# قبقاب

کلمپن از هلند
**قبقاب** یا **کلاگ** (به انگلیسی: Clog) نوعی پاپوش است که دارای کفی ضخیم و سفت، معمولاً از جنس چوب است، اگرچه در انگلیسی آمریکایی، به کفش‌هایی با کفی سفت از مواد دیگر نیز کلاگ گفته می‌شود.

کفش‌های چوبی سنتی همچنان به عنوان پوشاک محافظ در کشاورزی و برخی کارخانه‌ها و معادن مورد استفاده قرار می‌گیرند. اگرچه گاهی اوقات این کفش‌ها با تصویر منفی کفش‌های ارزان و فولکلوریک کشاورزان و طبقه کارگر همراه است، اما امروزه برخی از انواع آن مانند *تراسکور* سوئدی یا *گتا* ژاپنی به عنوان پوشاک مُد در نظر گرفته می‌شوند.

کفش‌های چوبی همچنین در چندین سبک مختلف رقص کلاگ استفاده می‌شوند که در آن، صدای تولید شده توسط برخورد آن‌ها با زمین یک ویژگی مهم است. رقص کلاگ یکی از ریشه‌های اصلی رقص تپ است، اما در کفش‌های تپ، قطعات فلزی (تپ‌ها) آزاد هستند تا به یکدیگر برخورد کرده و صدایی متفاوت از کفش‌های چوبی تولید کنند. بسیاری از برندهای مدرن کفش‌های چوبی تولید می‌کنند که مشهورترین آن‌ها شرکت آمریکایی کروکس است.

## گونه‌شناسی

کفش‌های چوبی انگلیسی از نوع کفی چوبی
نوعی کفش چوبی روپوش (پاتن) با کفش چرمی زیرین (آلمانی)، بازسازی از قرون وسطی
*دیکشنری انگلیسی آکسفورد* کلاگ را به عنوان «تکه‌ای ضخیم از چوب» و بعداً به عنوان «روپوش کفش با کفی چوبی» و «کفشی با کفی چوبی ضخیم» تعریف می‌کند.

ترور اوون، سازنده سنتی کفش چوبی ولزی، سه نوع اصلی کلاگ را شناسایی کرده است: رویه چوبی، کفی چوبی و روپوش کفش.

* **کفش‌های چوبی با رویه چوبی**: با خالی کردن یک تکه چوب جامد برای ساخت رویه و کفی یکپارچه ساخته می‌شوند. دو نوع اصلی آن قابل مشاهده است:
	+ کفش‌های چوبی تمام‌پا: که در آن رویه چوبی تمام پا را تا نزدیک مچ می‌پوشاند، مانند کلمپن هلندی. این نوع به «کفش‌های چوبی» نیز معروف است. کفش‌های چوبی تمام‌پا می‌توانند بدون نیاز به تقویت‌کننده‌های اضافی، محافظت کافی را برای استفاده به عنوان چکمه ایمنی فراهم کنند.
	+ کفش‌های چوبی نیمه‌باز: که در آن رویه چوبی روی انگشتان پا یا کمی جلوتر را می‌پوشاند، مانند سابوهای بلژیکی. طرح کلی رویه شبیه به کفش‌های رسمی زنانه (court shoe) است. کفش‌های چوبی نیمه‌باز ممکن است دارای پوشش یا بندهای اضافی از نوعی پارچه یا چرم باشند.
* **کفش‌های چوبی با کفی چوبی**: تنها کفی آن‌ها از چوب ساخته شده است. این نوع کفش‌ها با رویه‌های مختلفی عرضه می‌شوند:
	+ رویه‌های کامل ساخته شده از چرم یا مواد مشابه، مانند کلاگ‌های انگلیسی. برای محافظت بیشتر، ممکن است دارای پنجه‌های فولادی و/یا قطعات تقویت‌کننده فولادی در زیر کفی باشند.
	+ رویه‌های باز از نوع صندل. به عنوان مثال، گتای ژاپنی.
	+ سبک‌های دارای گیره انگشتی. به عنوان مثال، پادوکای هندی.
* **روپوش کفش**: کفی‌های چوبی با بندهایی هستند که برای پوشیدن روی کفش‌های دیگر جهت محافظت طراحی شده‌اند و معمولاً با نام پاتن شناخته می‌شوند. کلاگ‌های سبک پاتن دیگر استفاده نمی‌شوند. با این حال، نوع مشتق شده از آن یعنی گالش در سراسر جهان رایج است.

این تقسیم‌بندی‌ها قطعی نیستند: برخی روپوش‌های کفش بیشتر شبیه کفش‌های چوبی تمام‌پا هستند، مانند *آلبارکا* اسپانیایی، در حالی که برخی دیگر از کفش‌های چوبی با کفی چوبی، لباس را مانند روپوش‌های کفش بالا نگه داشته و از آن محافظت می‌کنند، مانند گتای ژاپنی.

نوع رویه، نحوه پوشیدن کفش چوبی را تعیین می‌کند. کفش‌های چوبی تمام‌پا باید کاملاً اندازه باشند و می‌توان با جمع کردن انگشتان پا آن‌ها را محکم نگه داشت. در مقابل، کفش‌های چوبی با کفی چوبی توسط بند یا سگک روی لبه کفش بسته می‌شوند و بنابراین انگشتان پا مانند کفش‌های معمولی آزاد هستند. کفش‌های چوبی نیمه‌باز ممکن است مانند کفش‌های تمام‌پا محکم شوند یا دارای یک بند اضافی روی پا باشند. برخی از انواع صندل، به ویژه سبک‌های گیره انگشتی، بیشتر شبیه «دمپایی لاانگشتی» پوشیده می‌شوند و به گرفتن بین انگشت شست و انگشت کناری متکی هستند.

## خم شدن پا

از آنجایی که کفش‌های چوبی عمدتاً از چوب ساخته شده‌اند، نمی‌توانند مانند کفش‌های نرم‌تر در قسمت سینه پا خم شوند. برای اینکه پا بتواند به جلو بغلتد، اکثر کفش‌های چوبی دارای قسمت پایینی پنجه‌ای هستند که به سمت بالا خم شده است و به آن «انحنا» (cast) می‌گویند. برخی از سبک‌های کفش چوبی دارای «پایه» (feet) هستند، مانند *آلبارکا* اسپانیایی. در این حالت، کفش حول لبه جلویی پایه‌های جلویی می‌چرخد. برخی از کفش‌های چوبی ژاپنی و هندی دارای «دندانه» یا پایه‌های بسیار بلندی هستند که به کفی متصل شده‌اند. در این مدل، کفش می‌تواند حول لبه جلویی دندانه جلویی بچرخد در حالی که فرد به جلو قدم برمی‌دارد. برخی از پاتن‌های قرون وسطایی دو تکه بودند: از پاشنه تا سینه پا و از سینه پا تا انگشتان. یک نوار چرمی این دو تکه را به هم متصل می‌کرد و یک لولا تشکیل می‌داد که به کفش بالایی اجازه خم شدن می‌داد. کلمپن‌ها ممکن است دارای یک «فضای خالی» (ease) باشند که به دقت در اطراف پا تعبیه شده و به پا اجازه می‌دهد خم شود و پاشنه در داخل کفش بلند شده یا از آن خارج شود. جوراب‌های پشمی ضخیم و فنری، انعطاف‌پذیری لازم را در تناسب کفش فراهم می‌کنند.

* به نظر می‌رسد این گاوچران جوراب‌های پشمی ضخیم سفید و کفش‌های چرمی زیر روپوش‌های چوبی خود پوشیده است که دارای فضای خالی هستند.
* در اینجا، بخش عقبی رویه از چرم کشسان است و کفش با استفاده از انحنای پنجه می‌چرخد.
* آلبارکاها سه پایه دارند.
* برخی از کفش‌های چوبی حول پایه‌های جلویی کفش که زیر سینه پا قرار دارند، می‌چرخند.
* گتا حول دندانه جلویی می‌چرخد که باید زیر سینه پا قرار گیرد.
* گتای تنگو فقط یک دندانه دارد.
* این پاتن‌های چوبی در قسمت سینه پا لولا دارند.

## تاریخچه

کفش‌های چوبی در نقاشی مربوط به دهه ۱۴۰۰ میلادی
در این نقاشی از سال ۱۸۸۳ اثر فریتس فون اوده که در شهر هلندی زاندفورت کشیده شده است، کفش‌های چوبی به عنوان پوشش پای عادی اهالی شهر در قرن نوزدهم نشان داده شده است.
استفاده و رواج کفش‌های چوبی در دوران پیشاتاریخ و باستان به دلیل ابهام در سوابق باقی‌مانده و دشواری در حفظ و شناسایی بقایای آن، نامشخص است. همچنین کفش‌های چوبی استفاده شده، معمولاً به عنوان هیزم بازیافت می‌شدند.

ظاهراً برخی از یونانیان باستان کفش‌هایی به نام *کروپزای* (κρούπεζαι) از جنس چوب می‌پوشیدند. این کفش‌ها نزد رومیان با نام *اسکولپونائه* ((به لاتین: sculponeae)) شناخته می‌شدند. هم یونانیان و هم رومیان با اتصال بندهای چرمی به کفی‌های چوبی به روش‌های مختلف، صندل می‌ساختند.

چینیان باستان حداقل از زمان دودمان هان کفش‌های چوبی به نام *جی* (屐) می‌پوشیدند؛ در آن زمان نوعی از آن که با روبان‌ها و طرح‌های رنگارنگ تزئین شده بود، توسط زنان در روز عروسی‌شان استفاده می‌شد. در دوران دودمان جین، سبکی متفاوت تمام کفش را از یک تکه چوب می‌تراشید و پس از دودمان تانگ، چینیان جنوبی «کلاگ‌های چکمه‌ای» (*xuējī*) می‌پوشیدند. همچنین در ژاپن و کره، کفش‌های چوبی به نام‌های *گتا* (下駄) و *ناماک신* (나막신) وجود دارد.

قدیمی‌ترین کفش چوبی که تاکنون در اروپا کشف شده، در آمستردام و روتردام در هلند یافت شده است. این کفش‌ها به حدود سال‌های ۱۲۳۰ و ۱۲۸۰ میلادی بازمی‌گردند و شباهت زیادی به کفش‌های چوبی‌ای دارند که هنوز در این منطقه پوشیده می‌شوند. تقریباً در همین دوره، پاتن‌های چوبی به عنوان روپوش کفش برای محافظت از جوراب و کفش‌های داخلی هنگام راه رفتن در بیرون، به ویژه در هوای نامساعد، استفاده می‌شدند. سپس برخی کفش‌ها شروع به ادغام مستقیم سکوی چوبی در کفی خود کردند، مانند *چوپین*‌های ونیزی.

## ساخت

از آنجایی که کفش‌های چوبی محصولی دست‌ساز بودند، شکل و فرایند تولید آن‌ها تنوع محلی و منطقه‌ای زیادی در سبک داشت. در آغاز قرن بیستم، کفش‌های چوبی ماشینی معرفی شدند. پس از جنگ جهانی دوم، به ویژه، کفش‌های چوبی کمیاب شدند و جای خود را به کفش‌های تمام‌چرم و مصنوعی شیک‌تر دادند. در حال حاضر، تنها کفش‌های چوبی معروف به کلاگ‌های سوئدی (کفی چوبی و رویه چرمی) هنوز به عنوان یک آیتم مد روز، اغلب به صورت چکمه‌های پاشنه‌بلند زنانه، دیده می‌شوند. با این وجود، کفش‌های چوبی سنتی به دلیل کاربرد عملی‌شان هنوز در چندین منطقه در اروپا و در برخی مشاغل محبوب هستند. برخی از تنوع‌های محلی تاریخی اخیراً با مدل‌های یکسان ملی جایگزین شده‌اند.

اطلاعات بیشتر در مورد روش‌های مختلف ساخت را می‌توان از گالری زیر به دست آورد.

## نگارخانه

در زیر، نمونه‌های معمول کفش‌های چوبی از کشورهایی که در آن‌ها یافت می‌شوند، ارائه شده است. مانند بسیاری از اقلام بومی، مرزهای تولید و استفاده منطقه‌ای است و بنابراین همیشه دقیقاً با مرزهای کشورهای مدرن مطابقت ندارد؛ بنابراین، در برخی کشورها دو یا چند نوع مختلف یافت می‌شود. همچنین ممکن است یک نوع در کشورهای هم‌مرز نیز وجود داشته باشد. به عنوان مثال، کلاگ‌های دانمارکی، آلمانی، هلندی، بلژیکی و شمال غربی فرانسه بسیار شبیه به هم هستند. پیوندها دسترسی به صفحاتی را فراهم می‌کنند که به انواع مختلف کلاگ، طراحی، منشأ و ساخت آن‌ها می‌پردازند.

### کفش‌های چوبی سنتی اروپایی

* سابوی بلژیکی از بلژیک
* ترسکو (Træsko) از دانمارک
* سابو از فرانسه
* هلتزشوه (Holzschuh) از آلمان
* کفش‌های چوبی سواحل دریای شمال در حال موج‌سواری؛ این کفش‌ها ضدآب هستند.
* این مدل‌های چوپین ونیزی متعلق به سال‌های ۱۵۰۰ تا ۱۶۰۰ در موزه کورر ونیز به نمایش گذاشته شده‌اند.
* زوکولو (Zoccolo) از ایتالیا
* کلومپس (Klumpės) از لیتوانی
* کلمپن از هلند
* تامانکو (Tamanco) از پرتغال
* مادرنیاس‌های آستوریایی از اسپانیا
* آلبارکای کانتابریایی از اسپانیا
* تراسکور از سوئد
* زوگلی از سوئیس
* کلاگ انگلیسی از بریتانیا
* *زوکاس* گالیسیایی

### کفش‌های چوبی سنتی آسیایی

* چکمه‌های تای-پینگ از چین
* *جی* از چین
* پادوکا از هند
* باکیاک (Bakiak) از اندونزی
* گتا از ژاپن
* اوکوبو از ژاپن
* ناماک신 از کره
* ترومپاه از مالزی
* باکیا از فیلیپین
* نعلین از ترکیه

## کلاگ‌های مد روز

کلاگ صندل پلتفرم، با کفی چوب‌پنبه‌ای و زیره لاستیکی
در دهه‌های ۱۹۷۰ و ۱۹۸۰، کلاگ‌های سوئدی به عنوان اکسسوری‌های مد روز برای هر دو جنس محبوب شدند. آن‌ها معمولاً بدون جوراب پوشیده می‌شدند و برای مردان آوانگارد پوششی مناسب به‌شمار می‌رفتند.

در دهه‌های ۱۹۸۰ و ۱۹۹۰، کلاگ‌هایی بر اساس مدل سوئدی دوباره در مد زنانه بازگشتند. کلاگ‌ها یا صندل‌های پلتفرم که اغلب تا ۶ یا حتی ۸ اینچ (۱۵ تا ۲۰ سانتی‌متر) ارتفاع داشتند، در بسیاری از کشورهای غربی پوشیده می‌شدند. لایه میانی بزرگ اغلب از چوب‌پنبه جامد ساخته می‌شد، اگرچه برخی فقط از پلاستیک با روکش چوب‌پنبه بودند. زیره نیز در بیشتر موارد از لاستیکی به رنگ شنی روشن ساخته می‌شد.

در سال ۲۰۰۷، طراحان هلندی ویکتور و رولف با مجموعه زمستانی ۲۰۰۷/۲۰۰۸ خود، کلاگ‌های هلندی پاشنه‌بلند را روی صحنه مد معرفی کردند. در سال ۲۰۱۰، کلاگ‌های سوئدی زنانه دوباره در مجموعه بهار/تابستان ۲۰۱۰ شنل و لویی ویتون بازگشتند.

## موزه‌ها

بزرگ‌ترین کلاگ جهان ساخته شده از یک تکه چوب، در انتر، هلند (هلند)
* موزه کفش باتا، کانادا
* موزه بین‌المللی کفش چوبی اِیلده، هلند
* کارگاه و موزه کلمپن شرجون، هلند
* روستای کفش چوبی بای می، تایوان
* موزه قلعه کلیترو، لانکاشر، بریتانیا

## پانویس

## منابع

* De Boer-Olij, T. (2002), *European Wooden Shoes. Their History and Diversity*, Stichting Klompenmuseum Gebr. Wietzes, ISBN 90-901544-7-7
* De Greef، J. (۲۷ فوریه ۲۰۰۷)، *Hollands glorie bij Viktor & Rolf*، دریافت‌شده در ۶ ژوئن ۲۰۱۲`{{یادکرد}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* Dykes، D. P.، *Clogs: women's shoe trend*، بایگانی‌شده از اصلی در ۲۷ دسامبر ۲۰۱۹، دریافت‌شده در ۶ ژوئن ۲۰۱۲`{{یادکرد}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* Cochran، Lindsey، «Before Chanel Clogs...There Was Viktor and Rolf»، *Every Clog has its Day*، دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۲۰ `{{یادکرد}}`: پارامتر `|پیوند بایگانی=` نیاز به وارد کردن `|تاریخ بایگانی=` دارد (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* Grew, F.; De Neergaard, M. (2004), *Shoes and Pattens: Finds from Medieval Excavations in London*, Boydell & Brewer, ISBN 0-85115-838-2
* "clog". *فرهنگ انگلیسی آکسفورد* (Online ed.). انتشارات دانشگاه آکسفورد. (Subscription or participating institution membership required.)
* Owen، Trefor (۲۱ آوریل ۲۰۱۲)، *CPRW article*، دریافت‌شده در ۲۰ ژوئن ۲۰۱۲`{{یادکرد}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* «Baimi Clogs Village». *Trip Advisor*. دریافت‌شده در ۵ ژانویه ۲۰۲۰.`{{cite web}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* Wiedijk, F. (2000), *Wooden Shoes of Holland*, ISBN 90-71816-12-5

## پیوند به بیرون

*

در ویکی‌انبار پرونده‌هایی دربارهٔ قبقاب موجود است.
الگو:پوشاک پا
الگو:کنترل مرجع