Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# 1. august

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| << | **august 2026** | >> |
| Má | Tý | Mi | Hó | Fr | Le | Su |
|  |  |  |  |  | 1 | 2 |
| 3 | 4 | 5 | 6 | 7 | 8 | 9 |
| 10 | 11 | 12 | 13 | 14 | 15 | 16 |
| 17 | 18 | 19 | 20 | 21 | 22 | 23 |
| 24 | 25 | 26 | 27 | 28 | 29 | 30 |
| 31 |  |  |  |  |  |  |
| **MMXXVI** |

**1. august** er dagur 213 í árinum í gregorianska kalendaranum (dagur 214 um skotár er). 152 dagar eru eftir av árinum.

## Hendingar

* 30 f.Kr. - Marcus Antonius, rómverskur politikari, herovasti og elskarin hjá Kleopatra, fremur sjálvmorð í Alexandria í Egyptaland.
* 527 - Justinian I. (*myndin*) gerst bysantinskur keisari.
* 1291 - Søgnin sigur, at umboðsmenn úr teimum trimum sveisisku økjunum Uri, Schwyz og Unterwalden møttu henda dagin á einari ong, ið kallast *Rütli*, sum liggur nærindis vatninum Vierwaldstättersee. Teir svóru eið, sokallaði *Rütlischwur*, um at standa saman og stuðla hvønn annan móti harðrendum fútunum hjá Habsburg-stýrinum.
* 1714 - Georg Ludwig, kurfúrsti av Hannover gerst kongur í Stórabretlandi og Írlandi sum Georg I.
* 1800 - Bretski kongur Georg III undirskrivar lógina *Act of Union 1800*, sum sameinir Kongaríki Stórabretland og Kongaríki Írland til Sameinda Kongaríki Stórabretland og Írland.
* 2014 - Pamela Anderson kom til Føroya á vitjan umboðandi felagsskapin Sea Shepherd. Hon og onnur frá Sea Shepherd høvdu tíðindafund á Hotel Føroyum.

## Føðingar

* 1819 - Herman Melville, amerikanskur rithøvundur (d. 1891)
* 1837 - Mary Harris Jones, írskur-amerikanskur skúlalærari (d. 1930)
* 1930 - Pierre Bourdieu, franskur heimspekingur (d. 2002)
* 1942 - Jerry Garcia, amerikanskur tónleikari (d. 1995)
* 1963 - Coolio, amerikanskur sangari og rappari.
* 1965 - Sam Mendes, enskur leikstjóri.
* 1984 - Bastian Schweinsteiger, týskur fótbóltsleikari.

## Andlát

* 30 f.Kr. - Marcus Antonius, rómverskur politikari og herovasti (f. 86 f.Kr.)
* 1714 - Anna, drotning av Onglandi, Skotlandi og Írlandi (1702-1707) og drotning av Stóra Bretlandi (1707-1714) (f. 1665)
* 1944 - Manuel L. Quezon, filipinskur forseti (f. 1878)
* 1973 - Walter Ulbricht, týskur politikari (f. 1893)
* 2009 - Corazon Aquino, filipinskur forseti (f. 1933)
* 2015 - Cilla Black, bretsk songkvinna (f. 1943)

|  |
| --- |
| Januar | Februar | Mars | Apríl | Mai | Juni | Juli | August | September | Oktober | November | Desember |
# Tilfeingi

**Tilfeingi** er nátturligt ríkidømi, tað vil siga tilfar man finnur í jørðini T.d kol, jarn, gull og sink, tó fevnir tað eisini um onnur ting í eru úr náttúruni og hava virði, sum fiskur, træ, seyður ella vatn.
# Korn

**Korn** er vanligasta landbúnaðarvøran til mannføði. Eitt korn er eitt fræ. Umframt vanliga grasið eru kornsløgini eisini grassløg. Tey trý týdningarmestu kornsløgini eru mais, rís og hveiti. Tey verða velt í nøkunlunda somu nøgd. Vórðu tey javnt býtt til hvørt mansbarn á foldum, høvdu 80 kg verið í part av hvørjum slagnum. Týdningarmesta kornslagið eftir mais, rís og hveiti er bygg. Heimsframleiðslan av henni er minni enn helmingurin av tí, ið dyrkað verður av hvørji av teimum trimum undannevndu. Rugur og havri hava upp aftur minni týdning. Teir verða í høvuðsheitum nýttir til dýrafóður. Tropisku kornsløgini durra og hirsa verða harafturímóti í høvuðsheitum nýtt til mannaføði í Afrika og í Asia, og har eru tey stórur partur av føðini.
Kornsløg, ið verða allýst sum fullkorn eru hveiti, rugur, bygg, havri, rís og hirsi.

Gluteninntoleransa (cøliaki) er ein lutfalsliga vanlig sjúka. Fólk við cøliaki tola ikki matvørur, sum innihalda gluten, og kunnu gerast sera sjúk av hesum. Gluten finst í øllum teim vanligastu sløgunum av korni – rugi, bygg, hveiti og havra, og er sostatt at finna í sera nógvum matvørum.

## Kornsløg

Vanligastu kornsløgini.

* **Rís**: Tvey sløg eru, mýrirís og fjallarís. Mýrisrísið hevur nógv størra týdningin.
* **Hveiti**: Tvey høvuðssløg eru, summar- og vetrarhveiti. Vetrarhveiti verður sádd um heystið, summarhveiti um várið.
* **Mais**: Mesta maisøkið er í eystastu statunum í USA. Har veksur umleið helmingurin av heimsins mais.
* **Rugur** verður m.a. brúktur til rugbreyð.
* **Havri** verður mest brúkt til dýraføði
* **Bygg** verður mest brúkt til dýraføði.
* **Hirsa **Spelt **Rúghveiti **Durra**
# 1989

**1989** var sambært gregorianska kalendaranum eitt vanligt ár, ið byrjaði á einum sunnudegi.

## Hendingar

* 18. januar
	+ Jógvan Sundstein verður løgmaður.
	+ Pólski kommunistaflokkurin ger við atkvøðu av, at 'Solidaritet' skal gera lógligur.
* 20. januar - George Herbert Walker Bush (R) loysir Ronald Reagan (R) av sum forseta í USA.
* 24. mars - Oljutangaskipið Exxon Valdez rennur á land í Prince William Sound í Alaska, og olja rennur úr tangunum, ið dálkar umhvørvið illa har um leiðir.
* 8. juni - Kurt Waldheim verður valdur til forseta í Eysturríki.
* 13. juni - Vrakið av týska krígsskipinum Bismarck, ið varð søkt í 1941, verður funnið 600 fjórðingar í ein vestan úr Brest, Frakland.
* 23. august - Ungarn letur markið til Eysturríki upp.
* 25. august - Voyager II fer framvið gongustjørnuni Neptun og mána hennara Triton.
* 9. november - Berlin-múrurin fellur.
* 14. desember - Fyri fyrstu ferð í 16 ár eru frí val í Kili.
* 17. desember - Fyri fyrstu ferð í 29 ár eru frí val í Brasilia. Fernando Collor de Mello vinnur valið.
* 20. desember - Hermenn úr USA gera innrás í Panama og koyra Noriega herovasta frá.
* 25. desember - Nicolae Ceauşescu og konan Elena verða avrættað beinleiðis í sjónvarpi.
* 29. desember - Václav Havel verður valdur til forseta í Kekkoslovakia - ein stórsigur fyri Floyalkollveltingina.

### Ítróttur

#### Fótbóltur

* 14. apríl - Føroyar-Kanada 1-0 (1-0) í Tórshavn (Torkil Nielsen, 4.)
* 16. apríl - Føroyar-Kanada 0-1 (0-0) í Klaksvík

## Føðingar

* 9. januar - Rikke Møller Pedersen, danskur svimjari
* 13. januar - Pól Jóhannus Justinussen, føroyskur fótbóltsleikari
* 1. februar - Alfreð Finnbogason, íslenskur fótbóltsleikari
* 6. mars - Heidi Sevdal, føroyskur fótbóltsleikari
* 30. mars - Finnur Justinussen, føroyskur fótbóltsleikari
* 15. apríl - Brandur Enni, føroyskur sangari
* 4. mai - Dánjal Martin Hofgaard, føroyskur rógvari og svimjari
* 9. september - Gylfi Sigurðsson, íslenskur fótbóltsleikari
* 19. desember - Henning Joensen, føroyskur fótbóltsleikari
* 29. september - Sarah Mahfoud, professionellur nevaleikari av føroyskari og sýriskari ætt

## Andlát

* 7. januar - Hirohito, keisari í Japan (f. 1901)
* 23. januar - Salvador Dali, spanskur listamaður (f. 1904)
* 26. apríl - Lucille Ball, amerikonsk sjónleikarinna (f. 1911)
* 22. september - Irving Berlin, amerikanskur tónasmiður (f. 1888)
# Skotvápn

Heckler & Koch Hkp 2000.
**Skotvápn** er vápn til at skjóta við. Vápnaídnaðurin er ein av heimsins størstu ídnaðum.

Eitt mett miðaltal uppá 42 prosent av morðum um allan heim, verða framd av einkultpersónum og brotsmannaliðum, ið nýta skotvápn .

## Í USA

Skotvápn er ein inngrógvaður partur av borgararættindunim í USA, og stendur í grundlóguni. Í USA verða 11 000 fólk skotin til deyðis árliga. Í einum heimi í USA, har skotvápn er í húsinum, økist vandin fyri, at ein í húsinum verður myrdur við 41 % (sbrt. Amnesty International).

Ein kanning hjá Harvard School Of Public Health staðfestir, at fleiri morð henda í teimum amerikansku statum har fólk eiga lutfalsliga fleiri skotvápn.

## Kelda
# McDonald's

McDonald's hevur høvuðsskrivstovu sína í Oak Brook í Illinois.
McDonald's Kosher í Buenos Aires (Argentina).
Tað eru uml. 31.000 **McDonald's** matstovur í øllum heiminum. Meira enn triðja hvør teirra liggur í USA. Longri vekk enn 172 kilometrar í beinari linju ella 230 km við bili kemur mann ikki frá einari McDonald's matstovu, er mann staddur í Amerika. Fyri at vera staddur sum longst frá slíkari matstovu, verður ein noyddur at ferðast til eitt oyði pláss í statinum South Dakota. Hetta pláss nevnist Glad Valley.

McDonald's hevði eitt yvirskot í ársins fyrsta ársfjórðingi áljóðandi 4,4 milliardir krónur í 2008. Tað er ein hækking á 24 prosent samanborið við sama tíðarskeið í 2007. Orsøkin til hækkingina er millum annað tann, at fleiri afrikanarar, asiatar og fólk úr teimum arabisku tjóðunum, hava av álvara tikið Big Mac og hinar burgarnar til sín. Tó er tann størsti vøksturin í Evropa. Her er ein vøkstur uppá 11 prosent frá 2007.

McDonald's hevur ætlanir um at opna 1.000 nýggjar matstovur kring heimin í 2009.

## Sí eisini

* Burger King
# London Underground

London Undirgrund|  |
| Eitt Central line tok djúpt niðri í undirgrundini á Lancaster Gate á veg til Ealing Broadway |
| Eitt størri tok frá Metropolitan line yvir jørðini, á Farringdon á veg til Aldgate |
| Yvirlit |
| Staður |
Greater London og home counties |
| Slag av flutningi |
Undirgrundsbani |
| Tal av leiðum |
11 |
| Tal av støðum |
270 veitir tænastu (260 eigur) |
| Annual ridership |
1,265 milliardir (2013/14) |
| Heimasíða |
London Underground |
| Rakstur |
| Byrjaði rakstur |
10 januar 1863 (1863-01-10) |
| Operator(s) |
London Underground Limited |
| Tøkni |
| Longd av skipan |
402 km (250 mi) |
| Sporbreidd | 1.435 mm (4 ft 8 1⁄2 in) standard gauge |
| Ravmagnan |
630 V DC fourth rail |
| Miðalferð |
33 km/h (21 mph) |

**London Underground** (eisini kent sum *the Underground* ella *the Tube*) er ein metroskipan, ið veitir tænastu til stórar partar av Stórlondon og partar av grannaøkjunum Buckinghamshire, Hertfordshire og Essex. Skipanin veitir tænastu til 270 støðir og hevur 402 km spor, av hesum eru 45 prosent undir jørðini. Síðan 2003 hevur LUL verið eitt dóttirfelag, hvørs eigari er Transport for London (TfL), ið er tað lógarkravda felagið, ið hevur ábyrgdina av størstapartinum av ferðasambandinum í Stórlondon. Felagið verður rikið av einari leiðslu og einum kommiseri ið verður útpeikaður av borgarstjóranum í London. Í 2012 vóru 91 prosent av rakstrarútreiðslunum fevndar av ferðafólkainntøkum.

### Leiðir

| Navn | Kortlitur | Læt upp fyrst ferð | Slag | Longd | No. Sta | Núverandi nøgdir | Framtíðar nøgdir | Túrar per ár | Miðal túrar per míl |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| (×1000) 2011/12 tøl |
| Bakerloo line | Brúnur | 1906 | Deep Tube | 23.2 km 14.5 mi | 25 | 1972 Stock | New Tube for London | 111,136 | 7,665 |
| Central line | Reyður | 1900 | Deep Tube | 74.0 km 46.0 mi | 49 | 1992 Stock | New Tube for London | 260,916 | 5,672 |
| Circle line | Gulur | 1871 | Sub surface | 27.2 km 17.0 mi | 36 | S7 Stock | N/A | 114,609 | 4,716 |
| District line | Grønur | 1868 | Sub surface | 64.0 km 40.0 mi | 60 | D78 Stock S7 Stock | S Stock | 208,317 | 5,208 |
| Hammersmith & City line | Pink | 1864 | Sub surface | 25.5 km 15.9 mi | 29 | S7 Stock | N/A | 114,609 | 4,716 |
| Jubilee line | Gráur | 1979 | Deep Tube | 36.2 km 22.5 mi | 27 | 1996 Stock | N/A | 213,554 | 9,491 |
| Metropolitan line | Lilla | 1863 | Sub surface | 66.7 km 41.5 mi | 34 | S8 Stock | N/A | 66,779 | 1,609 |
| Northern line | Svartur | 1890 | Deep Tube | 58.0 km 36.0 mi | 50 | 1995 Stock | N/A | 252,310 | 7,009 |
| Piccadilly line | Myrkabláur | 1906 | Deep Tube | 71.0 km 44.3 mi | 53 | 1973 Stock | New Tube for London | 210,169 | 4,744 |
| Victoria line | Ljósabláur | 1968 | Deep Tube | 21.0 km 13.3 mi | 16 | 2009 Stock | N/A | 199,988 | 15,093 |
| Waterloo & City line | Turkis | 1898 | Deep Tube | 2.5 km 1.5 mi | 2 | 1992 Stock | New Tube for London | 15,892 | 10,595 |
|  |

## Keldur