Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Benjamin Franklin

Benjamin Franklin
**Benjamin Franklin** (Janueri 17, 1706 – Epereli 17, 1790) e dua ka polymath ni Amerika: e dua na dauvolaivola, saenitisi, dauvakatubuilavo, turaga ni matanitu, daunivakadidike, dautabaivola, dauvolaivola, dauvakasama vakapolitiki, kei dipoloma. Ena kedra maliwa na tamata vuku vakaitamera ena nona gauna, Franklin e dua vei ira na Tamada Tauyavutaki ni Amerika; e dua na dauvolavola kei saini ni Vakaraitaka na Tu Galala; kei na imatai turaga levu posi.

Me vaka e dua na saenitisi, e dua na tamata levu ena veivakararamataki ni Amerika kei na itukutuku ni fisiki ena nona kunea kei na vakasama me baleta na livaliva. Me vaka e dua na saenitisi, e kilai o koya ena kaukauwa livaliva, bifokali, kei sitovu ni Franklin, ena maliwa ni veika tale eso e bulia. E a tauyavutaka e vuqa na isoqosoqo vakamatanitu, oka kina na Kabani ni Valenivola, na imatai ni tabana kama e Filatelifia kei Univesiti ni Penisilivania.

Franklin rawata na itutu ni "Na imatai ni Amerika" ena nona veivakauqeti taumada ka sega ni cegu me baleta na duavata ni koloni, taumada me vaka e dua na dauvolaivola ka gusunivosa e Lodoni me baleta e vica na koloni. Me vaka ni imatai ni Mata ni Amerika ki Varanise, e ivakaraitaki ni matanitu o Amerika sa tubu cake tiko. Franklin a yavutaki ena kena vakamacalataki na itovo ni Amerika me vaka e dua na vakamau ni ivakavuvuli yaga ni maroroi ilavo, cakacaka vakaukauwa, vuli, yalo ni veivanua, veisoqosoqo ni veiliutaki vakataki koya, kei na veitusaqati ki na veiliutaki vakapolitiki kei na lotu, vata kei na ivakavuvuli vakasaenisi kei na vosota ni Veivakararamataki. Ena vosa ni dauvolaitukutuku makawa o Henry Steele Commager, "Ena dua na Franklin e rawa ni cokovata na itovo vinaka ni lotu Puritan ka sega na kena cala, na rarama ni Veivakararamataki ka sega na kena katakata."Ka Walter Isaacson, oqo e vakavuna me Franklin "na Amerika rawati koya duadua ena nona yabaki ka veivakauqeti duadua ena kena buli na mataqali isoqosoqo ena yaco kina o Amerika."

Na nona bula kei na ivotavota ni rawaka vakasaenisi kei vakapolitiki, kei na nona itutu me vaka e dua vei ira na Tamada Tauyavutaki ni Amerika, sa raica na Franklin dokai sivia e rua na senitiuri ni oti na nona mate ena ilavo kei na ilavo ni $100, waqa ni ivalu, kei na yaca ni vuqa na koro, yasana, veivanua ni vuli vinaka me vaka na veivanua, kei na veivanua ni vuli.

Franklin ena itukutuku ni 2009 drau na dola
## Veitikina
# Ukraine

**UkraineУкраїна*|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |

**Ukraine** (*Україна*) na matanitu mai Vavalagi. 42.418 (2017) milioni 'ei wilika kai.

## Siti

* Kyiv
* Kharkiv
* Dnipro
* Odesa
* Lviv
* Donetsk
# Buina

Na buina ni koli
na dia vulavula (*Odocoileus virginianus*) ni buina
Na **buina** sai koya na iwasewase ena mua ni muri ni so na mataqali manumanu yago; ena kena levu, na vosa e vakaibalebaletaka e dua na ikuri duidui, veisautaki rawa ki na torso. E tiki ni yago e veiganiti vakatautauvata kei na sacrum kei coccyx ena manumanu susu, qasi, kei vuka. E dina ni buina e dua na ivakatakilakila taumada ni manumanu sui, eso na manumanu sega ni sui oka kina na sikopioni kei vulaitubutubu, vakakina na qasita kei na bosucu, e tiko na kena isema me vaka na buina ka dau vakatokai ena so na gauna me buina. Na veika vata buina e dau vakatokai ena so na gauna me "caudate" kei na tiki ni yago e salavata kei na se volekata na iqaqalo e soli vei ira na ivakamacala "caudal".
# Kawakawa

Kawakawa ni vaka-Iurope E20 sala
Na **kawakawa** e dua na isema e tara me balavu e dua na ka vakayago (me vaka e dua na yago ni wai, buca, gaunisala, se sitimanivanua) ka sega ni tarova na sala ruku. E tara ena inaki ni kena vakarautaki na sala ena dela ni veivakataotaki, ka dau dua na ka e dredre se sega ni rawa me takosovi.
# Taki

**Taki** na matanitu mai Vavalagi, Esia. 77.5 (2016) milioni 'ei wilika kai.

## Siti

* Ankara
* Istanbul
* İzmir
* Bursa
* Adana
* Gaziantep
* Konya
* Antalya
# Suwitisiladi

**Suwitisiladi**, vakamatanitu na **Matabose ni Suwitisiladi**, e dua na vanua vakavolivolita ka tiko ena tokalau-lomadonu kei Iurope. E iyalayala kei Itali ena ceva, Varanise ena tokalau, Jamani ena vualiku, kei Ositiria kei Liketini ena tokalau. Suwitisiladi e wasei vakaitikotiko ena maliwa ni vanua cecere ni Suwitisiladi, na Alps kei Jura; na Alps e taukena na iwase levu ni vanua, ia e levu vei ira na voleka ni 9 milioni na tamata ena vanua era vakaitikotiko ena vanua cecere, ka vakaitikotiko kina na kena veikoro lelevu kei na veivanua ni bula vakailavo, oka kina o Zuriki, Jeneva, kei Losani.

Suwitisiladi e dua na federale ripabuliki ka lewena na 26 kanitoni, vata federale vakailesilesi yavutaki ena Bern. E va na vanua levu ni vosa kei na itovo vakavanua: Jamani, Varanise, Itali kei Vakaroma. Dina ga ni levu na vaka-Suwitisiladi era vosa vaka-Jamani, na ivakatakilakila ni matanitu e dodonu me duavata, ni sa vakayavutaki ena dua na itukutuku makawa, na veika e wasei me vaka na federalisimi kei demokarasi vakadodonu, kei na Alpine ivakatakarakara. vaka-Suwitisiladi na ivakatakilakila e sivia na vosa, matatamata, kei vakalotu, e vakavuna me vakamacalataki kina o Suwitisiladi me dua na *Willensnation* ("matanitu ni lomasoli") ka sega ni dua na matanitu vanua.

Kulia ni Suwitisiladi
## Veitikina
# Palisitaina

**دولة فلسطين**|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |
|  |  |

 |

O **Palisitaina** se **Palesitaina** (Vosa Vakavalagi: *Palestine*), kilai vakaivola na **Ituvaki ni Palisitaina**, e dua na vanua e vuravura, e tiko e loma ni Ra Esia liutaki vakaivola mai vei Palisitaina Vakagalalataki Mataisoqosoqo (Palestine Liberation Organization, PLO) ka tukuna ni sa nona na Ra Baqe kei Gaza Sala vata kei Jerusalemi me ulunivanua sa lesi koroturaga. Sa tiko volekati Isireli.