# Hebraiskt mál

| Hebraiskt (עברית *Ivrit*) |
| --- |
| Tosað í: | Sum **móðurmál** í Ísrael (5.300.000) (2009), sum **nr. tvey mál** í : Palestina (500.000.-1.000.000), USA (200.000), (Átrúnaðarligt mál hjá jødum kring alla verøld). |
| Tosandi íalt: | uml. 9.000.000 (2009) Útdeytt sum talumál í 4. øld, afturlívgað í 1880'unum |
| Málætt: | Afro-Asiatiskt
  semitiskt
    miðsemitiskt
     útnyrðingssemitiskt
      kánanskt
       **hebraiskt**. |
| Málkotur |
| ISO 639-1: | he |
| ISO 639-2: | heb |
| ISO 639-3: | heb
. |

Hebraiskt
**Hebraiskt** (hebraiskt **עִבְרִיתIvrit*) er eitt Semitiskt mál úr Afro-Asiatisku málættini. Mentanarliga er tað mett at vera "málið hjá jødunum", men onnur jødisk mál, so sum Jiddisj og Ladino finnast í jødisku diasporuni, og hebraiska málið verður eisini nýtt av ikki-jødum, so sum samáriabúgvum. Hebraiskt er móðurmál hjá góðum 6 500 000 fólkum, harav um 5 300 000 í Ísrael og um 200 000 í USA. Ikki beinleiðis eftirkomari eftir klassiskum hebraiskum ella bíbliuhebraiskum. Meginparturin av Gamla Testamenti er skrivaður á klassiskum hebraiskum, sum er átrúnaðarligt mál hjá jødum og samáriabúgvum.

### Hebraiska stavraðið

Hebraiska stavraðið (*Alefbet Ivri*)| Bókstavur | Navn | Umstavað til (Ljóðvirði) |
| --- | --- | --- |
| **א** | *Alef* | stumt (a) |
| **ב** | *Bet* | b/v |
| **ג** | *Gimel* | g |
| **ד** | *Dalet* | d |
| **ה** | *He* | h |
| **ו** | *Vav* | v |
|  **ז** | *Tzayin* | ts (z) |
|  **ח** | *Chet* | ch ( = týskt ‘ch’) |
|  **ט** | *Tet* | t |
|  **י** | *Jod* | i/j |
| **כ** | *Kaf* | k/kh |
| **ך** | *Khaf* | kh (enda-k) |
| **ל** | *Lamed* | l |
| **מ** | *Mem* | m |
| **ם** | *Mem* | m (enda-m) |
| **נ** | *Nun* | n |
| **ן** | *Nun* | n (enda-n) |
| **ס** | *Samekh* | s |
| **ע** | *Ayin* | stumt (a/e) |
| **פ** | *Peh* | p/f |
| **ף** | *Feh* | f (enda-p) |
| **צ** | *Tsadeh* | ts (z) |
| **ץ** | *Tsadeh* | ts (z) (enda-z) |
| **ק** | *Qof* | q |
| **ר** | *Resh* | r |
| **ש** | *Shin* | s/sj |
| **ת** | *Tav* | t |

**Shin og sinShin* og *sin* eru sami bókstavur, **ש**, men ímynda tvey ymisk fonem. Teir eru ikki sínámillum allofoniskir. Tá ið diakritisk sjálvljóðstekn verða nýtt, verða hesi bæði fonem sundurgreinað við einum *shin*-prikki ella *sin*-prikki; *shin*-prikkurin er omanfyri høgra horn á bókstavinum, og *sin*-prikkurin omanfyri vinstra horn á bókstavinum.

| Tekin (Sýmbol) | Navn | Umstaving | IPA | Dømi |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| **שֹ** ( vinstra prikkur) | *sin* | s | /s/ | **s**um |
| **שׁ** (høgra prikkur) | *shin* | sh/sj | /ʃ/ | **sj**óð |

**Sjálvljóð (vokalir)**

Upprunaliga hevði hebraiskt skriftmál ikki sjálvljóð, men seinni, onkuntíð eftir ár 200 e.kr. vóru sjálvljóð løgd aftrat við at seta prikkar ella strikur omanfyri, ímillum ella niðanfyri hjáljóðini (konsonantarnar), tann sokallaða *niqqud-skipanin*. Prikkar verða tó oftast ikki brúktir uttan í barnabókum, bønarbókum, fremmandaorðum og orðum við tvítýddari úttalu. Ísraelskt-hebraiskt hevur fimm sjálvljóð (i e a o u) men væl fleiri bókstavir at lýsa tey.

Hebraisku sjálvljóðini (*vokalirnar*)| Sjálvljóð | Navn | Umstavað til (Ljóðvirði) |
| --- | --- | --- |
|  | *Hiriq* | i |
|  | *Tzeire* | e |
|  | *Segol* | e |
|  | *Patach* | a |
|  | *Qamatz* | a/o |
|  | *Holam haser* | o |
| **וֹ** | *Holam male* | o |
|  | *Shuruk* | u |
|  | *Kubutz* | u |

**Nota 1:** Sýmbolið "**O**" umboðar einhvønn hebraiskan bókstav (hjáljóð).

**Nota 2:** Úttalan av *zeire* og viðhvørt *segol* - við ella uttan bókstavin *jod* - er viðhvørt *ei* í nýmótans hebraiskum. Hetta er ikki rætt í tí normativu úttaluni og ikki í samsvar við tosaða málið

**Nota 3:Dagesh*, *mappiq*, og *shuruk* hava ymsar funktiónir, sjálvt um tey líkjast av útsjónd.

**Nota 4:** Bókstavurin **ו** (*vav*) er brúktur tí at hatta kann bara verða ímyndað av honum.

### Fleiri upplýsingar

* Zuckermann, Ghil'ad, 2003. *Language Contact and Lexical Enrichment in Israeli Hebrew*. Palgrave Macmillan. (ISBN 9781403917232 / ISBN 9781403938695)