Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Hornabóltur

Hornabóltsvøllur Wrigley Field í Chicago.
Leikararnir hava handska á hondini og rimagrímu fyri andlitinum.
**Hornabóltur**, á donskum og fleiri øðrum málum verður *Baseball* brúkt, er tjóðarítrótt í USA. Fyrsti dysturin ímillum skipað lið var í New Jersey í 1846. Fyrsta landskappingin var í 1876, og nú á døgum er hornabóltur næstbest umtókta ítróttargrein í Amerika, beint aftanfyri amerikanskan fótbólt. Leikararnir hava handska á hondini og rimagrímu fyri andlitinum. Baseball-leikarar brúka bólttræ og harðan bólt. Siður er, at forsetin kastar fyrsta bóltin, tá ið landskappingin MLB (Major League Baseball) í hornabólti byrjar.

## Ávísingar úteftir

* mlb.com, Almenna heimasíðan hjá MLB
* wbsc.org, Almenna heimasíðan hjá WBSC

## Keldur

 *Hendan greinin um **USA** er ein stubbi. Tú kanst hjálpa Wikipedia við at víðka hana*
# San Antonio

| San Antonio, Texas |
| --- |
|  |
| Flagg | Skjøldur |
|  |  |
| Kort | Kort |
|  |  |
| Grunddáta |
| Land: |  USA |
| Lutstatur: |  Texas |
| Vídd: | 1.067,3 km² |
| Íbúgvar (2019): | 1 547 253 |
| tættleiki: | 1.147,3/km² |
| Heimasíða: | www.sanantonio.gov |

**San Antonio** er næststørsti býur í Texas og sjeyndi størsti býur í USA.
Í 2019 búðu fleiri enn 1,5 mió. fólk í býnum.

## Søga

San Antonio varð grundlagdur í 1718.
Býurin bleiv doyptur San Antonio eftir Antonius av Padua, ið var katólskur munkur og heilgimenni.

## Kend fólk

* Samuel Maverick (1803-1870), texanskur politikari
* Joan Crawford (1905-1977), sjónleikarinna
* Ed White (1930-1967), rúmdarmaður
* David Scott (\*1932), rúmdarmaður

## Myndir

* San Antonio um náttina
* *Tower of the Americas* - tornið er 228,6 metrar høgt.
* Riverwalk í San Antonio
* Miðbýurin
* Í miðbýnum
* Matstovur á áarbakkunum fram við San Antonio-ánni (*Riverwalk*)
* San Antonio River og Riverwalk
* Fort Alamo

## Vinabýir

* Santa Cruz de Tenerife (Spania)
* Monterrey (Meksiko)
* Kumamoto (Japan)
* Las Palmas de Gran Canaria (Spania)
* Gwangju (Suðurkorea)
* Guadalajara (Meksiko)
* Kaohsiung (Teivan)

## Sí eisini

* Texas

## Slóðir úteftir

* Heimasíða: www.sanantonio.gov
* San Antonio, Texas, wikivoyage.org

## Keldur

 *Hendan greinin um **USA** er ein stubbi. Tú kanst hjálpa Wikipedia við at víðka hana*
# Heilivágur

Í gomlum døgum var heilivágur fingin úr náttúruni, mest úr plantum og úr urtum. Nú fæst heilivágur eisini úr tilgjørdum evni.
**Heilivágur** kann linna sjúkueyðkenni, doyva pínu og byrgja fyri ella grøða sjúku. Heilivágur verður eisini latin sálarliga sjúkum, til dømis fjáltur og sinnistyngd. Fyri at ein vøra skal hava heitið heilvágur, skal hon verða góðkend av myndugleikunum. Heilivágur, sum er góðkendur í Danmark, verður eisini góðkendur sum heilivágur í Føroyum. Mong túsund sløg eru. Hvør heilivágur virkar á sín hátt, tíðum í ávísum kropsparti, til dømis í maga ella í høvdi. Í mong túsund ár er náttúruheilivágur fingin úr søltum og úr urtum. Nú á døgum verður mestur heilivágur gjørdur í evnisídnaði. Heilivágur verður eisini gjørdur við íleguflætting, har ílegur verða fluttar millum verur av heilt ymiskum slagi.

Granskarar royna støðugt at finna nýggj lekingarevni, til dømis fyri krabbameini og eyðkvæmi. Lívvágur, til dømis penicillin, og evnisvágur, til dømis sulfonamid, verða nýttir fyri ígerðarsjúku. Evnini beina fyri sjúkraelvandi bakterium ella darva teimum í nøringini.

Heilivágur kann vera vandamiki: heilivágur, eisini tann, ið lækni letur, kann elva vannýtslu og gera fólk turvtug. Misnýtsla kann verða vandamikil og elva sjúku og deyða. Forboð er sett at nýta sumt turvelvandi drøgg, til dømis opium og heroin. Annað turvelvandi rúseitur, til dømis rúsdrekka og nikotin úr tubbaki, er ikki bannað við lóg.

Um okkara leiðir fæst nógvur heilivágur á apotekum, til dømis pínulinnandi evni, heilivágur fyri svøvnloysi og ígerðarsjúku. Starvsfólk á apoteki ella lækni leiðbeina tær at nýta heilivágin.

## Sí eisini

* Heilivágsídnaður
# Connecticut

| Connecticut |
| --- |
|  |
| Flagg | Skjøldur |
|  |  |
|  |
| Land: |  USA |
| Alment mál: | einki (enskt de facto) |
| Høvuðsstaður: | Hartford |
| Størsti býur: | Bridgeport |
| Innlimað: | 9. januar 1788 |
| Guvernørur: | Ned Lamont (D) |
| Vídd: | 14,357 km² |
| Íbúgvar (2010): | 3 574 097 |
| fyri km²: | 249/km² |
| Tíðarzona: | UTC -5/-4 |
| Heimasíða: | www.ct.gov |

**Connecticut** (enskt: *State of Connecticut*) er stakríki í Nýonglandi, í landnyrðingspartinum av Sambandsríkinum Amerika.
Her búgva umleið 3,5 mió. fólk. Connecticut er eitt av minstu stakríkunum í USA og tað næstminsta í Nýonglandi. Einans Rhode Island er minni.
Høvuðsstaðurin í Connecticut kallast Hartford og størsti býurin er Bridgeport. Eyknevni er Stjórnarskipansstaturin (enskt: *Constitution State*).

## Søga

Umleið 1640 komu fyrstu niðursetufólkini til landslutin Connecticut. Hetta vóru fólk, sum vóru flutt úr Bretlandi til USA fyri at finna eitt stað, har tey kundu stovnseta og byggja upp eitt reint kristið samfelag. Í 1788 bleiv Connecticut lutstatur í USA. Í dag búgva 3,4 mió. fólk í Connecticut og átrúnaðarliga myndin er sera sprøklut. Connecticut er eisini eitt av ríkastu stakríkum í USA.

## Landafrøði

Connecticut er eitt lítið stakríki á eysturstrondini í Ný Onglandi við Atlantshav. Tað hevur mark við Massachusetts í norðri, við Rhode Island í eystri, og við New York í vestri. Í suðri liggur Atlantshavið. Connecticut er eitt av minstu londunum í USA, men har búgva umleið 3,5 mió. fólk. Montana er til dømis meiri enn 10 ferðir so stór sum Connecticut, men har búgva færri fólk (uml. 1 mió.). Fólkatættleikin á 285/km2 er hægri enn í flestu amerikonsku statunum. Tann stóra áin Connecticutá sker stakríkið í tvíningar. Størsta vatnið í Connecticut er í Litchfield- og Fairfield County. Tað verður nevnt Candlewood Lake. Størsti havnabýur er Bridgeport á eysturstrondini við Atlantshav. Hartford er høvuðsstaður og aðrir stórir býir eru New Haven, Stamford, Waterbury, Norwalk, Danbury, New Britain, Greenwich og Bristol. Samlaða støddin er 14,357 km2. Víddin er næstan tann sama sum hjá Montenegro (13,812 km2). Mount Frissell er hægsta fjall í statinum - 725 m.

## Størstu býir

Teir 10 størstu býirnir í Connecticut eftir íbúgvatali vóru í 2018 hesir:

* Bridgeport - 144 900
* New Haven - 130 418
* Stamford - 129 775
* Hartford - 122 587
* Waterbury - 108 093
* Norwalk - 89 047
* Danbury - 84 730
* New Britain - 72 453
* Bristol - 60 032
* Meriden - 59 540

## Myndir

* Hægsta punktið (725 m) í Connecticut er á suðursíðuni á fjallinum *Mount Frissell*, sum liggur í útnyrðingshorni av stakríkinum.
* Vatnið *Lake Mcdonough*, sum liggur í ein útnyrðing av høvuðsstaðinum Hartford.
* Tinghúsið í Hartford, Connecticut.
* Áin Connecticut
* Kirkjan í Woodstock
* Havnabýurin Bridgeport er størsti býur í Connecticut.
* New Haven er næststørsti býur.
* Matarhøllin hjá *Yale Law School* í New Haven.
* Viti í New Haven

## Sí eisini

* Sambandsríki Amerika

## Slóðir úteftir

* Heimasíða, ct.gov
* Connecticut á kortinum
* Connecticut, wikivoyage.org (enskt)

## Keldur
# 15. november

**15. november** er dagur 319 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 320 um skotár er). 46 eru dagar eftir av árinum.

## Hendingar

* 2010 - Radarin hjá Natostøðini á Sornfelli verður sløktur

## Føðingar

* 1738 - William Herschel (d. 1822)
* 1887 - Georgia O'Keeffe, amerikanskur málari (d. 1986)
* 1929 - Ed Asner, amerikanskur sjónleikari.
* 1930 - J. G. Ballard, enskur rithøvundur (d. 2009).
* 1945 - Anni-Frid Lyngstad, norsk-svensk songkvinna (ABBA)
* 1991 - Shailene Woodley, amerikonsk sjónleikarinna.

## Andlát

* 1630 - Johannes Kepler (f. 1571)

|  |
| --- |
| Januar | Februar | Mars | Apríl | Mai | Juni | Juli | August | September | Oktober | November | Desember |