Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# پنگ دهای

| پنگ دهای |
| --- |
|  |
| زاده | ۱۸۹۸ هونان |
| درگذشته | ۱۹۷۴ پکن |
| درجه | سپهبد |
| فرماندهی | وزیر دفاع (۱۹۵۴ – ۱۹۵۹) |
| جنگ‌ها و عملیات‌ها | جنگ داخلی چینجنگ کره |

**مارشال پنگ دهای** (۱۸۹۸ – ۱۹۷۴) وزیر دفاع جمهوری خلق چین بود که مائو او را در سال ۱۹۵۹ برکنار کرد.

تأثیر اولیه یک گام بزرگ به جلو در همایش لوشان بررسی شد. برخلاف بسیاری از رهبران محافظه کار تنها کسی که بی باکانه شروع به حرف زدن در مورد طرح مائو کرد، مارشال پنگ دهای بود که پس از جلسه مائو او را از پستش به عنوان وزیر دفاع برکنار و بسیار او و حامیانش را نکوهش کرد. پس از آن این پست به دست لین بیائو افتاد کسی که تصفیه‌های سامانمند علیه حامیان پنگ را ترتیب داد.

## جستارهای وابسته

* جهش بزرگ به جلو

## منابع
# ۱۶ ژوئیه

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<  | **ژوئیه** |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
|  |  |  |  | ۱ | ۲ | ۳ |
| ۴ | ۵ | ۶ | ۷ | ۸ | ۹ | ۱۰ |
| ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ |
| ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ | ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ |
| ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ | ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ |
| ۲۰۲۶ میلادی |

**۱۶ ژوئیه** صد و نود و هفتمین (در سال‌های کبیسه صد و نود و هشتمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۶۸ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها

* ۱۹۴۱ - جنگ جهانی دوم: نیروهای آلمانی در جریان عملیات بارباروسا شهرهای اسمولنسک و کیشیناو در شوروی را به تصرف خود درآوردند.

## زادروزها

* ۱۸۷۲ - روئال آمونسن، کاشف نروژی قطب جنوب
* ۱۹۱۳ - میرزا بابایف، بازیگر و خواننده آذربایجانی
* ۱۹۴۳ - رینالدو آرناس، نمایش‌نامه‌نویس، نویسنده و شاعر کوبایی

## درگذشتگان

* ۱۹۸۵ - هاینریش بل، نویسنده آلمانی

## جستارهای وابسته

* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۱۶ ژوئیه

## پانویس

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
# اکتاو

اکتاو| معکوس | هم‌صدا |
| نام |
| دیگر نام‌ها | هنگام |
| مخفف | P8 |
| اندازه |
| نیم‌پرده‌ها | ۱۲ |
| کلاس فاصله | صفر |
| نظام کوک خالص | ۲:۱ |
| سنت |
| اعتدال مساوی | ۱۲۰۰ |
| اعتدال مساوی ۲۴ پرده‌ای | ۱۲۰۰ |
| نظام کوک خالص | ۱۲۰۰ |

در تئوری موسیقی، **اُکتاو** (به فرانسوی و انگلیسی: octave، به‌معنی «هشت‌تایی») یا **هنگام**، که گاه به‌اختصار به صورت *8ve* و *P8* نیز نوشته می‌شود، فاصلهٔ دو نت همنام متوالی است. هر ساز دارای دامنهٔ خاصی از لحاظ تکرار این نت‌ها است، و دامنهٔ سازها را اغلب با شمارش مجموعِ این هشت نت -که برابر با یک اکتاو می‌باشد- می‌سنجند. بدیهی‌ست که سازهای مختلف دارای تعداد اکتاوهای مختلف می‌باشند.

اگر بسامد دو نت متوالی که با هم یک اکتاو فاصله دارند اندازه‌گیری شود، بسامد یکی دوبرابر دیگری خواهد بود (نسبت ۲:۱). به عبارت دیگر، نت‌هایی که با فاصلهٔ اکتاو از هم قرار می‌گیرند، تشکیل یک تصاعد هندسی را می‌دهند؛ مثلاً نتِ «لا» در اکتاو چهارم یک پیانو (A4) بسامدی برابر با ۴۴۰ هرتز دارد و نتِ لای بعدی (A5) بسامدش ۸۸۰ هرتز است.

هشتم درست (اکتاو)
## جستارهای وابسته

* گام

## منابع
# تن موسیقایی

این نماد (از سازهای ویولن و توبا)، نشان‌دهندهٔ تفاوت در زیروبمی، نوانس، جمله‌بندی، سازبندی، طنین و ریتم (کشش و ضرب) است.
**تُن موسیقایی** (به انگلیسی: Musical Tone) به‌ طور سنتی در موسیقی غربی، یک «صدای دوره‌ای» و منظم است. «تُن موسیقایی» با کشش زمانی، زیروبمی، دامنه (یا بلندی) و طنین (یا کیفیت) آن مشخص می‌شود. اما در مقابل، نت‌های موسیقی می‌توانند پیچیده‌تر از «تُن‌های موسیقایی» باشند، زیرا ممکن است آنها شامل جنبه‌هایی غیردوره‌ای مانند هجوم امواج زودگذر، ویبراتو یا پوششی برای مدولاسیون باشند.

یک تُنِ ساده یا تُنِ خالص، دارای شکل و موج سینوسی است. از سوی دیگر «تن موسیقایی» هنگامی پیچیده می‌شود که ترکیبی از دو یا چند تُنِ خالص و دارای یک الگوی دوره‌ای یا تکراری باشند، مگر اینکه طور دیگری مشخص شده باشد.

قواعد سری فوریه حالتی را بیان می‌کند که در آن هر شکل از «صدای دوره‌ای» (یا موج تناوبی) را می‌توان به اندازهٔ مجموعه‌ای از یک سری از امواج سینوسی با فرکانس‌ها، آن را در یک سری هارمونیک و در یک فاز خاص، و ارتباط آنها با یکدیگر قرار داد. مخرج مشترک این فرکانس‌ها بدین صورت است که اغلب، هم پایین‌ترین بسامد پایه و هم یک معکوس دوره‌ای از شکل موج است. فرکانس بنیادینِ زیروبمی تُن موسیقایی از درک شنوایی انسان است که تعیین می‌شود. در موسیقی، نت‌ها به تن‌هایی با فرکانس‌های بنیادی (یا بسامد پایه) متفاوت اختصاص داده می‌شوند تا زیروبمی تُن‌های اجرا شده را توصیف کنند.

## تاریخچه

تن‌های موسیقایی نخستین بار توسط فیلسوف یونانی آریستوکسنوس (۳۷۵–۳۳۵پ.م.) شناسایی شد.

## کتابشناسی

* لوکا دِ ساموئل کاگناتزی (۱۸۴۱م). *تونوگرافی توسط لوکا دِ ساموئل کاگناتزی ابداع شده‌است*. ناپل: چاپ انجمن فیلوماتیک. (به ایتالیایی).

## جستارهای وابسته

* ریاضیات مقیاس‌های موسیقی
* نویز سفید

## یادداشت

## پانویس

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Musical tone». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ مه ۲۰۲۲.

## برای مطالعه بیشتر

* صداهای خالص و صداهای پیچیده

## پیوند به بیرون
# گام (موسیقی)

تصویری از گام
**گام** (به فرانسوی: gamme) توالی چند نت است که به ترتیب ارتفاع مرتب شده‌اند و گستره صوتی‌شان جمعاً دوازده نیم‌پرده متساوی یا یک اکتاو است. گام ممکن است بالارونده یا پایین‌رونده باشد، یعنی ارتفاع نت‌ها در آن به ترتیب صعودی یا نزولی مرتب شده‌باشد.

در موسیقی کلاسیک گام‌ها با استفاده از نیم‌پرده‌های مساوی (بر اساس اعتدال مساوی) تعریف می‌شوند و فواصل کوچکتر از نیم‌پرده (یا ریزپرده) در گام‌های موسیقی کلاسیک وجود ندارند. در موسیقی برخی مناطق دنیا، از جمله موسیقی سنتی ایرانی، ترکی و عربی فواصل کوچکتری نظیر ربع پرده نیز به کار می‌روند.

## نامگذاری

هر گام بر اساس اولین نت همان گام نامگذاری می‌شود، برای مثال، گام «لا» از نت لا شروع شده و پس از پیمودن فاصله‌هایی که به اصطلاح پرده‌ نامیده میشوند, به اکتاو یا فاصلهٔ هشتم, یعنی نت «لا» ی بعدی, می‌رسد. قسمت بعدی نام یک گام معرفی‌کنندهٔ مسیری است که برای طی این فواصل تا فاصلهٔ هشتم به کار گرفته می‌شود. برای مثال, گام دو ماژور یا «دو بزرگ» از نت دو شروع می‌شود و فاصله هایش منطبق بر تعریف گام ماژور است.

## انواع گام

گام به‌طور کلی به دو دسته تقسیم می‌شود:

1. گام‌های کروماتیک
2. گام‌های دیاتونیک

### گام‌های کروماتیک

این گام، با آغاز از هر نت (دو, ر, می, … ) به فاصله‌های نیم‌پرده‌ای، (هم نیم‌پردهٔ دیاتونیک و هم نیم‌پردهٔ کروماتیک) به ترتیب نت ها را طی کرده و به تدریج بالا می‌رود تا زمانیکه به نت سیزدهم یا همان "اکتاو" برسد، برای مثال, اگر از نت سل (جایگاه نت: روی خط دوم) شروع کنیم، با طی کردن نیم پرده‌ها به نت سل دربالای خط پنجم می‌رسیم و بدین طریق گام کروماتیک سل را تشکیل میدهیم.

گام کروماتیک خود بر دو گونه است:

\_کروماتیک ملودیک

\_کروماتیک هارمونیک

### گام دیاتونیک

از آنجا که فاصلهٔ میان نت ها در گروه گام‌های دیاتونیک یکدست و برابر نیست، و از آنجا که الگوی قرارگرفتن این فاصله‌ها در هر چیدمان با چیدمان دیگر متفاوت است، این گروه انواع گوناگونی را میتواند دربر بگیرد.

دریک رده‌بندی کلی، گام‌های مزبور به دو بخش بزرگ تقسیم می‌شوند،
بخش اول، آن دسته از گام‌ها را شامل است که فاصلهٔ میان نت های متوالی, از فاصله‌های دوگانهٔ پرده و نیم‌پرده تشکیل شده و بخش دوم، گام هایی را تشکیل میدهد که به جای یک فاصله, از فاصله‌های پرده, نیم‌پرده, یک‌ونیم پرده، یا فاصله(ها) ی دیگری میان نت های خود داشته‌باشند.

گام‌های بخش دوم، به علت مورد استفاده قرار نگرفتن به مدت طولانی در موسیقی امروزی غربی، معمولاً در کتاب‌های تئوری موسیقی مطرح نمی‌شوند

## فهرست گام‌های دیاتونیک موسیقی غربی

### گام‌های ماژور

سل بمل ماژور (فا دیز ماژور)

ر بمل ماژور (دو دیز ماژور)

لا بمل ماژور (سل دیز ماژور)

می بمل ماژور

سی بمل ماژور

فا ماژور

دو ماژور

سل ماژور

ر ماژور

لا ماژور

می ماژور

سی ماژور

### گام‌های مینور

ر بمل مینور (دو دیز مینور)

لا بمل مینور (سل دیز مینور)

می بمل مینور (ر دیز مینور)

سی بمل مینور (لا دیز مینور)

فا مینور (می دیز مینور)

دو مینور

سل مینور

ر مینور

لا مینور

می مینور

سی مینور

فا دیز مینور

## جستارهای وابسته

* اکتاو
* گام دیاتونیک
* گام کروماتیک
* گام مینور
* گام ماژور
* گام بزرگ نسبی
* گام کوچک نسبی

## پانویس

## منابع

* کمال پورتراب، مصطفی (۱۳۹۵). *نگاهی نو به تئوری موسیقی ایرانی کلنل علینقی وزیری*. تهران: نشر نای و نی. شابک ۹۷۸-۶۰۰-۹۰۵-۷۷۲-۶.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* *تئوری بنیادی موسیقی*، پرویز منصوری. نشر کارنامه.
# مترادف (موسیقی)

نمایش فا دیز و سل بمل، دو نتی که در اعتدال مساوی مترادف هستند.
در تئوری موسیقی، دو نت زمانی **مترادف** یا **اِنارمونیک** (به فرانسوی: enharmonic) نامیده می‌شوند که هر دو به یک زیروبمی یکسان اشاره دارند اما به دو شکل مختلف نت‌نویسی می‌شوند.

برای نمونه، در اعتدال مساوی (که در حال حاضر رایج‌ترین روش کوک‌کردن سازهاست)، نت‌های «فا دیز» (F♯‎) و «سل بمل» (G♭‎) مترادف هستند.

## تاریخچه

مفهوم امروزی آنارمونیک، بعد از زمانی است که فواصل موسیقی غرب دارای «اعتدال مساوی» شد و قبل از آن مفهوم دیگری داشت. این اصطلاح موجب بروز اختلاف به مدت یک قرن در میان موسیقیدانان شد، چرا که این اصطلاح اختلاف‌های جزئی در فواصل را در نظر نمی‌گیرد و فقط روی سازهایی مانند پیانو و ارگ قابل تغییر نیستند. پس از سفارش ساخت سازهای شستی‌دار با کوک اعتدال مساوی که توسط باخ تعدیل شده بود و هر اکتاو به دوازده نیم‌پردهٔ مساوی تقسیم شد. آهنگسازان روی این فواصل به آهنگسازی پرداختند و گوش انسان به مرور به آن عادت کرد. این اعتدال باعث شد که مفهوم آنارمونیک وارد دانشِ هارمونی گردد و در مدگردی از آن استفاده شود.

می دیز و فا بمل مترادف محسوب نمی‌شوند، زیرا مترادف «می دیز»، فا بکار است.سل دوبل دیز و سی دوبل بمل مترادف نامیده می‌شوند که هر دو لا بکار هستند.چهارم افزوده و پنجم کاستهٔ مترادف. گام‌های مترادف در سی ماژور و دو بمل ماژور با دو سرکلید متفاوت که آکورد مترادف پایه نیز محسوب می‌شوند.

## جستارهای وابسته

* تئوری موسیقی
* نت‌نویسی
* علامت عرضی
* اکتاو

## پانویس

## منابع

* فخرالدینی، فرهاد (۱۳۹۴). *تجزیه و تحلیل و شرح ردیف موسیقی ایران*. تهران: نشر معین. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۱۶۵-۰۹۸-۰.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* کمال پورتراب، مصطفی (۱۳۹۵). *تئوری موسیقی: مبانی موسیقی نظری*. تهران: نشر چشمه. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۶۱۹۴-۲۷-۴.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* منصوری، پرویز (۱۳۶۲). *هارمونی تحلیلی*. انتشارات پارت.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

## پیوند به بیرون
# دو ماژور

دو ماژور|  |
| گام نسبی | لا مینور |
| گام موازی | دو مینور |
| نمایان | سل ماژور |
| زیرنمایان | فا ماژور |
| مرکب از نت‌های |
| دو، ر، می، فا، سل، لا، سی |

**گام دو ماژور** یا **دو بزرگ** (انگلیسی: C major) با مخفف (**C**) یک گام موسیقایی بر پایهٔ نت «دو» و طبق فواصل گام ماژور در موسیقی اروپایی است.

## تعریف

هرگاه نیم‌پردههای گامی بین فواصل (سوم و چهارم) و (هفتم و هشتم) قرار داشته باشد آن گام ماژور است.
در گام ماژور فاصلهٔ بین نت‌ها به این ترتیب است:
پرده، پرده، نیم‌پرده، پرده، پرده، پرده، نیم‌پرده.
در نتیجه گام دو ماژور از ترتیب نت‌های دو، رِ، می، فا، سُل، لا و سی تشکیل شده و سرکلید آن دارای هیچ علامت بِمُلْ یا دیِزی نیست. گام کوچکِ نِسْبی آن لا مینور و دو مینور گام موازی آن است.

کلیدهای سفید پیانو بر گام دو ماژور منطبق هستند. گام دو ماژور یکی از پر کاربردی‌ترین گام‌های موسیقی است.

Audio playback is not supported in your browser. You can download the audio file.

## آثار در دو ماژور

از بین ۱۰۴ سمفونیِ هایْدِن، بیست تای آن در دو ماژور نوشته شده‌اند که بعد از ر ماژور دومین گام پر استفاده توسط هایدن است. موتسارت به همراه هایدن بیشتر ساخته‌های خود را برای مراسم عشاء ربانی در دو ماژور نوشتند.

فرانتس شوبرت دو سمفونی در دو ماژور دارد که یکی با نام «دو ماژور کوچک» شناخته می‌شود و دیگری «دو ماژور بزرگ».

موسیقی‌دانان بسیاری اشاره کرده‌اند که هر کلید موسیقی احساسات خاصی را به ذهن می‌آورد. آهنگساز آمریکایی باب دیلن گام دو ماژور را «کلید قدرت، و همچنین کلید افسوس» می‌داند. آهنگسازان فرانسوی مانند مارک آنتوان از گام دو ماژور به‌عنوان یک کلید برای موسیقی شاد می‌نگرند، اما هکتور برلیوز در سال ۱۸۵۶ آن را «مهم؛ اما راکد و کسل‌کننده» دانسته‌است.

در کاتالوگ‌های موسیقی که قطعات را براساس کلید مرتب می‌کنند، چه بر اساس نیم‌پرده باشد چه به‌ترتیب دایرهٔ پنجم‌ها (از گام‌های دیاتونیک)، تقریباً همیشه با قطعاتی از دو ماژور آغاز می‌شوند.

### دیگر آثار

* ۱۲ واریاسیون روی تم ک. ۲۶۵ (ولفگانگ آمادئوس موتسارت)
* کنسرتو برای فلوت، هارپ و ارکستر (موتسارت)
* سمفونی شماره ۳۶ (موتسارت)
* سمفونی شماره ۴۱ (موتسارت)
* سونات پیانو شماره ۱۶ (موتسارت)
* سمفونی شماره ۱ (بتهوون)
* سونات ۲۱ پیانو (بتهوون)
* تریپل کنسرتو (بتهوون)
* سمفونی شماره ۶ (شوبرت)
* سمفونی شماره ۹ (شوبرت)
* مارش عروسی مندلسون
* سمفونی شماره ۲ (شومان)
* بولرو (راول)
* سمفونی شماره ۷ (شوستاکوویچ)

## جستارهای وابسته

* گام دیاتونیک
* کلید
* آکورد
* ماژور و مینور
* گام مترادف

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ ژوئیه ۲۰۱۸.
* پورتراب - مصطفی کمال، *تئوری موسیقی*، ویراست سوم، چاپ سی‌ویکم تابستان ۱۳۸۵، تهران نشر چشمه

## پیوند به بیرون
# سه‌صدایی

مثال: انواع آکوردهای سه‌صدایی به ترتیب از میزان اول: آکورد ماژور، آکورد مینور، آکورد کاسته و آکورد افزوده
**سه‌صدایی** یا **تریاد** (انگلیسی: Triad) در تئوری موسیقی مجموعه‌ای از سه نت است که به صورتِ عمودی روی هم قرار گرفته و تشکیل یک آکورد می‌دهند.

## ساختار

فاصلهٔ نت‌ها از پایین به بالا محاسبه می‌شود و در چهار نوع به نام‌های آکورد ماژور، آکورد مینور، آکورد کاسته و آکورد افزوده است. این آکوردها از نتِ پایه شروع شده و دارای یک فاصلهٔ سوم کوچک (سه نیم پرده) یا یک سوم بزرگ (چهار نیم پرده) است. صدای سوم نیز دارای یک فاصلهٔ سوم کوچک یا بزرگ است و بدین ترتیب فاصله‌اش با پایه می‌تواند یک پنجم درست (هفت نیم پرده)، پنجم کاسته (شش نیم پرده) و پنجم افزوده (هشت نیم پرده) باشد.

در موسیقی دوره رنسانس و به ویژه دورهٔ باروک، همراهی از یک رویکرد افقی یا کنترپوانتیک بهره می‌برد. در ادامه با گسترش و پیشرفت کنترپوان، به سبکی از حرکت عمودی رسیدند که هارمونی نام گرفت و آکورد، پایه و اساس آن قرار گرفت.

در موسیقی کلاسیک آکوردهای ماژور و مینور فواصلی مطبوع و پایدارند و آکوردهای کاسته و افزوده، فواصلی «نامطبوع» و ناپایدار شناخته می‌شوند.

## جستارهای وابسته

* آکورد

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Triad (music)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۱۸.

## پیوند به بیرون
# نمایان (موسیقی)

نت پایه و نمایان در گام دو . آکوردهای دو ماژور و سل ماژور.
در تئوری موسیقی، **نمایان** یا **دومینانت** (به فرانسوی: dominant) پنجمین درجه در گام دیاتونیک است.

علت نامگذاری آن به عنوان «نمایان» یا دومینانت (به معنای برجسته و نمایان) این است که در گام دیاتونیک این نت از نظر اهمیت و برجستگی آن در درجهٔ دوم پس از پایه قرار دارد.

## پانویس

## منابع

* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# پایه (موسیقی)

یک فرود متداول در گام دو ماژور که با آکوردی بر مبنای نت پایه به اتمام می‌رسد
در تئوری موسیقی، **پایه** یا **تونیک** (به فرانسوی: tonic) که به آن **بُن‌مایه** نیز می‌گویند، نخستین درجه () از گام دیاتونیک است و نت مرکزی برای حل در تنالیته محسوب می‌شود. در موسیقی کلاسیک، موسیقی فولکلور و پاپ، عموماً فرود به نت پایه منتهی می‌گردد.

## شرح

در سیستم سلفژخوانی، پایه همان‌طور که هست خوانده می‌شود و تغییر نمی‌کند. به‌طور کلی پایه یا تونیک، نتی است که دیگر نت‌های گام به‌صورت سلسله مراتب پس از آن ذکر می‌شود. همچنین گام موسیقی، بر پایهٔ تونیک نامگذاری شده‌اند، به‌عنوان مثال نت دو پایهٔ گام دو ماژور است.

در نامگذاری آکوردها، سه‌صدایی قرار گرفته روی پایه را «آکورد تونیک» می‌نامند، بنابر این مهمترین آکوردِ گام در این سبک از موسیقی است. در تجزیه و تحلیل عددنویسی رومی، آکورد تونیک به‌طور معمول اگر در گام ماژور باشد، با عدد (**I**) و اگر در مینور باشد، با عدد (**i**) نمادگذاری می‌شود.

این آکوردها ممکن است به‌صورت آکورد هفت نیز ظاهر شوند. به‌عنوان مثال در ماژور (**I**M7) و در مینور (**i**7) و گاهی نیز به‌ندرت بدین طریق (**i**M7) استفاده می‌شود:

«آکورد تونیک» نباید با پایه آکورد که بم‌ترین نت آکورد است اشتباه گرفته شود. (ر.ک معکوس اول، دوم و سوم)

## اهمیت و کاربرد

نت پایه
تونیک در موسیقی دوران قواعد مشترک، مهمترین مرکز صدا در آهنگ‌های مختلف بود که آهنگساز از آن استفاده می‌کرد. در این دوران بیشتر قطعات با نت پایه شروع و پایان می‌یافت که معمولا در فالب درجۀ پنج (**V**) به یک (**I**) یا در بعضی مواقع درجه چهار (**IV**) هم در بین آنها وجود داشت.

این نت پایهٔ مشترک در دو گام موازی است، به‌عنوان مثال در گام دو ماژور و دو مینور، نت پایه، دو است. با این حال در گام نسبی (گام‌هایی مختلف که سرکلید مشترک دارند)، پایه‌ها متفاوتند. به‌عنوان مثال در گام‌های دو ماژور و لا مینور با آنکه سرکلید مشترک دارند و فاقد علامت دیز یا بمل هستند، اما پایهٔ گام آنها با هم تفاوت دارد.

اصطلاح «پایه» یا «تونیک» ممکن است اختصاصاً منحصر به موسیقی تونال باشد، اما اصطلاح **مرکز تونال** یا **مرکز گام**، ممکن است در موسیقی پساتونال و آتونال استفاده شود: «این ممکن است ایدهٔ خوبی برای اهداف موسیقی باشد که **مرکز تونال** در کلاس عام‌تری گفته شود و **تونیک** (یا مراکز تونال در همهٔ زمینه‌ها) به‌عنوان یک زیرکلاس شناخته شود». بنابراین مرکز گام ممکن است زمینه‌ای برای ارجاع به یک موسیقی آتونال باشد که اغلب به‌عنوان یک محور مرکزی یا خط تقارن، در بازه‌ای از این «چرخهٔ فواصل» عمل می‌کند. اصطلاح «مرکزیت گام» نخستین بار توسط آرتور برگر در کتاب *مشکلات سازمان گام در استراوینسکی* ابداع گردید. به گفتهٔ والتر پیستن: «کلود دبوسی در قطعهٔ بعدازظهر یک دیو به‌صورت کامل یک ایدهٔ کلاسیک متحد را با مرکزیت غیر کلاسیک (در اینجا بدون نمایان) جایگزین و آهنگسازی کرد». ()

در این مثال نت پایه شامل چهار نوع فعالیت یا نقش اصلی تُن، برای رسیدن به هدف، شروع رویداد، تولید تُن‌های دیگر و حفظ مرکزیت پایدار برای خنثی‌کردن کشش بین نت‌های نمایان و زیرنمایان است.

## ارتباط با گام‌های دیگر

مرتضی حنانه معتقد است که مفهوم نت شاهد در موسیقی ایرانی همان تونیک در موسیقی غربی است.

## یادداشت

## پانویس

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tonic (music)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۳ مارس ۲۰۲۱.
* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# روپایه

آکوردهایی بر اساس نت پایه و روپایه در گام دو . آکوردهای دو بزرگ و ر کوچک.
آکوردهایی استوار بر نت روپایه، نمایان و پایه در گام دو
در تئوری موسیقی، **روپایه** یا **رو تونیک** (ترکیبی از «رو» و واژهٔ فرانسوی tonic) دومین درجه در گام دیاتونیک است.

آکوردهایی که بر مبنای نت روپایه هستند، به طور طبیعی میل دارند که شنونده را به سمت نت پنجم گام (نمایان) سوق بدهند. حرکت از روپایه به نمایان و برگشت به پایه، ترکیبی متداول در فرود قطعات موسیقی کلاسیک و پاپ است.

## پانویس

## منابع

* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# میانی (موسیقی)

یک فرود با گذر از نت میانی به نت پایه .
در تئوری موسیقی، **میانی**، **مِدیانت** (انگلیسی: Mediant) یا **میانین**، سومین درجه () از یک گام دیاتونیک است که بین پایه و نمایان قرار می‌گیرد.

## شرح

در سیستم سلفژخوانی متحرک، «میانی» نت واسطه خوانده می‌شود و در حالی که نت نمایان، پنجم درست باقی می‌ماند، «میانی» (نت می) می‌تواند بین سوم بزرگ و کوچک متغیر باشد.

تحلیل‌گران موسیقی، نت میانی آکورد را نتی گسترش یافته و قوی می‌دانند، زیرا آنها دارای دو تن مشترک هستند. از طرف دیگر در یک نظریهٔ آلمانی که از تحلیل هوگو ریمان گرفته شده‌است، نت میانی، پایهٔ و واسطهٔ اصلی برای گام موازی در ماژور (می بمل ماژور) و مینور (می مینور) در نظر گرفته می‌شود.

* آکورد میانی در گام ماژور (به رنگ قرمز):

* آکورد میانی در گام مینور:

## تحلیل

در تجزیه و تحلیل عددنویسی رومی، «میانی» به‌عنوان آکورد واسطه می‌تواند شکل‌های مختلفی داشته باشد. در گام‌های ماژور، یک آکورد واسطهٔ مینور است که با عددنویسی رومی (**iii**) نشان داده می‌شود. در گام‌های مینور، واسطهٔ یک آکورد ماژور است که نماد آن شمارهٔ (**III**) است. همچنین در مینور هارمونیک و ملودیک درجهٔ هفتم گام با تغییر نیم‌پرده‌ای از زیرپایه (♭)، به محسوس (♮)، یک آکورد افزوده ایجاد می‌شود و با نماد +**III** (♭) نشان داده می‌شود.

اصطلاح «میانی»، همچنین به رابطه بین کلیدهای موسیقی نیز اشاره دارد. به‌عنوان مثال، لا مینور گام نسبی دو ماژور است و اغلب در میان وصل به آکوردهای درجات یک (**I**) و پنج (**V**) گام جای می‌گیرد (به‌همین دلیل «میانی» نام گرفته‌است). ساخت نت پایه (یا تونیک‌سازی) برای مدولاسیون با آکورد میانی (درجه **III**)، بسیار معمول است و معمولاً برای تم دوم و در فرم سونات از آن استفاده می‌شود، زیرا تونیک‌سازی در گام مینور روی درجه سوم (**III**)، بسیار آسان است اما تونیک‌سازی در گام ماژور و در هارمونی اولیهٔ موسیقی دوره کلاسیک روی درجه سوم (**III**) خیلی کمیاب است و در مقایسه با گام مینور، این نوع مدولاسیون در ماژورها معمولاً روی درجهٔ پنجم (**V**) گام اتفاق می‌افتاد که در اواخر دورهٔ هایدن، موتسارت و دورهٔ میانیِ آهنگسازی بتهوون، گسترش بیشتری پیدا کرد. تونیک‌سازی روی درجه سوم (میانی) گام در موسیقی رمانتیک، یکی از ویژگی‌های مهم این دوره است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mediant». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۲۱.
* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# زیرنمایان

پایه و زیرنمایان گام دو . آکوردهای دو بزرگ و فا بزرگ.
در تئوری موسیقی، **زیرنمایان** چهارمین درجه در گام دیاتونیک است.

دلیل آن که به آن زیرنمایان گفته می‌شود آن است که در فاصله با نت پایه بعدی، همان فاصله‌ای را دارد که نت پایه با نمایان خودش دارد؛ مثلاً فاصلهٔ دو با نمایانش سل، و فاصلهٔ زیرنمایان دو (ف) با دوی بعدی، هر دو برابر با پنجم درست است.

## پانویس

## منابع

* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# رونمایان (موسیقی)

درجه‌های پایه و رونمایان در گام دو ماژور .
علامت سرکلید گام سل ماژور و می مینور؛ رابطهٔ می با سل از نوع رونمایان است
در تئوری موسیقی، **رونمایان** ششمین درجه در گام دیاتونیک است.

علت نامگذاری آن به عنوان «رونمایان» آن است که در تقارن با زیرنمایان قرار دارد (رونمایان یک پرده بالاتر از نمایان است، و زیرنمایان یک پرده پایین‌تر). مثلاً در گام دیاتونیک دو، رونمایان نت لا (نت موسیقی) است و زیر نمایان نت فا که هر دو از نمایان دقیقاً یک پرده فاصله دارند.

به رونمایان گاهی *پرده موازی* (به انگلیسی: tonic parallel) هم گفته می‌شود. گام کوچکی که بر اساس نت رونمایان استوار بشود، از نظر علایم سرکلید با آن به یک شکل خواهد بود. مثلاً رونمایان نت سل، نت می است و علایم سر کلید گام سل ماژور و می مینور هر دو به یک شکل است (یک دیز روی خط فا).

## پانویس

## منابع

* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# محسوس (موسیقی)

آکوردهایی بر مبنای نت پایه و محسوس گام دو . آکوردهای دو بزرگ و سی کوچک کاسته.
در تئوری موسیقی، **محسوس** هفتمین درجه در گام دیاتونیک است.

در تئوری موسیقی عربی این نت با نام «حساس» شناخته می‌شود، که ترجمه‌ای از نام انگلیسی آن (به انگلیسی: sensible، به معنای محسوس یا حساس) است.

## پانویس

## منابع

* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

* Marcus, Scott Lloyd (1989). *Arab Music Theory in the Modern Period*. Los Angeles, CA: University of California, Los Angeles.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:رفرنس تکراری پیش‌فرض (رده)
# زیرپایه

پایه و زیرپایه در گام سی . آکوردهای دو ماژور و سی بمل ماژور.
در تئوری موسیقی، **زیرپایه** یا **زیرتونیک** (ترکیبی از «زیر» و واژهٔ فرانسوی tonic) حاصل پایین‌آوردن هفتمین درجه در گام دیاتونیک به اندازهٔ نیم‌پرده است.

زیرپایه، که به نام «نت رهنمون» نیز شناخته می‌شود، درجه هفتم گام است. این نت یک پرده پایین‌تر از تونیک (درجه اول گام) قرار دارد و تمایل قوی به حرکت به سمت تونیک و حل شدن در آن دارد.

زیرپایه یکی از نت‌های مهم در موسیقی است که نقش‌های مختلفی را ایفا می‌کند. این نت می‌تواند تنش، کشش، تنوع و حس فرود را به موسیقی اضافه کند.

در گام کوچک طبیعی مینور، زیرپایه دیاتونیک است و روی درجه هفتم گام قرار می‌گیرد. در گام بزرگ ماژور، زیرپایه وجود ندارد، زیرا درجه هفتم گام در آن یک سپتیم بزرگ بالاتر از تونیک است. استفاده از زیرپایه در موسیقی کلاسیک ماژور نادر است، اما در جاز رایج است.

## نقش زیرپایه در موسیقی

* ایجاد تنش و کشش: زیرپایه به دلیل فاصله یک پرده‌ای و تمایل به حرکت به سمت تونیک، حس تنش و کشش را در موسیقی ایجاد می‌کند.
* ایجاد حس فرود: هنگامی که زیرپایه به سمت تونیک حل می‌شود، حس فرود و آرامش به وجود می‌آید.
* ایجاد تنوع: زیرپایه به عنوان یک نت غیرآکورد، می‌تواند تنوع و رنگ‌آمیزی به موسیقی اضافه کند.

در آکوردها: زیرپایه می‌تواند به عنوان پایه آکورد هفتم (آکورد با فاصله یک پرده و پنجم از تونیک) یا آکورد هفتم کاسته (آکورد با فاصله یک پرده، سوم کوچک و پنجم از تونیک) استفاده شود.
در ملودی: زیرپایه می‌تواند به عنوان نقطه اوج ملودی قبل از فرود به تونیک استفاده شود.
در کادانس: زیرپایه به‌طور معمول در کادانس‌های کامل و ناقص به کار می‌رود.

مثال: در گام دو ماژور، نت سی زیرپایه است. آکورد هفتم سی (C7) و آکورد هفتم کاسته سی (Cm7) دو نمونه از آکوردهایی هستند که از زیرپایه استفاده می‌کنند.

## منابع

* منصوری، پرویز (۱۳۷۴). *تئوری بنیادی موسیقی*. تهران: نشر کارنامه. شابک ۹۶۴-۴۳۱-۰۰۷-۱.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

Wikipedia contributors, "Subtonic," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed February 12, 2024).