# Vanua dravuisiga

Na nuku veinukunuku ni qele ena vanua o Arapea
Na **vanua dravuisiga** e dua na vanua rairai e lailai kina na taubiniuca ka, vakakina, na ituvaki ni bula e bulia na bioma duatani kei veika bula. Na lailai ni coniveikau e vakaraitaka na dela ni qele e sega ni taqomaki me vakavotukanataki. E rauta ni dua na ikatolu ni qele e Vuravura e mamaca se vakalailai mamaca. Oqo e oka kina e levu na vanua ni polar, na vanua e lailai kina na uca, ka dau vakatokai ena so na gauna me vanua dravuisiga polar se "vanua dravuisiga batabata". E rawa ni vakaduiduitaki na vanua dravuisiga ena levu ni uca e lutu, ena katakata e dau yaco, ena veika e vakavuna na vanua dravuisiga se ena vanua era tu kina.

Na vanua dravuisiga e buli mai na iwalewale ni vakadraki me vaka na veisau lelevu ni katakata ena maliwa ni siga kei na bogi iwiliwili na vatu, ka vakakina na kena musuki ki na veitikitiki. Dina ni sega ni dau tau na uca ena vanua dravuisiga, ia e dau tau na uca ena so na gauna e rawa ni vakavuna na waluvu vakasauri. Na uca e lutu ena vatu katakata e rawa ni vakavuna mera ramusu, qai vakacacani tale ga na cagi na veitikitiki kei na veitikitiki ni vatu e veibiuyaki tu ena dela ni vanua dravuisiga. Oqo e dau taura na veitiki ni nuku kei kuvu ni soso, ka rawa ni tiko ena cagi me dua na gauna balavu – ena so na gauna e dau vakavuna na kena buli na cagilaba nuku se cagilaba kuvu ni soso. Na veitiki ni nuku e liwava na cagi e coqa e dua na ka kaukaua ena nodra sala e rawa ni vakacacana na dela ni qele. E vakamalumalumutaki na vatu, qai vakaduiduitaka na cagi na nuku me tautauvata na kena irairai. Na sorenikau e tini me vaka na veitiki ni nuku vakatautauvata se ra tuvai cake ena ualuvu e veinukunuku. Eso tale na vanua dravuisiga era vanua mamaca, vatu ka sa buca tani kina na veika vinaka kece ka sa tu kina na delana e dua na mosaiki ni vatu malumu, ka dau bulia na veisalatu ni vanua dravuisiga, dau bulia na veisalatu ni vanua dravuisiga, qai lailai tale na kena vakacaca na qele. Na veika tale eso ni vanua dravuisiga e oka kina na vatu e cake. Ena rawa ni buli na drano vakalekaleka ka rawa ni biu tu na veivanua ni masima ni sa vakawaicalataki na wai. E rawa ni tiko na ivurevure ni wai ena ruku ni qele ena kena irairai ni veivurevure kei na veidrodroi mai na wai yalayala. Ena vanua e kune kina na veika oqo, e rawa ni yaco kina na oasis.

Na tea kei manumanu era bula ena vanua dravuisiga era gadreva na veisau vakatabakidua mera bula kina ena vanua dredre. Na veivunikau e dau kaukauwa ka wiry ka lailai se sega na drauna, kutikula sega ni rawa ni curu ki na wai, ka dau vakavuqa na spines me tarova na kakana draunikau. Eso na kau e dau tubu vakayabaki era dau tubu, vulavula, ra qai mate ena loma ni vica na macawa ni oti na uca, ia eso tale na kau era bula balavu era bula me vica vata na yabaki qai titobu na wakadra e rawa ni tabaka na wai e ruku ni qele. E gadrevi vei ira na manumanu mera vakacegu ra qai kunea na kakana kei na wai mera bula kina. E levu era dau moce ena bogi ra qai tiko ena lomaloma ni siga se ena ruku ni qele ena katakata ni siga. Era dau maqosa ena kena maroroi na wai, era dau kauta mai e levu na ka era gadreva mai na nodra kakana ra qai vakasoqona vata na nodra mi. Eso na manumanu era dau moce tu ga ena dua na gauna balavu, era tu vakarau mera cakacaka tale ena gauna e sega ni dau tau vakalevu kina na uca. Era qai vakaluveni totolo ni vinaka tu na ituvaki ni bera nira lesu tale ina moce.

Era sa saga tiko na tamata mera bula ena vanua dravuisiga kei na vanua mamaca vakalailai wavolita ena vica vata na udolu na yabaki. Era sa tokia na nodra qelenisipi kei na qelenisipi na dau veilakoyaki ina vanua cava ga e rawa ni kana kina na manumanu, qai vakarautaka na oasis na madigi me dua na ivakarau ni bula e vakaitikotiko kina. Na teitei ni vanua semi-arid e vakayaloqaqataka na kena vakacacani na qele ka dua vei ira na vu ni kena vakalevutaki na vanua dravuisiga. E rawa na teitei ena vanua dravuisiga ena veivuke ni vakasuasua, qai vakarautaka na Bucabuca Vakaturaga ena California e dua na ivakaraitaki ni kena rawa ni vuavuai vinaka na qele e dau vuavuaivinaka e liu ena kena kau mai na wai mai tautuba. E vuqa na sala ni veivoli era sa buli ena veivanua dravuisiga, vakabibi ena veivanua dravuisiga ni Sahara, ka ra dau vakayagataka tu mai liu na karavani ni kameli era kauta voli na masima, koula, ivoli kei na so tale na iyaya. Era kau tale ga e levu na bobula ina vualiku ena tai kadua ni Sahara. Eso na kena lavelavetaki na minerale e dau yaco tale ga ena vanua dravuisiga, qai sega ni vakataotaki na rarama ni matanisiga e solia na kena rawa ni tauri e levu na kaukaua matanisiga.