# کمیسیون عالی مستقل انتخابات

کمیسیون عالی مستقل انتخابات عراق| المفوضیة العلیا المستقلة للانتخابات کۆمیسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌کان |
|  |
|  |
|  |
| دید کلی سازمان |
| بنیان‌گذاری | ۱ مه ۲۰۰۴ (۲۰۰۴-۰۵-۰۱) |
| حوزهٔ قدرت |  عراق |
| ستاد | خیابان ۱۴ تموز، بغداد |
| سازمان اجرایی | * قاضی جلیل عدنان، رئیس مجلس کمیسیون‌ها
 |
| وبگاه | ihec.iq |

**کمیسیون عالی مستقل انتخابات عراق** (به عربی: المفوضیة العلیا المستقلة للانتخابات؛ کۆمیسیۆنی باڵای سه‌ربه‌خۆی هه‌ڵبژاردنه‌کان؛ *Independent High Electoral Commission*؛ به اختصار IHEC) نهاد دولتی مستقل و بی‌طرف عراق است که مسئولیت برگزاری، سازماندهی و نظارت بر همه‌پرسی‌ها و انتخابات فدرال، منطقه‌ای و محلی را در سراسر عراق بر عهده دارد. این نهاد دارای شخصیت حقوقی و استقلال مالی و اداری است و زیر نظارت مجلس نمایندگان عراق کار می‌کند.

کمیسیون عالی مستقل انتخابات از یک شورای نُه‌نفره تشکیل شده که هفت تن از آنان دارای حق رأی هستند و باید شهروند عراقی باشند. این شورا از میان خود رئیس، نایب رئیس و دبیر را برمی‌گزیند. دوره مأموریت اعضای شورا چهار سال و غیرقابل تمدید است و از تاریخ صدور فرمان جمهوری آغاز می‌شود. کمیسیون از راه دفتر ملی و بیست دفتر انتخاباتی پراکنده در همه استان‌های عراق از جمله اقلیم کردستان فعالیت می‌کند.

## پیشینه

پیش از سال ۲۰۰۴ هیچ نهاد مستقلی در عراق مسئول برگزاری انتخابات نبود. در ماه مه ۲۰۰۴ (اردیبهشت ۱۳۸۳)، حکومت ائتلاف موقت عراق با صدور فرمان شماره ۹۲ نهادی به نام «کمیسیون مستقل انتخابات عراق» (به انگلیسی: *IECI*) را به‌عنوان تنها مرجع انتخاباتی کشور بنیاد نهاد. هدف اصلی از تأسیس این نهاد زمینه‌سازی برای برگزاری نخستین انتخابات پس از سقوط رژیم پیشین بود.

در سال ۲۰۰۷ بر پایه قانون شماره ۱۱ مصوب مجلس نمایندگان عراق، نام این نهاد به «کمیسیون عالی مستقل انتخابات» تغییر یافت و فرمان پیشین مقام موقت ائتلاف لغو شد. سرانجام قانون شماره ۳۱ سال ۲۰۱۹ جایگزین قانون پیشین شد و ساختار شورای کمیسیون‌ها را به‌طور بنیادین دگرگون کرد. کمیسیون از زمان تأسیس تاکنون پانزده فرایند انتخاباتی را برگزار کرده‌است.

### انتخابات ۲۰۰۵

کمیسیون در ژانویه ۲۰۰۵ (دی ۱۳۸۳) نخستین انتخابات پارلمانی عراق را همزمان با انتخابات شوراهای استانی و مجلس کردستان عراق سازماندهی و برگزار کرد. کارشناس انتخاباتی بین‌المللی در آن دوره کارلوس والنزوئلا از کلمبیا بود.

## ساختار سازمانی

ساختار سازمانی کمیسیون عالی مستقل انتخابات از دو بخش اصلی تشکیل شده‌است:

1. شورای کمیسیون‌ها
2. اداره انتخاباتی

### شورای کمیسیون‌ها

بر پایه قانون شماره ۳۱ سال ۲۰۱۹، شورای کمیسیون‌ها از نُه عضو تشکیل می‌شود که همگی قاضیان درجه یک هستند. هفت تن از آنان را مجلس عراق از میان قاضیان نامزد مناطق استیناف سراسر عراق (به‌جز اقلیم کردستان) برمی‌گزیند و در گزینش آنان عدالت میان مناطق استیناف رعایت می‌شود. دو تن دیگر قاضیان درجه یکی هستند که شورای عالی قضایی از میان نامزدهای فرستاده‌شده از سوی شورای قضایی اقلیم کردستان انتخاب می‌کند. همچنین دو مشاور از اعضای شورای دولت عراق با قرعه مستقیم در شورای عالی قضایی گزیده می‌شوند. قانون جدید بر رعایت نمایندگی زنان در گزینش اعضا نیز تأکید دارد.

پیش از این و بر اساس قانون شماره ۱۱ سال ۲۰۰۷، شورای کمیسیون‌ها از نُه عضو تشکیل می‌شد که دست‌کم دو تن از آنان حقوق‌دان بودند و مجلس نمایندگان با رأی اکثریت آنان را برمی‌گزید.

### اداره انتخاباتی

اداره انتخاباتی از دفتر ملی و دفاتر انتخاباتی در اقلیم و استان‌ها تشکیل شده‌است. مدیرکل اداره انتخاباتی ساختار سازمانی را پیشنهاد می‌دهد و شورای کمیسیون‌ها آن را تصویب می‌کند. مدیرکل ریاست اداره انتخاباتی را بر عهده دارد و بر حُسن اجرای کارها نظارت می‌کند.

## رویه‌ها و وظایف

کمیسیون فهرست نامزدهای ممنوع‌الکاندیداتوری را از کمیسیون پاسخگویی و عدالت وابسته به مجلس نمایندگان دریافت می‌کند. کمیسیون همچنین مسئول رسیدگی به شکایت‌های مربوط به انتخابات است.

## انتخابات خارج از کشور

کمیسیون دارای دفاتری در ۱۶ کشور خارجی است که عراقیان مقیم خارج در آن‌ها حضور دارند. هدف از این دفاتر فراهم ساختن امکان مشارکت جوامع عراقی خارج از کشور در فرایندهای انتخاباتی است. بیشتر این دفاتر در کشورهای همسایه عراق و کشورهای اروپای غربی قرار دارند و دفاترهایی نیز در ایالات متحده آمریکا، کانادا و استرالیا دایر شده‌اند.

## پشتیبانی بین‌المللی

کمیسیون مستقل انتخابات عراق از پشتیبانی چندین برنامه بین‌المللی بهره‌مند شد، از جمله:

* آژانس توسعه بین‌المللی آمریکا (USAID)
* مأموریت کمک انتخاباتی سازمان ملل متحد در عراق
* بنیاد بین‌المللی نظام‌های انتخاباتی (IFES)

## جستارهای وابسته

* انتخابات در عراق
* قانون اساسی عراق
* مجلس نمایندگان عراق

## پیوند به بیرون

* تارنمای رسمی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «المفوضیة العلیا المستقلة للانتخابات». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی*، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Independent High Electoral Commission». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «伊拉克獨立高等選舉委員會». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای چینی*، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۶.