# آموزش در مالاوی

دانش‌آموزان دبستانی در یک گردهمایی در فضای باز در مالاوی
**آموزش در مالاوی** بر پایهٔ آمادگی دانشگاهی استوار است و دسترسی به دبیرستان و دانشگاه را هدف قرار می‌دهد. با این حال، شمار اندکی از دانش‌آموزان به دبیرستان یا دانشگاه راه می‌یابند. نرخ ترک تحصیل نیز به‌ویژه در میان دانش‌آموزان دوره ابتدایی بسیار بالاست.

مالاوی دارای نظام آموزشی ۸-۴-۴ است که از دورهٔ ابتدایی (پایه‌های یک تا هشت)، دورهٔ متوسطه (فُرم یک تا چهار) و آموزش عالی تشکیل شده‌است. سن ورود رسمی به دورهٔ ابتدایی شش سال است و این دوره اجباری است. بر اساس برآوردهای کتاب واقعیت‌های جهان سازمان اطلاعات مرکزی ایالات متحده در سال ۲۰۲۱، تنها ۶۷٫۳ درصد از جمعیت پانزده سال به بالا باسوادند که از این میان ۷۱٫۲ درصد را مردان و ۶۳٫۷ درصد را زنان تشکیل می‌دهند.

از چالش‌های اصلی آموزش در مالاوی می‌توان به نابرابری جنسیتی، هزینه‌های تحصیلی، ضعف زیرساخت‌ها و ناهماهنگی برنامهٔ درسی با نیازهای بازار کار اشاره کرد. دولت مالاوی از سال ۱۹۹۴ آموزش ابتدایی رایگان را برای همهٔ کودکان برقرار کرد که به افزایش چشمگیر نرخ ثبت‌نام انجامید.

## آموزش ابتدایی

مدارس ابتدایی در مالاوی عمدتاً به دو دستهٔ مدارس دولتی (یارانه‌بگیر) و مدارس خصوصی (بدون یارانه) تقسیم می‌شوند. این مدارس در روستاها و آبادی‌های سراسر کشور وجود دارند. تا سال ۱۹۷۰، حدود دو هزار مدرسهٔ ابتدایی برای خدمت‌رسانی به ۳۵ درصد از کودکان در سن تحصیل وجود داشت. حدود ۱۲ درصد از همهٔ دانش‌آموزان ابتدایی در مدارس خصوصی، که بیشتر توسط کلیساها اداره می‌شدند، تحصیل می‌کردند.

## آموزش متوسطه

آموزش متوسطه در مالاوی دیرهنگام توسعه یافت، زیرا در دوران استعمار توجه اندکی به این سطح از آموزش می‌شد. مالاوی پنج نوع دبیرستان دارد: دبیرستان‌های شبانه‌روزی یارانه‌بگیر، دبیرستان‌های روزانهٔ یارانه‌بگیر، دبیرستان‌های شبانه‌روزی دولتی، دبیرستان‌های روزانهٔ دولتی و دبیرستان‌های خصوصی. بیشتر آموزگاران متوسطه دارای صلاحیت حرفه‌ای هستند و مدرک کارشناسی یا دیپلم دارند.

سازمان خیریهٔ کریستین اید به هزینه‌های آموزشی به عنوان مانعی در برابر دسترسی به تحصیل در مالاوی اشاره می‌کند.

در برنامهٔ درسی، علم کشاورزی یک درس اجباری برای همهٔ دانش‌آموزان است. نجاری، فلزکاری و ترسیم فنی برای پسران و اقتصاد خانه برای دختران تشویق می‌شود. یکی از بزرگ‌ترین انتقادها به دبیرستان‌های مالاوی این است که بیش از حد بر آمادگی برای ورود به دانشگاه تمرکز دارند و باید مهارت‌های فنی بیشتری آموزش دهند. اکثر دانش‌آموزان پس از فارغ‌التحصیلی مستقیماً وارد بازار کار می‌شوند و به آموزشی متفاوت نیاز دارند. از این رو، دبیرستان‌ها فارغ‌التحصیلان کافی برای تأمین نیاز بازار کار پرورش نمی‌دهند. در واقع تنها یک‌چهارم جوانان مالاوی به دبیرستان می‌روند.

## نظام آموزشی دولتی

دولت در سال ۱۹۹۴ آموزش ابتدایی رایگان را برای همهٔ کودکان برقرار کرد که بنا بر گزارش یونیسف موجب افزایش نرخ حضور در مدارس شد. در سال ۱۹۹۴، نرخ ثبت‌نام ناخالص ابتدایی ۱۳۳٫۹ درصد و نرخ ثبت‌نام خالص ابتدایی ۱۰۲٫۶ درصد بود. در سال ۱۹۹۵، ۶۲ درصد از دانش‌آموزانی که وارد مدرسهٔ ابتدایی شده بودند به پایهٔ دوم رسیدند و ۳۴ درصد به پایهٔ پنجم دست یافتند. نرخ ترک تحصیل در میان دختران بیشتر از پسران است.

## نظام آموزشی خصوصی

مدارس خصوصی در مالاوی رشد کرده‌اند و جایگزینی برای مدارس دولتی فراهم می‌کنند. مدارس خصوصی شامل مدارسی مانند مدرسهٔ متوسطهٔ دخترانهٔ خصوصی توکومبو، بدیر IS، فونگو، لیلونگوه گِرلز، مدرسهٔ خصوصی حُسنا و مدرسهٔ سانی‌ساید می‌شوند. برخی مدارس خصوصی تلفیقی توسط هیئت مدارس تعیین‌شده اداره می‌شوند.

مدرسهٔ متوسطهٔ دخترانهٔ توکومبو در سال ۱۹۹۸ تأسیس شد و توسط بنیاد توسعهٔ نخاتابی اداره می‌شود.

بنیاد بدیر که در سال ۲۰۰۰ تأسیس شد، دو مدرسه دارد: مدرسهٔ بین‌المللی بدیر استار در لیلونگوه و مدرسهٔ بین‌المللی بدیر در بلانتیر. هر دو مدرسه از برنامهٔ درسی امتحانات بین‌المللی کمبریج و همچنین MANEB بهره می‌گیرند.

### مدارس بنیادهای خیریه

بسیاری از مدارس مستقل به صورت بنیادهای خیریه در مالاوی برای گروه‌های هدف خاص راه‌اندازی شده‌اند:

* بنیاد جاکاراندا, که توسط پرستار بچه ماری دا سیلوا تأسیس شد، مدرسهٔ جاکاراندا را نگهداری می‌کند. این تنها مدرسهٔ کاملاً رایگان برای دانش‌آموزان ابتدایی و متوسطه در مالاوی است. بزرگ‌ترین بخش از دانش‌آموزان این مدرسه کودکان یتیم شده در اثر همه‌گیری ایدز هستند که در سال ۲۰۰۸ در CNN Heroes معرفی شدند.
* آکادمی و دبستان سنت پاتریک
* Determined to Develop یک سازمان خیریهٔ ثبت‌شدهٔ ایالات متحده است که در میان دیگر فعالیت‌هایش از مدرسهٔ متوسطهٔ واسامبو با ۵۰۰ دانش‌آموز حمایت می‌کند.
* بنیاد جویس باندا بنیادی است که مدارس ابتدایی و متوسطه‌ای در مالاوی اداره می‌کند.
* بنیاد Raising Malawi در حال ساخت مدرسه‌ای با هدف آموزش زنان در مالاوی است.
* مدرسهٔ ابتدایی و مرکز اجتماعی لِگسون کایرا
* بنیاد Youth of Malawi یک مدرسهٔ ابتدایی با انرژی خورشیدی و سیستم برداشت آب باران در روستای چیمفامبا در منطقهٔ روستایی مچینجی ساخته‌است.
* مدرسهٔ اِل شَدای (بخشی از آکادمی مارتین) در روستای چیوِمبه نزدیک لیمبه. این مدرسه با کمک‌های خیریه‌ای توسط سازمان خیریهٔ بریتانیایی آلکوهلپ ساخته شده و کودکان روستا را از دورهٔ پیش‌دبستانی تا پایهٔ ششم می‌پذیرد.
* بنیاد ایماگو یک سازمان خیریهٔ تازه‌ثبت‌شده‌است که قصد دارد مدرسه‌ای پیش‌دبستانی و ابتدایی در منطقهٔ مانگوچی بسازد که یکی از پایین‌ترین سطوح آموزشی را در میان همهٔ مناطق مالاوی دارد.

## نظام آموزش عالی

بخش دانشگاهی مالاوی از چهار دانشگاه دولتی و چند دانشگاه خصوصی تشکیل شده‌است. هیچ دانشگاهی در مالاوی در رتبه‌بندی دانشگاه‌های جهانی تایمز هایر یا QS جایگاهی ندارد. مالاوی در شمار کشورهایی است که پایین‌ترین نرخ مشارکت در آموزش دانشگاهی را در جهان دارند؛ کمتر از یک درصد از جوانان در سن ورود به دانشگاه در این کشور تحصیل دانشگاهی دارند. تلاش‌هایی برای بهبود دسترسی به آموزش عالی، به‌ویژه برای زنانی که معمولاً در نهادهای آموزشی مالاوی کمتر حضور دارند، در جریان است.

### دانشگاه‌های دولتی

**دانشگاه مالاوی**

نخستین و بزرگ‌ترین مؤسسهٔ آموزش عالی مالاوی دانشگاه مالاوی است. این دانشگاه در سال ۱۹۶۴ تأسیس شد و در چندین پردیس فعالیت می‌کند.

**دانشگاه مزوزو**

دانشگاه مزوزو در سال ۱۹۹۷ تأسیس شد و یکی از دانشگاه‌های اصلی مالاوی است. این دانشگاه در شهر مزوزو در منطقهٔ شمالی کشور قرار دارد. مزوزو برنامه‌های خود را هم به صورت حضوری و هم از طریق آموزش باز، از راه دور و الکترونیکی (ODeL) ارائه می‌دهد. دانشجویان می‌توانند در برنامه‌های فشردهٔ آخر هفته و تعطیلات شرکت کنند.

**دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی لیلونگوه**

دانشگاه کشاورزی و منابع طبیعی لیلونگوه یک دانشگاه در حومهٔ لیلونگوه، پایتخت مالاوی است. این دانشگاه در سال ۲۰۱۱ از ادغام کالج کشاورزی بوندا (وابسته به دانشگاه مالاوی) و کالج منابع طبیعی (NRC) تشکیل شد.

**دانشگاه علوم و فناوری مالاوی**

دانشگاه علوم و فناوری مالاوی (MUST)، که گاهی دانشگاه جنوب مالاوی نیز نامیده می‌شود، در ۱۷ دسامبر ۲۰۱۲ بر اساس قانون شمارهٔ ۳۱ سال ۲۰۱۲ به عنوان چهارمین دانشگاه دولتی مالاوی تأسیس شد. این دانشگاه در سال ۲۰۱۴ با حضور پروفسور پیتر موتاریکا رسماً گشایش یافت. این مؤسسه در دشت‌های سرسبز شیر در تیولو واقع است و مساحتی بالغ بر ۲۱۵٬۰۰۰ متر مربع (۲۱٫۵ هکتار؛ ۵۳ جریب فرنگی) دارد و زیربنای ساختمان‌های آن ۴۶٬۰۰۰ متر مربع (۵۵٬۰۰۰ یارد مربع) است. ظرفیت پذیرش این دانشگاه سه هزار نفر است، اما می‌تواند تا دو برابر این تعداد را در خود جای دهد. این دانشگاه پس از تکمیل شدن، دارای مؤسسهٔ فناوری مالاوی، مدرسهٔ علوم زمین و اقلیم ندِیتا، آکادمی علوم پزشکی و مدرسهٔ فرهنگ و میراث بینگو خواهد بود.

### دانشگاه‌های خصوصی

**دانشگاه مسیحی مرکزی**

دانشگاه مسیحی مرکزی (CCU) یک دانشگاه خصوصی غیرانتفاعی است که برنامه‌های آموزش باز و از راه دور در مالاوی ارائه می‌دهد.

**دانشگاه کاتولیک مالاوی**

این دانشگاه در پردیس مونفور در منطقهٔ چیلادزولو مالاوی قرار دارد. در سال ۲۰۰۴ تأسیس و در سال ۲۰۰۶ با دانشکده‌های علوم اجتماعی و آموزش گشایش یافت. اکنون این دانشگاه همچنین رشته‌های اقتصاد، بازرگانی، مدیریت کسب‌وکار و حسابداری نیز ارائه می‌دهد.

شهریهٔ این دانشگاه اخیراً شش برابر شد و به حدود ۳۸۰ پوند در سال رسید که بیش از دو برابر حداقل دستمزد قانونی در مالاوی است.

## حرفهٔ آموزش و معلمی

وزارت آموزش مالاوی برنامه‌های درسی مدارس را تدوین می‌کند و بر آموزش معلمان نظارت دارد. معلمان هم دوره‌های روش‌شناسی تدریس و هم دوره‌های محتوای علمی را می‌گذرانند. پیش از تدریس مستقل، تدریس عملی با نظارت مورد انتظار است. بیشتر معلمان کار خود را به عنوان آموزگار ابتدایی در مدرسه‌ای نمونه در کنار مراکز آموزش معلمان آغاز می‌کنند. سپس تدریس فشردهٔ بلاک آزموده می‌شود که طی آن کارآموز معلمی به مدت شش هفته به تنهایی تدریس می‌کند. سه نوع مدرس، معلمان آیندهٔ مالاوی را تربیت می‌کنند: مدرسان دارای مدرک کارشناسی ارشد که ریاست بیشتر گروه‌ها را بر عهده دارند، دستیاران دارای دیپلم و دستیاران بدون دیپلم.

### آموزگاران ابتدایی

مالاوی دارای چهار درجهٔ حرفه‌ای آموزشی (PT) برای معلمان ابتدایی است. معلم PT4 دارای گواهینامهٔ مدرسهٔ مالاوی (MSCE) معادل چهار سال آموزش متوسطه و دو سال گواهینامهٔ تدریس است. PT3 پس از مصاحبه برای کسانی که چهار سال در درجهٔ PT4 خدمت کرده‌اند اعطا می‌شود. PT2 و PT1 نیز از طریق مصاحبه به دست می‌آیند؛ PT2 یک درجهٔ اداری (معاون مدیر) است، در حالی که PT1 برای مدیران مدرسه، مشاوران آموزش ابتدایی و سرپرستان میدانی در نظر گرفته شده‌است.

### آموزگاران متوسطه

معلمان متوسطه در دانشکدهٔ علوم تربیتی آموزش می‌بینند. این دانشکده سه نوع مدرک حرفه‌ای اعطا می‌کند: دیپلم آموزش، کارشناسی آموزش و گواهینامهٔ دانشگاهی آموزش.

### استادان دانشگاه

شهروندان مالاوی که به عنوان استاد خدمت می‌کنند ۳۰ درصد از هیئت علمی دانشگاه را تشکیل می‌دهند. در سال ۱۹۷۷، از مجموع ۱۹۹ عضو هیئت علمی، ۸۷ نفر (برابر با ۴۴ درصد) از کشورهای خارجی بودند، در حالی که ۲۷ درصد از مالاوی بودند و ۴۸ درصد دیگر در خارج از کشور دوره‌های تکمیلی می‌گذراندند. نیاز جدی به ارتقای سطح کارکنان فعلی و آموزش مالاویان بیشتر برای تصدی این پست‌ها وجود دارد.

### سازمان‌های غیردولتی

بنیاد کتاب وانگورو آموزگاران کتابخانه را در کالج آموزش معلمان DAPP آموزش می‌دهد. AYISE، یک سازمان غیردولتی بزرگ مستقر در بلانتیر مالاوی، در مرکز جوانان خود آموزش ارائه می‌دهد و با مدارس محلی همکاری می‌کند.

## آموزگاران برجستهٔ مالاوی

* جویس باندا — رئیس‌جمهور پیشین مالاوی، بنیان‌گذار بنیاد جویس باندا
* فرانک چیپاسولا — نویسنده، شاعر و مربی
* پیتر موتاریکا — رئیس‌جمهور پیشین مالاوی، استاد حقوق و مشاور حقوق بین‌الملل
* آنجیمیله اوپونیو — مربی آموزشی

## دانشمندان و محققان برجستهٔ مالاوی

* فرانک چیپاسولا — نویسنده، شاعر و مربی
* ویلیام کامکوامبا — دانش‌آموز مالاویایی که پس از ساخت یک آسیاب بادی از قطعات دورریختنی شهرت یافت

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Education in Malawi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Educação no Malawi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای پرتغالی*، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Образование в Малави». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای روسی*، بازبینی‌شده در ۹ مه ۲۰۲۶.

## پیوند به بیرون

* وزارت آموزش مالاوی
* آمار آموزشی و کیفیت آموزش در مالاوی، کنسرسیوم جنوب و شرق آفریقا برای پایش کیفیت آموزشی (SACMEQ)
* بنیاد آموزش مالاوی