Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Samuel Beckett

| Samuel Beckett |
| --- |
| Beckett í 1977 |
| Fødd(ur) |
Samuel Barclay Beckett (1906-04-13)13. apríl 1906 Foxrock, Dublin, Írland |
| Andaðist |
22. desember 1989(1989-12-22) (aldur 83) Paris, Frakland |
| Skaldanavn |
Andrew Belis |
| Starv |
Rithøvundur |
| Tjóðskapur |
Írskur |
| Alma mater |
Trinity College Dublin |
| Slag |
Drama, fagrar bókmentir, skaldskapur, sjónleikir, persónligt brævasamskifti |
| Bókmentarørsla |
Modernisma |
| Týðandi verk | *Murphy* (1938) *Molloy* (1951) *Malone Dies* (1951) *The Unnamable* (1953) *Waiting for Godot* (1953) *Watt* (1953) *Endgame* (1957) *Krapp's Last Tape* (1958) *How It Is* (1961) |
| Týðandi heiðurslønir |
Nobelvirðislønin í bókmentum 1969 Croix de Guerre 1945  |
|

---

 |
| Undirskrift |  |

**Samuel Barclay Beckett** (/ˈbɛkɪt/; føddur 13. apríl 1906, deyður 22. desember 1989) var ein írskur rithøvundur. Hann búði í Paris meginpartin av vaksna lívi sínum. Hann skrivaði bæði á enskum og fronskum. Beckett verður mettur at vera ein av teimum rithøvundum, ið hevur havt størsta ávirkan á aðrar rithøvundar í 20. øld. Hann verður mettur at vera ein av teimum seinastu modernistunum, men eisini sum ein av teimum fyrstu post-modernistunum.

Hann fekk Nobelvirðislønin í bókmentum í 1969.

## Keldur
# Hav

Atlantshavið
**Hav** er sjógvur landa millum, sjógvurin uttansyndis. Hav fjalir 71 % av jarðarknøttinum, og alt tað, vit rokna sum hav, hongur meira ella minni saman. Í veruleikanum er alt eitt stórt hav; men vanliga býta vit tað sundur. Vit tosa um trý heimshøv: Atlantshavið, Indiahavið og Kyrrahavið. Øll onnur høv kunnu roknast sum partar av hesum trimum; men ofta verða smærri havøki býtt frá.

Plast elvir til stórar trupulleikar í heimshøvunum. Uml. 8 milliónir tons av plasti verða latin út í havið um árið. Av hesum 8 milliónum tonsunum av plasti, sum enda í havinum um árið, søkka 70% til botns. Tað kann skjótt enda við, at meiri plast verður í havinum enn fiskar. Áleið 100,000 súgdjór og skjaldbøkur og 1 millión sjófuglar doyggja hvørt ár, orsaka av plasti. 95% av øllum sjófuglum hava evarska lítil plastpetti í maganum. Tá djór eta plast, kemur mikroplast í tann matin, vit eta úr havinum. Heimsmál nr. 14 hjá ST er m.a. um at minka dálkingina av høvunum.

## Vert at vita

* Djúpasta hav í heiminum: Marian djúpálur (enskt: Mariana Trench, danskt: Marianergraven) í Kyrrahavinum (10 924 m).

## Sí eisini

* Sjógvur

## Slóðir
# Alisfrøði

Modell av svørtum holi (NASA).
**Alisfrøði** er læran um náttúruna í breiðasta høpi. Alisfrøðingar granska samanspæli millum massa, rúmd og tíð og royna at seta hetta í støddfrøðiligar lógir. Vísindini alisfrøði hevur verið nevnd náttúruheimspeki. Navnframir alisfrøðingar hava roynt at svara spurningum, so sum “hvat heldur okkum at Jørðini” ella “hvat er tíð?”. Alisfrøðingar hugsa seg fram til ymisk ástøði og gera royndir. Royndirnar kunnu so prógva, um ástøðið er satt. Royndir at kanna ymisk fyribrigdi kunnu eisini gera, at komið verður fram á nýggj ástøði. Nógv av hesum ástøðum eru so væl prógvað, at tey nú kunnu roknast at vera náttúrulógir. Týskarin Albert Einstein bar í 1905 fram sítt tilmunarástøði, sum m.a. sigur, at einki fer skjótari enn ljósið. Alisfrøði eru vísindi um orku og evni. Tær ymsu greinirnar í alisfrøði fevna um eitt veldugt øki, heilt frá atomum til rúmdina. Stjørnufrøðingar brúka alisfrøðina at fáa greiði á upprunanum og byggingarlagnum í jørðini. Sólini og teimum fjaru stjørnunum. Hesa alisfrøði rópa vit *stjørnualisfrøði*.

## Týdningarmikil fólk

* Arkimedes
* Niels Bohr
* Albert Einstein
* Leonhard Euler
* Galileo Galilei
* William Rowan Hamilton
* Johannes Kepler
* Joseph-Louis de Lagrange
* James Clerk Maxwell
* Isaac Newton
* Blaise Pascal
* Erwin Schrödinger

## Sí eisini

* Evnafrøði
* Atom
* Skeiðbundna skipanin