Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Anatolia

Kort av Turkalandi har Anatolia er merkt.
**Anatolia** (grikskt: ανατολιαv, turkiskt: Anadolu, eisini kent sum **Lítla Ásia** (Grikskt: Μικρά Ἀσία *Mikrá Asía*)) er eitt økið í útsynningshorninum á Ásia og er í dag ein partur av Turkalandi. Anatolia var landið hjá hittittum í 2. øld á.Kr.
# 1890-árini

Øldir: 18. øld - **19. øld** - 20. øld

Áratíggju: 1840-árini 1850-árini 1860-árini 1870-árini 1880-árini - 1890-árini - 1900-árini 1910-árini 1920-árini 1930-árini 1940-árini

Ár: 1890 1891 1892 1893 1894 1895 1896 1897 1898 1899

---

## Hendingar

* 1896 - Teir fyrstu Olympisku Leikirnir í nýggjari tíð vóru hildnir.

## Slóðir úteftir
# Bruttotjóðarúrtøka

**Bruttotjóðarúrtøkan** (**BTÚ**) er virðið á øllum tænastum, ið verða veittar í einum landi, eina ávísa tíð.

## BTÚ kann skilmarkast og ásetast tríggjar vegir

### Framleiðsluháttur (I)

* Framleiðsluvirði (støðisprísir) - Nýtsla í framleiðsluni (keyparaprísir) + Vøruskattir - Vørustudningur - Rætting fyri FISIM

### Útreiðsluháttur (II)

* Húsarhaldsnýtsla + Almenn nýtsla + Fastar bruttoíløgur + Goymslubroytingar + Útflutningur - Innflutningur
* Nýtsla samanlagt + Bruttoíløgur + Nettoútflutningur

### Inntøkuháttur (III)

* Løn og atknýtt gjøld + Rakstraravlop + Kapitalslit + Framleiðsluskattir - Framleiðslustudning - Rætting fyri FISIM

## Sí eisini

* Listi yvir heimins lond eftir BTÚ
* Listi yvir heimins lond eftir BTÚ fyri hvørt fólk
* Búskaparfrøði
* Partafelagslóg
# Sydney

Kort av Avstralia har Sydney er merkt.
**Sydney** er býur í Avstralia. Á føroyskum verður býurin ofta nevndur **Sidney**. Sydney er størsti og elsti býurin í Avstralia. Hann varð bygdur í 1788 sum ensk fangalega við einum 1500 fangum. Nú búgva yvir 4,6 mió. fólk í Sydney. Býurin er bygdur báðumegin ein langan fjørð og hevur tí eina góðan skipahavn, og hagar koma skip úr øllum heimsins londum. Hann er tí ein stórur handilsstaður. Býurin er við Port Jackson, ein øgiliga stór náttúruhavn, sum m.a. Sydney Harbour Bridge gongur um tætt við Operahúsið. Sydney er eisini stórur ídnaðarstaður; hann stendur ímillum teir stóru stálvirkisbýirnar Port Kembla og Newcastle. Í Sydney er triðingurin av øllum landsins ídnaði; har gera teir vognar, jarnbreytir, traktorar, lastbilar, kranar, landbúnaðaramboð, skip og annað, og har eru eisini stór ullvirki, mjólkarvirki, slaktihallir og leðurvirki. Stór kolanám eru tætt við býin, og nógv kol umframt annað, sum flutt verður út úr Avstralia, verður skipað inn í Sydney. Sydney er týðandi ídnaðar- og ferðamannabýur.
# 1957

**1957** (MCMLVII) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar

* 6. februar - Útvarp Føroya verður alment tikið í brúk.
* 4. oktober - Sovjetsamveldið skjýtur fyrsta fylgisveinin Sputnik 1 út í rúmdina.
* 20. oktober - Dals kirkja verður vígd.
* 3. november - Harraleysi hundurin Laika úr Moskva varð skotin upp við sovjetisku fylgissveininum Sputnik 2, og gjørdist fyrsta livandi veran, ið sveimaði runt jørðina.

### Ókendar dagsetningar

* Hondbóltsfelagið Tjaldur verður sett á stovn.

### List

#### Bókmentir

* *Endgame* hjá Samuel Beckett. *L'exil et le royaume* hjá Albert Camus.

### Ítróttur

#### Fótbóltur

* 21. juli - Føroyar-Hetland 4-1 (1-1) í Tórshavn.

## Føðingar

* 13. februar - Uni Næs, dómpróstur Føroya
* 10. mars - Osama bin Laden, saudi-arabiskur yvirgangsmaður (d. 2011)
* 4. apríl - Aki Kaurismäki, finskur filmsleikstjóri
* 19. juni - Anna Lindh, svenskur uttanríkisráðharri (d. 2003)
* 15. oktober - Tóroddur Poulsen, føroyskur yrkjari

## Andlát

* 14. januar – Humphrey Bogart, amerikanskur sjónleikari (føddur 1899).
* 2. mai – Joseph McCarthy, amerikanskur politikari (føddur 1908).
* 20. september - Jean Sibelius, finskt tónaskald (føddur 1865).
* 21. september – Haakon 7., norskur kongur (føddur 1872).
* 28. oktober – Ernst Gräfenberg, tyskur kvinnulækni (føddur 1881).
* 29. oktober – Louis B. Mayer, amerikanskur filmsframleiðari (føddur 1884).
# 1799

**1799** (MDCCXCIX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum týsdegi, og sambært julianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum leygardegi.

## Hendingar

## Føðingar

* 18. mars - Jens Hendrik Djurhuus, føroyskur bóndi og politikari (d. 1892)
* 6. juni - Aleksandr Pusjkin, russiskur rithøvundur (d. 1837)

## Andlát

* 14. desember - George Washington, amerikanskur herovasti og fyrsti forseti í USA 1789-97 (f. 1732)
# Andalusia

Flaggið hjá Andalusia
Kort.
**Andalusia** er ein sjálvstýrandi landspartur í Suðurspania. Høvuðsstaður er Sevilla. Landsparturin fevnir um 87.600 ferkilometrar og hevur 7,4 mió. íbúgvar (2005). Nú á døgum er ferðavinnan ein stór inntøkukelda fyri Andalusia, og nógvir føroyingar hava hoyrt um ella enntá verið á Costa del Sol (sólstrondini).

## Søga

Tá ið maurarnir komu til Spaniu var Andalusia nærum oyðin. Teir fóru undir at veita vatn oman á láglendið og út um fløtuna, har teir umsíðir kundu vælta bæði rís, bummull, morberjatrø og allar suðrønar fruktir. Arabar (maurar) hava sett sín dám á Andalusia, millum annað við at byggja navnframa Alhambra, sum framvegis er at síggja, tó í sterkt endurskaptum formi, av tí at meginparturin av anlegginum brendi í 1800-árunum. Andalusia var miðdepilin í Maurararíkinum í 7-800 ár, har Córdoba var mentanarmiðstøð.

## Landalæra

Suðuri í Spaniu er láglendið Andalusia, sum áin Guadalquivir rennur ígjøgnum. Andalusia er lýggjasti blettur í allari Evropu (30 °C í miðal í juli). Andalusia er ein vælveltur slætti, har alskyns fruktir eru at fáa.

## Bøkur um lívið í Andalusia

Føroyski ævintýrarin og rithøvundurin Durita Holm flutti fyri nøkrum árum síðani til eina lítla andalusiska bygd, og hon hevur skrivað bókina "Á Smølum Andalusiskum Gøtum" (2003) um fólkið og lívið har, umframt søguna hjá landspartinum.

* Holm, Durita: Á Smølum Andalusiskum Gøtum (2003). Freyja.
* Stewart, Chris: Driving over Lemons (1999), A Parrot in the Pepper Tree (2002), The Almond Blossom Appreciation Society (2006). Sort of Books.

## Keldur

* Den lille danske encyklopædi. Gyldendal (2005).

## Slóðir úteftir

* Official tourism website of Andalusia Archived 2007-03-16 at the Wayback Machine
# Vongblá ont

|  |  |
| --- | --- |
|  | **Góðskutrygging** Hendan grein má koma í samsvar við normin á Wikipedia smb. Wikipedia:QA |

| Vongblá ont |
| --- |
|
  |
| **Støða** |
|  Minst stúrin  |
| Vísindaflokking |
|

|  |  |
| --- | --- |
| Ríki: | Animalia  |
| Fylki: | Chordata  |
| Flokkur: | Aves  |
| Hópur: | Anseriformes  |
| Ætt: | Anatidae  |
| Slekt: | *Anas*  |
| Slag: | A. discors  |

 |

 *Anas discors*
**Vongblá ont** (frøðiheiti - *Anas discors*)

## Sí eisini

* Fuglar í Føroyum