# سیمبیان

| سیمبیان |
| --- |
|  |
| خانواده | EPOC(Symbian) |
| وضعیت توسعه | هیچ گوشی جدیدی مبتنی برآن ارائه نمی‌شود. |
| مدل منبع | مشترک |
| آخرین نسخهٔ پایدار | Nokia BELLE Features Pack 2/ ۲ اکتبر ۲۰۱۲ (۱۲ سال پیش) |
| نوع هسته | Real Time |
| پروانه | نرم‌افزار مالکیتی |
| وبگاه رسمی | symbian.org |
| وضعیت پشتیبانی |
| عدم پشتیبانی |

**سیمبیان** یک سیستم عامل تلفن همراه (OS) متوقف شده و پلت فرم محاسباتی است که برای گوشی‌های هوشمند طراحی شده است. سیمبیان در ابتدا به عنوان یک نرم‌افزار اختصاصی برای رایانه‌های شخصی در سال ۱۹۹۸ میلادی توسط کنسرسیوم توسعه یافت. سیستم عامل سیمبیان از نسل EPOC Psion است و به‌طور انحصاری بر روی پردازنده‌های ARM منتشر شد، اگرچه یک پورت ایکس ۸۶ (x86) منتشر نشده وجود داشت. سیمبیان توسط بسیاری از برندهای بزرگ تلفن همراه مانند سامسونگ، موتورولا، سونی اریکسون و بالاتر از همه توسط نوکیا استفاده شد. همچنین در ژاپن توسط برندهایی مانند فوجیتسو، شارپ و میتسوبیشی رایج بود. به‌عنوان پیشگامی که صنعت گوشی‌های هوشمند را پایه‌گذاری کرد، تا پایان سال ۲۰۱۰، در زمانی که گوشی‌های هوشمند استفاده محدودی داشتند، محبوب‌ترین سیستم‌عامل گوشی‌های هوشمند به‌طور متوسط در سراسر جهان بود، زمانی که آی‌اواس و اندروید از آن پیشی گرفتند. به‌ویژه در آمریکای شمالی محبوبیت کمتری را داشت. این سیستم عامل اغلب بر روی اسمارت فون‌های اولیه نوکیا توسعه یافت. مانند نوکیا ۵۳۰۰ یا نوکیا ۵۱۰۰.

## تاریخچه

سیمبین در دهه ۸۰ میلادی زاده شد. این سیستم عامل پایه‌گذار سیستم عامل‌های هوشمند موبایل بود که تا سال ۲۰۱۰ محبوب‌ترین و بهترین سیستم عامل موبایل در جهان بود. سیمبین که نام ان تا نسخه پنجم ان EPOC بود که برای رایانه‌های جیبی طراحی شده بود. از ویژگی‌های این نسخه‌ها رابط کاربری مدرن و پتانسیل بالا برای اجرای روان روی رایانه‌های ضعیف بود. بالاخره به دههٔ اول قرن ۲۰۰۰ می‌رسیم. دههٔ طلایی سیمبین که دوران اوج کمپانی‌های معروف مانند نوکیا و موتورولا و سونی اریکسون بود. الیته که ۷۰ درصد استفاده از این سیستم عامل را نوکیا در اختیار داشت و ۳۰ درصد دیگر را سونی اریکسون و موتورولا در اختیار داشتند؛ زیرا که موتورولا و سونی اریکسون برخلاف نوکیا به سیستم عامل سادهٔ جاوا وفادار بودند. سیمبین ۶ با گوشی نوکیا ۷۶۵۰ به بازار عرضه شد و قابلیت‌های ان مرورگر وب و قابلیت انتخاب تم برای گوشی بود. نسخهٔ بعدی یعنی ۷ فقط سرعت و رابط کاربری را بهبود بخشید که این نسخه با گوشی نوکیا ۶۶۰۰ به بازار عرضه شد. خب به بهترین نسخه‌های سیمبین می‌رسیم که دوران اوج این سیستم عامل بودند یعنی نسخه‌های ۸ و ۹ که با سری N نوکیا به بازار عرضه شدند. نسخهٔ ۸ با گوشی N70 و نوکیا N90 به بازار عرضه شد که از قابلیت آن می‌توان به پشتیبانی از بلوتوث نسخه ۱ و موزیک پلیر اشاره کرد. نسخه ۹ که بهتر است ان را سری ۹ صدا بزنیم قابلیت‌های زیادی را به این سیستم عامل اضافه کرد که می‌توان به بهبود امنیت و سرعت سیستم عامل در نسخهٔ ۹/۰ اشاره کرد. نسخه بعدی ۹/۱ بود که با گوشی N73 به بازار عرضه شد که برای اولین بار از قابلیت چند وظیفگی(Multi-tasking capability) در این سیستم عامل استفاده می‌کرد؛ یعنی زمانی که شما در حال گوش کردن به موزیک هستید می‌توانید بدون اینکه پیامی را ببندید وب گردی کنید یا به کسی پیام بدهید! همچنین نباید پشتیبانی از برنامه‌هایی که با زبان جاوا نوشته شده‌اند را فراموش کرد. نسخهٔ ۹/۲ که با گوشی نوکیا N95 به بازار عرضه شد که از قابلیت‌های ان می‌توان به بهبود حسگر شتاب سنج و پشتیبانتی از کارت حافظه Micro SD اشاره کرد. نسخه ۹/۳ با گوشی N79 به بازار عرضه شد که می‌توان به پشتیانی از اتصال به Wi-Fi اشاره کرد. همچنین یکی از ویژگی‌های جالب این نسخه پشتیبانی از سنسور تشخیص رنگ (فقط برای نوکیا N79) اشاره کرد؛ یعنی زمانی که شما قاب پشت گوشی را عوض می‌کردید تم گوشی شما همرنگ قاب پشت گوشی می‌شد. نسخهٔ ۹/۴ که با گوشی‌های ۵۸۰۰ و نوکیا N97 به بازار عرضه شدند قابلیت پشتیبانی از لمس و App Store و GPS را به این سیستم عامل اضافه کردند. سپس در سال ۲۰۰۸ نوکیا تمام سهام سیمبین را خرید و ان را به عنوان سیستم عامل انحصاری گوشی‌های خود معرفی کرد. نسخه ۹/۵ که نام ان سیمبین ۳ بود با گوشی نوکیا N8 به بازار عرضه شد و قابلیت‌های ان پشتیبانی از قابلیت لمس همزمان و پشتیبانی از HDMI بود. سپس بعد از این نسخه، نسخه Anna که یک بروزرسانی برای گوشی‌های سیمبین ۳ بود ایکون‌های مدرن و مرورگر وب جدید را به این سیستم عامل اضافه کرد. سپس در سال ۲۰۱۱ سیستم عامل سیمبین Belle با گوشی‌های نوکیا ۷۰۰ و نوکیا ۷۰۱ و نوکیا ۶۰۳ و در آخر نوکیا ۸۰۸ به بازار عرضه شد. از ویژگی این سیستم‌عامل می‌توان به NFC و بهبود قفل صفحه اشاره کرد. در سال ۲۰۱۳ نوکیا اعلام کرد که دو نسخهٔ جدید به نام‌های carla و doona عرضه خواهد کرد که بنا به دلایلی این پروژه لغو شد و برخی از ویژگی‌های ان را در پکیج‌هایی به نام Symbian Belle Feature Pack 1 & 2 منتشر کرد. سپس نوکیا اعلام کرد که نوکیا ۸۰۸ آخرین گوشی سیمبین خواهد بود و دیگر هیچ گوشی دیگری مبتنی بر این سیستم‌عامل عرضه نخواهد شد. در آخر سیمبین به تدریج به دست فراموشی سپرده شد و گوشی‌های قدیمی مبتنی بر آن تنها دارندگان آن هستند.

## ورژن‌های سیمبیان

* نسخه ۱ تا ۵ از این سیستم عامل -پیش از تغییر نام- با نام EPOC منتشر می‌شد.
* اولین نسخه‌ای که سیمبیان نامیده شد نسخه ۶ بود؛ و ۶٫۱ که بروزرسانی اس برای نسخه ۶ بود و در سال ۲۰۰۱ منتشر شد.
* نسخه ۷٫۰ و 7.0s در سال ۲۰۰۳ منتشر شد. گوشی ۶۶۰۰ از این نسخهٔ سیستم عامل سیمبیان استفاده می‌کرد.
* نسخه ۸٫۰ در سال ۲۰۰۴ منتشر شد.
* نسخه ۸٫۱ در سال ۲۰۰۵ منتشر شد.
* نسخه ۹٫۰ در سال ۲۰۰۴ منتشر شد و کارهای اساسی بر روی کد سیمبیان برای بالابردن امنیت سیستم عامل اجرا شد.
* نسخه ۹٫۱ در سال ۲۰۰۵ منتشر شد و بازهم تأکید بر روی بالا رفتن امنیت سیستم عامل بود. همچنین پشتیبانی از تکنولوژی بلوتوث ۲٫۰ اضافه شد. رابط کاربری S60 نسخه سوم با این سیستم عامل ارائه می‌شد.
* نسخه ۹٫۲ در سال ۲۰۰۶ منتشر شد و گوشی‌های Nokia E71, Nokia E90, Nokia N95, Nokia N82, Nokia N81 , Nokia 5700 با این سیستم عامل ارائه شدند.
* نسخه ۹٫۳ در نیمه دوم سال ۲۰۰۶ ارائه شد و پشتیبانی از wifi به هسته سیستم عامل اضافه شد. گوشی‌های Nokia E72, Nokia 5730 XpressMusic, Nokia N79, Nokia N96, Nokia E52, Nokia E75, Nokia 5320 XpressMusic, Sony Ericsson P1 از این سیستم عامل بهره می‌برند.
* نسخه ۹٫۴ در سال ۲۰۰۷ منتشر شد و ادعا می‌کند که برنامه‌ها تا ۷۵٪ سریعتر از قبل اجرا می‌شوند. همچنین پشتیبانی از SQLite و اپ استور Nokia OVI Store و GPS به سیستم عامل اضافه شد. گوشی‌های Samsung i8910 Omnia HD, Nokia N86 , Nokia N97, Nokia N97 mini, Nokia 5800 XpressMusic, Nokia 5530 XpressMusic, Nokia 5228, Nokia 5230, Nokia 5233, Nokia 5235, Nokia C6-00, Nokia X6, Sony Ericsson Satio, Sony Ericsson Vivaz and Sony Ericsson Vivaz Pro از این سیستم عامل استفاده می‌کنند. این نسخه از سیستم عامل سیمبیان با رابط کاربری s60 نسخه ۵ بایگانی‌شده در ۸ دسامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine ارائه شد و نوکیا اسم این ترکیب را پلتفرم symbian^1 گذاشت.
* نسخه ۹٫۵ در سال ۲۰۱۰ منتشر شد و پشتیبانی از تلویزیون دیجیتال موبایلی با فرمت DVB-H و ISDB-T و نیز پشتیبانی از سرویس GPS و قابلیت لمس همزمان را در ان زمان معرفی کرد. این سیستم برای گوشی‌های Nokia N8. Nokia E7. Nokia C6-01. Nokia C7 منتشر شد
* نسخه AnnA بایگانی‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine و بعد مدت کوتاهی Belle بایگانی‌شده در ۱۹ دسامبر ۲۰۱۲ توسط Wayback Machine در سال ۲۰۱۱ منتشر شدند و به روزرسانی ای بر اساس نسخه ۹٫۵ هستند. در این دو نسخه از سیمبیان، هسته سیستم عامل همان نسخه ۹٫۵ است، اما امکانات جدیدی به آن اضافه شده.

امکانات اضافه شده در نسخه آنا: کیبورد کوئرتی در حالت portrait، طراحی آیکون‌های جدید، یک مرورگر وب جدید، نرم‌افزار نقشه جدید (با قابلیت ذخیره نقشهٔ یک کشور بر روی حافظه گوشی از طریق اتصال به WIFI) و پشتیبانی از java Runtime 2.2 به سیستم عامل سیمبیان نسخه ۹٫۵ اضافه شد. گوشی‌های نوکیا ۵۰۰ و X7 و E6 و 702T از نسخه anna بایگانی‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine استفاده می‌کنند
امکانات اضافه شده در نسخه belle: ویجت‌های قابل تغییر سایز، استاتوس بار بهینه شده در بالای صفحه، NFC داخلی، و بهینه‌سازی حالت قفل صفحه نمایش. گوشی‌هایی که از سیستم عامل Anna بایگانی‌شده در ۴ ژانویه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine استفاده می‌کنند می‌توانند گوشی خود را به نسخهٔ Belle ارتقا دهند. هم‌اکنون گوشی‌های Nokia ۶۰۰ , ۶۰۳ , ۷۰۰ , ۷۰۱ از نسخه belle استفاده می‌کنند.
نوکیا در اوایل سال ۲۰۱۳ اعلام کرد که می‌خواهد دو نسخهٔ جدید از این سیستم عامل به نام‌های carla و doona منتشر کند که بنا به دلایلی این پروژه به دلیل همکاری نوکیا با مایکروسافت کنار گذاشته شد و برخی از ویژگی‌ها در نظر گرفته شده برای این دو سیستم عامل در دو پکیج به نام Symbian Belle Feature Pack 1 & 2 برای گوشی‌های نوکیا ۷۰۰ و نوکیا ۷۰۱ و نوکیا ۶۰۳ و نوکیا ۸۰۸ عرضه شد.

## پیوند به بیرون

* وبگاه بنیاد سیمبیان
* شبکهٔ رسمی توسعه‌دهندگان سیمبیان

## منابع