# اثبات‌گرایی منطقی

محل ملاقات حلقه وین
**اثبات‌گرایی منطقی** یا پوزیتیویسم منطقی نوعی از پوزیتیویسم جدید است که اثبات‌گرایی را می‌پذیرد. پوزیتیویسم منطقی نظریه‌ای معرفت‌شناختی است که تجربه‌گرایی قوی -که عبارت است از این رأی که منشأ همهٔ شناخت‌ها حواس تجربی است- را با منطق ریاضی ترکیب می‌کند، و معتقد است که درستی هر گزارهٔ علمی صادق باید قابل اثبات باشد. اثبات‌گرایی منطقی به‌طور جدایی‌ناپذیر با مدل قانونی عام برای تبیین علمی گره خورده‌است. پوزیتیویسم منطقی که دیدگاه حلقهٔ وین به‌شمار می‌رفت گونه‌ای از فلسفه تحلیلی است که در فلسفهٔ انگلیسی-آمریکایی به ویژه از ۱۹۳۰ تا دههٔ ۱۹۶۰ حکم‌فرما بود. از چهره‌های مشهور این نگرش می‌توان به رودلف کارناپ و صاحبنظران جدیدتری چون مایکل فریدمن اشاره کرد.

## افراد

* فیلیپ فرانک
* موریتس شلیک
* کورت گودل
* لودویگ ویتگنشتاین
* کارل پوپر

## جستارهای وابسته

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| * فلسفه تحلیلی
* اثبات‌گرایی
* واقع‌گرایی استرالیایی
* پارادوکس کلاغ‌ها

منابع
پانویس

| گسترشپیوند به مقاله‌های مرتبط |
| --- |
|

| گسترش* ن
* ب
* و

علم منطق |
| --- |
| تاریخ | * + عمومی
* چینی
* یونانی
* هندی
* اسلامی
 |
| مقالات اصلی | * + خرد
* منطق فلسفی
* فلسفه منطق
* منطق ریاضی
* فرامنطق
* زبَر-منطق
* منطق در علوم رایانه
 |
| مفاهیم منطق | *

|  |  |
| --- | --- |
| استدلالی | * + قیاسی
* استقرائی
* معکوس
 |
| محتواگرا | * + گزاره
* استنتاج
* برهان
* اعتبارمندی
* قانع‌کنندگی
* منطق ترم
* تفکر نقادانه
* مغالطه
* قیاس
* نظریهٔ برهان‌آوری
 |
| ریاضی | * + عبارت
* عبارت خوش‌ساخت
* مجموعه
* عنصر
* رده
* اصل موضوع
* قضیه
* برهان
* تعبیرات
* سازگاری
* درستی
* کاملیت
* تصمیم‌پذیری
* انجام‌پذیری
* استقلال
* زبان صوری
* دستگاه صوری
* دستگاه قیاسی
* نظریهٔ مجموعه
* نظریهٔ برهان
* نظریهٔ مدل
* نظریهٔ بازگشتی
* نظریهٔ انواع
* نحو
* معناشناسی
* دنباله معنایی
* دنباله نحوی
 |
| گزاره‌ای | * + توابع بولی
* حساب مسندات تکین
* حساب گزاره‌ای
* ادات منطقی
* جدول ارزش
 |
| محمولات | * + منطق دسته یکم
* سورها
* منطق دسته دوم
 |
| موجهات | * + تکلیفی
* شناختی
* زمانمند
* اعتقادی
 |
| غیرکلاسیک‌های دیگر | * محاسبه‌پذیری
* فازی
* خطی
* ربط
* نایک‌نوا
 |

 |
| مجادله‌ها | * + ناهماهنگی‌پذیری
* دودُرُستی
* منطق شهودگرایانه
* متناقض‌نماها
* خلاف‌آمدها
* تجربی بودن منطق
 |
| افراد اصلی | * ابن النفیس
* ابن تیمیه
* ابن حزم
* ابن رشد
* ابن سینا
* ارسطو
* برتراند راسل
* اسکولم
* بول
* پئانو
* پاتنم
* پانینی
* پولس ایرانی
* پیرس
* تارسکی
* تورینگ
* چرچ
* دارماکیرتی
* دیگناگه
* شهاب‌الدین یحیی سهروردی
* غزالی
* فارابی
* فخر رازی
* فرگِه
* کارناپ
* کانادا
* کانتور
* کریپکه
* کِنْدی
* کواین
* گنتزن
* گوتاما
* گودل
* لطفی زاده
* موتزی
* ناگارجونه
* هیلبرت
* وایت‌هد
 |
| فهرست‌ها | * + منطق‌دانان
* قواعد استنتاج
* متناقض‌نماها
* سفسطه‌ها
* عمومی
* جدول نمادها
 |
| * رده
* نوشتارهای ناتمام
* نوشتارهای ناتمام منطق ریاضی
 |

| گسترش* ن
* ب
* و

**فلسفه تحلیلی** |
| --- |
| فیلسوفان | * رابرت مریهو آدامز
* ویلیام آلستون
* جان لانگشاو آستین
* آلفرد جی آیر
* الیزابت انسکوم
* دیوید مالت آمسترانگ
* رابرت آئودی
* رابرت برندم
* سی. دی. براد
* تایلر برج
* جان پی. برگس
* رودلف کارناپ
* رودریک چیشولم
* پاتریشا چرچلند
* پاول چرچلند
* دیوید چالمرز
* نوآم چامسکی
* دونالد دیویدسن
* دنیل دنت
* فرد درتسکه
* مایکل دامت
* بس ون فراسن
* گوتلوب فرگه
* جری فودر
* فیلیپا فوت
* پیتر گیچ
* ای. سی. گریلینگ
* پل گرایس
* آلوین گولدمن
* پیتر هکر
* ار. ام. هیر
* گیلبرت هارمن
* جان هوترون
* ایان هکینگ
* کارل گوستاو همپل
* یاکو هینتیکا
* پیتر ون اینواگن
* فرانک کامرون جکسن
* کریستین کورسگارد
* سول کریپکی
* دیوید لوئیس (فیلسوف)
* جی. ال. مکی
* نورمن ملکلم
* جان مکداول
* جرج ادوارد مور
* تامس نیگل
* رابرت نوزیک
* درک پارفیت
* دوی زفانیا فیلیپس
* الوین پلانتینگا
* ای. ان. پرایر
* هیلاری پاتنم
* ویلارد کواین
* جان رالز
* هانس رایشنباخ
* برتراند راسل
* گیلبرت رایل
* جان سرل
* موریتس شلیک
* ویلفرید سلارز
* پیتر سینگر
* پیتر استراسن
* ریچارد سوئین‌برن
* پیتر اونگر
* برنارد ویلیامز
* تیموتی ویلیامسون
* جان ویزدم
* لودویگ ویتگنشتاین
* استفن یابلو
* استفان ویکسترا
* *بیشتر ...*
 |
| نظریه‌ها | * انقباض گرایی
* نظریه مرجع مستقیم
* تجربه‌گرایی
* کل‌نگری
* اتمیسم منطقی
* اثبات‌گرایی منطقی
* طبیعت‌گرایی (فلسفه)
* معرفت‌شناسی طبیعی‌شده
* نو کارکردگرایی
* وحدت گرایی طبیعی
* ویژه گرایی
* تقلیل‌گرایی
* علم‌گرایی
* شک‌گرایی
* تصدیق گرایی
* **بیشتر...**
 |
| مفاهیم | * آنالیز
* گزاره تحلیلی-گزاره ترکیبی
* شرطی خلاف واقع
* تصریح
* توصیف معین
* شهود
* معنا
* منطق موجهات
* لازم و کافی
* پارادوکس تحلیل
* جهان ممکن
* موازنه بازتابی
* نشانگر صلب
* داده‌های حسی
* معنا و مصداق
* فرارویدادگی
* آزمایش فکری
 |
| مقاله‌های مرتبط | * واقع گرایی استرالیایی
* فلسفه زبان طبیعی
* منطق فلسفی
* فلسفه زبان
* فلسفه علم
* فلسفه پساتحلیلی
* **بیشتر...**
 |
| * رده:فلسفه تحلیلی
* رده:مقاله‌های خرد فلسفه
 |

| گسترش* ن
* ب
* و

فلسفه |
| --- |
|

| گسترشرشته‌ها |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| شاخه‌های سنتی | * متافیزیک
* معرفت‌شناسی
* منطق
* اخلاقیات
* زیبایی‌شناسی
 |
| فلسفه‌های مضاف | * آموزش
* ادبیات
* اطلاعات
* اجتماع
* اقتصاد
* بهداشت
* تاریخ
* جامعه‌شناسی
* جنسیت
* جنگ
* جغرافیا
* حقوق
* دین
* ذهن
* رایانه
* روان‌شناسی
* ریاضیات
* زبان
* زیست‌بوم
* زیست‌شناسی
* سیاست
* شیمی
* طبیعت انسان
* علم
* فلسفه
* فیزیک
* فناوری
* مهندسی
* منطق
* هنر
	+ موسیقی
	+ فیلم
	+ فرهنگ
* هوش مصنوعی
 |

 |

 |
|

| گسترشگرایش‌های فلسفی |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| بر اساس دوره | * باستان
* غربی
	+ قرون وسطی
	+ رنسانس
	+ پیشامدرن
	+ مدرن
	+ معاصر
 |
| باستان |

|  |  |
| --- | --- |
| چین | * کنفسیوس‌گرایی
* تائوئیسم
* موهیسم
* قانون‌گرایی (فلسفه چینی)لگالیسم
* ذن
 |
| یونان و روم  | * پیشاسقراطی
* الئاییان
* ایونیان
	+ اِفسوسیان
	+ ملطیان
* کورناییان
* مگاراییان
* فیثاغوری
	+ نوفیثاغورسی
* اتمیسم
* چندگانه‌گرایی
* سوفسطاییان
* پیرهونی
* رواقیان
* کلبیون
* لذت‌پرستی
* هرمنوتیک
* افلاطون
	+ نوافلاطونی
* ارسطوگرایی
* مشاء
 |
| هند | * هندو
* بودایی
* چارواکا
* جین
 |
| ایران | * مزدکی
* مانوی
* مزدیسنا
	+ زروانی
 |

 |
| قرون وسطی ۹ تا ۱۶ میلادی  |

|  |  |
| --- | --- |
| اروپا | * مسیحی
	+ مدرسی
	+ قرون وسطی
	+ تومیسم
 |
| شرقی | * نئو کنفوسیانیسم
 |
| هندی | * دوایتا
* ناویا-نایایا
* ویشیشتادواتیا
 |
| اسلامی | * اولیه اسلامی
* اشراق
* مشاء
* ابن‌سیناگرایی
* متعالیه
 |
| یهودی | * یهودی اسلامی (۸۰۰–۱۴۰۰ م)
 |

 |
| جدید ۱۷ تا ۱۹ میلادی  |

|  |  |
| --- | --- |
| افراد | * دکارت‌گرایی
* کانت‌گرایی
* نئوکانت‌گرایی
* هگل‌گرایی
* مارکسیسم
* اسپینوزاگرایی
 |
| ایده / ماده | * جبرگرایی
* دوگانه‌گرایی
* تجربه‌گرایی
* ایدئالیسم
	+ مطلق
	+ بریتانیایی
	+ آلمانی
	+ عینی
	+ ذهنی
	+ استعلایی
* رئالیسم کلاسیک
* ماتریالیسم
* یگانه‌انگاری
* طبیعت‌گرایی
* عمل‌گرایی
* تقلیل‌گرایی
* خردگرایی
* اصالت نفع
 |
| دیگر | * آنارشیسم
* جمع‌گرایی
* نئو کنفوسیانیسم
* محافظه‌کاری
* اگزیستانسیالیسم
* تاریخ‌گرایی
* کل‌نگری
* انسان‌گرایی
* فردگرایی
* لیبرالیسم
* نوگرایی
* قانون طبیعی
* نیهیلیسم
* پدیدارشناسی
* اثبات‌گرایی
* قرارداد اجتماعی
* سوسیالیسم
* تعالی‌گرایی
 |

 |
| معاصر ۲۰ تا ۲۱ میلادی  |

|  |  |
| --- | --- |
| تحلیلی | * اخلاق کاربردی
* فمینیسم تحلیلی
* مارکسیسم تحلیلی
* پیامدگرایی
* خردگرایی انتقادی
* فلسفه تجربی
* ابطال‌پذیری
* دستور زایشی
* اثبات‌گرایی منطقی
* قانون‌گرایی
* اخلاق هنجاری
* فرااخلاق
* واقع‌گرایی اخلاقی
* اخلاق فضیلت
* طبیعت‌گرایی کواین
* زبان متعارف
* فلسفه پساتحلیلی
* رولزگرایی
* معرفت‌شناسی اصلاح‌شده
* علم‌گرایی
* رئالیسم علمی
* شک‌گرایی علمی
* اصالت نفع
* حلقه وین
* ویتگنشتاین‌گرایی
 |
| قاره‌ای | * نظریه انتقادی
* ساخت‌گشایی
* اگزیستانسیالیسم
* فمینیسم
* مکتب فرانکفورت
* تاریخ‌گرایی نوین
* هرمنوتیک
* نئومارکسیسم
* پدیدارشناسی
* پست‌مدرنیسم
* پساساختارگرایی
* ساختارگرایی
* مارکسیسم غربی
 |
| دیگر | * مکتب کیوتو
* عینیت‌گرایی
 |

 |

 |

 |
|

| گسترشنظریه‌ها |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| زیبایی‌شناسی | * فرمالیسم
* نظریه هنر
* زیبایی‌شناسی احساسات
 |
| اخلاق | * پیامدگرایی
* اخلاق وظیفه‌گرا
* فضیلت
* اصالت نفع
 |
| اختیار | * جبرگرایی
* لیبرترینیسم
 |
| متافیزیک | * اتم‌گرایی
* دوگانه‌گرایی
* یگانه‌انگاری
* طبیعت‌گرایی
 |
| معرفت‌شناسی | * ساختارگرایانه
* تجربه‌گرایی
* ایدئالیسم
* خاص‌گرایی
* فیدیسم
* خردگرایی / استدلال‌گرایی
* شک‌گرایی فلسفی
* شک‌گرایی
* خودتنهاانگاری
 |
| ذهن | * رفتارگرایی
* همایندگرایی
* کارکردگرایی
* عینی‌گرایی
* ذهنیت‌گرایی
 |
| هنجارمندی | * مطلق‌گرایی
* خاص‌گرایی
* نسبی‌گرایی
* اخلاق‌ستیزی
* شک‌گرایی
* جهانی‌گرایی
 |
| هستی‌شناسی | * کنش
* رخداد
* فرایند
 |
| واقعیت | * ضدواقع‌گرایی
* مفهوم‌گرایی
* ایدئالیسم
* ماده‌باوری
* طبیعت‌گرایی
* نام‌گرایی
* فیزیکالیسم
* واقع‌گرایی
 |

 |

 |
|

| گسترش* غیره
 |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| بر پایه منطقه | * آفریقایی
* اتیوپیایی
* آزتک
* بومیان آمریکا
* شرقی
* چینی
* مصری
* چکی
* هندی
* اندونزیایی
* ایرانی
* ژاپنی
* کره‌ای
* ویتنامی
* پاکستانی
* غربی
* آمریکایی
* بریتانیایی
* دانمارکی
* فرانسوی
* آلمانی
* یونانی
* ایتالیایی
* لهستانی
* رومانیایی
* روسی
* اسلوونیایی
 |
| فهرست‌ها | * برون‌نما
* نمایه
* مکتب‌ها
* واژه‌نامه
* فیلسوفان
* فهرست مسئله‌های حل‌نشده در فلسفه
* جنبش‌ها
* انتشارات
 |
| متفرقه | * زنان در فلسفه
 |

 |

 |
| * درگاه
* رده
* ویکی‌پروژه
* موضوعات
 |

 |

| گسترش* ن
* ب
* و

اثبات‌گرایی |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| دیدگاه‌ها | * ضد انسانگرایی
* تجربه‌گرایی
* خردگرایی
* علم‌گرایی
 |
| تمایلات | * قانون‌گرایی
* اثبات‌گرایی منطقی / فلسفه تحلیلی
* مکتب اثبات‌گرایی
* پسااثبات‌گرایی
* اثبات‌گرایی
* ارنست ماخ
* لئوپولد فون رانکه
* Positivism in international relations
* Polish positivism
* الکساندر بوگدانف
 |
| مفاهیم اصلی | * Consilience
* Demarcation
* شهود
* استقراء
* نظریه توجیه
* حلقه وین
* شبه علم
* وحدت علم
* تصدیق‌گرایی
 |
| نظریه‌های رقیب | * ضد اثبات‌گرایی
* Confirmation holism
* نظریه انتقادی
* ابطال‌پذیری
* *Geisteswissenschaft*
* هرمنوتیک
* تاریخ‌گرایی
* مکتب تاریخی
* علوم انسانی
* علوم انسانی
* مسئله استقراء
* Reflectivism
 |
| تغییرات انگاره مرتبط در تاریخ علم | * هندسه نااقلیدسی
* اصل عدم قطعیت
 |
| موضوع‌های مرتبط | * رفتارگرایی
* خردگرایی انتقادی
* انتقاد به علم
* ایدئالیسم شناخت‌شناسی
* معرفت‌شناسی
* کل‌نگری
* ابزارانگاری
* نوگرایی
* طبیعت‌گرایی در ادبیات
* قانون‌نگر و اندیشه‌نگار
* عینیت در علم
* Operationalism
* پدیده‌گرایی
* فلسفه علم
	+ Deductive-nomological model
	+ Ramsey sentence
	+ داده‌های حسی
* روش تحقیق کیفی
* رابطه بین دین و علم
* جامعه‌شناسی
* علوم اجتماعی
* کارکردگرایی ساختاری
* ساختارگرایی
* ساختاربندی
 |

 |
|

| گسترشبحث‌های مثبت مرتبط |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| روش | * دهه ۱۸۹۰ *Methodenstreit* (economics)
* ۱۹۰۹ *Werturteilsstreit*
* دهه ۱۹۶۰  *Positivismusstreit*
* دهه ۱۹۹۰ جنگ‌های علمی
 |
| مشارکت | * ۱۸۳۰ *دوره فلسفه اثباتی*
* ۱۸۴۸ *A General View of Positivism*
* ۱۸۸۶ *ارنست ماخ*
* ۱۹۲۷ *The Logic of Modern Physics*
* ۱۹۳۶ *Language, Truth, and Logic*
* ۱۹۵۹ *The Two Cultures*
* ۲۰۰۱ *جهان در پوست گردو*
 |
| طرفداران | * Richard Avenarius
* آلفرد جی آیر
* الکساندر بوگدانف
* اگوست کنت
* اویگن دورینگ
* امیل دورکیم
* حلقه برلین
* حلقه وین
 |
| Criticism | * ۱۹۰۹ *ماتریالیسم و امپریوکریتیسیسم*
* ۱۹۲۳ *تاریخ و آگاهی طبقاتی*
* ۱۹۳۴ *The Logic of Scientific Discovery*
* ۱۹۳۶ *فقر تاریخ گرایی*
* ۱۹۴۲ *World Hypotheses*
* ۱۹۵۱ *دو جزم تجربه‌گرایی*
* ۱۹۶۰ *حقیقت و روش*
* ۱۹۶۲ *ساختار انقلاب‌های علمی*
* ۱۹۶۳ *حدس‌ها و ابطال‌ها*
* ۱۹۶۴ *انسان تک‌ساحتی*
* ۱۹۶۸ *Knowledge and Human Interests*
* ۱۹۷۸ *The Poverty of Theory*
* ۱۹۸۰ *The Scientific Image*
* ۱۹۸۶ *The Rhetoric of Economics*
 |
| Critics | * تئودور آدورنو
* گاستون باشلار
* ماریو بونگه
* ویلهلم دیلتای
* پاول فایرابند
* هانس-گئورگ گادامر
* توماس کوهن
* گیورگ لوکاچ
* کارل پوپر
* W. V. O. Quine
* ماکس وبر
 |
| Concepts in contention | * دانش
* عینی‌گرایی
* فرادانی
* حقیقت
* *فهم همدلانه*
 |

 |

 |
| رده:اثبات‌گرایی |

|  |  |
| --- | --- |
| داده‌های کتابخانه‌ای: کتابخانه‌های ملی  | * اسپانیا
* فرانسه (داده‌ها)
* اسرائیل
* ایالات متحده آمریکا
* لتونی
* ژاپن
* جمهوری چک
	+ 2
 |

|  |  |
| --- | --- |
|  | این یک مقالهٔ خرد فلسفه است. می‌توانید با گسترش آن به ویکی‌پدیا کمک کنید. |

 |