Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# دستگاه مختصات استوانه‌ای

یک سیستم مختصات استوانه‌ای با مبدا  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_0* ، محور **قطبیWIKINIUM\_MATH\_PH\_1*  و **محور طولیWIKINIUM\_MATH\_PH\_2*  . نقطه دارای **فاصله شعاعی** ۴ = *WIKINIUM\_MATH\_PH\_3* ، **مختصات زاویه‌ای** °۱۳۰ =  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_4*  و **ارتفاع** ۴ = *WIKINIUM\_MATH\_PH\_5*  است.
**دستگاه مختصات استوانه‌ای** (به انگلیسی: cylindrical coordinate system) نوعی از دستگاه مختصات سه بعدی است که در آن یک نقطه در فضا، بر روی سطح یک استوانه فرضی در نظر گرفته می‌شود. مختصات یا مکان آن نقطه بر اساس فاصله آن از محور عمودی (شعاع استوانه)  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_6*  ، فاصله نقطه از قاعده (ارتفاع استوانه)  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_7*  و زاویه‌ای که شعاع قاعده گذرنده از آن نقطه با محور *WIKINIUM\_MATH\_PH\_8*  می‌سازد *WIKINIUM\_MATH\_PH\_9*  ، بیان می‌شود. هر چند علامت ها یا حروف تعیین شده استاندارد برای این دستگاه ( *WIKINIUM\_MATH\_PH\_10* , *WIKINIUM\_MATH\_PH\_11* , *WIKINIUM\_MATH\_PH\_12* ) هستند ولی با این حال در برخی های شاخه های مهندسی به ترتیب از حروف *WIKINIUM\_MATH\_PH\_13* ,  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_14* ,  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_15*  استفاده می‌شود.

مبدأ دستگاه مختصات استوانه‌ای  *WIKINIUM\_MATH\_PH\_16*  نقطه‌ای است که هر سه مختصات را می‌توان صفر در نظر گرفت.

دستگاه مختصات استوانه‌ای در حالت دوبعدی، با حذف مختص WIKINIUM\_MATH\_PH\_17 به مختصات قطبی تبدیل می‌شود.

## دستگاه مختصات استوانه‌ای

ممکن است معادله یک رویه در یکی از دستگاه‌های ساده‌تر از معادله آن در دستگاه دکارتی باشد. در چنین مواردی استفاده از دستگاه مناسب باعث صرفه‌جویی در وقت می‌شود. این موضوع در حل انتگرال‌های چندگانه اهمیت بیشتری پیدا می‌کند. همان‌طور که می‌دانید حل برخی انتگرال‌های سه‌گانه در دستگاه دکارتی گاهی غیرممکن می‌باشد، ولی با یک تغییر مختصات ساده به راحتی می‌توانیم به جواب مورد نظر برسیم. در دستگاه مختصات استوانه‌ای، استوانه‌هایی که محورشان در امتداد محور z هستند معادلات بسیار ساده‌ای دارند. این دستگاه مختصات در فضا از طریق تلفیق مختصات قطبی در صفحه xy با محور z معمولی به دست می‌آید. به این ترتیب به هر نقطه در فضا یک یا چند سه تایی مختصات به صورت (r، θ، z) نسبت داده می‌شود. در فیزیک و به ویژه در مباحث الکترومغناطیس و مخابرات به جای r، θ، z به ترتیب از حروف ρ، φ، z استفاده می‌شود.

x=r cosθ و y=r sinθ
در واقع توسط روابط فوق می‌توان یک نقطه در دستگاه مختصات دکارتی را به دستگاه مختصات استوانه‌ای منتقل کرد. در مختصات استوانه‌ای معادله r=a فقط دایره‌ای در صفحه xy را مشخص نمی‌کند بلکه استوانه‌ای کامل حول محور z را توصیف می‌کند. خود محور z با معادله r=0 معین می‌شود. معادله θ=θ۰ توصیف‌کننده صفحه‌ای است که شامل محور z است و زاویه‌ای به اندازه θ۰ رادیان با قسمت مثبت محور x می‌سازد.
چند رابطه که مختصات دکارتی، استوانه‌ای و کروی را به هم مربوط می‌سازند.

r=ρ Sinφ و z=ρ Cosφ
 y=r Sinθ = ρ Sinφ Sinθ و x=r Cosθ = ρ Sinφ cosθ
## جستارهای وابسته

* دستگاه مختصات خمیده خط
* دستگاه مختصات کروی
* دستگاه مختصات قطبی
* دستگاه مختصات دکارتی

## منابع

* ریاضیات مهندسی پیشرفته کریزیک
* فیزیک هالیدی

## پیوند به بیرون

* "Cylinder coordinates", *Encyclopedia of Mathematics*, EMS Press, 2001 [1994]
* توضیحات مث‌ورلد از دستگاه مختصات استوانه‌ای
* انیمیشن محورهای مختصات استوانه‌ای توسط فرانک واتنبرگ
# اداره ملی اقیانوسی و جوی

ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوّی| نشان‌واره ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوی |
| پرچم ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوّی |
|  |
| Department سازمان |
| بنیان‌گذاری | ۱۰ فوریه ۱۸۰۷ (۱۸۰۷-۱۰}}) **بازسازی‌شده:**۳ اکتبر ۱۹۷۰ (۱۹۷۰-0۳}}) |
| Department پیشین | * نقشه‌برداری جغرافیایی ایالات متحدهٔ آمریکا
 |
| حوزهٔ قدرت | دولت فدرال ایالات متحدهٔ آمریکا |
| ستاد | سیلور اسپرینگ، مریلند ﻿ / ﻿ |
| کارکنان | * ۳۲۱ سپاه افسران ارشد ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوّی (۲۰۱۸)
* ح.۱۱٬۰۰۰ کارکنان غیرنظامی (۲۰۱۵)
 |
| بودجه سالانه | ۵/۶ میلیارددلار آمریکا (برآورد ۲۰۱۱) |
| Department بالادست | وزارت بازرگانی ایالات متحدهٔ آمریکا

آژانس‌های زیر دست
* خدمات ماهواره، داده، و اطلاعات محیط زیستی ملی
* اداره ملی شیلات آمریکا
* خدمات اقیانوس ملی
* خدمات هواشناسی ملی ایالات متحدهٔ آمریکا
* هواگردها و کشتی‌های ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوّی
* دفتر پژوهش اقیانوسی و جوّی
 |
| وبگاه | www.noaa.gov |

**ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوّی** ایالات متحدهٔ آمریکا، تأسیس‌شده در سال ۱۸۰۷ میلادی و بازسازی‌شده در سال ۱۹۷۰، یک سازمان پژوهشی فدرال در ایالات متحده است. این سازمان با سرواژهٔ NOAA شناخته می‌شود.

این سازمان عهده‌دار و مجری طرح‌های ملی ایالات متحده در زمینهٔ برنامه‌های جوّی و اقیانوسی است.

ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوّی، زیر نظر وزارت بازرگانی ایالات متحدهٔ آمریکا فعالیت می‌کند.

دو فروند لاکهید دابلیو پی-۳دی اوریون مورد استفاده ادارهٔ ملی اقیانوسی و جوّی
## جستارهای وابسته

* سازمان اروپایی بهره‌برداری از ماهواره‌های هواشناسی

## پانویس

## پیوند به بیرون

* noaa.gov
# قطر (هندسه)

در هندسه، **قطر** یا **تَراکُنج** (به انگلیسی: Diagonal) پاره‌خطی‌ست که هر دو رأس غیر مجاور یک چندضلعی یا چندوجهی را به هم متصل کند.

در هر متوازی الاضلاع قطر ها بر هم عمودند

## چند ضلعی

قطرهای یک مکعب. قطر فضایی 'AC (به رنگ آبی) با طول WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 و قطر وجهی AC (به رنگ قرمز) با طول WIKINIUM\_MATH\_PH\_2
از آنجا که قطر رأس های غیر مجاور را متصل می‌کند، یک مثلث نمی‌تواند قطر داشته باشد و یک چهارضلعی (مربع یا مستطیل) دو قطر دارد. تمام قطرهای یک چندضلعی کوژ(محدب) درون آن هستند، اما چند قطر یک چندضلعی کاو (مقعر) بیرون از آن قرار می‌گیرد. تعداد قطرهای یک n-ضلعی (n ≥ ۳) کوژ(محدب) یا کاو(مقعر) از این رابطه بدست می‌آید:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_4
یا

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_6

## ماتریس‌ها

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Diagonal». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ ژانویه ۲۰۱۳.
# پیکربندی هم‌مدار

**پیکربندی‌مدار** در نجوم، شامل دو یا چند اشیاء نجومی (مانند سیارک ها ، قمرها و یا سیارات ) که در مدار یکسان یا بسیار مشابه قرار دارند؛ به عبارت دیگر آن‌ها در رزونانس مداری ۱: ۱ هستند (و یا ۱:-۱ اگر در جهت مخالف چرخش می کنند).

## منابع
# خاستگاه آب بر زمین

آب تقریباً ۷۱ درصد سطح زمین را پوشانده‌است.
**خاستگاه آب بر زمین** (به انگلیسی: Origin of water on Earth) موضوع پژوهش‌هایی در زمینه‌های سیاره‌شناسی، اخترشناسی و اخترزیست‌شناسی است. زمین سیاره‌ای منحصر به فرد در میان سیاره‌های سنگی سامانه خورشیدی است و آن اینکه زمین تنها سیاره‌ای در این سامانه است که اقیانوس‌هایی از آب مایع بر سطح خود دارد. آب مایع که برای حیات ضروری است، بر سطح زمین باقی مانده‌است؛ این از آن رو است که زمین در فاصله‌ای از خورشید جای گرفته که بدان کمربند حیات می‌گویند، در فاصله‌ای دور از خورشید به اندازه‌ای که آب خود را به علت اثر گریز گلخانه‌ای از دست ندهد و نه آن اندازه دور که دماهای پایین سبب شوند همه آب‌های روی زمین یخ بزنند.

برای زمانی دراز پنداشته می‌شد که آب زمین از قرص پیش‌سیاره‌ای آن نشات نگرفته‌است و چنین پنداشته می‌شد که آب و پراهای دیگر از سامانه سیاره‌ای دیگری به زمین راه یافته‌اند. پژوهش‌های تازه به هر روی نشان می‌دهند که هیدروژن درون زمین نقشی در شکل‌گیری اقیانوس‌ها داشته‌است. این دو ایده مقابل هم قرار ندارند. همچنین شواهدی وجود دارد که آب از طریق برخورد یک خرده سیاره یخی که شبیه به ساختار سیارک‌های لبه بیرونی کمربند سیارک‌ها بوده، به زمین آورده شده‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* Dr. C's Ocean World: "How the Oceans Formed" (archived copy)
* *Nature* journal: "Earth has water older than the Sun"
# نخست‌زیستی میانه

| ابردوران | دوران | دوره | میلیون سال پیش |
| --- | --- | --- | --- |
| پیشین‌زیستی | پیشین‌زیستی دیرینه | سیدرین | **→ پس از آن** |
| نخست‌زیستی | نو | ۲۵۰۰ - ۲۸۰۰ |
| میانه | ۲۸۰۰ - ۳۲۰۰ |
| دیرینه | ۳۲۰۰ - ۳۶۰۰ |
| سپیده‌دم | ۳۶۰۰ - ۴۰۰۰ |
| هادئن | **→ پیش از آن** |

**نخست‌زیستی میانه** (انگلیسی: Mesoarchean) سومین دوره زمین‌شناسی از نخست‌زیستی است که ۳٬۲۰۰ تا ۲٬۸۰۰ میلیون سال پیش طول کشید.
این تقسیم بندی زمانی قراردادی است و بر مبنای چینه‌شناسی نیست. سنگ‌واره‌های پیدا شده در استرالیا نشان می‌دهند که استروماتولیت‌ها (stromatolite) در این دوره پدید آمدند. نخستین ابرقاره Vaalbara در این دوره گسسته شد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mesoarchean». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۵.
# انفجار کامبرین

|  |
| --- |
| **زمان‌بندی زمین‌شناسی** |
|  پیدازیستی (فانروزوئیک)  |  نوزیستی (سنوزوئیک)  | کواترنری |
| نئوژن |
| پالئوژن |
|  میانه‌زیستی (مزوزوئیک)  | کرتاسه |
| ژوراسیک |
| تریاس |
|  دیرینه‌زیستی (پالئوزوئیک)  | پرمین |
| کربونیفر |
| دوونین |
| سیلورین |
| اردویسین |
| کامبرین |
|  نهان‌زیستی  (پرکامبرین) | پیشین‌زیستی (پروتروزوئیک) |
| نخست‌زیستی (آرکئن) |
| پیشازیستی (هادئن) |

**پنج‌چشمی** بزرگترین سهم یکجای مدرن سازی را در دوران **انفجار کامبرین** دارد
**انفجار کامبرین** (به انگلیسی: Cambrian explosion) رویداد فرگشتی نسبتاً کوتاهی بود که در آغاز دورهٔ کامبرین، نزدیک به ۵۴۲ میلیون سال پیش رخ داد که در طی آن بسیاری از شاخه‌های اصلی حیوانات؛ همانگونه که فسیل‌ها نشان می‌دهند، پدید آمدند. در ۲۰ تا ۲۵ میلیون سال دورهٔ این رویداد بیشترین انشعاب‌های جانوری از شاخهٔ پریاخته‌ها صورت گرفت. این رویداد با پدید آمدن تفاوت‌های متنوع و گوناگون بسیاری از موجودات همراه بود. تا پیش از انفجار کامبرین بیشتر موجودات ساده متشکل از تک سلولی‌ها بودند که ندرتاً یک زیست‌گاه گروهی هم تشکیل می‌دادند. در طول ۷۰ تا ۸۰ میلیون سال بعد میزان تنوع تا سرحد امکان شتاب یافت و تنوع زندگی شروع به نمایش شباهت‌های بیشتری یه آنچه که امروز است کرد. بسیاری از شاخه‌های زندگی حاضر در این دوره ظاهر شد، به استثنای خزه‌زیان که زمان آغاز ظاهر شدن آن‌ها در اواخر اردویسین است.

انفجار کامبرین انگیزهٔ بحث علمی گسترده‌ای در میان صاحب نظران زمان بوده‌است. پیدایش به ظاهر ناگهانی فسیل؛ در نخستین گام‌ها در این راه، در اوایل دههٔ ۱۸۴۰ میلادی به آن اشاره شد، و چارلز داروین در سال ۱۸۵۹ میلادی از آن به عنوان یکی از استدلال‌های اصلی مخالف، در مقابل نظریهٔ تکامل از راه انتخاب طبیعی دانست. بحث‌های طولانی پیرامون معمای پیدایش ناگهانی زیاگان و ظاهراً از هیچ‌کجا، دور سه نکته متمرکز است؛ یکی این که آیا واقعاً یک تنوع کلان موجودات مجتمع و پیچیده در طی یک دوره‌ای نسبتاً کوتاه از زمان در اوایل دورهٔ کامبرین اتفاق افتاده؛ چه شده که چنین شده؛ و تأثیر مفهوم چنین رویدادی بر منشأ حیات حیوانی.
با توجه به دسترسی محدود به شواهد، تفسیر برداشت‌ها از این موضوع کار مشکلی است؛ به‌ویژه وقتی که تفسیرها بیشتر و عمدتاً بر اساس سابقه‌های فسیلی ناقص و ناتمام، و نشانه‌های شیمیایی بجا مانده در سنگ‌ها است.

## جستارهای وابسته

* دورهٔ کامبرین
* طبقه‌بندی علمی جانداران
* جانوران

## منابع

Wikipedia contributors, "Cambrian explosion," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (بازبینی ژوئن ۱۰، ۲۰۱۵).
# پیروکسن

پیروکسن (دیوپسید) از معادن افغانستان
**پیروکسن‌ها** گروه مهمی از مواد معدنی اینوسیلیکات هستند که در بسیاری از سنگ‌های آذرین و دگرگونی یافت می‌شوند. آن‌ها یک ساختار مشترک را متشکل از زنجیرهای منفرد تترائدرهای سیلیکاتی دارند. همچنین پیروکسنها در سیستم‌های تبلور مونوکلینیک و اورتورومبیک متبلور می‌شوند. پیروکسن‌ها به فرمول کلی XY(Si,Al)2 O۶ هستند که در آن X معرف کلسیم، سدیم، آهن ۲+، منیزیم و به ندرت روی است و Y نمایندهٔ یونهای کوچکتر به مانند کروم، آلومنیوم، آهن۳+، منیزیم، منگنز، اسکاندیم، تیتانیوم، وانادیوم و حتی آهن ۲+ است. آلومنیوم گاهی به‌طور گسترده‌ای در سیلیکات‌ها به جای سیلیکون جایگزین می‌شود. (مانند فلدسپارها و آمفیبولها) ولی این جایگزینی در اکثر پیروکسن‌ها تا اندازهٔ محدودی رخ می‌دهد.

نام پیروکسن از دو واژهٔ یونانی (آتش و بیگانه) برگرفته شده‌است به این دلیل که پیروکسن‌ها در گدازه‌های آتش فشانی حضور دارند و گاهی به عنوان شیشه‌های آتشفشانی قرار می‌گیرند. فرض بر این بود که آن‌ها ناخالصی‌هایی در درون شیشه هستند، از این رو به آن‌ها «غریبهٔ آتش» می‌گفتند. پیروکسن‌ها تشکیل دهنده‌های اولیهٔ مواد معدنی هستند که پیش از فوران گدازه متبلور شده‌اند. گوشتهٔ فوقانی زمین عمدتاً از اولیوین و پیروکسن تشکیل شده‌است. ترکیب شیمیایی و نامگذاری پیروکسن‌ها: زنجیرهٔ سیلیکاتی موجود در ساختار پیروکسن، انعطاف‌پذیری زیادی را دربارهٔ نحوهٔ اختلاط کاتیونهای مختلف نشان می‌دهد و پیروکسن‌های معدنی عمدتاً از روی ترکیب شیمیایی خود نامگذاری می‌شوند. مواد معدنی پیروکسن (Pyroxene minerals) بر اساس گونه‌های شیمیایی که جایگاه‌های X و Y و تترائدرهای T را اشغال می‌کنند نامگذاری می‌شوند. کاتیون هاییکه جایگاه Yرا اشغال می‌کنند به اکسیژن‌های ۶تایی در آرایش اوکتاهدرال محدود می‌شوند. آنیون‌هایی که در جایگاه X قرار می‌گیرند می‌توانند با ۶ تا ۸ اتم اکسیژن هماهنگ ((Coordinatedشوند. نام بیست مادهٔ معدنی توسط «کمیسیون انجمن بین‌المللی کانی در مواد معدنی جدید و نام‌های معدنی» به رسمیت شناخته شده‌است و ۱۰۵ نامی که سابقاً به کار برده می‌شد منسوخ اعلام شد.

پیروکسن معمولی عمدتاً در جایگاه تترائدرال، سیلیکون دارد و غالباً یون‌هایی با برا ۲+، هم در جایگاه X و هم در جایگاه Y که فرمول تقریبی XYT2O۶ از آن نتیجه می‌شود. نام کلسیم-آهن-منیزیم پیروکسن را به صورت «پیروکسن چهار ضلعی» تعریف می‌کنند. سری انستاتیت-فروسیلیت ([Mg ,Fe-]SiO3) شامل ۵ مول کلسیم است که در سه پلی مورف وجود دارد. (اورتو انستاتیت اورتورومبیک، پروتو انستاتیت و کلینوانستاتیت منوکلینیک). افزایش مقدار کلسیم مانع از تشکیل فاز اورتورومبیک در سیستم تبلور منوکلینیک است. محلول جامد کاملی در کلسیم وجود ندارد و Fe-Mg-Ca پیروکسن‌هایی که در بین ۱۵ تا ۲۵ مولار هستند هم با توجه به وجود یک جفت کریستال پایدار نیستند. این مسئله منجر به شکاف امتزاج بین پیگنوییت و اوژیت می‌شود. شکاف در کلسیم ۴۵ مولار اتفاق می‌افتد. چون یون کلسیم نمی‌تواند جایگاه Y را اشغال کند. ولاستونیت معدنی مربوط به عضو پایان فرضی کلسیم است اما تفاوت‌های ساختاری مهم به معنای آن است که با پیروکسن گروه‌بندی می‌شوند.

## جستارهای وابسته

* کانی

## منابع
# صفحه نازکا

| صفحه نازکا |
| --- |
|  |
| گونه | Major |
| مساحت تقریبی | 15,600,000 km2 |
| جهت جابجایی۱ | north-east |
| سرعت جابجایی۱ | 40-53mm/year |
| پدیده‌ها | اقیانوس آرام |
| ۱نسبت به صفحه آفریقا |

ورقه نازکا با رنگ نیلی نشان داده شده‌است.
**ورقه نازکا** در منطقه‌ای به‌نام نازکا واقع در کشور پرو قرار دارد. ورقه نازکا یک زمین‌ساخت در شرق اقیانوس آرام در حوضه سواحل غربی آمریکای جنوبی است. با فرورانش، ورقه نازکا به‌زیر ورقه آمریکای جنوبی فرو رفته‌است. حرکت ورقه ی نازکا در قسمت غربی که به ورقه ی اقیانوس آرام متصل است از نوع حرکات دور شونده می باشد.

## پانویس

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nazca Plate». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ اکتبر ۲۰۱۲.
# بادهای بسامان

بادهای غرب‌وزان (آبی) و بادهای بسامان (زرد و قهوه‌ای)
نمایش سه‌بعدی سلول هادلی در ارتباط با بادهای بسامان
**بادهای بسامان** یا **بادهای تجارتی** (به انگلیسی: Trade winds) که **بادهای آلیزه** (به فرانسوی: Alizé) و بادهای **شرق‌وزان**(easterlies) نیز نامیده می‌شوند، بادهایی هستند که از مناطق پرفشار جنب‌حاره‌ای به‌سوی مناطق استوایی کم‌فشار می‌وزند و بادهای غالب در مناطق مدارگانی زمین هستند. این بادها در نیم‌کره‌های شمالی و جنوبی به ترتیب از شمال شرقی به جنوب‌غربی و از جنوب شرقی به شمال غربی در حال وزش هستند.

این بادها در بین منطقه پرفشار جنب‌حاره و همگرایی درون‌حاره‌ای در بخش اعظمی از این مناطق در تمام طول سال می‌وزند و با ثبات‌ترین بادهای کره زمین به‌شمار می‌روند. در نیم‌کره جنوبی به علت مداومت پر جنب‌حاره، بادهای بسامان به‌طور منظم وزیده و طوقه‌ای را تشکیل می‌دهند. از این‌رو بسامان‌های سطحی در نیم‌کره شمالی حالات منظم‌تر و قوی‌تری دارند.

وسعت نفوذ کمربند بسامان‌ها در نیم‌کره شمالی در حدود ۲۵۰۰ کیلومتر و در نیم‌کره جنوبی در حدود ۳۰۰۰ کیلومتر است. در سطح فوقانی کمربند حاره‌ای در حدود ۱۰ کیلومتری از سطح زمین، بادهایی با جهت مخالف بادهای بسامان می‌خورند، که آنها را غرب‌وزان می‌گویند.

## جستارهای وابسته

* غرب‌وزان
* منطقه همگرایی درون‌حاره‌ای

## منابع

* پرشین‌ژئو
# منظره‌نگاری

منظرهٔ گذر خارون از استوکس (رودخانه عالم اسفل) اثر یوآخیم پاتینیر (۱۵۱۵–۱۵۲۴). پاتینیر از پیشگامان سبک *منظر جهان* بود
**منظره‌نگاری** یا **نقاشی چشم‌انداز** (انگلیسی: Landscape painting) که گاهی **هنر منظره** (به انگلیسی: Landscape Art) نیز خوانده می‌شود، هنر نقاشی از چشم‌اندازهای طبیعت و عناصر آن همچون کوه و دشت و دریا و جنگل است. در ترکیب‌بندی نقاشی منظره، آسمان معمولاً یک پای ثابت است و وضعیت آب‌وهوا نیز نمودی در آن می‌یابد.

نقاشی غربی و نقاشی چینی دو سنت عمده و دیرین در نقاشی منظره به‌شمار می‌روند که هریک پیشینه‌ای هزارساله دارند.

## نگارخانه

* ارل: نمایی از باغ میوه پرگل
* منظره پاریس از اتاق ونسان ون گوگ
* ارل: نمایی از گندمزارها
*
*
*

## جستارهای وابسته

* معماری منظر

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Landscape painting». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۸ سپتامبر ۲۰۱۵.
# رطوبت نسبی

پارکی جنگلی که رطوبت را جمع‌آوری می‌کند
**رطوبت نسبی** (به انگلیسی: Relative Humidity) که با *RH* یا *Φ* نشان داده می‌شود، به صورت نسبت فشار جزئی بخار آب، به فشار بخار آب در یک دمای خاص تعریف می‌شود. رطوبت نسبی بستگی به دما و فشار سیستم مورد اندازه‌گیری دارد. در یک دمای سردتر میزان بخار آب یکسان باعث داشتن رطوبت نسبی بیشتر می‌شود. یکی از موارد مرتبط با این قضیه، نقطه شبنم می‌باشد. رطوبت نسبی ۱۰۰٪ به معنای این است که هوا اشباع شده است و در نقطه شبنم خود قرار دارد.

## تعریف

با دانستن دمای حباب تر و دمای حباب خشک و فشار هوا می‌توان رطوبت نسبی را با استفاده از رابطه زیر به‌دست‌آورد:

RH = ۱۰۰ / PSW [PSW – (TA – TW)(PA – PS) / ۱۵۴۷٫۶-۱٫۴۷۸TW]

TA: دمای هوا (درجه سلسیوس)

TW: دمای تر (درجه سلسیوس)

PA: فشار جو بر حسب (kPa)

PS: فشار بخار آب در دمای خشک بر حسب (kPa)

PSW: فشار بخار آب در دمای تر (kPa)

## اهمیت

### رطوبت نسبی و آسایش گرمایی

رطوبت نسبی در کنار عوامل دیگری از قبیل دمای هوا، دمای تشعشع متوسط، سرعت هوا، نرخ سوخت و ساز بدن و میزان پوشش و لباس، نقش بسیار مهمی در آسایش گرمایی انسان دارد. رطوبت نسبی آسایش انسان معمولاً بین ۳۰ تا ۶۰ درصد در نظر گرفته می‌شود.

در حالت کلی، برای رسیدن به آسایش گرمایی، در دماهای بالاتر نیاز به داشتن رطوبت نسبی کمتری داریم. با اینکه رطوبت نسبی در داشتن آسایش گرمایی نقش دارد، اما معمولاً انسانها به تغییرات دما حساسیت بیشتری دارند. زمانیکه دمای هوا پایین است رطوبت نسبی نقش بسیار کمی در آسایش گرمایی دارد ولی تأثیر این عامل با افزایش دما، بیشتر می‌شود و در دماهای بالا رطوبت نسبی در آسایش گرمایی بسیار با اهمیت است.

### سطح پایین رطوبت نسبی و افزایش ناراحتی

در آب و هوای سرد، دمای پایین هوا باعث می‌شود تا ظرفیت آن برای پذیرش رطوبت کاهش بیابد و با اینکه ممکن است بیرون برف ببارد و رطوبت نسبی هوا بیرون از خانه خیلی بالا باشد، زمانیکه این هوا وارد خانه شده و گرم می‌شود، رطوبت نسبی جدید آن در این دما بسیار کم است و باعث خشک بودن هوا می‌شود. این خشکی هوا می‌تواند باعث ناراحتی برای انسان شده و خشکی پوست یکی از تأثیرات آن است. خشکی هوا یکی از عوامل خونریزی بینی است. استفاده از رطوبت‌سازها به خصوص در اتاق‌های خواب می‌تواند به رفع این مشکلات کمک کند.

## منابع
# تیمز

|  |
| --- |
| رود تیمز |
| رود |
|  رود تیمز در لندن  |
| کشور | انگلستان |
| کشور | گلاسترشر، ویلتشر، آکسفوردشر، بارکشر، باکینگهام‌شر، ساری، لندن، کنت، اسکس |
|  |
| شهرک‌ها/شهرها | کریکلید، لچلید، آکسفورد، ابینگدن، والینگفورد، ردینگ، هنلی-آن-تیمز، مارلو، میدنهد، وینزر، استاینز، واتون-آن-تیمز، کینگستون آپون تیمز، تدینگتون، وست‌مینستر، لندن |
|  |
|  |
| سرچشمه |  |
|  - موقعیت | Thames Head, گلاسترشر, بریتانیا |
|  - ارتفاع | ۱۱۰ متر (۳۶۱ فوت) |
| دهانه رود | Thames Estuary, دریای شمال |
|  - موقعیت | ساوتند-آن-سی، اسکس, بریتانیا |
|  - ارتفاع | ۰ متر (۰ فوت) |
|  |
| طول | ۳۴۶ کیلومتر (۲۱۵ مایل) |
| حوزه | ۱۲۹۳۵ کیلومترمربع (۴٬۹۹۴ مایل‌مربع) |
| تخلیه | for London |
|  - میانگین | ۶۵٫۸ m3/s (۲٬۳۲۴ cu ft/s) |
|  - حداکثر | ۳۷۰ m3/s (۱۳٬۰۶۶ cu ft/s) |
| **Discharge elsewhere (average)** |
|  - entering آکسفورد | ۱۷٫۶ m3/s (۶۲۲ cu ft/s) |
|  - leaving آکسفورد | ۲۴٫۸ m3/s (۸۷۶ cu ft/s) |
|  - ردینگ، بارکشر | ۳۹٫۷ m3/s (۱٬۴۰۲ cu ft/s) |
|  - وینزر، بارکشر | ۵۹٫۳ m3/s (۲٬۰۹۴ cu ft/s) |
|  |
|

Map of the Thames within southern England

 |

**تیمز** (به انگلیسی: River Thames) رودی است در جنوب انگلستان به طول ۳۴۶ کیلومتر که عمده شهرتش به دلیل عبور از شهر لندن است. این رود از شهرهای آکسفورد، ریدینگ و وینزر نیز گذشته و در انتها به دریای شمال می‌ریزد. این رود شاه‌راه اصلی بین لندن و وستمینستر در سده‌های ۱۷ و ۱۸ میلادی بوده است. تا قبل از سال ۱۸۱۴ در طی عصر یخبندان کوچک این رود بارها در فصل زمستان دچار یخ‌زدگی می‌شده است ولی پس از آن و به دنبال گرم شدن هوا دیگر هیچ‌گاه به‌طور کامل یخ نزده است. در سال ۱۸۲۵ و به دنبال ساختن پل لندن به دلیل کمتر بودن تعداد پایه‌های پل جدید جریان آب در این رود سریعتر شده است و بیش از پیش مانع یخ زدن آب این رود شده است. در سدهٔ ۱۸ و به دنبال تبدیل لندن به یک مرکز مهم اقتصادی امپراتوری بریتانیا، این رودخانه یکی از پر رفت‌وآمدترین شریان‌های آبی در جهان بوده است.

Puente de la Torre, Londres, Inglaterra, 2014-08-11, DD 092
پل‌ها و تونل‌های بسیاری از عرض این رود گذشته و شمال و جنوب لندن را به هم پیوند می‌دهند.

## نگارخانه

* رود تیمز در جنوب انگلستان

## جستارهای وابسته

* لندن، انتاریو
* بریتانیا
* انگلستان
* لندن
* سیتی لندن
* لندن بزرگ
* پل لندن

## منابع

* سایت تور مجازی لندن بایگانی‌شده در ۲۶ سپتامبر ۲۰۱۱ توسط Wayback Machine
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «River Thames». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۵ ژوئن ۲۰۰۷.

## پیوند به بیرون
# قانون اساسی بریتانیا

**قانون اساسی پادشاهی متحدهبریتانیای کبیر و ایرلند شمالی** مجموعه‌ای از قوانین و اصول است که بدنه سیاسی بریتانیا را تشکیل می‌دهد. این قانون شامل رابطه بین دولت و مردم و عملکرد قوه مقننه، مجریه و قضائیه است. بر خلاف بسیاری از کشورهای دیگر بریتانیا یک سند مشخص برای قانون اساسی ندارد به این دلیل به آن قانون اساسی «نانوشته» گفته می‌شود. بیشتر اصول قانون اساسی بریتانیا برگرفته از اسناد اساسنامه، رویه قضایی، کتاب وظایف مسئولان و معاهدات می‌باشد. قانون اساسی شامل منابع دیگری همچون مجمع قانون اساسی پارلمان است.

پایه و اساس قانون اساسی بریتانیا از زمان انقلاب باشکوه در سال ۱۶۸۸ به عنوان دکترین حاکمیت پارلمانی توصیف شده‌است که بر اساس آن مصوبات پارلمان به عنوان برترین و آخرین منبع قوانین محسوب می‌شود. این دکترین شرح می‌دهد که مجلس تنها با مصوبه‌ای می‌تواند قانون اساسی را تغییر دهد. بحث‌های دربارهٔ معتبر بودن شیوه حاکمیت پارلمانی به ویژه به دلیل عضویت بریتانیا در اتحادیه اروپا وجود دارد.

## منابع

## پیوند به بیرون

* دفتر هیئت دولت - اصلاحات قانون اساسی
* گزارش ویژه گاردین – اصلاح قانون اساسی
* قانون اساسی بریتانیا چیست؟
* LSE - یک قانون اساسی جدید برای بریتانیا
* UCL واحد قانون اساسی - درباره
* مرکز ESRC در تغییر قانون اساسی
* Democratic Audit UK
* مرکز پارلمان و قانون اساسی
* گاهشناسی قانون اساسی
* قانون اساسی انگلستان - کامل
# اولد بیلی

دادگاه کیفری مرکزی انگلستان و ولز به اُلد بیلی مشهور است که نام خیابانی است که دادگاه در آن واقع می‌باشد.
**دادگاه کیفری مرکزی انگلستان و ولز**، معروف به **اُلد بِیلی** (به انگلیسی: Old Bailey) دادگاه کیفری مستقر در لندن و یکی از چندین ساختمانِ تشکیل‌دهندهٔ دادگاه جزای بریتانیا است. این دادگاه چون در *خیابان اُلد بیلی* واقع است، به همین نام معروف شده‌است.

دادگاه جزایی مستقر در الد بیلی، به پرونده‌های جنایی مهم در حوزهٔ لندن بزرگ و گهگاه سایر جاها رسیدگی می‌کند. محاکم الد بیلی، همچون سایر دادگاه‌های بریتانیا، تحت تدابیر شدید امنیتی به روی عموم مردم باز است.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Old Bailey," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed September 20, 2015).
# انگلیکان

پیروان کلیساهای انگلیکان
**انگلیکانیسم** (به انگلیسی: Anglicanism)، که در برخی کشورها با نام «اِپیسکوپِلیانیسم» (Episcopalianism) نیز شناخته می‌شود، یک شاخه از سنت مسیحیت غربی است که از اعمال، آیین‌ها، مراسم مذهبی و هویت کلیسای انگلستان پس از اصلاحات انگلیسی و در چارچوب جنبش اصلاحات پروتستانی در اروپا پدید آمد. امروزه انگلیکان یکی از بزرگ‌ترین شاخه‌های مسیحیت است که تا سال ۲۰۲۵، حدود ۱۱۰ میلیون پیرو در «اشتراک آنگلیکان» (Anglican Communion) و بیش از ۴۰۰ هزار نفر خارج از آن در سراسر جهان دارد.

رهبری کلیسای انگلیکان در کلیسای جامع کنتربری
انگلیکان‌ها در بسیاری از نقاط دنیا با کلیساهای لیبرال پروتستان ترکیب شده‌اند و با توجه به شباهت‌های بسیار زیاد از نظر سلایق سیاسی، انتخاباتی، ترکیب شغلی و تحصیلی با پروتستان‌های لیبرال در مطالعات جامعه‌شناسی محض به عنوان بخشی از پروتستان‌های لیبرال طبقه‌بندی می‌شوند. با این وجود این مذهب از نظر تاریخی، سازمانی و آئینی کاملاً از پروتستان‌های لیبرال مجزاست.

## واژه‌شناسی

واژه‌ی **Anglican** (انگلیکان) از عبارت لاتینی *Anglicana ecclesia libera sit* برگرفته شده است؛ عبارتی در منشور کبیر (Magna Carta) به تاریخ ۱۵ ژوئن ۱۲۱۵ میلادی که به معنیِ «کلیسای انگلستان باید آزاد باشد» است.

پیروان آنگلیکانیزم را آنگلیکان‌ها (**Anglicans**) می‌نامند. واژه‌ی *انگلیکان* به عنوان صفت برای اشاره به مردم، نهادها، کلیساها، سنت‌های نیایشی (liturgical traditions) و مفاهیم الهیاتی‌ای به کار می‌رود که در چارچوب کلیسای انگلستان شکل گرفته‌اند.

به عنوان اسم، *انگلیکان* به عضوی از کلیساهای وابسته به **اشتراک آنگلیکان** (Anglican Communion) گفته می‌شود. این واژه همچنین برای پیروان گروه‌هایی به کار می‌رود که از این اشتراک جدا شده‌اند یا کلیساهای مستقلی با همان سنت‌ها بنیان نهاده‌اند. در اصل، این واژه فقط به آموزه‌ها و آیین‌های مسیحیانی اشاره داشت که با سریر اسقف کنتربری (see of Canterbury) در پیوند بودند، اما بعدها گاه به هر کلیسایی که همان سنت‌ها و آیین‌ها را پی می‌گیرد اطلاق شد، حتی اگر عضوی رسمی از اشتراک آنگلیکان نباشد.

## جستارهای وابسته

* عشای آنگلیکان
* اسقف اعظم کانتربری

## منابع