Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# آلیشیا مولیک

آلیشیا مولیک|  |
| کشور (ورزشی) |  استرالیا |
| محل زندگی | Melbourne, Australia; پرت, Australia |
| زادهٔ | ۲۷ ژانویهٔ ۱۹۸۱ ‏(۴۵ سال) آدلاید, استرالیا |
| قد | ۵ فوت ۱۱٫۷۵ اینچ (۱۸۲٫۲ سانتیمتر) |
| آغاز حرفه | 1999 |
| بازنشستگی | 2011 |
| شیوه(های) بازی | Right-handed (one-handed backhand) |
| جایزه(های) نقدی | $3,185,805 (US$) |
| تک‌نفره |
| نتیجه‌ها | 346–248 |
| عنوان‌ها | 5 (WTA) & 13 (ITF) |
| بالاترین رتبه | No. 8 (28 February 2005) |
| نتایج تک‌نفرهٔ گرند اسلم |
| آزاد استرالیا | QF (2005) |
| آزاد فرانسه | 3R (1999, 2006) |
| ویمبلدون | 3R (2003, 2004) |
| آزاد آمریکا | 3R (2001, 2003) |
| دیگر رقابت‌ها |
| بازی‌های المپیک |  Bronze medal (2004) |
| دونفره |
| نتیجه‌ها | 214–174 |
| عنوان‌ها | 7 (WTA) & 9 (ITF) |
| بالاترین رتبه | No. 6 (6 June 2005) |
| نتایج دونفرهٔ گرند اسلم |
| آزاد استرالیا | **W** (2005) |
| آزاد فرانسه | **W** (2007) |
| ویمبلدون | SF (2007) |
| آزاد آمریکا | QF (2005) |
| رقابت‌های تیمی |
| جام فد | 1R (2000, 2001, 2002, 2003, 2004) |
| جام هاپمن | F (2003) |
| آخرین به‌روزرسانی: 16 May 2011. |

 **آلیشیا مولیک** (انگلیسی: Alicia Molik؛ زاده ۲۷ ژانویهٔ ۱۹۸۱) یک تنیس‌باز اهل استرالیا است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Alicia Molik». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۱ آوریل ۲۰۱۴.
* «Alicia Molik». دریافت‌شده در ۱۱ آوریل ۲۰۱۴.`{{cite web}}`: نگهداری یادکرد:تاریخ به‌طور خودکار ترجمه‌شده (رده)

## پیوند به بیرون
# آل‌میوزیک

آل‌میوزیک|  |
| در دسترس به زبان | انگلیسی |
| ستاد | آمریکا |
| مالک | آل مدیا گاید |
| بنیانگذار(ان) | مایکل ارلواین |
| درآمد | ۱۱۰ میلیارد دلار |
| وبگاه |  |
| نیاز به ثبت نام | ۱۹۹۱ |
| راه‌اندازی | ۱۹۹۱ |
| وضعیت کنونی | برخط |

**آل‌میوزیک** (به انگلیسی: Allmusic) (در گذشته: آل میوزیک گاید (به انگلیسی: All Music Guide))، یک پایگاه دادهٔ متادیتا در رابطه با موسیقی است و مالک آن آل مدیا گاید است. آل‌میوزیک در سال ۱۹۹۱ به وسیلهٔ بایگان مشهور فرهنگی مایکل ارلواین و ریاضی‌دان ولادیمیر بوجانوف به عنوان یک راهنما برای استفاده‌کنندگان ایجاد شد. نخستین کتاب مرجع آن در سال بعد منتشر شد. ای‌ام‌جی (نام مخفف)، پیش از انتظارها به شبکهٔ جهانی وب پیوست و یک از اولین وب‌گاه‌هایی بود که از پروتکل گوفر استفاده می‌کرد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «All Music Guide». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳ ژانویه ۲۰۰۸.

## پیوند به بیرون

* وب‌گاه آل‌میوزیک
# کامچاتکا

کاربردهای واژه **کامچاتکا**:

* استان کامچاتکا یکی از استان‌های روسیه
* شبه‌جزیره کامچاتکا که استان کامچاتکا در آن قرار دارد
* کامچاتکا (رود) در روسیه
* *کامچاتکا* (فیلم) فیلمی آرژانتینی

---
# ساموآی آلمان

| ساموآی آلمان Deutsch-Samoa Samoa |
| --- |
| ۱۹۰۰–۱۹۲۰ |
|
پرچم

نشان ملی

 |
| قهوه‌ای = گینه نو آلمان؛ زرد= قیمومت‌های اقیانوس آرام آلمان؛ سرخ= ساموآی آلمان؛ نارنجی = سلیمان شمالی، واگذارشده به بریتانیا |
| وضعیت | مستعمرهٔ آلمان |
| پایتخت | آپیا |
| زبان(های) رایج | آلمانی (رسمی)، ساموآیی، زبان‌های استرونزی و زبان‌های پاپوآیی |
| رئیس دولت |   |
| دوره تاریخی | استعمار آلمان در اقیانوس آرام |
|  |
| • استعمار  | ۱ مارس ۱۹۰۰ |
| • پیمان ورسای  | ۱۰ ژانویه ۱۹۲۰ |
|  |
| واحد پول | گلدمارک |
|

|  |  |
| --- | --- |
| **پیشین** | **پسین** |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  | ساموآ در دوره پیش از استعمار |

 |

|  |  |
| --- | --- |
| قیمومت ساموآی غربی |  |

 |

 |

**ساموآی آلمان** (به آلمانی: Deutsch-Samoa) قیمومتی بود از آنِ امپراتوری آلمان در فاصلهٔ سال‌های ۱۹۰۰ تا ۱۹۱۴ میلادی و دربرگیرندهٔ جزیره‌های اوپولو، ساوائی‌ئی، آپولیما و مانونو که امروزه بخشی از دولت مستقل ساموآیند. این مستعمره تنها مستعمرهٔ آلمان در اقیانوس آرام بود که زیر نظر گینه نو آلمان اداره نمی‌شد.

## منابع

Wikipedia contributors, "German Samoa," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed June 18, 2012).
# تارو

| تارو |
| --- |
|  |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | گیاهان |
| راسته: | قاشق‌واش‌سانان |
| تیره: | گل‌شیپوریان |
| گونه: | C. esculenta |
| نام دوبخشی |
| Colocasia esculenta |

**تارو** (نام علمی: *Colocasia esculenta*) نام یک گونه از تیره گل‌شیپوریان است.

تارو به تعدادی از گونه‌های خانواده گل‌شیپوریان گفته می‌شود که بومی مناطق شرقی شبه‌قاره هند هستند. تارو یک گیاه چندساله گرمسیری است که به عنوان یکی از سبزیجات ریشه‌ای و به منظور بهره‌برداری از غده نشاسته‌ای، برگ‌ها و دمبرگ‌هایش کشت می‌شود. این گیاه یک منبع غذایی مهم در آشپزی مناطق جنوب آسیا، اقیانوسیه و آفریقا است. تارو به عنوان یکی از نخستین گیاهان کشت‌شده به حساب می‌آید.ریشه و برگ تارو طعم فوق‌العاده ای دارد. می‌توان آن را پخت، در حالی که برگ‌ها طعم کلم دارند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Colocasia esculenta». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ نوامبر ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# ‎.to‏

‎.to‏|  |
| سال فعال شدن | ۱۹۹۵ |
| نوع دامنه سطح‌بالا | دامنه سطح‌بالای کد کشوری |
| وضعیت | فعال |
| ثبت | تونگا Network Information Center (Tonic) |
| حمایت کننده | Government of تونگا |
| نیت استفاده | برای ارتباط با تونگا |
| استفاده حقیقی | Used for a varied assortment of sites, few related to تونگا, some connected with تورنتو and is often used for torrent websites, has launched a URL shortening service |
| محدودیت ثبت نام | Open to everyone but some vulgar words not allowed to register and use for spam prohibited. |
| ساختار | Registrations permitted at second level; some تونگا-related entities have domains at third level under labels like **.gov.to** |
| اسناد | FAQ |
| سیاست نزاع | Some trademarked names reserved; no other dispute policy |
| وب‌سایت | Tonic |

‎.to‏ دامنه اینترنتی کشور تونگا (در اقیانوس آرام) است.

## منابع

Wikipedia contributors, ".to," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed January 17, 2008).
# کریستوفر لکسون

| کریستوفر لوکسون نماینده مجلس |
| --- |
|  لوکسون در سال 2022  |
|  | honorific-prefix = بسیار محترم |

**کریستوفر مارک لوکسون** (‎/ˈlʌksən/‎؛ زاده ۱۹ ژوئیه ۱۹۷۰) سیاستمدار و مدیر بازرگانی نیوزیلندی است که نخست‌وزیر منصوب نیوزلند نیز می‌باشد. او از سال ۲۰۲۱ به عنوان رهبر مخالفان و رهبر حزب ملی نیوزیلند فعالیت می‌کرد. وی در سال ۲۰۲۰ به عنواننماینده مجلس (MP) خدمت می‌کرد. همچنین لوکسون قبلاً از سال ۲۰۱۲ تا ۲۰۱۹ مدیر اجرایی ایر نیوزلند نیز بود

## منابع
# شهرستان کینگ (واشینگتن)

| King County |
| --- |
| شهرستان |
| King County Courthouse |
| پرچملوگو |
| موقعیت درون ایالت واشینگتن، ایالات متحده |
| موقعیت واشینگتن در ایالات متحده |
| مختصات: ﻿ / ﻿ |
| کشور |  ایالات متحده آمریکا |
| ایالت |  واشینگتن (ایالت) |
| پایه‌گذاری | دسامبر ۲۲ ۱۸۵۲ |
| همنام | ویلیام آر. کینگ (۱۸۵۲–۲۰۰۵) مارتین لوتر کینگ جونیور (۲۰۰۵-اکنون) |
| مرکز | [[سیاتل، واشینگتن، واشینگتن|سیاتل، واشینگتن]] |
| بزرگ‌ترین شهر | سیاتل، واشینگتن |
| مساحت |
|  • کل | ۲۳۰۷ مایل مربع (۵۹۸۰ کیلومتر مربع) |
|  • خشکی | ۲۱۱۵ مایل مربع (۵۴۸۰ کیلومتر مربع) |
|  • آب | ۱۹۱ مایل مربع (۴۹۰ کیلومتر مربع)  ۸٫۳٪ |
| جمعیت |
|  • برآورد (۲۰۱۳) | ۲۰۴۴۴۴۹ |
|  • تراکم | ۹۰۸/مایل مربع (۳۵۰٫۷/کیلومتر مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی −۸ (اقیانوس آرام) |
|  • تابستانی (DST) | یوتی‌سی −۷ (اقیانوس آرام|پی‌دی‌تی) |
| حوزه‌های کنگره | م، م، م، م |
| وبگاه | www.kingcounty.gov |

**شهرستان کینگ** (به انگلیسی: King County) بزرگ‌ترین شهرستان ایالت واشینگتن و چهاردهمین شهرستان بزرگ کشور ایالات متحده آمریکا است.

جمعیت شهرستان کینگ بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۹ بالغ بر ۱٬۹۱۶٬۴۴۱ نفر است.

شهر سیاتل، واشینگتن بزرگ‌ترین شهر این شهرستان است و بیش از دو سوم جمعیت شهرستان را در خود جای داده است.

## ترکیب نژادی

بر اساس سرشماری سال ۲۰۰۰، سفیدپوستان ۷۵٫۷۳ درصد، آسیایی‌ها ۱۰٫۸۱ درصد، سیاه‌پوستان ۵٫۴۰ درصد، سرخ‌پوستان آمریکایی ۰٫۹۲ درصد و سایر نژادها بقیه جمعیت شهرستان کینگ را تشکیل می‌دهند.

بر اساس همین سرشماری، از جمعیت این شهرستان ۱۳٫۲ درصد دارای اصلیت آلمانی، ۹٫۱ درصد انگلیسی، ۸٫۳ درصد ایرلندی و ۵٫۵ درصد نروژی هستند.

## شهرها

* الگونا
* اوبرن
* بلویو
* بلک دیاموند
* بوتهل
* بارین
* کارنیشن
* کاوینگتون
* دس موینز
* انامک لاو
* فدرال وی
* کنت
* کیریکلند
* لیک فورت پارک
* مدینا
* مرسرآیلند
* نیوکاسل
* نورمندی پارک
* نورت بند
* ردموند
* رنتون
* سام مامیش
* سی تک
* سیاتل، واشینگتن
* شورلاین
* اسناکوالمی
* وودین ویل

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی شهرستان کینگ

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «King County, Washington». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ خرداد ۱۳۸۹.
# بزرگراه میان‌ایالتی ۵

|
بین ایالتی ۵ |
| --- |
|  |
| اطلاعات مسیر |
| طول | ۱٬۳۸۱٫۲۹ مایل (۲٬۲۲۲٫۹۷ کیلومتر) |
| تاریخچه | Designated in 1956 Completed in 1979 |
| تقاطع‌های بزرگ |
| انتهای جنوبی | Fed٫ ۱ in San Ysidro, CA |
|   | * آی-۸ in سن دیگو
* آی-۱۰ / US ۱۰۱ in لس آنجلس
* آی-۸۰ in ساکرامنتو، کالیفرنیا
* I-۸۴ in پورتلند، اورگن
* I&#۸۲۰۹;۹۰ in سیاتل، واشینگتن
 |
| انتهای شمالی | بزرگراه ۹۹ in بلین، واشینگتن |
| سامانه بزرگراهی |
| * **سامانه بزرگراه‌های میان ایالتی Main
* Auxiliary
* Suffixed
* Business
* Future
 |

**بزرگراه میان ایالتی ۵** (به انگلیسی: Interstate-5، مخفف:I-5) یکی از بزرگراه‌های میان ایالتی آمریکاست؛ که مسیر شمالی-جنوبی داشته و زیرمجموعه دارد. این بزرگراه، از بزرگترین بزرگراه‌های آمریکاست.

## منابع

Wikipedia contributors, "List of Interstate Highways," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed September 14, 2009).

|  |  |
| --- | --- |
| ویرایشسامانه بزرگراه‌های میان ایالتی |  |
| ۴ | ۵ | ۸ | ۱۰ | ۱۲ | ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۲ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۹ | ۳۰ |
| ۳۵ | ۳۷ | ۳۹ | ۴۰ | ۴۳ | ۴۴ | ۴۵ | ۴۹ | ۵۵ | ۵۷ | ۵۹ | ۶۴ | ۶۵ | ۶۶ | ۶۸ | ۶۹ |
| ۷۰ | ۷۱ | ۷۲ | ۷۳ | ۷۴ | ۷۵ | ۷۶ (غ) | ۷۶ (ش) | ۷۷ | ۷۸ | ۷۹ | ۸۰ | ۸۱ | ۸۲ |
| ۸۳ | ۸۴ (غ) | ۸۴ (ش) | ۸۵ | ۸۶ (غ) | ۸۶ (ش) | ۸۷ | ۸۸ (غ) | ۸۸ (ش) | ۸۹ | ۹۰ |
| ۹۱ | ۹۳ | ۹۴ | ۹۵ | ۹۶ | ۹۷ | ۹۹ |
# شبه‌جزیره المپیک

تصویر ماهواره ای از شبه شبه‌جزیره المپیک
شبه‌جزیره و پارک ملی الکمپیک
پناهگاه دریایی و ساحل ملی المپیک
رودخانه کوئیتز
کوه المپاس
سامانه طبقه‌بندی اقلیمی کوپن شبه شبه‌جزیره المپیک
**شبه جزیره المپیک** (انگلیسی: Olympic Peninsula) شبه جزیره‌های در غرب ایالت واشینگتن می‌باشد؛ که در سرتاسر پیوجت ساوند می‌باشد.

## جستارهای وابسته

* ایالت واشینگتن
* تاریخچه ایالت واشینگتن
* سرزمین واشینگتن

## نگارخانه

* Cedar Creek and Abbey Island, Kalaloch Area
* Hoh River
* National Park Service Sign at the entrance of Hoh Rain Forest
* Hurricane Ridge
* Lake Crescent
* Elwha River

## پانویس

## پیوند به بیرون
# شهرستان پاسیفیک (واشینگتن)

| Pacific County |
| --- |
| شهرستان |
| Pacific County Courthouse |
| موقعیت درون ایالت واشینگتن، ایالات متحده |
| موقعیت واشینگتن در ایالات متحده |
| مختصات: ﻿ / ﻿ |
| کشور |  ایالات متحده آمریکا |
| ایالت |  واشینگتن (ایالت) |
| پایه‌گذاری | February 4 ۱۸۵۱ |
| همنام | اقیانوس آرام |
| مرکز | South Bend |
| بزرگ‌ترین شهر | Raymond |
| مساحت |
|  • کل | ۱۲۲۳ مایل مربع (۳۱۷۰ کیلومتر مربع) |
|  • خشکی | ۹۳۳ مایل مربع (۲۴۲۰ کیلومتر مربع) |
|  • آب | ۲۹۱ مایل مربع (۷۵۰ کیلومتر مربع)  ۲۳٫۸% |
| جمعیت |
|  • برآورد (۲۰۱۳) | ۲۰۴۹۸ |
|  • تراکم | ۲۲/مایل مربع (۸٫۶/کیلومتر مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی −۸ (اقیانوس آرام) |
|  • تابستانی (DST) | یوتی‌سی −۷ (اقیانوس آرام|پی‌دی‌تی) |
| حوزه کنگره | سوم |
| وبگاه | www.co.pacific.wa.us |

**شهرستان پاسیفیک، واشینگتن** (به انگلیسی: Pacific County, Washington) یک شهرستان در ایالات متحده آمریکا است که در ایالت واشینگتن واقع شده‌است.

## خصوصیات

**شهرستان پاسیفیک** ۳٬۱۶۷٫۵۷ کیلومترمربع مساحت دارد.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرهای ایالات متحده آمریکا
* فهرست شهرستان های واشینگتن

## منابع
# سونوما (کالیفرنیا)

| سونوما |
| --- |
| شهر |
| Sonoma, California |
| Location in شهرستان سونوما و کالیفرنیا |
| کشور |  ایالات متحده آمریکا |
| ایالت |  کالیفرنیا |
| شهرستان | سونوما |
| Incorporated | September 3, 1883 |
| حکومت |
|  • نوع | Council-manager |
|  • شهردار | Laurie Gallian |
|  • مدیریت شهری | Linda Kelly |
| مساحت |
|  • کل | ۲٫۷۴۲ مایل مربع (۷٫۱۰۲ کیلومتر مربع) |
|  • خشکی | ۲٫۷۴۲ مایل مربع (۷٫۱۰۲ کیلومتر مربع) |
|  • آب | ۰ مایل مربع (۰ کیلومتر مربع)  ۰٪ |
| ارتفاع | ۸۵ فوت (۲۶ متر) |
| جمعیت (۲۰۱۰) |
|  • کل | ۱۰۶۴۸ |
|  • تراکم | ۳۹۰۰/مایل مربع (۱۵۰۰/کیلومتر مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی -۸ (PST) |
|  • تابستانی (DST) | یوتی‌سی -۷ (PDT) |
| زیپ‌کد | ۹۵۴۷۶ |
| کد منطقه | 707 |
| کد FIPS | ۰۶–۷۲۶۴۶ |
| GNIS feature ID | ۲۷۷۶۱۷ |
| وبگاه | www.sonomacity.org |

**سونوما** (به انگلیسی: Sonoma) شهری در شهرستان سونوما ایالت کالیفرنیا است که در سرشماری سال ۲۰۱۰ میلادی، ۱۰۶۴۸ نفر جمعیت داشته است.

بخش‌های سونوما، ناپا، و یوبا در کنار یکدیگر قرار دارند.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرهای کالیفرنیا

## منابع
# شهرستان سن‌واکین (کالیفرنیا)

| شهرستان سن‌واکین
San Joaquin County |
| --- |
| شهرستان |
|  |
| موقعیت شهرستان سن‌واکین در ایالت کالیفرنیا |
| کشور |  ایالات متحده آمریکا |
| ایالت | کالیفرنیا |
| منطقه | دره سن‌واکین/دره مرکزی |
| بزرگترین شهر | استاکتون |
| تاریخ تاسیس | ۱۸۵۰ |
| بخشداری | استاکتون |
| مساحت |
|  • کل | ۳٬۶۹۴٫۰ کیلومتر مربع (۱۴۲۶٫۳ مایل مربع) |
|  • خشکی | ۳٬۶۲۴٫۱ کیلومتر مربع (۱۳۹۹٫۳ مایل مربع) |
|  • آب | ۶۹٫۹ کیلومتر مربع (۲۷٫۰ مایل مربع) |
| جمعیت (۲۰۱۰) |
|  • کل | ۶۸۵٬۳۰۶ |
|  • تراکم | ۱۹۰/کیلومتر مربع (۴۸۰/مایل مربع) |
| وبگاه | www.sjgov.org |

**شهرستان سن‌واکین** (به انگلیسی: San Joaquin County) نام یک شهرستان در ایالت کالیفرنیا در آمریکا است.
# فرهنگ‌نویسی

دانشنامه ملی ۲۰ جلدی در کرواسی
**فرهنگ‌نویسی** یا **فرهنگ‌نگاری** یکی از حوزه‌های دانش زبان‌شناسی است که به بررسی نحوهٔ نگارش و تدوین فرهنگ‌ها و واژه‌پردازی می‌پردازد.
فرهنگ‌نویس ممکن است فرهنگ لغت (قاموس)، واژه‌نامه، یا اصطلاحنامه بنویسد و ترتیب دهد. کوشش اصلی در فرهنگ‌نویسی بر این است تا داده‌های مربوط به یک واژه (همچون معنی، تلفظ، املا، کاربردها، نمونه‌ها، و غیره) تا حد ممکن برای کاربران قابل دستیابی و به شکلی کاربرپسند عرضه شود.
حوزهٔ فرهنگ‌نویسی با ترتیب دادنِ واژه‌یاب‌ها و نیز با حوزهٔ دانشنامه‌نویسی ارتباط نزدیک دارد.

## نقش پیکره در فرهنگ‌نویسی

پیکره مهم‌ترین رکن در تدوین یک فرهنگ عمومی جامع یک‌زبانه محسوب می‌شود و عناصر تشکیل‌دهندهٔ آن عبارت‌اند از:

* منابع نوشتاری، از کهن‌ترین نوشته‌ها تا زمان تدوین فرهنگ، شامل کتاب‌ها و رساله‌هایی در موضوعات مختلف ادبی، دینی، تاریخی، اسناد حقوقی، قضایی، پیمان‌نامه‌ها، نامه‌ها، داستان‌ها، سفرنامه‌ها، وبگاه‌ها و جز آنها.
* منابع گفتاری، ازجمله استفاده از نوارهای صوتی حاوی گفتگوهای روزمرهٔ اهل زبان برای گزینش واحدهای واژگانی و استفاده از شواهد، به‌ویژه برای ثبت تلفظ صحیح واژه‌ها.
* منابع حاصل از پژوهش‌های میدانی، به‌ویژه برای گردآوری اصطلاحات مربوط به حرفه‌ها و پیشه‌ها.

## جستارهای وابسته

* زبان‌شناسی کاربردی
* پیکرهٔ متنی
* *مجلهٔ فرهنگ‌نویسی*
* فهرست فرهنگ‌نویسان ایرانی

## پانویس

## منابع

* *مجلهٔ فرهنگ‌نویسی*، ویژه‌نامهٔ نشریهٔ *نامهٔ فرهنگستان*، تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی
* صادقی، علی‌اشرف. *فرهنگ جامع زبان فارسی*. ج. «آ». تهران: فرهنگستان زبان و ادب فارسی، ۱۳۹۲. شابک ۹۷۸–۶۰۰–۶۱۴۳–۳۷–۸.
* انجمن زبان‌شناسی ایران
# همزمانی و درزمانی

**همزمانی و درزمانی** (به انگلیسی: Synchrony and diachrony) دو رویکردی است که برای مطالعه نظام‌های نشانه‌شناختی پیشنهاد شده‌است. این دو رویکرد نخستین بار توسط فردینان دوسوسور، زبانشناس سوئیسی، در کتاب دروسی در زبان‌شناسی عمومی معرفی شده‌است. تمایز میان این دو رویکرد یکی از اصول بنیادین مکتب ساختارگرایی و همین‌طور زبانشناسی مدرن را تشکیل‌داده‌است.

از دو موضع مختلف می‌توان نظام‌های نشانه‌شناختی را مطالعه‌کرد. در رویکرد نخست می‌توان نشانه‌ها را به‌عنوان زنجیره‌ای پیوسته مشاهده‌کرد که در طیف زمان گسترش یافته‌اند. در چنین حالتی رویکرد درزمانی، مطالعه تغییراتی است که نشانه‌ها در طول زمان متحمل‌شده‌اند. در مقابل رویکرد همزمانی نشانه را به‌عنوان واحدی درنظرمی‌گیرد که در مقطعی زمانی ارزش صوری و معنایی خود را در تعامل و تقابل با دیگر نشانه‌ها کسب‌می‌کند. به‌عبارت دیگر ارزش صوری و معنایی یک نشانه در رویکرد درزمانی در تاریخ شکل‌می‌گیرد، و در رویکرد همزمانی از ارتباط آن با سایر نشانه‌های هم عصر آن نشانه شکل‌ می‌گیرد.

## موضوعات مرتبط

* فردینان دوسوسور
* نشانه‌شناسی
* ساختارگرایی
* لانگ و پارول
* دال و مدلول

## پیوند به بیرون

* Course in General Linguistics
# زبان چوواشی

| چوواشی |
| --- |
| Чӑвашла, *Čăvašla* |
| بیان | [tɕəʋaʂˈla] |
| زبان بومی در | روسیه |
| منطقه | چواشستان و مناطق مجاور |
| قومیت | چوواش |
| شمار گویشوران | ۱٬۰۴۲٬۹۸۹  (2010 census) |
| تبار | ترکی
* اوغور
	+ **چوواشی**
 |
| گونه‌های نخستین | Bulgar
* **چوواشی**
 |
| سامانه نوشتاری | سیریلیک |
| وضعیت رسمی |
| زبان رسمی در |  روسیه
* چواشستان
 |
| کدهای زبان |
| ایزو ۱–۶۳۹ | `cv` |
| ایزو ۲–۶۳۹ | `chv` |
| ایزو ۳–۶۳۹ | `chv` |
| گلاتولوگ | `chuv1255` |
|

زبان **چوواشی** (Чӑвашла, Čăvašla; IPA: [tɕəʋaʂˈla]) زبان مردم چوواش یکی از شاخه‌های خانواده زبان‌های ترکی گروه اوغور می‌باشد که در ناحیه مرکزی روسیه و در غرب کوه‌های اورال ۱٬۰۴۲٬۹۸۹ نفر متکلم دارد. این زبان که تنها زبان باقی‌مانده گروه اُغور است زبان رسمی چواشستان می‌باشد. الفبای ترکی چوواش الفبای کریل است اما برای نشان دادن اصوات و حروف ترکی چند حرف به آن اضافه شده‌است. این زبان به شدت در معرض خطر آسیب‌پذیری Vulnerable قرار دارد.

## جستارهای وابسته

* چوواش
* اعداد در زبان چوواشی
# میدان گرانشی

**میدان گرانشی** (به انگلیسی: Gravitational field) در فیزیک، میدان گرانشی یک مدل برای توضیح نفوذی است که یک جرم سنگین در اطراف خود می‌گستراند، و این نیرو بر جرم سنگین دیگری اعمال می‌شود؛ بنابراین، یک میدان گرانشی برای توضیح پدیده‌های گرانشی استفاده می‌شود، و در یکای نیوتن در هر کیلوگرم (Kg/N) اندازه‌گیری می‌شود. در مفهوم سنتی خود، گرانش به عنوان نیرویی تعریف می‌شد که بین چند نقطه دارای جرم برقرار بود. به پیروی از نیوتون، لاپلاس تلاش کرد تا مدل گرانش را مانند مدل میدان پرتو یا شاره الگوسازی کند، و از سدهٔ نوزدهم توضیح و گفتگوها پیرامون گرانش، معمولاً در شرایط مدل میدان به جای یک نقطه، تدریس می‌شود.

در یک مدل میدانی (طیفی)، به جای جذب دو ذره توسط یکدیگر، این ذرات هستند که فضازمان را با جرم خود تحریف و دگرگون می‌کنند، به طوری که اعوجاج حاصله به عنوان یک «نیرو» درک و اندازه‌گیری می‌شود. در چنین مدلی گفته می‌شود که ماده در روش‌های ویژه‌ای در پاسخ به انحنای فضا-زمان حرکت می‌کند، یا هیچ نیروی گرانشی وجود ندارد، و یا این که گرانش یک نیروی خیالی یا شبه‌نیرو است.

## مکانیک کلاسیک

قانون جهانی گرانش نیوتن
مشابه با فیزیک؛ در مکانیک کلاسیک یک میدان گرانشی کمیتی فیزیکی است که می‌تواند با استفاده از قانون جهانی گرانش نیوتن تعریف شود. با تعیین از این راه، زمینهٔ گرانشی G اطراف یک ذره با جرم M یک میدان برداری است که در هر نقطه از یک بردار اشارهٔ مستقیم به سمت این ذره دارد. مقدار در هر نقطه از راه اعمال قانون جهانی محاسبه می‌شود، و نشان دهندهٔ نیرو بر واحد جرم بر روی هر جسم که در آن نقطه در فضاست. از آنجا که نیروی میدان یک نیروی پایستار است، یک انرژی پتانسیل اسکالر در واحد جرم، Φ، در هر نقطه در فضا در ارتباط با زمینه‌های نیرو وجود دارد؛ و پتانسیل گرانشی نامیده می‌شود. معادله میدان گرانشی:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_0
## نسبیت عام

در نسبیت عام میدان گرانشی با حل معادلات میدان اینشتین مشخص می‌شود.

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
در اینجا T تنسور تنش-انرژی است، G تنسور اینشتین است، و C سرعت نور است.

## جستارهای وابسته

* مکانیک کلاسیک
* پتانسیل گرانشی
* قانون جهانی گرانش نیوتن

## منابع
# برنامه فضایی چین

سکوی پرتاب - گوانگژو
**برنامه‌های فضایی چین** (به انگلیسی: space program of the People's Republic of China) برنامه‌هایی است سازمان ملی فضایی چین (CNSA) آنها را اداره می‌کند. ریشه‌های فناوری این برنامه می‌تواند از اواخر دههٔ ۱۹۵۰ مشاهده شود؛ زمانی که چین در پاسخ به تهدیدهای آمریکایی (و بعداً شوروی) یک برنامهٔ موشکی بالستیک را آغاز کرد. با این حال، نخستین برنامهٔ فضایی با سرنشین چینی چند دهه بعد آغاز شد؛ زمانی که یک برنامهٔ شتابان توسعهٔ فناوری با پرواز موفقیت‌آمیز یانگ لیویی در سال ۲۰۰۳ با فضاپیمای شنژو ۵ به اوج خود رسید. این موفقیت چین را به سومین کشوری که توانست به‌طور مستقل انسان را به فضا بفرستد، تبدیل کرد. طرح‌های این برنامه در حال حاضر شامل تکمیل ایستگاه فضایی دائمی چین در سال ۲۰۲۲ و انجام مأموریت سرنشین‌دار به ماه است.

مقام‌های مربوط از بلندپروازی‌های گام به گام در درازمدت برای بهره‌برداری از فضای بین کره زمین و ماه برای توسعهٔ صنعتی یاد کرده‌اند.

در ۶ سپتامبر ۲۰۲۰ مقام‌های رسمی نخستین فرود یک وسیلهٔ نقلیهٔ فضایی قابل استفاده مجدد چین را در لوپ نور اعلام کردند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chinese space program». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ مه ۲۰۲۱.

## پیوند به بیرون