Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Soka

Na **soka** e dua na qito timi e qito vata kei na dua na polo ni spherical ena rua na timi ena tinikadua na dauqito. E dau qito e 250 milioni na dauqito ena loma ni 200 na matanitu kei na dependencies, ka vakayacori kina na qito kilai levu e vuravura. E dau qito na qito ena dua na lomanibai ni retequla ka vakatokai me dua na delena ena kena takete yadua. Na inaki ni qito me na sikoa ena kena tosoi na polo ena daku ni sala ni nakinaki ki na inaki takete.

Ronaldinho e Khedira qito soka
# Katakata

E dua na kau kaukamea lumilumisa-katakata e vakaraitaka rarama ni veivela, na kena vakau na rarama ena vuku ni kena katakata, e dau kilai me ivurevure ni katakata.
Ena **thermodinamika**, na **katakata** sa ikoya na igu me tokitaki se mai na ivakarau ni thermodinamika ena vuku ni dua na duidui ni katakata ena yasa ni iyalayala. Na ivakarau ni thermodinamika cakacaka sega ni *tiko kina* ni katakata.

E dua na ivakaraitaki ni vakayagataki vakamatanitu vs. sega ni vakamatanitu e rawa ni rawati mai na iyaloyalo dodonu, ena kena na kau kaukamea e dua "vakadewataka katakata" mai na kena icavacava katakata ki na kena icavacava batabata, ia kevaka e vakasamataki na kau kaukamea me dua na ivakarau thermodinamika, sa qai vakatokai na igu e drodro tiko ena kau kaukamea me igu e loma, sega ni katakata. Na katakata kau kaukamea talega e vakadewataka tiko na katakata ki na kena wavolita, e dua na itukutuku dodonu me baleta ruarua na ibalebale kaukauwa kei vakaloloma ni *katakata*. E dua tale na ivakaraitaki ni kena vakayagataki vakaveitalia na vosa *iwiliwili ni katakata*, vakayagataki dina ga ni fisiki e vakamacalataka na katakata me vaka na veisautaki igu. E dodonu cake, e *igu ni katakata* oya *tiko kina* ena ivakarau se yago, me vaka e maroroi tu ena maikorosikopu diqiri ni galala ni ivakarau ni yavavala.

Na katakata e dua na igu ena laveta ki na se mai na dua na ivakarau thermodinamika, ena dua na iwalewale e okati kina na ivakarau ni toso ni atomi maikorosikopu se na veika e veiganiti kei na makrosikopi.Na ivakatakilakila vakamacala oqo e sega ni okati kina na veisau ni kaukauwa ena cakacaka ni thermodinamika se laveta levu. Vakamacalataki vakalevu, na katakata e oka ena dua na iwalewale na duidui igu e loma ena maliwa ni iotioti kei na itekitekivu ni ituvaki ni dua na ivakarau, kei na kena kau laivi na cakacaka e vakayacori ena iwalewale. oqo na kena buli na imatai ni lawa ni thermodinamika.

Na vakarautaki ni kaukauwa e vakadewataki me vaka na katakata e vakatokai na calorimetry, vakayacori ena kena vakarautaki na kena revurevu ena ituvaki ni veimaliwai ni yago. Kena ivakaraitaki, na katakata e rawa ni vakarautaki ena levu ni aisi e waicala, se ena veisau ni katakata ni dua na yago ena vanua wavolita na ivakarau.

Ena Ivakarau ni iuniti ni Veimatanitu (International System of Units, SI) na iuniti ni veivakarautaki me baleta na katakata, me vaka e dua na ivakarau ni igu, sa ikoya na jouli (J).

## Veitikina
# Gacagaca

Digidigi ni veitiki ni gacagaca e loma ena yago ni tamata.
Ena dua na ka vuqa na kena sela organism, e dua na **gacagaca** e dua na isoqoni ni tisi duavata ena dua na iuniti ni ituvatuva me qarava e dua na cakacaka vata. Ena ituvatuva ni bula, e dua na gacagaca e tiko ena maliwa ni tisi kei na dua ivakarau ni gacagaca. Na veitiki ni yago e buli mai na mataqali sela vata ga me cakacaka vata ena dua na cakacaka. Na tissues ni veimataqali duidui era cokovata me ra bulia e dua na gacagaca ka tiko kina e dua na cakacaka vakatabakidua. Na bai ni kete me kena ivakaraitaki e buli mai na tisi epiteli kei tisi ni masela malumu. E rua se sivia na gacagaca erau cakacaka vata ena kena vakayacori e dua na cakacaka ni yago erau bulia kina e dua na gacagaca, e vakatokai tale ga me gacagaca ni veikabula se gacagaca ni yago.

Na iwiliwili ni gacagaca ena dua na ka bula e vakatau ena ivakamacala e vakayagataki. E rauta ni 79 gacagaca ni yago ni tamata; na wiliwili dodonu e veibataki.

## Kanaka gacagaca

* Ucuna
* Mata
* Gusu
* Daliga
* Bati
* Yatevuso
* Yalo
* Dra
* Ketena
* Vakasama
* Gusuikoya
* Davuibuco
* Kuli
* Ivako
* Sui
* Sui malumu
* Yago
* Yate
* Masela
* Ua
* Mona
* Nave
* Tiuvu
* Wawa lalai kei Wawa levu
* Larynx
* Anus
* Tiroidi
# Fisiki

Na **fisiki** sai koya na vakadidike vakatamata e rawa ni itukutuku, na kena toso kei na itovo ena vanua kei na kena ka gauna, ka na vulica na veivakavatukani ni igu ka mataivalu. Na fisiki e dua vei ira na vakadidike bibi sara o, kei na kena inaki levu me kilai kina na kena vakaitovotaki na vuravura.

Na fisiki ruarua ni na mai na ra kei na Indo-Iurope sa ikoya na vakadidike ni bula ena loma ni broadest.
E namaka me vulici na phenomena vakatamata, oya, na veika kece sara e rawa ni vakamacalataki, o ya, quantified se vakarautaki, mai na magnitudes vakayago, me rawa ni tauyavutaki kina na ivakavuvuli kei na lawa e vakatulewataka na nodra veimaliwai na magnitudes kei na nodra veiveisau, ena vakafika abstractions. Na takete oqo e rawati mai na warumisa ni kena vakayacori na iwalewale ni vakadidike, na inaki cecere duadua me vakarautaki kina e dua na vakarawarawataki ituvatuva, se ivakaraitaki, me baleta na phenomena.
Na ivakarau ni ivakavuvuli vakayago kei na lawa e semati ki na dua na kalasi ni dikevi phenomena e vakamatatataka e dua na deductive, uma kei na ituvaki ni bula vakayago e tudei, ka dau tara cake mai na laboratori induction.

Veimataqali ivakaraitaki ni[phenomena vakayago