Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# Veivakasucumi digitaki

Na **veivakasucumi digitaki** (ka vakatokai talega me **digitaki vakailawaki**) sai koya na iwalewale e vakayagataka kina na tamata na manumanu veivakasucumi kei tea veivakasucumi ni vakatorocaketaka vakavinaka na itovo vakaitamera (ivakarau) ena nona digitaka na manumanu se tea tagane kei yalewa era na veiyacovi ka vakaluveni vata. Vakavaletaki manumanu susu e kilai me mataqali, e dau susugi mai vua e dua kilai daususu manumanu, ia na tea susu e kilai me veimataqali, cultigen, mataqali teitei, se mataqali.

Veisau kei digitaki
# Eujinika

Na **Eujinika** e dua na tiki ni vakabauta kei ivalavala e dau vakavuna me vakatorocaketaki kina na genetic ni dua na iwiliwili ni tamata e sega ni tiko rawa ena veivakasucumi digitaki.

Na itawake mai na Ikarua ni Koniferedi Eujinika, 1921. Na eujinika e tukuni tiko ena dua na vunikau ka na vakaduavatataki kina eso na mataqali iteitei.
# Kilanibula

Na **kilanibula** sai koya na vakadidike e dau vulica na bula kei na bula ituvatuva, oka kina na kedra ituvaki vakayago, wainimate ivakarau, volataucoko veimaliwai, vakakarisito gacagaca, vakatorocaketaki kei na ibulibuli. Se cava sara na vereverea ni vakadidike, era tu eso na ivakavuvuli veivakaduavatataki e vakalailaitaka kina, ena dua na lomanibai ni uma. E kila tu o kilanibula na kena veikauyaki na yavu ni dua na iwase ni bula, gene me vaka ni sa yavu ni itutu, kei na ibulibuli me vaka na idini ni tosoya na buli kei na raraba ni species. Na organisms bula e dau dolava na ivakarau e rawa ni yaco ena kena veisautaki na igu ka lailaisobu na nodra vanua ni vakadinadina me maroroi kina e dua na vale ni manumanu kei na ituvaki bibi e vakamacalataki me vaka na homeostasis.

Vakalalai-vakadodonutaki ni kilanibula era vakamatatataka na ivakarau ni vakadidike e vakayagataki kei na mataqali ivakarau e vulici: Na veivosakitaki ni saolaolaini kilanibula vakayagataki na iwalewale vakamatemate me tu kina na ivalavala ca eso ena kena vakatovolei na vakatovotovotaki ni nodra sa kila tu na kila vakacakacaka ka kila na veika sa basika mai ka kila vakavinaka na ivakarau ni bula era koto kina kei na sala me vaka ni sega ni bula tu kina ena 4 bilioni na yabaki sa oti ena kena sa toso cake tikoga na drakidra-ni-bula ena ivakarau ni bula.

Kilanibula vakayacora na vulici ni bula.
* Cake: *E. coli* somidi ena kaseleki
* Boto: Goliath burogo ena kau lumi
# Anatomi

Michiel Jansz van Mierevelt – *Anatomi lesoni ni Vuniwai Willem van der Meer*, 1617
Na vulici ni yago ni liga, mai vei Leonardo da Vinci, 1510
Vitruvian tamata
**Anatomi**, **ibulibuli ni yago** se **veitiki** sa ikoya na tabana ni morfoloji e kauwaitaka na vuli ni loma kei na taudaku ni ituvatuva ni veika bula kei na kedra veitiki. Na anatomi e dua na tabana ni vakadidike ni veikabula ka baleta na ituvatuva ni veika bula.

Na anatomi e semati vakaidina ki na bioloji ni veivakatorocaketaki, embryoloji, anatomi ni veidutaitaka, bioloji ni bula vakaidewadewa, kei filojeni, me vaka ni oqo na iwalewale e vakatuburi kina na yago, ena gauna totolo kei na gauna balavu. Na Anatomi kei fisioloji, ka vulica na ituvatuva kei na cakacaka ni veika bula kei na kedra veitiki, cakava e dua na veiwatini vakayago ni veivakadodonutaki veiwekani, ka dau vulici vata. Na anatomi ni tamata e dua na yaga sara ni saenitisi yavutaki ka vakayagataki ena veiqaravi vakavuniwai, ka dau vulici vata kei fisioloji.

Anatomi e dua na vanua vereverea ka kaukauwa ka sa dau veisau tikoga ni sa kunei na veika. Ena veiyabaki sa oti, sa tubu sara vakalevu na kena vakayagataki na iwalewale ni iyaloyalo torocake, me vaka na MRI kei na CT scan, ka rawa kina me laurai vakamatailalai ka dodonu na ituvatuva ni yago.

Na veivakadodonutaki ni anatomi e wasei ki na makrosikopu kei maikorosikopu veitiki. Na anatomi ni makrosikopu oya na kena dikevi na veitiki ni yago ni manumanu ena kena vakayagataki na mata e sega ni veivuke. Na anatomi ni maikorosikopu e okati kina na vakayagataki ni iyaya ni cakacaka ni mata ena kena dikevi na anatomi dela ni, kilai me histoloji, ka vakakina ena kena vulici na sela.

Na itukutuku ni anatomi e vakatakilakilataki ena dua na kila toso ki liu ni ituvatuva ni gacagaca kei isema ni yago ni tamata. Sa vakavinakataki talega vakalevu na iwalewale, toso mai na kena dikevi na manumanu ena kena musuki na manumanu yago mate kei yago mate ki na ika 20 senitiuri iyaloyalo vakavuniwai iwalewale, oka kina na X-rai, rorogo ultra, kei MRI.