# استراتژی ناتو در شمالگان

**استراتژی سازمان پیمان آتلانتیک شمالی (ناتو) در شمالگان**، به رویکرد این اتحاد به امنیت، حضور و همکاری در منطقه شمالگان اشاره دارد. در طول جنگ سرد، قطب شمال برای ناتو از اهمیت استراتژیک برخوردار بود، اما پس از پایان درگیری، رویکرد ناتو به این منطقه محدودتر، محتاطانه‌تر و مشارکتی‌تر شد.

پس از تحولات ژئوپلیتیکی قرن بیست و یکم، تغییرات اقلیمی و افزایش فعالیت‌های بین‌المللی، توجه به قطب شمال تجدید شد. حضور نظامی روسیه، افزایش علاقه کشورهای غیرقطبی و تغییر شرایط محیطی به حضور مجدد ناتو در قطب شمال کمک کرده است. پیوستن فنلاند و سوئد به ناتو، چشم‌انداز امنیت منطقه‌ای را تغییر داده است، زیرا اکثر کشورهای قطب شمال اکنون عضو ناتو هستند و این امر به ارزیابی مجدد مداوم رویکرد ناتو به قطب شمال کمک می‌کند.

## پیشینه

تغییرات اقلیمی و متعاقباً افزایش دسترسی به منابع طبیعی، به افزایش علاقه بین‌المللی به قطب شمال کمک کرده است، که یکی از دلایل متعدد مشارکت ناتو در این منطقه است. دلیل رایج دیگر این است که حضور پایدار ناتو ممکن است به کاهش خطر تشدید تنش‌ها کمک کند، به ویژه با اجتناب از اثرات بی‌ثبات‌کننده‌ای که می‌تواند ناشی از تغییر ناگهانی و قابل توجه در سطح مشارکت ناتو در قطب شمال باشد. یکی دیگر از دلایلی که بر مشارکت ناتو تأثیر می‌گذارد، محیط عملیاتی چالش‌برانگیز منطقه است. شرایط آب و هوایی پیچیده و اثرات غیرقابل پیش‌بینی تغییرات اقلیمی، دشواری فعالیت‌های نظامی در قطب شمال را افزایش می‌دهد و حضور طولانی‌مدت را برای عملیات مؤثر حیاتی می‌کند.

حضور ناتو در منطقه قطب شمال به دلیل خطوط ساحلی گسترده کشورهای عضو ناتو در این منطقه، به ویژه گرینلند، ایسلند و بریتانیا (شکاف جی‌آی‌یوکی) و شمال نروژ، حیاتی است. امنیت خطوط ساحلی کشورهای عضو ناتو در قطب شمال ضروری است، زیرا آنها مسیر تدارکاتی بین آمریکای شمالی و اروپا را تضمین می‌کنند.

## استراتژی

رویکرد قبلی ناتو به قطب شمال با حضور محدود و احتیاط مشخص می‌شد. پس از پایان جنگ سرد، علاقه استراتژیک ناتو به منطقه قطب شمال از بین رفت. رویکرد تعامل محدود ناتو به صراحت توسط دبیرکل سابق ناتو، آندرس فوگ راسموسن، در سال ۲۰۱۳ مورد توجه قرار گرفت. موضع محتاطانه ناتو در قطب شمال توسط کشورهای عضو شمالی به یک شعار تبدیل شد و آن عبارت بود از: «شمال بالا - تنش پایین»، که نشان دهنده تأکید بر ثبات و همکاری در منطقه بود. رویکرد این اتحاد بر اساس اختلافات داخلی بین کشورهای عضو شکل گرفته بود. به ویژه، کانادا مخالف حضور ناتو در منطقه قطب شمال بود، زیرا از این می‌ترسید که این امر می‌تواند همکاری منطقه‌ای با روسیه را تضعیف کند.

### سازگاری

رویکرد استراتژیک قبلی ناتو در قبال قطب شمال، با توجه بیشتر روسیه و چین به این منطقه و همچنین تأثیر فزاینده تغییرات اقلیمی، به‌طور گسترده منسوخ شده تلقی می‌شود. پس از حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، فنلاند و سوئد هر دو برای عضویت در ناتو درخواست دادند و پذیرفته شدند که این امر به‌طور قابل توجهی موقعیت ناتو در قطب شمال را تغییر داد. پیوستن آنها به ناتو، تغییر در چشم‌انداز امنیتی منطقه را نشان داد، زیرا شش کشور از هفت کشور قطب شمال اکنون عضو ناتو هستند.

همزمان با تغییر تمرکز روسیه به سمت جنگ در اوکراین، ناتو که توسط اعضای جدیدش تقویت شده بود، حضور و تعامل خود را در قطب شمال گسترش داد. این اتحاد به‌طور فزاینده‌ای این منطقه را به عنوان یک نگرانی امنیتی مطرح کرده است که امکان برنامه‌ریزی و توسعه نظامی بیشتر را فراهم می‌کند.

توسعه استراتژی ناتو در قطب شمال تحت تأثیر رقابت‌های ژئوپلیتیکی گسترده‌تر، نبردهای قدرت در سایر مناطق و تأثیرات تغییرات اقلیمی است که توجه بین‌المللی را به قطب شمال افزایش داده است.

خلاصه اینکه، تطبیق استراتژیک ناتو در قطب شمال همچنان ادامه دارد، زیرا این اتحاد هنوز یک استراتژی مشخص و جمعی در قطب شمال اتخاذ نکرده است.

## توسعه آینده

توسعه آینده ناتو در قطب شمال تحت تأثیر شرایط منطقه‌ای در حال تحول قرار دارد و به‌طور گسترده در قالب تطبیق گسترده‌تر استراتژی قطب شمال ناتو مورد بحث قرار گرفته است. پیوستن فنلاند و سوئد، تخصص ناتو در منطقه را گسترش داده و امکان برنامه‌ریزی جمعی و هماهنگی عملیاتی پیشرفته در قطب شمال را فراهم کرده است. با تغییر تمرکز استراتژیک ایالات متحده به سمت منطقه هند و اقیانوس آرام، افزایش ظرفیت برای عملیاتی‌سازی جمعی ممکن است بسیار مهم شود.

## منابع