Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# درجه (موسیقی)

درجه‌های گام دیاتونیک دو ماژور
در تئوری موسیقی، به هر یک از نت‌های پیاپی که یک گام را تشکیل می‌دهند یک **درجه** گفته می‌شود.

تعداد درجات یک گام می‌تواند متفاوت باشد. در گام دیاتونیک که رایج‌ترین گام در موسیقی غربی است؛ مثلاً گام دو ماژور از نت دو (درجهٔ یکم) شروع می‌شود و پس از گذر از درجه‌های دوم تا هفتم، به نتِ دوی بعدی (درجهٔ هشتم) می‌رسد. اما در کشورهایی نظیر چین یا ژاپن گام پنج‌درجه‌ای مرسوم است که در آن فاصلهٔ بین نتِ دو تا نت دوی بعدی تنها شامل چهار درجهٔ دیگر است.

## گام دیاتونیک

هر گام دیاتونیک دارای هفت درجه است. درجه‌ها و نقش آکورد در گام، به سه شکل نمایش می‌یابند:

* با استفاده از اعداد رومی: VII ،VI ،V ،IV ،III ،II ،I
* با استفاده از اعداد عربی (۱، ۲، ۳، ۴، ۵، ۶، ۷) یا نامشان (یکم، دوم، سوم، چهارم، پنجم، ششم، هفتم)
* با استفاده از نامشان: پایه، روپایه، میانی، زیرنمایان، نمایان، رونمایان، محسوس، هنگام

در گام‌های دیاتونیک، درجات اول، چهارم و پنجم را *درجات اصلی* می‌نامند و درجات دوم، سوم، ششم و هفتم را *درجات فرعی* نام می‌دهند.

درجات گام‌های دیاتونیک دو ماژور و دو مینور و مدهای مربوط به آن‌ها| درجه | نام درجه | مد مربوط به این درجه در | نام‌های دیگر | نت در |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| دو ماژور | دو مینور | دو ماژور | دو مینور |
| یکم | پایه | یونین | ائولین | مرکز تونال، نت فینال | دو | دو |
| دوم | رو پایه | دورین | لوکرین | مرحله بالاتر از تونیک | ر | ر |
| سوم | میانی | فریژین | یونین | نت دو گام نسبی آن است | می | می بمل |
| چهارم | زیر نمایان | لیدین | دورین | سومین نت مهم گام بعد از پایه | فا | فا |
| پنجم | نمایان | میکسولیدین | فریژین | دومین نت مهم گام بعد از پایه | سل | سل |
| ششم | رو نمایان | ائولین | لیدین | نت پایه گام مینور نسبی | لا | لا بمل |
| هفتم | محسوس | لوکرین | میکسولیدین | نزدیک‌ترین نت به نت پایه | سی | سی بمل |
| هشتم | هنگام | یونین | ائولین | مرکز تونال، نت فینال | دو | دو |

## جستارهای وابسته

* اجزا آکورد
* تنالیته

## پانویس

## منابع

* کمال پورتراب، مصطفی (۱۳۵۹). *تئوری موسیقی*. تهران: انتشارات چنگ.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
* کمال پورتراب، مصطفی (۱۳۹۵). *تئوری موسیقی: مبانی موسیقی نظری*. تهران: نشر چشمه. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۶۱۹۴-۲۷-۴۰. `{{cite book}}`: مقدار `|شابک=` را بررسی کنید: درازی (کمک)نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)
# نام پسامرگ

|  |
| --- |
|  |
| نام پسامرگ |
| نام چینی |
| نویسه‌های چینی سنتی | 諡號/謚號 |
| نویسه‌های چینی ساده‌شده | 谥号 |
|

| رونویسی‌ها |
| --- |
| چینی استاندارد |
| پین‌یین | shì hào |

 |
| نام ویتنامی |
| زبان ویتنامی | thụy hiệu |
| Hán-Nôm | 諡號 |
| نام کره‌ای |
| هانگول | 시호 |
| هانجا | 諡號 |
|

| رونوشت |
| --- |
| لاتین‌نویسی اصلاح‌شده | *siho* |

 |
| نام ژاپنی |
| **کانجی** | 諡号 |
| **هیراگانا** | しごう / おくりな |
|

| آوانویسی |
| --- |
| لاتین‌نویسی هپبورن | shigō/tsuigō |

 |
|  |

**نام پسامَرگ** (در چینی: 諡號/謚號) نامی افتخاری است که بنا به رسم و عادت در کشورهای خاور دور به پادشاهان و دیگر افراد مهم پس از مرگشان داده می‌شود. برای نمونه در چین به سیاست‌مدار و رهبرانقلابی سون‌یات‌سن پس از مرگش لقب (國父 تلفظ: گُئوفو) به معنی «پدر کشور» داده شده است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Posthumous name," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed March 4, 2008).
# امپراتور یانگدی

| امپراتور یانگدی 煬帝 |
| --- |
| *هوانگدی* |
| پرتره امپراتور یانگدی |
| امپراتور سویی |
| سلطنت | ۲۱ اوت ۶۰۴ – ۱۱ آوریل ۶۱۸ میلادی |
| پیشین | وندی |
| جانشین | گونگدی |
|  |
| زاده | ۵۶۹ میلادی |
| درگذشته | ۱۱ آوریل ۶۱۸ (۴۹ سال) دانیانگ، سویی |
| آرامگاه | جیانگدو |
|

| نام کامل |
| --- |
| یانگ گوانگ 楊廣 |
| تاریخ‌های دوره |
| دایه (大業; ۶۰۵–۶۱۸) |
| نام پسامرگ |
| امپراتور یانگ (煬皇帝) (اعطا شده توسط دودمان تانگ) امپراتور مینگ (明皇帝) (اعطا شده توسط یانگ تونگ) امپراتور مین (閔皇帝) (اعطا شده توسط دو جیان‌ده) |
| نام معبد |
| شیزو (世祖) |

 |
| خاندان | یانگ |
| دودمان | سویی |
| پدر | امپراتور وندی |

**امپراتور یانگدی** (چینی: 煬帝؛ سلطنت: ۵۶۹~۶۱۸ میلادی) با نام شخصی **یانگ گوانگ** (楊廣)، نام جایگزین **یینگ** (英)، نام شیان‌بی **آمو** (阿摩)، دومین امپراتور دودمان سویی چین بود.

نام اصلی امپراتور یانگدی، یانگ یینگ بود اما پدرش امپراتور وندی پس از مشورت با پیشگوها نام او را به یانگ گوانگ تغییر داد. یانگ گوانگ پس از تأسیس دودمان سویی توسط امپراتور وندی در سال ۵۸۱، به عنوان شاهزادهٔ جین انتخاب شد. در سال ۵۸۸، فرماندهی ارتشی که به دودمان چن در جنوب چین حمله کردند را بر عهده گرفت و به خاطر موفقیت این لشکرکشی مورد تحسین قرار گرفت.

## جستارهای وابسته

* جنگ‌های گوگوریو –سویی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Emperor Yang of Sui». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ ژوئیه ۲۰۲۴.

* *Book of Sui*, vols. 3, 4.
* *History of Northern Dynasties*, vol. 12.
* Xiong, Victor Cunrui (2006), *Emperor Yang of the Sui Dynasty: His Life, Times, and Legacy*, Albany: State University of New York Press, ISBN 978-0-7914-8268-1.
* *Zizhi Tongjian*, vols. 175, 176, 177, 178, 179, 180, 181, 182, 183, 184, 185, ۱۸۶.
* Wright, Arthur F. "The Sui dynasty (581–617)". Vol. 3. pp. 48–149. `{{cite book}}`: پارامتر `|عنوان= یا |title=` ناموجود یا خالی (کمک)

## پیوند به بیرون
# چانگ‌آن

چانگ ان چانگ ان در شمال بخش مرکزی چین می‌باشد.

|  |
| --- |
|  |
| چانگ‌آن |
| نویسه‌های چینی ساده‌شده | 长安 |
| نویسه‌های چینی سنتی | 長安 |
| معنای تحت‌اللفظی | "Perpetual Peace" |
|

| رونویسی‌ها |
| --- |
| چینی استاندارد |
| پین‌یین |  |
| Gwoyeu Romatzyh | Charng-an |
| وید جایلز | Ch'ang2-an1 |
| IPA | [ʈʂʰǎŋ.án] |
| زبان کانتونی معیار |
| ییل | Chèuhng-ōn |
| جیوت‌پینگ | Coeng4-on1 |
| مین نان |
| Tâi-lô | Tn̂g-an&nbsp;(col.) Tiông-an&nbsp;(lit.) |

 |
|  |

**چانگان** یا **چانگ‌آن** یا **چنگ‌آن (به انگلیسی :** Chang'an) پایتخت امپراتوری هان بود. چانگان در موقعیت سیاسی بسیار خوبی قرار داشت و فرمانداری‌های ۴ گانه را تحت نظر داشت. چانگ ان با حملهٔ سلسلهٔ ژین نابود شد. امروزه این شهر باستانی با نام شی آن (Xi'an) شناخته می‌شود.

چانگ‌آن نام باستانی شهر شیان است. در این سرزمین از دوران نوسنگی کسانی زندگی می‌کرده‌اند، که طی آن فرهنگ یانگ‌شائو در بانپو، در پیرامون شهر کنونی پدید آمد.

افزون بر این، در همسایگی شمالی شیان امروزی، چین شی هوانگ از دودمان شین، نخستین امپراتور چین، دربار امپراتوری خود را بر پا کرد و آرامگاه بزرگ خود را ساخت که از سوی
لشکر سفالین نگاهبانی می‌شد.

دودمان چین از پایتخت خود در شیان‌یانگ بر سرزمینی بزرگتر از هر یک از دودمان‌های‌های پیشین فرمانروایی می‌کرد.

شهر سلطنتی چانگان در زمان دودمان هان در شمال‌باختری شیان امروزی جای داشت. در درازنای فرمانروایی دودمان تانگ، جایی که به نام چانگ‌آن شناخته می‌شد، دربردارنده بخشی در درون برج‌وباروی شهر شیان در زمان مینگ‌ها و همچنین دربردارنده برخی بخش‌های کوچک در خاور و باختر آن برج‌وبارو و بخش بزرگی از کناره جنوبی آن بود.

پس چانگ‌آن در زمان دودمان تانگ هشت برابر شیان در زمان دودمان مینگ بود و در همان محلی که این شهر در زمان دودمان‌های سوئی و تانگ جای داشت بازسازی شد.

چانگان در دوران اوج خود یکی از بزرگ‌ترین و پرجمعیت‌ترین شهرهای جهان بود. پیرامون سال ۷۵۰ م، چانگان در نوشتجات چینی «شهر میلیونی» نامیده می‌شد که با برآوردهای امروزی می‌توان گفت نزدیک هشتصدهزار تا یک‌میلیون تن درون دیوارهای شهر می‌زیستند.

بر پایهٔ سرشماری سال ۷۴۲ نگاشته‌شده در کتاب تاریخ تانگ، ۳۶۲۹۲۱ خانواده با ۱۹۶۰۱۸۸ تن در جینگژائو فو (دربردارنده بخش شهری و شهرهای کوچکِ پیرامون بخش شهری) شمارش شدند.

## منابع
# گائوزو (دودمان تانگ)

**امپراتور گائوزو**(۵۶۶-۶۳۵ میلادی) با نام زمان تولد **لی یوآن**، بنیانگذار امپراتوری تانگ در چین بود؛ او همچنین نخستین امپراتور این دودمان شاهی بود که از سال ۶۱۸ تا ۶۲۶ فرمان راند. در زمان دودمان سوئی، گائوزو فرماندار ایالت کنونی شانشی بود. او به همراه پسرش لی‌شی‌مین، تمام مدعیان امپراتوری و فرمانروایان محلی را کنار زد. در سال ۶۲۸، امپراتوری تانگ توسط فرزند گائوزو تای زونگ موفق شد که چین را تماماً متحد و یکپارچه سازد.

| گائوزو |
| --- |
| *امپراتور چین* |
|  |
| امپراتور دودمان تانگ |
| سلطنت | ۶۱۸–۶۲۶ |
| پیشین | تاسیس امپراتوری |
| جانشین | تای زونگ |
|  |
| زاده | ۵۶۶ میلادی |
| درگذشته | ۶۳۵ میلادی |
| خاندان | دودمان تانگ |

در سال ۶۱۵ لی یوان به فرمانداری پادگان شانشی منصوب شد. او با برخورد با گوکترک‌های شمال تجربه زیادی به‌دست آورد و توانست آنها را آرام کند. لی یوان همچنین توانست از این موفقیت‌ها حمایت کند و با فروپاشی سلسله سوئی در ژوئیه (۶۱۷) لی یوان با اصرار پسر دومش لی شیمین (李世民، امپراتور نهایی تایزونگ) - شورش کرد. لی یوان با استفاده از عنوان "صدراعظم بزرگ" (大丞相)، یک امپراتور کودک دست نشانده به نام یانگ یو را منصوب کرد، اما در نهایت او را به کلی برکنار کرد و سلسله تانگ را در سال ۶۱۸ خود تأسیس کرد و خود بعنوان امپراتور تاجگذاری کرد. پسر و جانشین او لی شیمین پس از مرگش او را به عنوان گائوزو ("موسس عالی") تجلیل کرد. سلطنت امپراتور گائوزو بر اتحاد امپراتوری تحت تانگ متمرکز بود. او با کمک لی شیمین، که شاهزاده کین را خلق کرد، همه رقبای دیگر از جمله لی گی، دو جیانده، وانگ شیچونگ، ژو رنگائو و لیو ووژو را شکست داد. تا سال ۶۲۸ سلسله تانگ موفق شد تمام چین را تحت فرمانروایی امپراتور تایزونگ متحد کند. در جبهه داخلی، او موفقیت‌های اولیه‌ای را که امپراتور ون سوئی به دست آورد، تشخیص داد و سعی کرد از بیشتر سیاست‌های امپراتور ون، از جمله توزیع مساوی زمین بین مردمش، الگوبرداری کند، و همچنین مالیات‌ها را کاهش داد. او سیستم حقوقی خشن را که توسط امپراتور یانگ سویی ایجاد شده بود و همچنین اصلاح سیستم قضایی را کنار گذاشت. این اقدامات اصلاحی راه را برای سلطنت امپراتور تایزونگ هموار کرد که در نهایت تانگ را به اوج قدرت رساند. در سال ۶۲۶ لی شیمین در یک اختلاف با برادرانش لی جیانچنگ، ولیعهد، و لی یوانجی، شاهزاده چی، به لی جیانچنگ و لی یوانجی در دروازه ژوانوو کمین کرد و آنها را کشت. امپراتور گائوزو از ترس اینکه لی شیمین ممکن است چه کند، تاج و تخت را به او سپرد و تایشانگ هوانگ (امپراتور بازنشسته) شد. او در ۲۵ ژوئن ۶۳۵درگذشت.

## منابع

تاریخ چین، شسنو ژان، محمد پارسیپور، نشر علم، ۱۳۷۴
دودمانهای شاهی چین، مین لوهوئی، نشر امیرکبیر، ۱۳۵۴
# امپراتور چین

| امپراتور چین |
| --- |
|  |
|  |
| یک نقاشی از چین شی هوانگ، که نخستین امپراتور چین بود، با یک طرز لباس‌پوشیدن کلاسیک شاهوار |
|  |
|  |
| جزئیات |
| شیوه خطاب | اعلی‌حضرت (陛下) |
| نخستین پادشاه | چین شی هوانگ |
| واپسین پادشاه | امپراتور شوان‌تونگ |
| آغاز پادشاهی | ۲۲۱ پ.م. |
| پایان پادشاهی | ۱۲ فوریه ۱۹۱۲ |
| سکونتگاه رسمی | با توجه به دودمان تغییر داده شده، اخیراً شهر ممنوعه در پکن |
| گمارنده | ارثی |

**امپراتور** یا **هوانگ‌دی** (چینی: 皇帝؛ پین‌یین: *Huángdì*؛ فارسی: فغفور (بَغپور) ؛ معنی لغوی: "قدرت مطلق شاهوار / فرزند آسمان (خداوند)") یک عنوان سلطنتی سکولاریته از فرمانروای چین بود که با آغاز سلطنت دودمان چین که چین را در سال ۲۲۱ پیش از میلاد متحد کرد شروع شد و با کناره‌گیری پویی در سال ۱۹۱۲ میلادی در دنبالهٔ انقلاب شین‌های و تأسیس حکومت جمهوری چین پایان یافت. در فارسی به آن فغفور اطلاق شده است؛ فغ به معنی خدای یا بت و پور یا فور به معنی پسر. بغپور.

## جستارهای وابسته

* فهرست پادشاهان چین
* دودمان چین
* تیان (بهشت) / شانگدی (خدا)

## منابع

* Emperor of China، ویکی‌پدیای انگلیسی.