# Marokko

**المملكة المغربية
Al-Mamlakah al-Maġribiyyah
Kongsríki Marokko**|

|  |  |
| --- | --- |
|  (Flagg Marokko) |  (Skjaldarmerki Marokko) |

 |
| Tjóðarslagorð: Allāh, al Waţan, al Malik *(arabiskt: Gud, Land, Kongur)* |
| Tjóðsangur: Hymne Chérifien |
|  |
| **Alment mál** | Arábiskt |
| **Høvuðsstaður** | Rabat |
| **Kongur Forsætisráðharri** | Mohammed VI (ⵎⵓⵃⵎⵎⴷ ⵡⵉⵙⵙ ⵚⴹⵉⵚ, محمد السادس) |
| **Løgmaður** | Aziz Akhannouch (ⵄⴰⵣⵉⵣ ⴰⵅⵏⵓⵛ, عزيز أخنوش) |
| **Fullveldi** | 2. mars 1956 (frá Fraklandi) |
| **Vídd**  - tilsamans  - vøtn (%) |   446.550 km² Lítið og einki |
| **Íbúgvar**  - tilsamans 2013  - tættleiki |   32.950.000 72/km² |
| **Gjaldoyra** | Marokkanskar dirham (MAD) |
| **Tíðarøki** | UTC +0 |
| **Økisnavn á alnetinum** | .ma |
| **Telefonkota** | `+212` |
|  |

**Marokko** (arabiskt: المغرب; berbaramál (tamazight): ⵜⴰⴳⵍⴷⵉⵜ ⵏ ⵍⵎⵖⵔⵉⴱ) er í Útnyrðingsafrika. Landið hevur landamørk til Vestursahara og Algeria. Strandarlinjan er til Atlantshavið fyri vestan og Miðjarðarhavið fyri norðan.

## Søga

Berberfólkið var upprunafólkið í Útnyrðingsafrika. Berberfólkið tók við muslimskari trúgv, tá ið arábar løgdu Norðurafrika undir seg í 7. øld. Summi berberfólk vóru flakkfólk, summi vóru bøndur. Í Marokko byrjaði ein bólkur av ógvuliga gudsrøknum berberum heilagt kríggj at umvenda grannatjóðir sínar til gudrøknar muslimar. Teir bygdu sær høvuðsstað í Marrakech, sum gjørdist av størstu býum í Norðurafrika. Langar og breiðar gøtur við sølubúðum, ella *basarum*, sum teir nevndu tað, vórðu til í Marrakech, tí at handilsmenn komu hagar við vøru úr øllum almoravitaríkinum. Gøturnar í býnum uddu í handilsmonnum og trælum teirra, gøtuseljarum, tænarum, biddarum og handverkarum. Herovastin hjá berberum Abu Bakr stóð á odda fyri einum heri av viðhaldsmonnum, kallaðir *almoravitar*, ið fór suðureftir og gjørdi innrás í Gana. Í 1076 tóku teir høvuðsstaðin Kumbi.

Systinabarn Bakrs Yusuf ibn Tasjfin vaks um Almoravitaveldið og legði alt Norðurafrika undir seg og helt síðan leiðina fram til Spania, har hann vann sigur á kristnum herdeildum, sum hóttu sponsku muslimarnar. Í 1100 var alt tað muslimska Spania lagt afturat Almoravitaríkinum. Almoravitaríkið í Norðurafrika og Suðurspania stóð ikki leingi. Í 1120-árunum kyknaði ein onnur átrúnaðarlig berberrørsla, almohatar, í Marokko. Teir løgdu almoravitarnar í Spania undir at liva í marglæti. Oddamaður teirra Ibn Tumart savnaði teir í sterkan her. Við Abd al-Mumin kaliffi á odda tóku teir Marrakech frá almoravitum í 1147, og seinni løgdu teir undir seg Marokko og muslimska partin í Spania. Í 1163 hevði Abd al-Mumin fingið valdið yvir meginpartinum Norðurafrika eystur at Libya. Almohatar ráddu í Spania í eini 60 ár, men í 1212 máttu teir lúta fyri Alfonso 8. í bardagnum við Las Navas de Tolosa.

Spania hevði síðan 16. øld havt tvær støðir á strondini við Miðjarðarhav. Tær vóru grundin til, at partur í Marokko gjørdist spanskt varðland í 1912; eftir tað tóku spaniamenn seg inn í Riffjøll fyri sunnan. Har fingu teir mótstøðu frá berbum, sum búðu í Rif. Við Mohammed Abd-el-Krim á odda vunnu berbar á einari spanskari herdeild við Anual í 1921, og teir tóku tveir havnabýir, so at teir kunda útvega sær vápn og aðra hernaðarútgerð. Ikki fyrr enn berbar lupu á franska varðlandið í Marokko, eydnaðist fronskum og sponskum herdeildum í felag at vinna á teimum í 1925.

Til 1956 var Marokko franskt hjáland, og hevur hetta við sær, at nógvir marokkanarar duga franskt.

Marokkanskur tjóðardagur er 2. mars, til minnis um loysingina frá Fraklandi.

Í 1976 hersetti Marokko tveir triðingar av Vestursahara, og Móritania hersetti tann seinasta triðingin. Tá Móritania tók seg aftur í 1979, hersetti Marokko alt Vestursahara. Í spanska borgarakrígnum hersetti Franco Marokko.

## Fólk og mál

### Fólkið

Fólkið er samansett av arabarum og berbarum.

### Mál

Umframt almenna málið arabiskt duga nógvir marokkanar franskt, hetta er ein leivd frá hjálandatíðini.
Berbarnir tosa málið berber, ið ikki líkist arabiskum.

## Landalæra

Kort yvir Marokko
* Jaðari: 2.017 km
* Landamørk: Algeria 1.559 km
* Strandarlinja: 1.835 km
* Hæddarmunir: Lægst: Sebkha Tah -55 m, Hægst: Jebel Toubkal 4.165 m
* Náttúrutilfeingi: fiskur, salt, jarn, zink

### Býir

Av kendum býum kunnu nevnast

* Agadir
* Casablanca
* Marrakech
* Rabat
* Tanger

### Jarðarbýti

* Dyrkað jørð: 21%
* Verðandi avgrøðir: 1%
* Verðandi grasgangir: 47%
* Skógur og skógarstrekki: 20%
* Annað: 11% (1993)
* Dyrkað land: 12.580 km² (1993)

## Lógloysi

Danska Louisa Vesterager Jespersen og norska Maren Uelande vórðu mánadagin 17. des. 2018 funnar dripnar í tjaldi teirra í einum væl umtóktum ferðafólkaøki nærhendis bygdini Imlil í Atlasfjøllunum. Gerningsmenninir skulu hava tætt samband við IS yvirgangsfelagsskapin. Kvinnurnar vóru á vallaraferð um jólini, og vóru farnar til gongu uttan ferðaleiðara. Drápsmenninir filmaðu illgerðina.

## Landslutir

Marokkanskir landslutir
16 landslutir eru í Marokko:

1. Chaouia-Ouardigha
2. Doukkala-Abda
3. Fès-Boulemane
4. Gharb-Chrarda-Béni Hssen
5. Grand Casablanca
6. Guelmim-Es Semara
7. Laâyoune-Boujdour-Sakia El Hamra
8. Marrakech-Tensift-El Haouz
9. Meknès-Tafilalet
10. Oriental
11. Oued Ed-Dahab-Lagouira
12. Rabat-Salé-Zemmour-Zaer
13. Souss-Massa-Draâ
14. Tadla-Azilal
15. Tangier-Tétouan
16. Taza-Al Hoceima-Taounate

## Keldur

* Marokko - Wikipedia (danskt)