) og í Amerika E.A. Poe (1809-49). N. vaks fram í upplýsingartíðini, tá ið tá ið skynsemi og vísindalig hugsan settust í hásæti. Móti hesum ráðandi rákinum gjørdust n. ein andgerð, sum gav lesarunum høvi til at válka seær í "óvísindaligum" kenslum og óskynsemi. N. er staðsett á markinum millum tað veruleikakenda, realistiska og tað fantastiska. Persónarnir eru í høvuðsheitum staddir í einum veruligum heimi, men knappliga stingur tann yvirnatúrliga hóttanin, skrímslið, seg upp, veruleikin upploysist og kann henda. Í eldri n. vóru harðskapur og kynslív høvuðsevni, ítøkiliggjørd í skrímslinum. Í dag eru nógvir undirbókar av n., tað sum skapar nøtranina, óhugnan kann vera eitt skrímsl ættað frá fólkatrúnni, t.d. varúlvur, vampýrur ella spøkilsi; tað kann eisini vera eitt skrímsl av vísindaligum og tøkniligum slag í n., sum viðhvørt eru framtíðarsøgur við tólmennum við (ó)menniskjansligum eginleikum ella menniskjum við tólmenniseginleikum. Í dag hevur seksualitetur ikki eins stóran týdning í n., tí tey kynsiligu forboðini eru nógv linkað; nú er harafturímóti kynsligur samleiki eitt stórt evni og somuleiðis kroppurin og tær hóttanir, sum hann og harvið persónurin kann vera fyri. N. er eitt stórt øki innan film, víðagitnir filmar eru gjørdir av n. Sostatt gjørdi Hitchcock "Fuglarnar", stuttsøgu eftir Daphne du Mauriers, til film við sama navni (1963). Nøtribókmentir er eitt blómandi tekstslag í okkara tíð, bæði sum dygdarbókmentir og lætisoppar ella dagdvøljubókmentir. Ein nýggjari undirbólkur er n. fyri tanáringar; hesin aldursbólkurin er fyri er fyri bráðum likamligum og sálarligum broytingum, sum elva til óvissu og óskilvísan ótta og skapa gróðrarbotn fyri søgum serstakari handfaring av óhugna og spenningi. Ræðusøgur fyri børn hava langar røtur í skaldskapi av manna munni. Eitt føroyskt savn við n. fyri ungfólk er Svartideyði og aðrar spøkilsissøgur 2006.

## Kelda

* S. Freud: Das unheimliche (Studienausgabe X. bd.), 1969.
# Sálarfrøði

**Sálarfrøði** er frøðigrein um sálarligar eginleikar og atferð hjá fólki. Hetta er nýggj vísindagrein, ikki grundað fyrr enn miðskeiðis í 19. øld, og hon mennist ógvuliga skjótt. Sálarfrøði er um menniskjunnar hugsan, kenslur og hugmyndir, og sálarfrøðingar kunnu hjálpa okkum at skilja okkum sjálv betur. Sálarfrøðingar kanna spurningar, vit øll spyrja okkum sjálvi av og á. Hví eru vit, so sum vit eru, hvat duga vit ella hví nýtist okkum at læra? Sálarfrøðin kannar, hvussu fólk rigga saman við øðrum. Sálarfrøðingar royna at hjálpa okkum, tá ið lívsgrundin ryður undan okkum.

Í føroyska fólkaskúlanum er møguleiki at leita sær ráð hjá skúlasálarfrøðingi . Sálarfrøðingar royna at greina, hvussu frægast er at hjálpa barni, sum hevur trupulleikar í skúlanum. Trupulleikar kunnu standast av at læra at skriva, rokna ella lesa. Barnið trívist ikki í skúlanum. Sálarfrøðingarnir geva sær góðar stundir at práta við foreldrini, barnið og lærararnar. Við samrøðum og royndum royndir sálarfrøðingurin at greina, á hvørjum økjum barnið er væl fyri, og hvar tað er illa fyri, so tað kann læra at skilja seg sjálvt betur. Sálarfrøðingurin kann heva foreldrum og børnum ráð um trupulleikar heima við hús.

## Kelda

*
# Summar-OL

Kort yvir hvar summar-OL er blivið hildið. Lond ið verða víst við grønum hava verið vertur fyri leikunum einaferð, meðan lond víst við bláum hava verið vertir minst tvær ferðir.

**Summar-OL** (**teir olympisku summarleikirnir**) er ein altjóða fleir-ítróttastevna, ið verður hildin fjórða hvørt ár. Teir olympisku summarleikirnir er tann ítróttastevnan ið er hægst í metum millum allar ítróttastevnur í heiminum.

## Vertsbýir fyri summar-OL

Sommer-OL| Nummar | Ár | Frá-Til | Vertsbýur | Viðmerkingar |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| I | 1896 | 6. apríl - 15. apríl | Athen | 14 lond |
| II | 1900 | 2. juli - 22. juli | Paris | 24 lond |
| III | 1904 | 29. august - 7. september | St. Louis | 12 lond |
|  | 1906 | 22. apríl - 2. mai | Athen | 19 lond ("óalmennir" millumleikir) |
| IV | 1908 | 13. juli - 25. juli | London | 22 lond |
| V | 1912 | 6. juli - 15. juli | Stockholm | 28 lond |
| VI | 1916 |  | Berlin | aflýst (1. heimsbardagi) |
| VII | 1920 | 14. august - 29. august | Antwerpen | 29 lond |
| VIII | 1924 | 5. juli - 25. juli | Paris (2) | 44 lond |
| IX | 1928 | 28. juli - 12. august | Amsterdam | 46 lond |
| X | 1932 | 30. juli - 14. august | Los Angeles | 37 lond |
| XI | 1936 | 1. august - 16. august | Berlin | 49 lond |
| XII | 1940 |  | Tokyo | aflýst (2. heimskríggj) |
| XIII | 1944 |  | London | aflýst (2. heimskríggj) |
| XIV | 1948 | 29. juli - 14. august | London (2) | 59 lond |
| XV | 1952 | 19. juli - 3. august | Helsinki | 69 lond |
| XVI | 1956 | 22. november - 8. desember | Melbourne | 72 lond |
| XVII | 1960 | 25. august - 11. september | Rom | 83 lond |
| XVIII | 1964 | 10. oktober - 24. oktober | Tokyo | 93 lond |
| XIX | 1968 | 12. oktober - 27. oktober | Mexico City | 112 lond |
| XX | 1972 | 26. august - 11. september | München | 121 lond |
| XXI | 1976 | 17. juli - 1. august | Montréal | 92 lond |
| XXII | 1980 | 19. juli - 3. august | Moskva | 80 lond |
| XXIII | 1984 | 28. juli - 12. august | Los Angeles (2) | 140 lond |
| XXIV | 1988 | 17. september - 2. oktober | Seoul | 159 lond |
| XXV | 1992 | 25. juli - 9. august | Barcelona | 169 lond |
| XXVI | 1996 | 19. juli - 4. august | Atlanta | 197 lond |
| XXVII | 2000 | 16. september - 1. oktober | Sydney | 199 lond |
| XXVIII | 2004 | 13. august - 29. august | Athen (2) | 202 lond |
| XXIX | 2008 | 8. august - 24. august | Beijing | 204 lond |
| XXX | 2012 | 27. juli - 12. august | London (3) | 205 lond |
| XXXI | 2016 | 30. juli - 15. august | Rio de Janeiro |  |
| XXXII | 2020 | 24. juli – 9. august | Tokyo (2) |  |

## Sí eisini

* Vetrar-OL

## Keldur
# Oman

**سلطنة عمان
Saltanat ʿUmān**|

|  |  |
| --- | --- |
|  (Flagg Sultanat Oman) |  (Skjaldarmerki Sultanat Oman) |

 |
| Tjóðarslagorð: einki |
| Tjóðsangur: "Ya Rabbana Ehfid Lana Jalalat Al Sultan" |
|  |
| **Alment mál** | Arábiskt |
| **Høvuðsstaður** | Muscat |
| **Sultan** | Haitham bin Tariq al-Said |
| **Varaforsætisráðharri** | Fahd bin Mahmoud al Said |
| **Fullveldi** | 1971 |
| **Vídd**  - tilsamans  - vøtn (%) |   309.500 km² |
| **Íbúgvar**  - tilsamans 2018  - tættleiki |   4.829.483 11,74/km² |
| **Gjaldoyra** | Omansk rial (OMR) |
| **Tíðarøki** | UTC +4 |
| **Økisnavn á alnetinum** | .om |
| **Telefonkota** | `+968` |
|  |

Oman
**Oman** (arábiskt: *عمان‎*) er eitt arábiskt sultanríki í Asia.

Í 2018 hevði Oman 4.829.483 íbúgvar. Høvuðsstaðurin er Maskat (Muscat á enskum), sum eisini er størsti býur í landinum.

Sultanríkið Oman liggur í landsynningshorninum á Arabianesi. Grannalondini eru: Jemen í ein útsynning, Saudiarabia í vestri og Sameindu Arábisku Emiratir í ein útnyrðing. Í landnyrðingspartinum hevur Oman strond við Omanflógva og í ein útsynning langa strond móti Arabiahavinum.

Landið í landsynningshorninum á arabisku hálvoynni er sera turt. Inni í landinum er alt oyðimørk við spjøddum grønum, men fram við strondini dyrka teir dadlur, granatepli, sitrónir, tubbak og hveiti. Summir bøndur halda geit, seyð og neyt. Olja er tydningarmesta útflutningsvøran. Strondin í Oman er 1.700 km long, og fiskiskapur er eisini týdningarmikil vinna. Teir veiða mest sardinur, tunfisk, ansjósir og fisk, ið minnir um tosk, og høgguslokk. Útróðrarmenninir nýta holaðar træbátar við leysamotori.

Í arabiskari søgn verður sagt, at ein glæsiligur býur, ið eitur Ubar, skuldi verða horvin í Suðuroman. Fornfrøðingar hava grivið út ein brunn og toftirnar av einum býi frá um 3.000 f. Kr. tætt við markið til Jemen. Summir serfrøðingar halda hetta verða horvna býin Ubar.

## Ávísingar úteftir

* Sultanate Of Oman - Ministry Of Foreign Affairs Archived 2020-04-01 at the Wayback Machine, mofa.gov.om (á enskum)
* Times of Oman, timesofoman.com (á enskum)
* CIA World Factbook: Oman Archived 2020-12-16 at the Wayback Machine, cia.gov (á enskum)

## Keldur