Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# امپراتور هه هان

| هان هه‌دی |
| --- |
| چهارمین امپراتور هان شرقی |
| سلطنت | 88 میلادی تا 105 |
| پیشین | امپراتور ژانگ هان |
| جانشین | امپراتور شانگ هان |
|  |
| زاده | 79 میلادی |
| درگذشته | 106 میلادی (27 سال) |
| فرزند(ان) | * لیو شنگ
* لیو لونگ
* بانو لیو بائو
* بانو لیو چنگ
* بانو لیو لی
* بانو لیو شینگ
 |
|

| نام کامل |
| --- |
| نام خانوادگی: لیو (劉) نام کوچک: ژائو (肇) |
| نام پسامرگ |
| **کوتاه:** امپراتور هه (和) **کامل:** شیائوهه (孝和) |
| نام معبد |
| موزونگ (穆宗) |

 |
| خاندان | خاندان هان شرقی |
| پدر | امپراتور ژانگ هان |
| مادر | بانو لیانگ |

**امپراتور هه هان** (۷۹ تا ۱۳ فوریه ۱۰۶) یکی از امپراتوران هان شرقی و پسر امپراتور ژانگ هان بود.او بر امپراتوری هان از ۸۸ تا ۱۰۵ میلادی حکم راند.

هنگامی که امپراتور هه ۱۷ ساله بود، پدرش امپراتور ژانگ درگذشت و او چهارمین امپراتور هان شد.

## جستارهای وابسته

* امپراتور ژانگ هان
* هان شرقی
* فهرست امپراتوران دودمان هان
* امپراتور شانگ هان

## منابع

Emperor He of Han، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# شهرستان لویانگ

| شهرستان لویانگ |
| --- |
| موقعیت شهرستان لویانگ در نقشه |
| Hanzhong in Shaanxi |
| کشور | چین |
| استان‌های جمهوری خلق چین | شاآنشی |
| شهر مرکزی | هانژونگ |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی +۸ (زمان چین) |
| وبگاه | lueyang.gov.cn |

**شهرستان لویانگ** (به لاتین: Lueyang County) یک منطقهٔ مسکونی در چین است که در هانژونگ واقع شده‌است.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرهای چین

## منابع

## پیوند به بیرون
# ۱۱۳ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۱ - **سده ۲** - سده ۳ |
| **دهه:** | ۸۰  ۹۰  ۱۰۰  ۱۱۰  ۱۲۰  ۱۳۰  ۱۴۰  |
| **سال:** | ۱۱۰ ۱۱۱ ۱۱۲ - **۱۱۳** - ۱۱۴ ۱۱۵ ۱۱۶ |

۱۱۳ در گاه‌شماری‌های دیگر| گاه‌شماری ایرانی | ۵۰۹ پیش از هجرت – ۵۰۸ پیش از هجرت |
| گاه‌شماری میلادی | ۱۱۳ *CXIII* |
| گاه‌شماری اتیوپیایی | ۱۰۵–۱۰۶ |
| گاه‌شماری ارمنی | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری اسلامی | ۵۲۵ پیش از هجرت – ۵۲۴ پیش از هجرت |
| گاه‌شماری ایگبو | −۸۸۷ – −۸۸۶ |
| گاه‌شماری آشوری | ۴۸۶۳ |
| گاه‌شماری بربری | ۱۰۶۳ |
| گاه‌شماری بنگالی | −۴۸۰ |
| گاه‌شماری بهائی | −۱۷۳۱ – −۱۷۳۰ |
| گاه‌شماری بودایی | ۶۵۷ |
| گاه‌شماری بیزانسی | ۵۶۲۱–۵۶۲۲ |
| گاه‌شماری جوچه | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری چینی | 壬子年 (آب موش) ۲۸۰۹ یا ۲۷۴۹     *— تا —* 癸丑年 (آب گاو نر) ۲۸۱۰ یا ۲۷۵۰ |
| گاه‌شماری خورشیدی تایلندی | ۶۵۶ |
| گاه‌شماری دیسکوردیان | ۱۲۷۹ |
| گاه‌شماری ژاپنی | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری ژولینی | ۱۱۳ *CXIII* |
| گاه‌شماری سنتی برمه‌ای | −۵۲۵ |
| گاه‌شماری عبری | ۳۸۷۳–۳۸۷۴ |
| گاه‌شماری قبطی | −۱۷۱ – −۱۷۰ |
| گاه‌شماری کره‌ای | ۲۴۴۶ |
| گاه‌شماری مینگو | ۱۷۹۹ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۱۷۹۹年 |
| گاه‌شماری هولوسن | ۱۰۱۱۳ |
| گاه‌شماری‌های هندو |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۱۶۹–۱۷۰ |
|  - *شاکا ساموات* | ۳۵–۳۶ |
|  - *کالی یوگا* | ۳۲۱۴–۳۲۱۵ |
| از تاریخ پیدایش رم | ۸۶۶ |
| سال سلطنت انگلیس | *نامعلوم* |
| این جعبه: * نمایش
* بحث
* ویرایش
 |

**۱۱۳ (میلادی)** صد و سیزدهمین سال تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

**بر اساس مکانامپراتوری روم ستون تراژان در نزدیکی کولوسئوم در رم به مناسبت بزرگداشت پیروزی امپراتور بر داسی‌ها در جنگ دوم داسی‌ها تکمیل شد.
* خسرو یکم، پادشاه پارت، با انتصاب یک حاکم دست‌نشانده در ارمنستان، پیمان با روم را نقض کرد. امپراتور تراژان بدون تلاش اولیه برای استفاده از دیپلماسی برای حل اختلاف، به شرق لشکرکشی کرد.
* امپراتور تراژان برای آغاز لشکرکشی خود علیه پارت از رم حرکت می‌کند. او به آتن می‌رسد و فرستادگان پارت با شاخه‌های زیتون، به نشانه صلح، از او استقبال می‌کنند.
* کلیسای جامع اولپیا وقف شده است.

**آسیا آخرین (هفتمین) سال از دوران یونگچو از سلسله هان شرقی چین.

## زادگان

* آدریانوس، فیلسوف سوفسطایی یونانی (متوفی ۱۹۳)

## درگذشتگان

* پلینی جوان، حقوقدان و دانشمند رومی (متولد ۶۱ میلادی)

‎

## منابع
# موجیباکه

مقالهٔ ویکی‌پدیای ژاپنی در مورد *موجیباکه* که دارای کدبندی یوتی‌اف-۸ است، در حالی که با کدبندی ویندوز-۱۲۵۲ نمایش داده شده است.
موجیباکهٔ تولیدشده بر اثر عنوان سیریلیک یک ترانه در دستگاه پخش صوت یک ماشین
**موجیباکه** (به ژاپنی: 文字化け) (با تلفظ: ‎IPA: [mod͡ʑibake]‎) اصطلاحی در بین‌المللی‌سازی و محلی‌سازی است و به حالتی گفته می‌شود که حروف یک متن، به علت استفاده نکردن از کدبندی نویسهٔ مناسب، به حروف شکسته و بدون مفهوم تبدیل می‌شوند. استفاده از یونی‌کد در هنگام طراحی‌ها می‌تواند تا حد زیادی به حل این مشکل کمک کند. برای پیش‌گیری از این وضعیت در صورتی که از یونی‌کد استفاده نمی‌شود، باید کدبندی صحیح را در کنار متن مشخص نمود.

## جستارهای وابسته

* کدبندی نویسه‌ها در اچ‌تی‌ام‌ال
* اسکی (استاندارد)

## منابع
# دولت ویتنام

| دولت ویتنام Quốc-gia Việt-Nam (ویتنامی) État du Viêt-Nam (فرانسوی) |
| --- |
| ۱۹۴۹–۱۹۵۵ |
|
پرچم

نشان ملی

 |
| پایتخت | سایگون |
| زبان(های) رایج | زبان ژاپنی، زبان ویتنامی |
| حکومت | پادشاهی نیمه مشروطه |
| رئیس دولت |   |
|  |
| • ۱۹۴۹–۱۹۵۵  | بائو دای |
| • ۱۹۵۵  | نگو دین دیم |
|  |
| نخست‌وزیر |   |
|  |
| • ۱۹۴۹–۱۹۵۰  | بائو دای |
| • ۱۹۵۰  | نگوین فان لانگ |
| • ۱۹۵۰–۱۹۵۲  | تران ون هو |
| • ۱۹۵۲–۱۹۵۳  | نگوین ون تام |
| • ۱۹۵۴  | بوو لوک |
| • ۱۹۵۴–۱۹۵۵  | نگو دین دیم |
|  |
| دوره تاریخی | جنگ سرد |
|  |
| • توافق‌نامه‌های الیزه  | ۱۹۴۹ |
| • تاسیس جمهوری  | ۱۹۵۵ |
|  |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **پیشین** | **پسین** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | دولت مرکزی موقت ویتنام |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| ویتنام شمالی |  |
| ویتنام جنوبی |  |

 |

 |

**دولت ویتنام** (ویتنامی: Quốc gia Việt Nam; chữ Hán: 國家越南; فرانسوی: État du Viêt-Nam) کشوری در جنوب شرق آسیا بود که از سال ۱۹۴۹ تا ۱۹۵۵، ابتدا به عنوان یک کشور وابسته به اتحادیه فرانسه و بعداً به عنوان یک کشور مستقل (از ۲۰ ژوئیه ۱۹۵۴ تا ۲۶ اکتبر ۱۹۵۵) وجود داشت. این دولت در طول جنگ اول هندوچین، ادعای حاکمیت بر تمام ویتنام را داشت، اگرچه بخش‌های بزرگی از قلمرو دورافتاده آن توسط جمهوری دموکراتیک ویتنام کنترل می‌شد.

## منابع
# لشکرکشی‌های شمالی ژوگه لیانگ

| لشکرکشی‌های شمالی ژوگه لیانگ |
| --- |
| بخشی از جنگهای دوره سه پادشاهی |
|  یک نقاشی از نبرد قوای شو و وِی در نزدیکی رودخانه وی مربوط به رمان تاریخی *عاشقانه سه پادشاهی* از دوره چینگ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | ح. فوریه ۲۲۸ – اکتبر ۲۳۴ |
| موقعیت | گانسو و شانشی، چین |
| نتایج |
پیروزی استراتژیکی سائو وی پیروزی تاکتیکی شو هان (به‌طورکلی شکست لشکرکشی‌ها) |

 |
| طرف‌های درگیر |
|
سائو وی |
شو هان |
| فرماندهان و رهبران |
|
سائو روی سائو ژن سیما یی ژانگ هه **†** |
لیو شان ژوگه لیانگ وی یان (تلاش برای شورش) جائو یون |

**لشکرکشی‌های شمالی ژوگه لیانگ** مجموعه ای از پنج لشکرکشی بود که توسط کشورِ شو هان علیه کشور رقیب، سائو وی، از سال ۲۲۸ تا ۲۳۴ میلادی در طول دوره سه پادشاهی در چین اتفاق افتادند. هر پنج لشکرکشی توسط ژوگه لیانگ، صدراعظم امپراتوری و نایب‌السلطنه شو رهبری می‌شد. اگرچه ژوگه لیانگ به اهدافش دست نیافت و نهایتاً لشکرکشی‌ها به بن‌بست نظامی ختم شدند؛ ولی این نبردها از شناخته شده‌ترین درگیری‌های دوره سه پادشاهی اند و یکی از معدود نبردها در طول آن دوره‌اند که در آن هر دو طرف (شو و وی) با صدها هزار نفر نیرو علیه یکدیگر جنگیدند. این بر خلاف غالب نبردهای دوره سه پادشاهی بود که معمولاً در آن یک طرف مزیت عددی داشت.

این سفرها در رمان تاریخی قرن چهاردهم، *عاشقانه سه پادشاهی*، دراماتیزه و رمانتیک بازگو شده‌اند، جایی که از آنها به عنوان «شش لشکرکشی از کوه چی» (چینی: 六出祁山) یاد می‌شود. این عبارت نادرست است، زیرا ژوگه لیانگ تنها دو لشکرکشی خود (اولی و چهارمی) را از کوه چی آغاز کرد.

## منبع‌شناسی

* چن شو (قرن سوم). *سوابق سه پادشاهی* (*سانگوژی*).
* نیش، ژوانلینگ (۶۴۸). *کتاب جین* (*جین شو*).
* لو گوانژونگ (قرن چهاردهم). *عاشقانه سه پادشاهی* (*سانگو یان‌یی*).
* پی، سونگجی (قرن ۵). *حاشیه نویسی به سوابق سه پادشاهی* (*سانگوژی ژو*).

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zhuge Liang's Northern Expeditions». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ ژانویهٔ ۲۰۲۳.
# سون هائو

| سون هائو 孫皓 |
| --- |
| *مارکی گویمینگ (歸命侯)* |
| یک تصویر از سون هائو |
| چهارمین امپراتور ووی شرقی |
| سلطنت | 3 سپتامبر 264 – 1 مه 280 |
| پیشین | سون شیو |
| مارکی ووچنگ (烏程侯) |
| تصدی | 10 دسامبر 258 تا 3 سپتامبر 264 |
|  |
| زاده | سون پنگزو (孫彭祖) هائوزونگ (皓宗) (نام محترم) 243 میلادی |
| درگذشته | ژانویه یا فوریه 284 میلادی (41 سال) |
| آرامگاه | لوئویانگ، هنان |
| همسر(ان) | * تنگ فانگلان
* *دو دختر ژانگ بو*
 |
| فرزند(ان) | * سون جین
* سون کیان
* *شاهزاده کی*
* *شاهزاده چنلیو*
* *شاهزاده ژانگلینگ*
* *شاهزاده چنگجی*
* *شازاده شوانوی*
* *شاهزاده ژونگشان*
* *شاهزاده دای*
* سون چونگ
* سون فن
 |
|

| نام کامل |
| --- |
| **نام کوچک:** سون (孫) **نام کوچک:** هائو (皓) **نام محترم**: یوانزونگ (元宗) |
| تاریخ‌های دوره |
| * یوانشینگ (元興): 264–265
* ووفنگ (甘露): 265–266
* بائودینگ (寶鼎): 266–269
* جیانهنگ (建衡): 269–271
* فنگهوانگ (鳳凰): 272–274
* تیانسه (天冊): 275–276
* تیانشی (天璽): 276
* تیانجی (天紀): 277–280
 |

 |
| خاندان | خاندان سون |
| پدر | سون هه |
| مادر | بانو هه |

**سون هائو** (۲۴۳ الی ژانویه یا فوریه ۲۸۴)، با نام محترم **یوانزونگ**، رسماً **سون پنگزو** با نام محترم **هائوزونگ**، چهارمین و آخرین امپراتور ووی شرقی در دوره سه امپراتوری بود. سون هائو پسر سون هه، وارث بلافصل یک زمانی سون کوان، بنیان‌نهای ووی شرقی بود. سون هائو پس از مرگ عمویش سون شیو به حاکمیت ووی شرقی رسید.

## جستارهای وابسته

* ووی شرقی
* سون شیو
* سون کوان
* سون هه
* سون جیان

## منابع

* Sun Hao، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# امپراتریس تسائو (دودمان هان)

| کائو جیه 曹節 |
| --- |
| امپراتریس دودمان هان |
| تصدی | 215 تا 25 نوامبر 225 |
| پیشین | امپراتریس فو شو |
| دوشس شانیانگ (山陽公夫人) |
| تصدی | 25 نوامبر 220 تا 2 ژوئیه 260 |
|  |
| زاده | 197 |
| درگذشته | 2 ژوئیه 260 (63 سال) |
| همسر(ان) | لیو شیه |
| فرزند(ان) | لیو من |
|

| نام پسامرگ |
| --- |
| امپراتریس شیانمو (獻穆皇后) |

 |
| پدر | سائو سائو |

**کائو جیه** (۱۹۷ میلادی الی ۲ ژوئیه ۲۶۰ میلادی)، رسماً شناخته شده با **امپراتریس شیانمو**، یکی از امپراتریس‌های هان پسین از دودمان هان چین بود. او دومین همسر امپراتور شیان، واپسین امپراتور دودمان هان بود. پس از خلع مقام لیو شیه از امپراتور دودمان هان به دوک شانیانگ، کائو جیه نیز نام رسمی‌اش از امپراتریس کائو هان به دوشس شانیانگ تغییر یافت.

## جستارهای وابسته

* خانوادهٔ سائو سائو
* کائو سونگ
* کائو پی
* امپراتور مینگ وی
* امپراتور یوان وی

## منابع

* Empress Cao (Han dynasty)، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# سائو مائو

| سائو مائو 曹髦 |
| --- |
| امپراتور وی |
| سلطنت | 1 نوامبر 254 تا 2 ژوئن 260 |
| پیشین | سائو فنگ |
| جانشین | سائو هوان |
| نایب‌السلطنه | سیما شی شیما ژائو |
| دوک ناحیه گائوگوی (高貴鄉公) |
| تصدی | 244 تا 1 نوامبر 254 |
|  |
| زاده | 241 |
| درگذشته | 2 ژوئن 260 (19 سال) لوئویانگ, هنان |
| همسر(ان) | بانو بیان |
|

| نام کامل |
| --- |
| **نام خانوادگی:** سائو (曹) **نام کوچک:** مائو (髦) **نام محترم**: یانشی (彥士) |
| تاریخ‌های دوره |
| * ژنگیوان (正元): 254–256
* گانلو (甘露): 256–260
 |

 |
| خاندان | دودمان سائو |
| پدر | سائو لین |

**سائو مائو** با نام محترم **یانشی** چهارمین امپراتور سائو وی بود.

## منابع

* Cao Mao، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# سائو ژانگ

| سائو ژانگ 曹彰 |
| --- |
| شاهزاده‌ی رنچنگ (任城王) |
| تصدی | 30 مارس 222 تا 1 اوت 223 |
| جانشین | سائو کای |
| دوک یانلینگ (鄢陵公) |
| تصدی | 222 تا 30 مارس 222 |
|  |
| زاده | نامشخص |
| درگذشته | 1 اوت 223 |
| همسر(ان) | دختر سون بن |
| فرزند(ان) | * سائو کای
* *یک دختر*
 |
|

| نام کامل |
| --- |
| **نام خانوادگی**: سائو (曹) **نام کوچک**: ژانگ (彰) **نام محترم**: زیون (子文) |
| نام پسامرگ |
| شاهزاده‌ی (سائو) وی (威王) |

 |
| خاندان | دودمان سائو |
| پدر | سائو سائو |
| مادر | بانو بیان |

**سائو ژانگ** یا **سائو ژنگ** (متوفای ۱ اوت ۲۲۳) با نام محترم زیوِن، یکی از شاهپورهای سائو وی در دوران سه امپراتوری چین بود.

## تبارنامه

### اجداد

|  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  | سائو سائو 曹操 منگده 孟德 |  | بانو بیان 卞氏 |
|  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| سائو پی 曹丕 Zihuan 子桓 |  | **سائو ژانگ** 曹彰 زیون 子文 |  | سائو ژی 曹植 زیجیان 子建 |  | سائو شیونگ 曹熊 |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  | سائو بینگ 曹炳 |
|

### فرزندان

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  |  |  |  |  |  |  |  | سون بن 孫賁 بویانگ 伯陽 |
|
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|
|  |  | **سائو ژانگ 曹彰 زیون 子文** |  |  |  | بانو سون 孫氏 |
|  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
|  |  |  |  |  |  |
| سائو کای 曹楷 |  | دختر (نام نامعلوم) |  |  | وانگ چانگ 王昌 گونگبو 公伯 |
|  |  |

## جستارهای وابسته

* سائو سائو
* سائو وی

## منابع

* Cao Zhang، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# سائو یو

| سائو یو 曹宇 |
| --- |
| دوک یان (燕公) |
| متصدی | 265 تا ... |
| شاهپور یان (燕王) |
| متصدی | 232 تا 265 |
|  |
| زاده | نامشخص |
| درگذشته | نامشخص |
| همسر(ان) | دختر ژانگ لو |
| فرزند(ان) | سائو هوان |
|

| نام کامل |
| --- |
| **نام خانوادگی**: سائو (曹) **نام کوچک**: یو (宇) **نام محترم**: پنگزو (彭祖) |

 |
| خاندان | دودمان سائو |
| پدر | سائو سائو |
| مادر | بانو هوان |

**سائو یو** پسر سائو سائو و پدر سائو هوان، پنجمین و آخرین امپراتور سائو وی بود.

## اجداد

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | سائو تنگ |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | سائو سونگ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |  |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | سائو سائو |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | دینگ |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | بانو دینگ |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |  |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | سائو یو |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   | هوان |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | هوان |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |  |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   | بانو هوان |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |  |
|   |
|   |   |   |   |   |
|
|   |  |   |
|   |
|   |   |   |   |   |   |   |   |
|
|   |  |
|   |
|   |   |   |   |   |
|

## تبارنامه

## جستارهای وابسته

* سائو سائو
* سائو ژنگ

## منابع

* Cao Yu (Three Kingdoms)، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# سون لیانگ

| سون لیانگ 孫亮 |
| --- |
| دومین امپراتور ووی شرقی |
| سلطنت | 21 مه 252 تا 9 نوامبر 258 |
| پیشین | سون کوان |
| جانشین | سون شیو |
| ولی‌عهد ووی شرقی |
| تصدی | دسامبر 250 تا 21 مه 252 |
| پیشین | سون هه |
| جانشین | سون وان |
| شاهزاده کوایجی (會稽王) |
| تصدی | 9 نوامبر 258 تا 260 |
| مارکی هئوگوان (候官侯) |
| تصدی | 260 تا 260 |
|  |
| زاده | 243 میلادی |
| درگذشته | 260 میلادی (17 سال) |
| همسر(ان) | کوان هویجیه |
|

| نام کامل |
| --- |
| **نام خانوادگی:** سون (孫) **نام کوچک:** لیانگ (亮) **نام محترم**: زیمینگ (子明) |
| تاریخ‌های دوره |
| * جیانشینگ (建興): 252–253
* ووفنگ (五鳳): 254–256
* تایپینگ (太平): 256–258
 |

 |
| خاندان | خاندان سون |
| پدر | سون کوان |
| مادر | امپراتریس پان |

**سون لیانگ** (۲۴۳ تا ۲۶۰)، با نام محترم **زیمینگ**، دومین امپراتور ووی شرقی در دوره سه امپراتوری بود. سون لیانگ جوانترین پسر و جانشین سون کوان، بنیان‌نهای ووی شرقی بود. او همچنین با نامهای **شاهزاده کوایجی** و **مارکی هئوگوان** شناخته شده‌است. سون لیانگ توسط برادرش سون شیو از حاکمیت ووی شرقی عزل شد.

## جستارهای وابسته

* سون جیان
* سون بن
* سون کوان

## منابع

* Sun Liang، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# سائو بوشینگ

**سائو بوشینگ** (چینی ساده: 曹不兴، چینی سنتی: 曹不興، پین‌یین: Cáo Bùxìng، وید جایلز: Ts'ao Pu-hsing) از نقاشان بنام چینی دودمان وو در دوران سه امپراتوری بود که در ووشینگ (ججیانگ امروزی) می‌زیست. از تاریخ تولد و مرگ او اطلاعی در دست نیست.

سائو بوشینگ را گاه سائو فوشینگ نیز نامیده‌اند. مهارت او درکشیدن نگاره‌هایی از اژدها، ببر و شخصیت‌های انسانی بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Cao Buxing». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۵ اوت ۲۰۱۰.
# بائوپوتزی

|  |
| --- |
|  |
| بائوپوتزی |
| نویسه‌های چینی سنتی | 抱樸子 |
| نویسه‌های چینی ساده‌شده | 抱朴子 |
| معنای تحت‌اللفظی | کتاب استادی که سادگی را در آغوش می‌گیرد |
|

| رونویسی‌ها |
| --- |
| چینی استاندارد |
| پین‌یین | bàopǔzǐ |
| وید جایلز | Pao-p'u-tzu |

 |
|  |

«طلسم ورود به کوهستان لائوجون» از فصل درونی ۱۷ بائوپوتزی
**بائوپوتزی** (چینی ساده‌شده: 抱朴子; چینی سنتی: 抱樸子) اثری ادبی-فلسفی نوشتهٔ **گه هونگ** (چینی: 葛洪) (۲۸۳–۳۴۳ میلادی) است که در دوران پرآشوب دودمان جین نگاشته شده‌است. این کتاب به دو بخش اصلی تقسیم می‌شود: «فصل‌های درونی» (چینی: 內篇) که به آموزه‌های باطنی تائوئیسم می‌پردازد و «فصل‌های بیرونی» (چینی: 外篇) که برای درک عموم نوشته شده‌است.

فصل‌های درونی درونمایه‌هایی چون شیوه‌های دستیابی به جاودانگی (سن نین)، کیمیاگری چینی، اکسیرها و شیطان‌شناسی را بررسی می‌کنند. فصل‌های بیرونی به ادبیات چینی، قانون‌گرایی، سیاست و جامعه از دیدگاه کنفسیوس‌گرایی می‌پردازند.

## عنوان

عنوان نام‌بخشی بائوپوتزی از تخلص گه هونگ گرفته شده‌است. بائوپوتزی به معنای «استادی که سادگی را در آغوش می‌گیرد» است و از سه واژهٔ چینی ترکیب شده‌است: «بائو» (抱) به معنای «در آغوش گرفتن»؛ «پو» (樸) به معنای «چوب نتراشیده» که استعاره‌ای تائویی برای سرشت ناب آدمی است؛ و «تزی» (子) به معنای «استاد». واژهٔ «بائوپو» اشاره‌ای کلاسیک به دائو ده جینگ (فصل ۱۹) دارد.

## پیشینه و ساختار

گه هونگ نگارش بائوپوتزی را در دوران جیانوو (به چینی: 建武)، ۳۱۷–۳۱۸ میلادی، هنگامی که امپراتور یوان جین دودمان جین شرقی را بنیان نهاد، به پایان رساند. وی سپس در دوران شیانهه (به چینی: 咸和)، ۳۲۶–۳۳۴ میلادی، کتاب را بازنگری کرد.

بائوپوتزی از ۷۰ فصل (به چینی: 篇) تشکیل شده‌است: ۲۰ «فصل درونی» و ۵۰ «فصل بیرونی». جوزف نیدم آن را «نه یک کتاب بلکه دو کتاب با درونمایه‌های کاملاً متفاوت» توصیف کرده‌است. این دو بخش تا پیش از چاپ «دائوزانگ» (به چینی: 道藏 «فرنامهٔ تائویی») در دوران دودمان مینگ (۱۴۴۴–۱۴۴۵ میلادی) به‌صورت جداگانه انتشار می‌یافتند.

فصل‌های درونی شیوه‌های دستیابی به جاودانگی را شرح می‌دهند که دربرگیرندهٔ کیمیاگری درونی (به چینی: 內丹) و کیمیاگری بیرونی (به چینی: 外丹)، مراقبه، گیاه‌درمانی و طلسم‌نویسی است. فصل‌های بیرونی جستارهایی دربارهٔ فلسفه چینی، اخلاق، سیاست و جامعهٔ دودمان جین هستند و زندگی‌نامهٔ خودنوشت گه هونگ را نیز دربرمی‌گیرند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Baopuzi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
# راهزنی

اعضای گروهِ برادران دالتون پس از نبرد کافی ویل در سال ۱۸۹۲. از چپ به راست: بیل پاور، باب دالتون (یاغی)، گرت دالتون و دیک برادول.
**راهزنی** به زندگی و رویهٔ یک راهزن گفته می‌شود. راهزن به یک غارتگر از جان گذشته و یاغی گفته می‌شود. در گذشته، یک راهزن معمولاً به اعضای باندهای سازمان یافته که مناطق کوهستانی ایتالیا، سیسیل، اسپانیا، یونان و ترکیه را مورد هجوم قرار می‌دادند گفته می‌شد. در استفاده‌های جدید از این واژه، راهزن ممکن است به عنوان مترادف برای گانگستر نیز استفاده شود.

## پانویس

## سرچشمه و منابع

* Billingsley، Phil (۱۹۹۸). *Bandits in Republican China*. Stanford University Press. ص. ۱. شابک ۰-۸۰۴۷-۱۴۰۶-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* «bandit, n.». *Oxford English Dictionady* (ویراست Second online version). Oxford University Press. ۱۹۸۹. دریافت‌شده در ۲۰ فوریه ۲۰۱۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده) Earlier version first published in New English Dictionary, 1885. (نیازمند آبونمان)
* Ruggiero، Guido (۲۰۰۶). *A Companion to the Worlds of the Renaissance*. Wiley-Blackwell. ص. ۱۴۳. شابک ۱-۴۰۵۱-۵۷۸۳-۶.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# سخره

**سخره** (انگلیسی: Corvée) شکلی از کار اجباری بدون مزد (بیگاری) است که ماهیت متناوب دارد و برای مدت زمان محدودی به طول می‌انجامد، معمولاً فقط تعداد معینی از روزهای کار در سال.

قانون کار قانونی است که توسط یک دولت برای اهداف عمومی (فواید عامه) تحمیل شده است. به این ترتیب، نوعی مالیات را نشان می‌دهد. برخلاف سایر اشکال مالیات، مانند عشریه، یک صندوق نیازی به داشتن زمین، محصول یا پول نقد از سوی جمعیت ندارد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Corvée». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ ژوئیه ۲۰۲۴.

## پیوند به بیرون
# ایجی یوشیکاوا

| ایجی یوشیکاوا |
| --- |
|  |
| زاده | Hidetsugu Yoshikawa 吉川英次 ۱۱ اوت ۱۸۹۲ |
| درگذشته | ۷ سپتامبر ۱۹۶۲ (۷۰ سال) |
| ملیت | ژاپن |
| شهروندی | ژاپنی |
| سبک(های) نوشتاری | درام تاریخی |
| کار(های) برجسته | Miyamoto Musashi |
| همسر(ها) | Yasu Akazawa (ا. ۱۹۲۳), Fumiko Ikedo (ا. ۱۹۳۷) |

**ایجی یوشیکاوا** (انگلیسی: Eiji Yoshikawa؛ زاده ۱۱ اوت ۱۸۹۲ درگذشته ۷ سپتامبر ۱۹۶۲) رمان‌نویس اهل ژاپن بود.

از فیلم‌ها یا مجموعه‌های تلویزیونی که وی در آن‌ها نقش داشته است، می‌توان به «سامورائی ۱: موساشی میاموتو»، «سامورایی ۲: دوئل در معبد ایچی‌جوجی» و «سامورائی ۳: دوئل در جزیره گان‌ریو» اشاره نمود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Eiji Yoshikawa». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۴.
* «Eiji Yoshikawa». دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۴.`{{cite web}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# جیانگل

| جیانگل
将乐县 |
| --- |
| County |
| Sanhua Bridge (三华桥) |
| کشور | People's Republic of China |
| استان | فوجیان |
| شهر مرکزی | سانمینگ |
| مساحت |
|  • کل | ۲۲۴۷ کیلومتر مربع (۸۶۸ مایل مربع) |
| جمعیت | ۱۴۸۸۶۷ |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی +۸ (China Standard) |

**جیانگل** (به لاتین: Jiangle County) یک شهرستان در جمهوری خلق چین است که در سانمینگ واقع شده‌است.

## خصوصیات

**جیانگل** ۲٬۲۴۷ کیلومترمربع مساحت و ۱۴۸٬۸۶۷ نفر جمعیت دارد.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرهای جمهوری خلق چین

## منابع
# شورش سپاه

| شورش سپاه |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | ۱۳۵۷-۱۳۶۶ میلادی |
| موقعیت | بندر زیتون (چوان‌ژو)، فوجیان |
| نتایج |
پیروزی یوان |

 |
| طرف‌های درگیر |
|
دودمان یوآن |
شورشی‌های مسلمان |
| فرماندهان و رهبران |
|
توغون تیمور چن یودینگ |
سیف الدین امیر الدین |
| قوا |
|
ارتش یوان |
شورشی‌های مسلمان از کاست سمو |

شورش سپاه
**شورش ایسپاه** (برگرفته از واژه فارسی سپاه، یا واژه سیپوی که از واژه فارسی سپاهی می‌آید؛ چینی: 亦思巴奚兵乱؛ پین‌یین: *Yìsībāxī Bīngluàn*؛ این شورش در منابع چینی به نام 波斯戍兵之乱، که به معنای شورش سپاه ایرانی است، شناخته می‌شود) مجموعه‌ای از جنگ‌های داخلی بود که در اواسط قرن چهاردهم در فوجیان در زمان سلسله یوان اتفاق افتاد.

در زمان حکومت مغول بر ایران و چین، تعداد زیادی از مسلمانان عرب و ایرانی در چین، به‌خصوص در بندر زیتون (چوان‌ژو) ساکن شدند. در همین راستا، در سال ۱۳۵۷ میلادی ارتشی که اکثر اعضای آن را مسلمانان بندر زیتون تشکیل می‌دادند، رهبری دو مسلمان به نام‌های امیرالدین و سیف الدین بر حکومت یوان شوریدند. این سپاه ارتش یوان را شکست داد یوان، پوتیان را فتح کرد و حتی به مرکز استان فوجو رسید.

در سال ۱۳۶۲ میلادی، شورش سپاه به دلیل درگیری‌های داخلی تضعیف شد و در نهایت، به سال ۱۳۶۶ میلادی توسط یک فرمانده چینی به نام چن یودینگ که به حکومت مغول وفادار بود، تار و مار شد.

این شورش مسبب احساسات شدید ضد خارجی و ضد اسلامی در چین شد. پس از شکست سپاه، ارتش یوان به استان‌های مسلمان‌نشین خود حمله برد و اکثر مسلمانان را قتل‌عام و مساجد را تخریب کرد. گفته شده که سپاهیان یوان هرکسی را به او ظن مسلمان بودن می‌بردند، به قتل می‌رساندند.

احساسات ضد اسلامی در چین چنان بود که نام لین نو، از نیاکان بنیان‌گذاران دودمان مینگ (که چند دهه بعد از این شورش در چین به قدرت رسیدند) توسط امپراتوران و تاریخ‌نگاران این سلسله از کتاب‌های تاریخی که توسط دربار مینگ نوشته می‌شد، پاک گردید؛ زیرا لین نو در سال ۱۳۷۶ میلادی به ایران سفر کرده و در آنجا پس از اسلام آوردن، با یک زن مسلمان ایرانی ازدواج کرده بود.

## جستارهای وابسته

* شورش دستار سرخ

## منابع
# مردم هوکلو

مردم هوکلو
* هاکین
* بان لام
* مین نان
| 閩南泉漳人 |
| --- |
| مردم هوکلو |
| کل جمعیت |
| ~۴۰٬۰۰۰٬۰۰۰ |
| مناطق با جمعیت چشمگیر |
|  چین | فوجیان |
|  تایوان | بخش عمده هان تایوانی (~۱۶٬۳۲۱٬۰۷۵) |
|  اندونزی | بزرگترین گروه اندونزیایی‌های چینی |
|  سنگاپور | بزرگترین گروه چینی سنگاپوری‌ها |
|  فیلیپین | بزرگترین گروه فیلیپینی چینی تبار |
|  برونئی | بزرگترین گروه برونئی چینی تبار |
|  مالزی | یکی از بزرگترین گروه های مالزیایی‌های چینی‌تبار |
|  میانمار | یکی از سه گروه بزرگ برمه ای چینی تبار (*figure combined with Cantonese*) |
|  ایالات متحده آمریکا | ۷۰٬۰۰۰+ |
|  هنگ کنگ | جمعیت اقلیت |
|  ماکائو | جمعیت اقلیت |
| زبان‌ها |
| زبان مادری: هاکین دیگر زبان ها: چینی معیار، زبان انگلیسی، زبان ملی کشورهای مربوطه که در آن زندگی می‌کنند |
| دین |
| ادیان سنتی چینی (شامل تائوئیسم، کنفسیوس‌گرایی، نیاپرستی و بقیه)، مهایانه و بی‌دینی |
|  |

**مردم هوکلو**  (انگلیسی: Hoklo people) یا **مردم هاکین** یک گروه فرعی هان چینی (هم چنین هان تایوانی) هستند که به زبان هاکین، یک زبان مین جنوبی، صحبت می‌کنند، یا اینکه اصل و نسب آنها به جنوب شرقی فوجیان، چین می‌رسد و با درون‌نام و برون‌نام‌های مختلف یا اصطلاحات مرتبط دیگر، همچون **مردم بان لام (مین نان)** (Banlam (Minnan) people) (چینی: 閩南儂؛ په‌وه‌جی: Bân-lâm-lâng) یا **مردم هاکین** (چینی: 福建儂؛ پین‌یین: *Hok-kiàn-lâng*) شناخته می‌شوند. جمعیت قابل توجهی از آنها در خارج از کشور در تایوان، مالزی، سنگاپور، اندونزی، برونئی و قاره آمریکا وجود دارد.

## پانویس

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hoklo people». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۲۲.

## منابع

## پیوند به بیرون

خطای یادکرد: خطای یادکرد: برچسب `<ref>` برای گروهی به نام «persian-alpha» وجود دارد، اما برچسب `<references group="persian-alpha"/>` متناظر پیدا نشد. ().