Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 310 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – **4. øld f.Kr.** – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 360-árini f.Kr. 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. - 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr.

Árstal: 315 f.Kr. 314 f.Kr. 313 f.Kr. 312 f.Kr. 311 f.Kr. - 310 f.Kr. - 309 f.Kr. 308 f.Kr. 307 f.Kr. 306 f.Kr. 305 f.Kr.

---

## Hendingar

## Føðingar

## Andlát
# Leypár

**Leypár** er kalendaraár, sum er 1 dag longri enn hini árini; tað verður eisini nevnt skotár. Eyka dagurin verður settur inn í februar, sum tá hevur 29 dagar. Tá leypár er, verður 24. februar nevndur leypársmessa.

Eitt leypár er sostatt eitt ár við 366 døgum í gregorianska kalendaranum í mun til teir vanligu 365 dagarnar.

Eitt ár er leypár, um árstalið kann býtast við 4, men ikki við 100; tá árstalið kann býtast við 400, er tað kortini leypár. Soleiðis var ár 1900 ikki leypár, meðan 2000 var. Eftir hesari reglu vera 97 leypár fyri hvørji 400 ár, og árið verður í miðal 36597/400 dagar ella 365,2425 dagar, meðan miðalsólárið er 365,2422 dagar. Tað er so mikið neyvt, at tað ganga 3571 ár, áðrenn kalendarin er eitt samdøgur skeivur.

## Endamál

Leypárið er sett inn fyri at tryggja, at kalendarin liggur fastur í mun til árstíðirnar. Við fastari longd á árinum uppá 365 dagar hevði várjavndøgur flutt seg næstan ein dag hvørji fýra ár. Eftir 400 árum hevði kalendarin verið fluttur 97 dagar í mun til sólarárið. Eftir 730 árum hevði kalendarin verið fluttur so mikið í mun til árstíðirnar, at várið hevði verið í september og heystið í mars. Leypár var longu ásett í julianska kalendaranum frá ár 46 f.Kr.
# Tjóðgarðar

At verja hótt dýr eru stór øki løgd av sum friðingarøki og tjóðgarðar í Norðuramerika. Í USA eru fleiri enn 6,770 tjóðgarðar ella friðlendi, sum tilsamans eru meira enn 2,607,131 km2 til støddar. Henda myndin er av Zion National Park í Utah.
**Tjóðgarðar** er ein vanligur máti at varðveita eitt virðismikið náttúruumhvørvi og mentanarumhvørvi. Tað er eitt øki, sum er friðað, so at náttúruvirði ella mentanarlig virði kunnu verða vard. Sum oftast hava øll atgongd til ein tjóðgarð, men reglur eru fyri, hvat er loyvt ella ikki loyvt at gera har. Reglurnar eru ógvuliga ymiskar frá einum tjóðgarði til annan, og úr einum landi í annað. Fyrsti tjóðgarðurin í verðini varð stovnaður í Wyoming í 1872 - Yellowstone National Park. Í Norðurlondum kom tann fyrsti tjóðgarðurin í Svøríki í 1909; har eru nú til samans 29 tjóðgarðar. Í Finnlandi eru 35 tjóðgarðar, í Noregi eru 37, í Danmark eru 5, og í Íslandi eru 3. Tann størsti tjóðgarðurin í verðini er í Grønlandi. Í Føroyum er eingin tjóðgarður enn, men tað verður tosað um at gera tjóðgarð í Hvannhaga og í Koltri. Koltursbóndin saman við Búnaðarstovuni og landsstýrismaðurin í búnaðarmálum setti fram uppskot um at gera tjóðgarð í Koltri. Búnaðarstovan fyrisitur alla almenna jørð í Føroyum, ið ikki er fyrisitin ella skrásett sum ogn hjá øðrum almennum stovni. Ein arbeiðsbólkur varð settur at gera eitt tilmæli til landsstýrismannin, men hesin bólkur steðgaði upp tá stjóraskiftið varð á Búnaðarstovuni. Landsstýrismaðurin hevur heitt á Búnaðarstovuna um at taka málið uppaftur.

## Sí eisini

* Tjóðarlundir í USA

## Kelduávísingar
# 1980

**1980 (MCMLXXX)** var sambært gregorianska kalendaranum eitt leypár, ið byrjaði á einum týsdegi.

## Hendingar

* 21. mars - Fimleikasamband Føroya (FFS) verður sett á stovn.
* 1. apríl - Flogbóltsamband Føroya (FBF) verður sett á stovn.
* 18. apríl - Simbabvi verður frælst ríki eftir frælsisstríð ímóti hvítum minnilutastýri.
* 19. apríl - Hondbóltsamband Føroya (HBF) verður sett á stovn.
* 1. august - Vigdís Finnbogadóttir verður sum fyrsta kvinna í heiminum, vald til forseta, tá hon vinnur tað íslenska forsetavalið.
* 8. november - Løgtingsval.

### Ókendar dagsetningar

* Svimjisamband Føroya (SSF) verður sett á stovn.
* Varda Verkstaðið Vón á Argjum letur upp.
* Bústovnurin Eirargarður 14-16 verður tikin í nýtslu.

### List

#### Bókmentir

* *Breast-Giver* hjá Mahasweta Devi.
* *Clear Light of Day* hjá Anitu Desai.

### Ítróttur

#### Fótbóltur

* 30. juni - Ísland-Føroyar 2-1 á Akureyri
* 2. juli - Grønland-Føroyar 0-6 í Sauðakróki

## Føðingar

Guðrið Hansdóttir
* 8. januar - Johan Petersen, føroyskur tónleikari
* 18. mai - Martin Møller, danskur/grønlendskur ítrottarmaður
* 14. juli - Rasmus Rasmussen, føroyskur tónleikari (d. 2012)
* 11. september - Joan Bláfoss, føroyskur rennari
* 3. oktober - Mørland, norskur sangari
* 6. oktober - Guðrið Hansdóttir, føroysk songkvinna
* 27. oktober - Václav Noid Bárta, kekkiskur sangari.
* 10. november - Rannvá B. Andreasen, føroyskur fótbóltsleikari
* 16. desember - Palli Augustinussen, føroyskur fótbóltsleikari

## Andlát

* 29. apríl - Alfred Hitchcock, enskur filmsleikstjóri (f. 1899)
* 9. desember - John Lennon, enskur tónleikari (*The Beatles*) (f. 1940)

## Keldutilfar
# Fantasia (1940 filmur)

| Fantasia |
| --- |
| Leikstjórnað |
See Credits |
| Framleitt |
Walt Disney |
| Skrivað |
Joe Grant Dick Huemer |
| Tey leikandi |
Leopold Stokowski The Philadelphia Orchestra |
| Frásøgufólk |
Deems Taylor |
| Tónleikur |
Johann Sebastian Bach Pjotr Iljitj Tjajkovskij Paul Dukas Igor Stravinskij Ludwig van Beethoven Amilcare Ponchielli Modest Mussorgskij Franz Schubert |
| Filmslist |
James Wong Howe |
| Framleiðslu fyritøka |
Walt Disney Productions |
| Filmsútleigari |
Walt Disney Productions RKO Radio Pictures |
| Útgávudagar | * 13 november 1940 (1940-11-13) (Broadway Theatre)
* 29 januar 1941 (1941-01-29) (Carthay Circle Theatre)
* 10 apríl 1942 (1942-04-10) (USA)
 |
| Filmslongd |
126 minuttir |
| Land |
USA |
| Mál |
Enskt |
| Búskett |
$2,28 milliónir |
| Atgongum.søla |
$83,3 milliónir |

Fantasia er ein amerikanskur teknifilmur frá 1940, sum Walt Disney hevur framleitt. Hann er hin triði filmurin í røðini av teimum klassisku teknifilmunum frá Disney. Filmurin varð frumsýndur í Amerika hin 13. november 1940. Í 1999 kom ein framhaldsfilmur, *Fantasia 2000*, sum varð sýndur í biografunum.

## Keldur

## Slóðir úteftir
# Tónleikur

Elsti tónleikurin man hava verið sangur hjá fyrstu menniskjunum.
**Tónleikur** er tónar í eini heild av rytmu, tónalag og samljóði, leikur av tónum frá ljóðførum. Eisini nevndir **musikkur**. Tóni er regluligt sveiggj í luftini, sum tónleikari skapar við ljóðføri ella rødd. Títtari sveiggið er, hægri er tónin, og soleiðis ljóðar hann. Vanliga er nágreiniliga ásett, hvussu leingi tóni skal spælast ella syngjast. Hetta eitur taktin ella stevið í tónleikinum. Lagið er sett saman av tónum, stevi og hvussu tónarnir eru skipaðir sínaámillum.

## Tónleikasløg

* Countrytónleikur
* Fólkatónleikur
* Heavy Metal / tungmálmur
* Klassiskur tónleikur
* Populerur tónleikur
* Rokkur / Hard rock tónleikur
* Átrúnaðartónleikur (t.d. Negro Spirituals)
# 1920

**1920** (MCMXX) var sambært gregorianska kalendaranum eitt skotár, ið byrjaði á einum hósdegi.

## Hendingar

Búmerkið hjá League of Nations, seinni Sameindu Tjóðirnar.
* 9. januar - Túsundir mans fylgja spent við, tá "mannliga flugan" George Polley klatrar upp eftir Woolworth bygninginum í New York. Hann klárar upp á 30. hædd áðrenn hann verður handtikin.
* 13. januar - The New York Times háða rúmdarserfrøðingin Robert H. Goddard, sum tosar um rúmdarferðir. Sama blað noyðist at printa ein almenna umbering 17. juli 1969 tá amerikanarir lenda á mánanum, og tað vísir seg at rúmdarserfrøðingurin hevði rætt.
* 17. februar - Anna Anderson fremur sjálvmorðsroynd í Berlin í Týsklandi. Tá hon verður flutt á Sálarsjúkrahús heldur hon tí fram, at hon er greivynna Anastasia Romanov, sum er hildin at hava latið lív saman við familju síni 2 ár frammanundan.
* 18. mars - Grikkaland skiftir yvir til tann gregorianska kalendarin.
* 15. juni - Avtala kemur í gildi ímillum Danmark og Týskland. Mørk verða drigin av nýggjum, sum geva Danmark rætt til Norður Slesvík.
* 11. juli - Húsa kirkja verður vígd.
* 30. juli - 8. august - Fyrsta alheimsskótalegan Jamboree verður hildin í London, við 8000 skótum frá 34 londum.
* 26. august - Kvinnur fáa atkvøðurætt í USA.
* 16. september - Wall street spreingingin: Ein spreingja, goymd í einum hestavogni, brestur fyri framman J. P. bygningin í New York. 38 lata lív og 400 verða meiðslaði.
* 29. september - Adolf Hitler heldur sín fyrstu politisku røðu í Eysturríki.
* 18. oktober - Fleiri túsund arbeiðsleys mótmæla í London. 50 verða meiðslaði.
* 2. november - Warren G. Harding vinnur amerikanska forsetavalið. Hetta er fyrsta valið har kvinnur hava atkvøðurætt.
* 10. november - Løgtingsval.
* 15. november - Fyrsta ráðstevna *League of Nations* (Sameindu Tjóðirnar) verður hildin í Geneva í Sveis.

### Ókend dagseting

* HIV virusin, verður mettur at taka seg upp, fyri fyrstu ferð í heiminum, í Belgiska Kongo.

### Ítróttur

* 20. apríl - Summar OL verður sett i Antwerpen í Belgia. Eyðkenda búmerkið við teimum 5 ringunum verður nýtt fyri fyrstu ferð.

#### Fótbóltur

## Føðingar

* Oskar Hermannsson, yrkjari (d. 1995)
* 18. mai - Jóhannes Páll II, pávi (d. 2005)
* 18. desember - Ingálvur av Reyni, føroyskur listamaður, (d. 2005.)

## Andlát

* 31. august - Jens Olivur Lisberg, tjóðarhetja (f. 1896)
# Kyiv

Kyiv.
**Kyiv** er høvuðsstaður í Ukreina. Hon er við ánna Dneprá, størstu á í Ukreina. Kiev hevur mangan verið álopin uttanífrá. Í 9. øld var hann miðdepil í einum handilsríki, ið víkingar høvdu bygt. Seinni tóku mongolar býin, og í 14. øld kom hann undir Pólska-litaviska ríkið. Í 17. øld tóku russar Kiev, og seinni vórðu Kiev limað inn í Sovjetsamveldið. Býurin fór ógvuliga í Øðrum heimsbardaga, men var bygdur uppaftur í 50- og 60-árunum og er nú týdningarmikil samferðslu-, mentanar- og útbúgvingarmiðdepil.
# Teokrati

**Teokrati**, eisini nevndir **gudastýri**, er í landi, har prestaskapurin hevur alt vald, og stýrir eftir halgu bókum sínum. Í Iran eru tað mullaharnir - skriftlærdir muslimar og prestar, sum hava valdið, hóast stjórnarvaldið ikki er á átrúnaðarligum hondum. Stýrisskipanin í Vatikanríkinum, minsta ríkinum í heiminum, er bæði gudastýri og kongsveldi. Ríkisovasti er pávin (Benadikt XVI), ið eisini er oddamaður fyri rómversku katólsku kirkjuni.
# George Washington

| George Washington |
| --- |
|  |
| er eitt |
menniskja  |
| Fødd(ur) |
22. feb 1732 í/á Westmoreland County |
| Andaðist |
14. des 1799 í/á Mount Vernon |
| Deyðsorsøk |
acute laryngitis |
| Starv |
politikari, bóndi, kortteknari, geometer, engineer, statsmaður, revolutionary, høvundur, army officer, commander-in-chief |
| Politiskur flokkur |
Federalist Party |
| Trúgv |
Episcopal Church, freemasonry |
| Børn |
no value |
| Foreldur |
móðir Mary Ball Washington faðir Augustine Washington |
| Mál |
Enskt mál |
| Undirskrift |  |
| Dátuheiti |
| ISNI |
0000000120958599 |
| VIAF |
31432428 |
| LCAuth |
n86140996 |
| IMDB |
nm6141957 |
| Commons |
George Washington |

**George Washington** (f. 22. februar 1732 í Virginia - d. 14. desember 1799 í Virginia) var fyrsti forseti hjá USA, 1789-1797. Hann var eisini amerikanskur herovasti í amerikanska frælsisstríðnum.

George Washington varð føddur í Virginia og var langabbasonur ein enskan niðursetumann í USA. Fyrst gjørdist hann landmátari, men hann las eisini herstjórnarfrøði. Í 1750-árunum var hann í hjálandaherinum. Hann umboðaði Virginia fyrstu tingseturnar tíðliga í amerikanska frælsisbardaganum og gjørdist hægstráðandi fyri amerikanska herinum. Washington var eisini valdur fyrsti forseti í USA í 1789 og sat í tvey fýraáraskeið. Seinastu árini var hart stríð ímillum føderalistarnar (samveldismenninar), sum tóku undir við einum sterkum samveldisstýri, og republikanarnar, sum løgdu mest dent á rættindini hjá einstaka borgaranum og samveldisríkjunum.

## Sí eisini

* Lista yvir forsetarnar í Sambandsríki Amerika
* Sambandsríki Amerika
# Loðin mammutur

Lodnir mammutar, tekning.
Loðin mammutakálvur, funnin í russisku permafrostini.
Ein **loðin mammutur** ella **loðfílur** (frøðiheiti: *Mammuthus primigenius*) er eitt útdeytt, loðið fílaslag ið livdi í Norðurevropa, Asia og Norðuramerika fram til seinastu ístíð. Nógv fílabein og beinagrindir eru funnin í jørðini og eisini á havbotninum í Norðsjónum, og enntá eru einstakir heilir mammutar funnir í permafrystu jørðini í Siberia. Eitt lágvaksið undirslag livdi á sibirisku Wrangelloynni fram til uml. ár 1.700 f.kr.
# 2011

**2011** var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byjaði á einum leygardegi.

## Hendingar

* januar, februar - kollvelting í Egyptalandi
* 18. mars - Messenger missión til Merkur
* 22. juli - Yvirgangsálop í Noregi, hópmorð á ung fólk á Utøya og bumbuatsókn í Oslo. Tað var Anders Behring Breivik ið framdi bæði hópdrápini á Utøya og bumbuatsóknina í Oslo.
* 29. oktober - Løgtingsval í Føroyum
* november - Dánjal Petur Hansen (Piddi) úr Saltangará varð eftirlýstur av løgregluni, og síðan varð staðfest, at hann var blivin myrdur. Líkið varð tó ikki funnið tá. Ein kroati varð varðhaldsfongslaður og seinni dømdur sekur. Næstan trý ár seinni, hin 31. august 2014, fann ein frítíðarkavari eina beinagrind av einum mennskja niðri á havbotninum útfyri Ljósá á 22 metra dýpi og 150 metrar úr landi. Nýggju dagar seinni, eftir at tekniskar kanningar vóru gjørdar varð kunngjørt, at talan varð um líkið av Dánjal Petur Hansen.
* 24. november - Ódnin Berit herjaði í Føroyum og í øðrum londum. Ódnin førdi til stórar skaðar kring alt landið, serliga í Suðuroynni. Trý hús á Tvøroyri mistu alla yvirtromina, eitt av teimum var eldrasambýlið. Tey gomlu vóru førd úr húsinum stutt áðrenn yvirtromin varð skrødd omanav av ódnini.
* 3. desember - leingingin av flogbreytini á Vága Floghavn frá 1.200 m til 1.799 m er liðug.
* 25. desember - Ódnin Dagmar, eisini nevnd Jólaódnin 2011, herjaði í Føroyum, Noregi og øðrum londum. Skaðarnir vóru stórir í Føroyum, tó ikki so ógvusligir sum 24. november sama árið.

### Ítróttur

#### Fótbóltur

* 3. juni - Føroyar-Slovenia 0-2 (0-1)
* 7. juni - Føroyar-Estland 2-0 (1-0)

#### Svimjing

* 26. juli - Pál Joensen svam seg í finaluna í 800 metrum frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai við næstbestu tíðini av øllum, tíðin var 7:45,55, sum eisini var nýtt norðurlendskt met.
* 27. juli - Pál Joensen svam finaluna í 800 metrum frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai, hann gjørdist nummar fimm.
* 30. juli - Pál Joensen svam seg í finaluna í 1500 metrum frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai, við tíðini 14:56,66 svam hann sætt bestu tíðina, kvalifiseraði seg til Summar-OL 2012 í London og setti nýtt norðurlendskt met.
* 31. juli - Pál Joensen svam finaluna í 1500 m frí í HM í svimjing 2011 í Shanghai og gjørdist nummar fýra við tíðini 14:46,33, bert 0,67 sekund frá bronsu heiðursmerki. Hann betraði harvið norðurlendska metið frá degnum fyri við 10 sekundum og betraði eisini um kvalifikatiónstíðina til Summar-OL 2012.

## Føðingar

## Andlát

* 9. januar - Peter Yates, bretskur leikstjóri (f. 1929)
* 18. januar - Robert Sargent Shriver, amerikanskur politikari (f. 1915)
* 23. mars - Elizabeth Taylor, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1932)
* 24. mars - Axel Tórgarð, stjóri í Útvarpi Føroya og føroyskur rithøvundur og týðari (f. 1923)
* 2. mai - Osama bin Laden, leiðari fyri Al-Qaeda (f. 1957)
* 19. juli - Jens Pauli Heinesen, føroyskur rithøvundur (f.1932)
# 308 f.Kr.

Øldir: 5. øld f.Kr. – **4. øld f.Kr.** – 3. øld f.Kr.

Áratíggju: 350-árini f.Kr. 340-árini f.Kr. 330-árini f.Kr. 320-árini f.Kr. 310-árini f.Kr. - 300-árini f.Kr. - 290-árini f.Kr. 280-árini f.Kr. 270-árini f.Kr. 260-árini f.Kr. 250-árini f.Kr.

Árstal: 313 f.Kr. 312 f.Kr. 311 f.Kr. 310 f.Kr. 309 f.Kr. - 308 f.Kr. - 307 f.Kr. 306 f.Kr. 305 f.Kr. 304 f.Kr. 303 f.Kr.

---

## Hendingar

## Føðingar

## Andlát
# 11. apríl

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **Apríl 2026** | >> |
| Má | Tý | Mi | Hó | Fr | Le | Su |
|  |  | 1 | 2 | 3 | 4 | 5 |
| 6 | 7 | 8 | 9 | 10 | 11 | 12 |
| 13 | 14 | 15 | 16 | 17 | 18 | 19 |
| 20 | 21 | 22 | 23 | 24 | 25 | 26 |
| 27 | 28 | 29 | 30 |  |  |  |
| **MMXXVI** |

**11. apríl** er dagur 101 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 102 um skotár er). 264 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 1727 - Fyrsta almenna framførslan av "Matteus-Passiónini" eftir Johann Sebastian Bach í Thomaskirkjuni í Leipzig.
* 1905 - Albert Einstein almannakunnger sína relativitetsteori.
* 1994 - Nevndirnar í Sjóvinnubankanum og Føroya Banka avgera, at kreppuraktu bankarnir skulu leggja saman.
* 2015 - Jógvan Philbrow verður nýggjur formaður í Pedagogfelagnum.

### Ítróttur

#### Hondbóltur

* 2015
	+ FM í hondbólti: Kvinnur: Neistin vinnur finaluna móti Kyndli 20-17 og gerst greipuvinnari.
	+ FM í hondbólti: Menn: VÍF vinnur finaluna móti H71 24-23 og gerst greipuvinnari.

#### Badminton

* 2015 - FM í Badminton: Benjamin Gunnarstein frá Havnar Badmintonfelag gerst føroyameistari, tá hann vinnur á Aksel Poulsen frá sama felag í tveimur settum.

## Føðingar

* 145 - Septimius Severus, rómverskur keisari (d. 211).
* 1770 - George Canning, bretskur politikari (d. 1827).
* 1949 - Bernd Eichinger, týskur leikstjóri (d. 2011).
* 1953 - Guy Verhofstadt, belgiskur politikari.
* 1970 - Whigfield, donsk songkvinna.
* 1987 - Joss Stone, ensk songkvinna.
* 1991 - James Magnussen, avstralskur svimjari.
* 1994 - Dakota Blue Richards, ensk sjónleikarinna.

## Andlát

* 1985 - Enver Hoxha, albanskur politikari (f. 1908)
* 1987 - Primo Levi, italskur rithøvundur (f. 1919)
* 2007 - Kurt Vonnegut, amerikanskur rithøvundur (f. 1921)

|  |
| --- |
| Januar | Februar | Mars | Apríl | Mai | Juni | Juli | August | September | Oktober | November | Desember |