Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سده ششم میلادی

**سدهٔ ۶ میلادی** یا قرن ششم میلادی، در تقویم گریگوری به فاصلهٔ سال‌های ۵۰۱ تا ۶۰۰ میلادی گفته می‌شود.

## رویدادها

* ساخت دانشگاه جندی‌شاپور در ایران به فرمان خسرو انوشیروان
* آغاز کوچ ایرلندی‌ها به اسکاتلند
* صومعه گلندولاگ در ویکلو ایرلند به دست کوین قدیس ساخته شد.
* کولومبای قدیس صومعه‌ای را در یونا ساخت.
* بودایی‌گری از راه چین به ویتنام رسید.
* داستان‌های بودایی جاکرته به فرمان انوشیروان به پارسی میانه برگردان‌شد.
* ۵۳۷ (میلادی)؛ جنگ کاملن
* ۵۵۲ (میلادی)؛ بودایی‌گری به ژاپن رسید.
* ۵۵۳ میلادی: تأسیس شورای دوم قسطنطنیه
* همه‌گیری طاعون در کنستانتینوپول و دیگر بخش‌های بیزانس
* پایه‌ریزی کارانتانیا نخستین دولت مستقل و استوار اسلاو
* بلغارهای کورتیگور به سوی رومانی کنونی به راه افتادند.
* نفوذ یهودیت در آکسوم
* نوبه به گونه سراسری به مسیحیت گروید.
* آراگاو به دست فرانک‌ها افتاد.
* پادشاهی فونان ناپدیدشد.
* طاعون جنوب شرقی آسیا را درنوردید.
* پیشروی راه ابریشم در اروپا.
* دودمان سوئی در چین.
* پرورده‌شدن زبان ایرلندی باستان.
* پرورده‌شدن زبان هلندی باستان.
* ۵۷۱ (میلادی)؛ ابرهه به مکه تاخت. (تاریخ تقریبی)
* ۵۷۷ میلادی: سلسله چن، کبریت را اختراع کرد.
* آغاز جنگ‌های ۲۷ساله ایران و بیزانس
* ماجرای بیداری مردان آنجلس

## چهره‌های برجسته

* پاپ گرگوری بزرگ
* شاه آرتور
* ژوستینین یکم امپراتور بیزانس.
* خسرو یکم شاه ساسانی ایران.
* بلیزاریوس واپسین فرمانده جنگی بزرگ روم.
* پروکوپیوس تاریخ‌نویس بیزانسی.
* بزرگمهر فرزانه ایرانی
* محمد.
* امپراتریس سوئیکو، امپراتور زن ژاپنی
* تیلیزن شاعر ویلزی.
* یاسودهارمان پادشاه مالوه در هندوستان
* معن بن اوس

## یافته‌ها و نوآوری‌ها

* آفرینش تاریخ میلادی به دست دیونیسیوس اکسیگوئوس.
* آمدن چترونگا از هندوستان به ایران و ساخت شطرنج با پیرایش آن بازی.
* رواج کاربرد افسار دوال کمر اسبان در میان فرانک‌ها.
* امپراتوری بیزانس فناوری ابریشم را از چین به دست آورد.
* نخستین مرجع به دست آمده برای چگونگی کاربرد کاغذ توالت در ۵۸۹ (میلادی) به دست صاحب منصب چینی یان شیتوئی.

## دهه‌ها و سال‌ها

‎

## منابع

* نویسندگان ویکی‌پدیای انگلیسی، 6th century. (نسخه ۲۰ ژوئن ۲۰۰۷)

| هزاره | سده |
| --- | --- |
|  **۹ پ‌م**: | ۹۰ پ‌م | ۸۹ پ‌م | ۸۸ پ‌م | ۸۷ پ‌م | ۸۶ پ‌م | ۸۵ پ‌م | ۸۴ پ‌م | ۸۳ پ‌م | ۸۲ پ‌م | ۸۱ پ‌م |
|  **۸ پ‌م**: | ۸۰ پ‌م | ۷۹ پ‌م | ۷۸ پ‌م | ۷۷ پ‌م | ۷۶ پ‌م | ۷۵ پ‌م | ۷۴ پ‌م | ۷۳ پ‌م | ۷۲ پ‌م | ۷۱ پ‌م |
|  **۷ پ‌م**: | ۷۰ پ‌م | ۶۹ پ‌م | ۶۸ پ‌م | ۶۷ پ‌م | ۶۶ پ‌م | ۶۵ پ‌م | ۶۴ پ‌م | ۶۳ پ‌م | ۶۲ پ‌م | ۶۱ پ‌م |
|  **۶ پ‌م**: | ۶۰ پ‌م | ۵۹ پ‌م | ۵۸ پ‌م | ۵۷ پ‌م | ۵۶ پ‌م | ۵۵ پ‌م | ۵۴ پ‌م | ۵۳ پ‌م | ۵۲ پ‌م | ۵۱ پ‌م |
|  **۵ پ‌م**: | ۵۰ پ‌م | ۴۹ پ‌م | ۴۸ پ‌م | ۴۷ پ‌م | ۴۶ پ‌م | ۴۵ پ‌م | ۴۴ پ‌م | ۴۳ پ‌م | ۴۲ پ‌م | ۴۱ پ‌م |
|  **۴ پ‌م**: | ۴۰ پ‌م | ۳۹ پ‌م | ۳۸ پ‌م | ۳۷ پ‌م | ۳۶ پ‌م | ۳۵ پ‌م | ۳۴ پ‌م | ۳۳ پ‌م | ۳۲ پ‌م | ۳۱ پ‌م |
|  **۳ پ‌م**: | ۳۰ پ‌م | ۲۹ پ‌م | ۲۸ پ‌م | ۲۷ پ‌م | ۲۶ پ‌م | ۲۵ پ‌م | ۲۴ پ‌م | ۲۳ پ‌م | ۲۲ پ‌م | ۲۱ پ‌م |
|  **۲ پ‌م**: | ۲۰ پ‌م | ۱۹ پ‌م | ۱۸ پ‌م | ۱۷ پ‌م | ۱۶ پ‌م | ۱۵ پ‌م | ۱۴ پ‌م | ۱۳ پ‌م | ۱۲ پ‌م | ۱۱ پ‌م |
|  **۱ پ‌م**: | ۱۰ پ‌م | ۹ پ‌م | ۸ پ‌م | ۷ پ‌م | ۶ پ‌م | ۵ پ‌م | ۴ پ‌م | ۳ پ‌م | ۲ پ‌م | ۱ پ‌م |
| **۱**: |   ۱ |   ۲ |   ۳ |   ۴ |   ۵ |   ۶ |   ۷ |   ۸ |   ۹ | ۱۰ |
| **۲**: | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ |
| **۳**: | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ |
| **۴**: | ۳۱ | ۳۲ | ۳۳ | ۳۴ | ۳۵ | ۳۶ | ۳۷ | ۳۸ | ۳۹ | ۴۰ |
# اکتبر

برگی از یک درخت افرای سرخ که در ماه اکتبر و شروع پاییز در حال زرد شدن است

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<  | **اکتبر** |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۳۱ |  |  |  |  | ۱ | ۲ |
| ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ |
| ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ |
| ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ |
| ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ |
| ۲۰۲۶ میلادی |

**اُکتُبر**، در فارسی دَری «**اکتوبر**» (به انگلیسی: October) دهمین ماه سال در گاهشماری گریگوری و ژولینی است و ششمین ماهی است که ۳۱ روز دارد.

اکتبر از آن‌جا که در گاهشماری کهن رومی ماه هشتم سال بود نامش را از واژهٔ لاتین *ôctō* به معنی هشت گرفته‌است. (این ماه برابر با برج هشتم " آبان یا کژدم " در سال جلالی می‌باشد. به این سوظن که سال میلادی بر اساس سال خورشیدی و جلالی نگاشته شده‌است صحه می‌گذارد )

سه روز در سال ارواحی که مورد علاقهٔ انسان‌ها بودند (مِینیز) آزاد بودند و می‌توانستند با زنده‌ها ارتباط داشته باشند یکی از این سه روز در ماه اکتبر، پنجم اکتبر قرار داشت. از جمله دیگر روزهای بااهمیت اکتبر در دوران روم باستان می‌توان به مدیترینالیا در ۱۱ اکتبر، آگوستالیا در ۱۲ اکتبر، اسب اکتبر در ۱۵-اُم ماه و آرمیلوستریوم در ۱۹ اکتبر اشاره کرد. این روزها با گاهشماری گریگوری امروزی مطابقت ندارد. در آنگلوساکسون یا انگلیسی باستان به ماه اکتبر *Winterfylleth* گفته می‌شود به معنی ماه کامل (*fylleth*) زمستان (Winter)؛ چون فرض بر این است که زمستان در این ماه آغاز می‌شود.

ماه اکتبر به‌طور معمول در نیم‌کرهٔ شمالی با فصل پاییز و در نیم‌کرهٔ جنوبی با فصل بهار همراه است.

## رویدادهای اکتبر

۱ \_ ۱۰ اکتبر : جنایت قتل میدان کتابی فاطمه (لاله) سحرخیزان ؛خیّر و همسر اول ناصر محمدخانی

### بزرگداشت‌های غیر میلادی

* ۲ اکتبر: مهرگان در گاه‌شماری هجری خورشیدی، ایران.
* ۳ اکتبر (سال ۲۰۱۷): مرتبط با واقعهٔ عاشورا (روزهای مهم در شیعه)
* ۳–۴ اکتبر: تسموفوریا (گاه‌شماری آتیکی)
* ۴ اکتبر: جشن سایه‌بان‌ها (گاه‌شماری عبری)
* ۵ اکتبر: روز عروج گوتاما بودا به آسمان توشیتا (آیین بوداییِ ترواده، گاه‌شماری سنتی برمه‌ای)
* ۵ اکتبر: روز جهانی معلم، روز مهندسی در بولیوی
* ۴–۶ اکتبر: چوسوک (گاه‌شماری کره‌ای)
* ۵–۱۱ اکتبر: جشن سایه‌بان‌ها (گاه‌شماری عبری)
* ۷ اکتبر ۲۰۱۷: یادبود عام الفیل (روزهای مهم در شیعه، گاه‌شماری هجری قمری)
* ۸ اکتبر ۲۰۱۷: تغییر قبلهٔ مسلمانان (روزهای مهم در شیعه، گاه‌شماری هجری قمری)
* ۱۲ اکتبر: سیمخاط تورا (گاه‌شماری عبری)
* ۱۷–۲۱ اکتبر: جشنوارهٔ روشنایی‌ها، تیهار (گاهشماری ویکرم سموت نپال، هندوئیسم)
* ۱۸، ۱۹ و ۲۲ اکتبر: دیوالی (هندوئیسم)
* ۲۳ اکتبر: روز مول، باهاب (گاه‌شماری عبری)
* ۲۹ اکتبر: روز کوروش بزرگ (گاه‌شماری هجری خورشیدی)

### یادآوری‌های ماه

* ماه آگاهی از سندرم رت
* ماه آگاهی جهانی از نابینایی

## جستارهای وابسته

* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/اکتبر

## پیوند به بیرون

## منابع
# مترادف

فهرست کلمات مترادف نوشته‌شده به خط میخی بر روی لوحی ساخته‌شده با خاک رس در دوره امپراتوری نئو آشوری. ارجاع:K.۴۳۷۵ .
**هم‌معنا** (به انگلیسی: Synonym) یا **مترادف** یا **هم‌چم** عبارتی است که در یک زبان معنای دقیقاً برابر یا تقریباً برابری با واژه یا عبارت دیگری دارد. به واژگان مترادف، هم‌معنی و هم‌ردیف نیز گفته می‌شود و به عبارت دیگر توضیح دربارهٔ یک کلمه یا فراخوانی فهرستی از واژه‌های هم‌معنی است.

از نظر زبان‌شناسی واژگان مترادف معمولاً برای پرهیز از تکرار واژگان در جمله، استفاده شده و از منظر ادبی نیز بر زیبایی و غنای متن می‌افزایند.
واژهٔ وام گرفته شده از زبان‌های دیگر، اگر با واژهٔ موجود در زبان میزبان هم‌معنی باشد می‌تواند به عنوان مترادف آن به کار رود. مانند: **تغییر و دگرگونی**. در این صورت به علت ورود واژگان عربی در زبان فارسی می‌توان واژگان داخل شده را مترادف دانست. در برخی موارد نیز هردو واژهٔ مترادف وام گرفته شده هستند، مانند: **صولت و هیبت**. با این همه، واژگان مترادف الزاماً نیاز نیست از واژگان وام‌ گرفته شده باشند، مانند: **کُشنده و مرگبار**.
در زبان انگلیسی نیز واژه‌های car و automobile مترادف یکدیگر هستند.

## تاریخچه لغات مترادف در زبان فارسی

یکی از اولین کتبی که در زمینهٔ مترادفات زبان فارسی تألیف شده «فرهنگ مترادفات و اصطلاحات» محمدپادشاه صاحب فرهنگ آنندراج است.

نخستین گنج‌واژه (تزاروس(به انگلیسی: Thesaurus)) علمی فارسی به فارسی «فرهنگ بیان اندیشه‌ها» تألیف دکتر محسن صبا است که در سال ۱۳۶۶ منتشر شد. کتاب فرهنگ طیفی منتشر شده در سال ۱۳۷۸ به‌صورتی روشمندتر تهیه شد. (از همان منبع).

استفاده از کلمه تزاروس نخست در سال ۱۸۵۲ با انتشار کتاب «اصطلاحنامه لغات و عبارات انگلیسی» اثر پیترمارک روژه (۱۷۷۹–۱۸۶۹) آغاز شد. هدف این کتاب کمک به افرادی است که قصد یافتن اصطلاحات دقیق برای بیان اندیشه‌های خود دارند. تزاروس روژه در واقع نوعی رده‌بندی اصطلاحات است و ارزش آن در شیوه ارتباط دادن مفاهیم به یکدیگر است. از اوایل قرن بیستم با پیشرفت علم اطلاع‌رسانی اصطلاحنامه به‌عنوان ابزاری که می‌تواند اطلاعات مورد نیاز را در هر زمینه بازیابی کند، مورد توجه خاص قرار گرفت. در سال ۱۹۵۱، هانس پیتر لون تحت تأثیر روش تزاروس روژه تصمیم گرفت کلماتی را که از نظر مفهومی با یکدیگر مرتبط بودند، دسته‌بندی کند.

## پانویس

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Synonym». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در یک‌شنبه ۳۰ ژانویه ۲۰۱۱ برابر با ۱۰ بهمن ۱۳۸۹.
* تاریخ ادبیات در ایران، ذبیح‌الله صفا.

## پیوند به بیرون

* فرهنگ جامع واژگان مترادف و متضاد زبان فارسی
# کانگ یووی

| کانگ یووی Kang Youwei 康有為 |
| --- |
| کانگ یووی (حدود ۱۹۰۵) |
| زادهٔ | ۱۹ مارس ۱۸۵۸ نانهای، گوانگ‌دونگ، دودمان چینگ |
| درگذشت | ۳۱ مارس ۱۹۲۷ (۶۹ سال) چینگ‌دائو، شاندونگ، جمهوری چین |
| تحصیلات | *Jinshi* degree in the Imperial Examination |
| شناخته‌شده برای | Leader in the Gongche Shangshu movement Leader in the اصلاحات صدروزه |
| آثار برجسته | *اصلاحات در میجی* (日本明治變政考), و *اصلاحات در حکومت پتر کبیر* (俄大彼得變政記) |
| همسر(ها) | Zhang Yunzhu Liang Xujiao He Zhanli 4th wife Liao Dingzhen Zhang Guang |
| فرزندان | 15 children, including Kang Tongbi |
| خویشاوندان | Kang Youpu (brother) |

|  |
| --- |
|  |
| کانگ یووی |
| نویسه‌های چینی سنتی | 康有為 |
| نویسه‌های چینی ساده‌شده | 康有为 |
|

| رونویسی‌ها |
| --- |
| چینی استاندارد |
| پین‌یین | Kāng Yǒuwéi |
| وید جایلز | K'ang1 Yu3-wei2 |
| IPA | [kʰáŋ jòu.wěi] |
| زبان کانتونی معیار |
| ییل | Hōng Yáuh-wàih |
| IPA | [hɔ́ːŋ jɐ̬u.wɐ̏i] |
| جیوت‌پینگ | Hong1 Jau5-wai4 |

 |
|  |

**کانگ یووی** (انگلیسی: Kang Youwei؛ چینی: 康有為؛ کانتونی: *Hōng Yáuh-wàih*); (۱۹ مارس ۱۸۵۸ – ۳۱ مارس ۱۹۲۷) فیلسوف، روزنامه‌نگار، نویسنده، و سیاستمدار اهل جمهوری چین بود. او همچنین یک خطاط برجسته و متفکر برجسته سیاسی و اصلاح‌طلب در در اواخر دودمان چینگ بود.

کانگ یووی از طریق ارتباطاتش، به امپراتور جوان گوانگسو نزدیک شد و با جدیت او را به تبلیغ دوستان خود ترغیب کرد و به تبع آن رابطه بین امپراتور و مادر فرزندخوانده‌اش، ملکه قدرتمند تزی شیء را موجب شد. ایده‌های او الهام بخش یک جنبش اصلاحات بود. اگرچه وی پس از تأسیس جمهوری در چین، به دفاع از یک سلطنت مشروطه ادامه داد، اما نظریه سیاسی کانگ هرگز عملی نشد، زیرا مجبور شد به خاطر تلاش‌های مکررش برای ترور ملکه از چین بگریزد. او یک ناسیونالیست و انترناسیونالیست سرسخت چینی بود.

## جستارهای وابسته

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kang Youwei». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۰.

## پانویس

## پیوند به بیرون
# ۱۳۱۲ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۱۳ - **سده ۱۴** - سده ۱۵ |
| **دهه:** | ۱۲۸۰  ۱۲۹۰  ۱۳۰۰  ۱۳۱۰  ۱۳۲۰  ۱۳۳۰  ۱۳۴۰  |
| **سال:** | ۱۳۰۹ ۱۳۱۰ ۱۳۱۱ - **۱۳۱۲** - ۱۳۱۳ ۱۳۱۴ ۱۳۱۵ |

۱۳۱۲ در گاه‌شماری‌های دیگر| گاه‌شماری ایرانی | ۶۹۰–۶۹۱ |
| گاه‌شماری میلادی | ۱۳۱۲ *MCCCXII* |
| گاه‌شماری اتیوپیایی | ۱۳۰۴–۱۳۰۵ |
| گاه‌شماری ارمنی | ۷۶۱ ԹՎ ՉԿԱ |
| گاه‌شماری اسلامی | ۷۱۱–۷۱۲ |
| گاه‌شماری ایگبو | ۳۱۲–۳۱۳ |
| گاه‌شماری آشوری | ۶۰۶۲ |
| گاه‌شماری بربری | ۲۲۶۲ |
| گاه‌شماری بنگالی | ۷۱۹ |
| گاه‌شماری بهائی | −۵۳۲ – −۵۳۱ |
| گاه‌شماری بودایی | ۱۸۵۶ |
| گاه‌شماری بیزانسی | ۶۸۲۰–۶۸۲۱ |
| گاه‌شماری جوچه | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری چینی | 辛亥年 (فلز خوک) ۴۰۰۸ یا ۳۹۴۸     *— تا —* 壬子年 (آب موش) ۴۰۰۹ یا ۳۹۴۹ |
| گاه‌شماری خورشیدی تایلندی | ۱۸۵۵ |
| گاه‌شماری دیسکوردیان | ۲۴۷۸ |
| گاه‌شماری ژاپنی | Ōchō ۲ / Shōwa ۱ (正和元年) |
| گاه‌شماری ژولینی | ۱۳۱۲ *MCCCXII* |
| گاه‌شماری سنتی برمه‌ای | ۶۷۴ |
| گاه‌شماری عبری | ۵۰۷۲–۵۰۷۳ |
| گاه‌شماری قبطی | ۱۰۲۸–۱۰۲۹ |
| گاه‌شماری کره‌ای | ۳۶۴۵ |
| گاه‌شماری مینگو | ۶۰۰ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۶۰۰年 |
| گاه‌شماری هولوسن | ۱۱۳۱۲ |
| گاه‌شماری‌های هندو |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۱۳۶۸–۱۳۶۹ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۲۳۴–۱۲۳۵ |
|  - *کالی یوگا* | ۴۴۱۳–۴۴۱۴ |
| از تاریخ پیدایش رم | ۲۰۶۵ |
| سال سلطنت انگلیس | ۵ ادوارد ۲ – ۶ ادوارد ۲ |
| این جعبه: * نمایش
* بحث
* ویرایش
 |

**۱۳۱۲ (میلادی)** هزار و سیصد و دوازدهمین سال تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

## زادگان

* ۱۳ نوامبر - **ادوارد سوم**، پادشاه انگلستان (م. ۱۳۷۷)

## درگذشتگان

‎
# موردنت

**موردنت** (به انگلیسی: mordent) از مصدر «Mordere» در زبان ایتالیایی، یا **گَزِش** در موسیقی به عنوان نت زینت استفاده می‌شود.

## چگونگی

**گزش** در موسیقی به عنوان نت زینت استفاده می‌شود. هدف استفاده از گزش اشاره سریع به یک نت دیگر و سپس برگشت به نت اصلی می‌باشد.

نحوه قرارگیری گزش بر روی نت به دو صورت می‌باشد:

1. اشاره سریع به نت بالاتر و برگشت
2. اشاره سریع به نت پایین و برگشت

## انواع گزش

گزش بر دو گونه است:

1. گزش به سوی بالا
2. گزش وارونه

اگر نت دارای علامت ♭ یا ♯ باشد به معنای آن است که نتی که می‌خواهیم با گزش اجرا کنیم بمل یا دیز است.

## منابع

* امیرانی، فرزاد. *تمرین‌ها و قطعه‌های ساده تکنوازی گیتار پاپ*. فرزاد امیرانی. شابک ۹۶۴-۰۶-۰۶۴۴-۸.
# سه‌شنبه

|  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- |
| **هفته** | ژوئیه | تیر | صفر |
| شنبه | ۱۱ | ۲۰ | ۲۵ |
| یکشنبه | ۱۲ | ۲۱ | ۲۶ |
| دوشنبه | ۱۳ | ۲۲ | ۲۷ |
| سه‌شنبه | ۱۴ | ۲۳ | ۲۸ |
| چهارشنبه | ۱۵ | ۲۴ | ۲۹ |
| پنجشنبه | ۱۶ | ۲۵ | ۳۰ |
| جمعه | ۱۷ | ۲۶ | ۱ |
|  |

**سه‌شنبه** چهارمین روز هفته در گاهشماری خورشیدی و همچنین دومین روز هفته در تقویم میلادی است.

ایزد ورهرام نگهبان این روز در فرهنگ ایران است. نام این روز در میان سغدیان و مانوی‌ها از به هم پیوستن دو واژه Wanxan و jmnw ساخته شده‌است. بخش نخست نام سغدی سیاره بهرام و بخش دوم همان واژه روز در زبان فارسی است؛ بنابراین نام سه‌شنبه در ایران باستان Wanxan jmnw و برگردان این نام به فارسی، بهرام روز است.

## جستارهای وابسته

* شنبه
* یکشنبه
* دوشنبه
* سه شنبه
* چهارشنبه
* پنجشنبه
* جمعه

## منابع
# ۲۶۸ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۲ - **سده ۳** - سده ۴ |
| **دهه:** | ۲۳۰  ۲۴۰  ۲۵۰  ۲۶۰  ۲۷۰  ۲۸۰  ۲۹۰  |
| **سال:** | ۲۶۵ ۲۶۶ ۲۶۷ - **۲۶۸** - ۲۶۹ ۲۷۰ ۲۷۱ |

۲۶۸ در گاه‌شماری‌های دیگر| گاه‌شماری ایرانی | ۳۵۴ پیش از هجرت – ۳۵۳ پیش از هجرت |
| گاه‌شماری میلادی | ۲۶۸ *CCLXVIII* |
| گاه‌شماری اتیوپیایی | ۲۶۰–۲۶۱ |
| گاه‌شماری ارمنی | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری اسلامی | ۳۶۵ پیش از هجرت – ۳۶۴ پیش از هجرت |
| گاه‌شماری ایگبو | −۷۳۲ – −۷۳۱ |
| گاه‌شماری آشوری | ۵۰۱۸ |
| گاه‌شماری بربری | ۱۲۱۸ |
| گاه‌شماری بنگالی | −۳۲۵ |
| گاه‌شماری بهائی | −۱۵۷۶ – −۱۵۷۵ |
| گاه‌شماری بودایی | ۸۱۲ |
| گاه‌شماری بیزانسی | ۵۷۷۶–۵۷۷۷ |
| گاه‌شماری جوچه | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری چینی | 丁亥年 (آتش خوک) ۲۹۶۴ یا ۲۹۰۴     *— تا —* 戊子年 (زمین موش) ۲۹۶۵ یا ۲۹۰۵ |
| گاه‌شماری خورشیدی تایلندی | ۸۱۱ |
| گاه‌شماری دیسکوردیان | ۱۴۳۴ |
| گاه‌شماری ژاپنی | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری ژولینی | ۲۶۸ *CCLXVIII* |
| گاه‌شماری سنتی برمه‌ای | −۳۷۰ |
| گاه‌شماری عبری | ۴۰۲۸–۴۰۲۹ |
| گاه‌شماری قبطی | −۱۶ – −۱۵ |
| گاه‌شماری کره‌ای | ۲۶۰۱ |
| گاه‌شماری مینگو | ۱۶۴۴ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۱۶۴۴年 |
| گاه‌شماری هولوسن | ۱۰۲۶۸ |
| گاه‌شماری‌های هندو |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۳۲۴–۳۲۵ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۹۰–۱۹۱ |
|  - *کالی یوگا* | ۳۳۶۹–۳۳۷۰ |
| از تاریخ پیدایش رم | ۱۰۲۱ |
| سال سلطنت انگلیس | *نامعلوم* |
| این جعبه: * نمایش
* بحث
* ویرایش
 |

**۲۶۸ (میلادی)** دویست و شصت و هشتمین سال تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

### بر اساس مکان

#### امپراتوری روم

* گالینوس با همراهی اورلیان طی نبرد نایسوس موفق به شکست گوت‌ها می‌شود.
* گالینوس به دست سربازانش در زمان محاصرهٔ مدیولانوم (میلان امروزی) کشته می‌شود.
* کلودیوس دوم امپراتور روم می‌شود.
* مارکوس اورلیوس کلودیوس، که ممکن است گالینوس را به قتل رسانده باشد، امپراتور جدید روم می‌شود و با نام کلودیوس دوم سلطنت خواهد کرد.
* کلودیوس دوم از سنا درخواست می‌کند که جان خانواده و حامیان سیاسی گالینوس را نجات دهد. امپراتور گالینوس به مقام الوهیت رسیده و در مقبره خانوادگی در جاده آپیا دفن می‌شود.
* آلامانی‌ها در شمال رودخانه پو به ایتالیا حمله کردند.
* ویزیگوت‌ها ابتدا به عنوان مردمانی متمایز ظاهر می‌شوند.
* نوامبر - نبرد دریاچه بناکوس: یک ارتش رومی (۳۵۰۰۰ نفر) تحت فرمان امپراتور کلودیوس دوم، قبایل آلمانی آلامانی را در امتداد سواحل دریاچه گاردا شکست می‌دهد.

#### اروپا

* ویکتورینوس پس از قتل اسلافش، توسط لژیون‌ها در آگوستا تروروروم (تریر) به عنوان امپراتور امپراتوری گالی اعلام شد. او توسط استان‌های گال و بریتانیا به رسمیت شناخته شد، اما ممکن است هیسپانیا دوباره به امپراتوری روم ملحق شده باشد.

### بر اساس موضوع

#### دین

* ۲۶ دسامبر - پاپ دیونیسیوس پس از ۹ سال سلطنت در رم درگذشت.و فلیکس اول جانشین او می‌شود.

## زادگان

## درگذشتگان

* ۲۶ دسامبر - دیونیسیوس، پاپ کلیسای کاتولیک روم
* اورئولوس، غاصب رومی
* گالینوس، امپراتور روم

* لائلیانوس، غاصب رومی
* مارکوس اورلیوس ماریوس، امپراتور روم (گل)
* پوستوموس، امپراتور روم امپراتوری گالی

‎

## منابع
# اقیانوس منجمد جنوبی

حدود اقیانوس منجمد جنوبی
**اقیانوس منجمد جنوبی** یا **اقیانوس جنوبگان** یا **اقیانوس یخ‌بسته جنوبی** جنوبی‌ترین اقیانوس زمین است. این اقیانوس که حول قطب جنوب قرار دارد با اقیانوس‌های آرام و اطلس و اقیانوس هند همجوار است.همچنین چهارمین اقیانوس جهان از نظر بزرگی است.

## موقعیت جغرافیایی

از مهم‌ترین دریاهای اطراف این اقیانوس راس، آموندسن، دریای ودل، دیویس و دریای بلینگسهاوزن را می‌توان نام برد. مقامات استرالیایی همواره حد این اقیانوس را مرزهای جنوبی جزیره استرالیا دانسته و عقیده دارند اقیانوس منجمد جنوبی هم‌مرز با استرالیا است.

## آب و هوا

اقیانوس منجمد جنوبی به‌علت نزدیکی با قطب جنوب و قارهٔ جنوبگان بسیار سرد است. بسیاری از مناطق این اقیانوس یخ‌ بسته است و دارای تعداد زیادی کوه یخی می باشد که با توجه به پدیدهٔ گرم شدن زمین از تعداد آنها کم می‌شود. دمای آب معمولاً میان منفی ۲ تا ۱۰ درجهٔ سلسیوس است. عمق آب در اقیانوس منجمد جنوبی نیز میان ۴٬۰۰۰ تا ۵٬۰۰۰ متر است. این اقیانوس سردترین اقیانوس جهان است.

## حیات جانوری

در آب‌های اقیانوس منجمد جنوبی حیواناتی مانند نهنگ، پنگوئن، ماهی مرکب و خوک دریایی زندگی می‌کنند. در اقیانوس منجمد جنوبی بر اثر تأثیرات جوی ناشی از شکاف لایه اوزون میزان زیادی اشعه فرابنفش وجود دارد که توسط فیتوپلانکتونها جذب و به برخی حیوانات مانند ماهی‌ها منتقل شده است. این انتقال موجب تغییر در دی‌ان‌ای ماهی‌ها شده است.

## منابع

* "DChart - Ocean, climate and weather data" (in انگلیسی). Archived from the original on 11 فوریه 2006. Retrieved 16 اوت 2011.`{{cite web}}`: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
* "The New Fifth Ocean" (in انگلیسی). Archived from the original on 26 ژانویه 2012. Retrieved 16 اوت 2011.`{{cite web}}`: نگهداری یادکرد:زبان ناشناخته (رده)
# ۱۶۷۷ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۱۶ - **سده ۱۷** - سده ۱۸ |
| **دهه:** | ۱۶۴۰  ۱۶۵۰  ۱۶۶۰  ۱۶۷۰  ۱۶۸۰  ۱۶۹۰  ۱۷۰۰  |
| **سال:** | ۱۶۷۴ ۱۶۷۵ ۱۶۷۶ - **۱۶۷۷** - ۱۶۷۸ ۱۶۷۹ ۱۶۸۰ |

۱۶۷۷ در گاه‌شماری‌های دیگر| گاه‌شماری ایرانی | ۱۰۵۵–۱۰۵۶ |
| گاه‌شماری میلادی | ۱۶۷۷ *MDCLXXVII* |
| گاه‌شماری اتیوپیایی | ۱۶۶۹–۱۶۷۰ |
| گاه‌شماری ارمنی | ۱۱۲۶ ԹՎ ՌՃԻԶ |
| گاه‌شماری اسلامی | ۱۰۸۷–۱۰۸۸ |
| گاه‌شماری ایگبو | ۶۷۷–۶۷۸ |
| گاه‌شماری آشوری | ۶۴۲۷ |
| گاه‌شماری بربری | ۲۶۲۷ |
| گاه‌شماری بنگالی | ۱۰۸۴ |
| گاه‌شماری بهائی | −۱۶۷ – −۱۶۶ |
| گاه‌شماری بودایی | ۲۲۲۱ |
| گاه‌شماری بیزانسی | ۷۱۸۵–۷۱۸۶ |
| گاه‌شماری جوچه | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری چینی | 丙辰年 (آتش اژدها) ۴۳۷۳ یا ۴۳۱۳     *— تا —* 丁巳年 (آتش مار) ۴۳۷۴ یا ۴۳۱۴ |
| گاه‌شماری خورشیدی تایلندی | ۲۲۲۰ |
| گاه‌شماری دیسکوردیان | ۲۸۴۳ |
| گاه‌شماری ژاپنی | Enpō ۵ (延宝５年) |
| گاه‌شماری ژولینی | میلادی منهای ۱۰ روز |
| گاه‌شماری سنتی برمه‌ای | ۱۰۳۹ |
| گاه‌شماری عبری | ۵۴۳۷–۵۴۳۸ |
| گاه‌شماری قبطی | ۱۳۹۳–۱۳۹۴ |
| گاه‌شماری کره‌ای | ۴۰۱۰ |
| گاه‌شماری مینگو | ۲۳۵ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۲۳۵年 |
| گاه‌شماری هولوسن | ۱۱۶۷۷ |
| گاه‌شماری‌های هندو |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۱۷۳۳–۱۷۳۴ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۵۹۹–۱۶۰۰ |
|  - *کالی یوگا* | ۴۷۷۸–۴۷۷۹ |
| از تاریخ پیدایش رم | ۲۴۳۰ |
| سال سلطنت انگلیس | ۲۸ چارلز ۲ – ۲۹ چارلز ۲ |
| این جعبه: * نمایش
* بحث
* ویرایش
 |

**۱۶۷۷ (میلادی)** هزار و ششصد و هفتاد و هفتمین سال تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

## زادگان

* ۸ فوریه – ژاک کاسینی، ستاره‌شناس فرانسوی (د. ۱۷۵۶)

## درگذشتگان

* 21 فوریه - باروخ اسپینوزا : فیلسوف هلندی.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «1677». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۵.

‎
# ماتیا گوبتس

| ماتیا گوبتس |
| --- |
|  |
| نام هنگام تولد | Ambroz Gubec |
| زادهٔ | ح. 1548 |
| درگذشت | ۱۵ فوریهٔ ۱۵۷۳ (۲۵ سال) زاگرب |
| ملیت | امپراتوری مقدس روم |
| پیشه | [[]] |
| شناخته‌شده برای | شورش دهقانی کروآت–اسلوون |

مجسمه ماتیا گوبِتس در بنای یادبود بزرگ شورش دهقانی ۱۵۷۳ در گورنیا استوبیتسا، ساخته‌شده در سال ۱۹۷۳ توسط آنتون آئوگوستینچیچ، مجسمه‌ساز برجسته کرواتی
**ماتیا گوبِتس** (کرواتی: [mǎtija gǔ:bets]; ح. ۱۵۴۸ – ۱۵ فوریه ۱۵۷۳)، که با نام **آمبروز گوبِتس** (یا *گوبِتس*) نیز شناخته می‌شود، یک انقلابی کرواتی و رهبر شورش دهقانی کروآت–اسلوون سال ۱۵۷۳ بود. او عضوی از دادگاه سه‌نفره‌ای بود که بر شورشیان حکومت می‌کرد.

## زندگی‌نامه

نام *ماتیا* برای نخستین بار در اثر مورخ مجاری میکلوش ایستوانفی در سال ۱۶۲۲ ظاهر می‌شود. احتمالاً ایستوانفی این نام را به یاد پادشاه ماتیاش خوب به او نسبت داده است، و بعدها این دو، و پادشاه دهقانان، گیورگی دوژا (رهبر شورش دهقانی مجارستان در سال ۱۵۱۴)، در سنت‌های عامیانه با هم درآمیختند.

پیش از شورش، گوبِتس رعیتی در ملک زمین‌دار فِرِنتس تاهی بود. هنگامی که شورش آغاز شد، دهقانان او را به عنوان یکی از رهبران برگزیدند و او به خاطر ویژگی‌های شخصی‌اش شهرت یافت و تأثیرگذارترین رهبر قیام شد. در دوران کوتاه رهبری‌اش، توانایی خود را به عنوان یک مدیر کارآمد و رهبری الهام‌بخش نشان داد که بعدها افسانه‌ای از او ساخت. او لقب *گوبِتس بیگ* را به دست آورد.

ماتیا گوبِتس ارتش دهقانی کم‌سلاح را در آخرین نبردشان در نبرد استوبیچکو پولیه در ۹ فوریه ۱۵۷۳ رهبری کرد؛ در برابر ارتش اشراف به فرماندهی اسقف حاکم یوراج دراشکوویچ. پیش از نبرد، سخنرانی کرد و کوشید مردان را متقاعد سازد که تنها پیروزی می‌تواند آزادی را برایشان به ارمغان بیاورد، در حالی که شکست رنج بیشتری به همراه خواهد داشت. پس از شکست، دستگیر شد و به زاگرب برده شد. در ۱۵ فوریه، به دستور مستقیم اسقف دراشکوویچ، به صورت علنی شکنجه شد؛ تاجی از آهن گداخته بر سرش گذاشتند، با خواری در خیابان‌های شهر کشانده شد، با انبرهای آهن گداخته نیشگون گرفته شد و سرانجام مثله شد.

## جستارهای وابسته

* پادشاه خفته در کوه

## منابع

## پیوند به بیرون

الگو:کشاورز-خرد
# ۱۷۷۸ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۱۷ - **سده ۱۸** - سده ۱۹ |
| **دهه:** | ۱۷۴۰  ۱۷۵۰  ۱۷۶۰  ۱۷۷۰  ۱۷۸۰  ۱۷۹۰  ۱۸۰۰  |
| **سال:** | ۱۷۷۵ ۱۷۷۶ ۱۷۷۷ - **۱۷۷۸** - ۱۷۷۹ ۱۷۸۰ ۱۷۸۱ |

۱۷۷۸ در گاه‌شماری‌های دیگر| گاه‌شماری ایرانی | ۱۱۵۶–۱۱۵۷ |
| گاه‌شماری میلادی | ۱۷۷۸ *MDCCLXXVIII* |
| گاه‌شماری اتیوپیایی | ۱۷۷۰–۱۷۷۱ |
| گاه‌شماری ارمنی | ۱۲۲۷ ԹՎ ՌՄԻԷ |
| گاه‌شماری اسلامی | ۱۱۹۱–۱۱۹۲ |
| گاه‌شماری ایگبو | ۷۷۸–۷۷۹ |
| گاه‌شماری آشوری | ۶۵۲۸ |
| گاه‌شماری بربری | ۲۷۲۸ |
| گاه‌شماری بنگالی | ۱۱۸۵ |
| گاه‌شماری بهائی | −۶۶ – −۶۵ |
| گاه‌شماری بودایی | ۲۳۲۲ |
| گاه‌شماری بیزانسی | ۷۲۸۶–۷۲۸۷ |
| گاه‌شماری جوچه | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری چینی | 丁酉年 (آتش خروس) ۴۴۷۴ یا ۴۴۱۴     *— تا —* 戊戌年 (زمین سگ) ۴۴۷۵ یا ۴۴۱۵ |
| گاه‌شماری خورشیدی تایلندی | ۲۳۲۱ |
| گاه‌شماری دیسکوردیان | ۲۹۴۴ |
| گاه‌شماری ژاپنی | An'ei ۷ (安永７年) |
| گاه‌شماری ژولینی | میلادی منهای ۱۱ روز |
| گاه‌شماری سنتی برمه‌ای | ۱۱۴۰ |
| گاه‌شماری عبری | ۵۵۳۸–۵۵۳۹ |
| گاه‌شماری قبطی | ۱۴۹۴–۱۴۹۵ |
| گاه‌شماری کره‌ای | ۴۱۱۱ |
| گاه‌شماری مینگو | ۱۳۴ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۱۳۴年 |
| گاه‌شماری هولوسن | ۱۱۷۷۸ |
| گاه‌شماری‌های هندو |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۱۸۳۴–۱۸۳۵ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۷۰۰–۱۷۰۱ |
|  - *کالی یوگا* | ۴۸۷۹–۴۸۸۰ |
| از تاریخ پیدایش رم | ۲۵۳۱ |
| سال سلطنت بریتانیا | ۱۸ جرج ۳ – ۱۹ جرج ۳ |
| این جعبه: * نمایش
* بحث
* ویرایش
 |

**۱۷۷۸ (میلادی)** هزار و هفتصد و هفتاد و هشتمین سال تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

## زادگان

* ۱۴ فوریه – فرناندو سور، گیتاریست و آهنگساز اسپانیایی (د. ۱۸۳۹)
* ۱۳ اکتبر – ویلیام مارکس، سیاست‌مدار آمریکایی (د. ۱۸۵۸)
* ۶ دسامبر – ژوزف لویی گیلوساک، فیزیک‌دان، شیمی‌دان، سیاست‌مدار، و مهندس فرانسوی (د. ۱۸۵۰)
* ۱۸ دسامبر – جوزف گریمالدی، بازیگر بریتانیایی (د. ۱۸۳۷)

## درگذشتگان

* ۱۰ ژانویه – کارل لینه، پایه‌گذار نظام امروزی طبقه‌بندی گیاهان و جانوران (ز. ۱۷۰۷)
* ۲۰ فوریه – لائورا باسی، فیزیک‌دان ایتالیایی (ز. ۱۷۱۱)
* ۵ مارس – توماس آرنی، آهنگساز بریتانیایی (ز. ۱۷۱۰)
* ۳۰ مه – ولتر، فیلسوف و نویسنده فرانسوی عصر روشنگری (ز. ۱۶۹۴)

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «1778». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۵.

‎
# بوگ ژارگال

بوگ ژارگال|  |
| نویسنده(ها) | ویکتور هوگو |
| کشور | فرانسه |
| زبان | فرانسوی، اسپانیایی(حداقل) |
| ناشر | پیر-ژول اتزل |
| تاریخ نشر | ۱۸۲۶ |
| انتشار به انگلیسی | ۱۸۳۳ |
| گونه رسانه | چاپی |
| شمار صفحات | ۲۱۱ |

**بوگ ژارگال** (به فرانسوی: Bug-Jargal) (به معنی: پادشاه برده) نام رمانی عاشقانه است اثر نویسنده فرانسوی، ویکتور هوگو که برای اولین بار در سال ۱۸۲۶ در فرانسه منتشرشد. این اثر دومین رمان ویکتور هوگو، یک نسخه بازسازی شده از یک داستان کوتاه به همین نام است که در مجله Le Conservateur littéraire سال ۱۸۲۰ منتشر شده و روایت دوستی بین یک برده آفریقایی و یک افسر نظامی فرانسوی به نام لئوپولد دوآورنی در سال‌های پرآشوب انقلاب هائیتی است.

## ترجمه به فارسی

* عنوان: *بوگ ژارگال*؛ ترجمه شهلا انسانی. (تهران: انتشارات اک‍ب‍ات‍ان، ۱۳۶۷و انتشارات سمیر، ۱۳۹۸)

## منابع
# دهه ۱۸۰۰ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۱۷ - **سده ۱۸** - سده ۱۹ |
| **دهه:** | ۱۷۷۰  ۱۷۸۰  ۱۷۹۰  ۱۸۰۰  ۱۸۱۰  ۱۸۲۰  ۱۸۳۰  |
| **سال:** | ۱۷۹۷ ۱۷۹۸ ۱۷۹۹ - **۱۸۰۰** - ۱۸۰۱ ۱۸۰۲ ۱۸۰۳ |

**دهه ۱۸۰۰ (میلادی)** صد و هشتادمین دهه تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

## زادگان

## درگذشتگان

‎