# اعتراضات نوار غزه ۲۰۲۵

| اعتراضات نوار غزه ۲۰۲۵ |
| --- |
| بخشی از اعتراضات جنگ غزه در نوار غزه |
| تاریخ | ۲۵ مارس–اوت ۲۰۲۵ (۴ ماه و ۱ هفته) |
| موقعیت | نوار غزه |
| علت(ها) | فرسودگی از جنگ ناشی از جنگ غزه و نسل‌کشی غزه |
| اهداف | * پایان جنگ غزه
* واگذاری قدرت توسط حماس در نوار غزه
* جلوگیری از آوارگی فلسطینیان توسط اسرائیل
 |
| روش‌ها | اعتراضات، خیزش غیرنظامی |
| منجرشد به | اعتراضات تا اوت ۲۰۲۵ پایان یافت/خاموش شد |
| طرف‌های مدنی درگیر |
|

|  |  |
| --- | --- |
| * معترضان ضد جنگ و ضد حماس
	+ مختاران محلی
 | * دولت حماس
	+ گردان‌های عزالدین قسام
	+ وزارت کشور غزه
		- پلیس غزه
			* یگان پیکان
		- نهاد امنیت داخلی
			* نیروی رادع
* ضداعتراض‌کنندگان طرفدار دولت حماس
 |

 |
| تعداد |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
به‌طور متفاوتی صدها یا هزاران معترض گزارش شده است | * ۲۰٬۰۰۰ جنگجو
* تعداد نامعلومی پلیس
* تعداد نامعلومی ضداعتراض‌کننده
 |

 |
| تلفات و کشته‌ها |
|

|  |  |
| --- | --- |
|
بیش از ۶ نفر اعدام شدند تعداد نامعلومی زخمی یا بازداشت شدند |
۱ پلیس کشته شد |

 |

بین مارس و اوت ۲۰۲۵، اعتراضاتی در سراسر نوار غزه علیه حماس، که از سال ۲۰۰۷ کنترل انحصاری این قلمرو را در اختیار داشته است، برگزار شد. تظاهرکنندگان از حماس خواستند از حکومت خود دست بکشد و جنگ با اسرائیل را پایان دهد. بسیاری از اعتراضات علیه حماس بخشی از اعتراضات گسترده‌تر علیه جنگ غزه بودند. به نظر می‌رسید این اعتراضات ناشی از خستگی گسترده محلی از جنگ و نارضایتی از سبک رهبری و تاکتیک‌های حماس پس از ازسرگیری جنگ غزه توسط اسرائیل در اوایل مارس بوده باشد. چند روز پس از آغاز اعتراضات، رسانه اسرائیلی *وای‌نت* گزارش داد که حماس شش نفر از ساکنان غزه را اعدام کرده و دیگرانی را که در تظاهرات شرکت کرده بودند در ملأعام شلاق زده یا ربوده است؛ برخی از آنان همچنان ناپدید هستند.

این‌ها بزرگ‌ترین اعتراضات علیه حماس در غزه از زمان حملات ۷ اکتبر بودند. پیش‌تر نیز اعتراضات ضد حماس در این قلمرو در تابستان ۲۰۲۳، ۲۰۱۹، و از ۲۰۱۱ تا ۲۰۱۲ برگزار شده بود.

## پیش‌زمینه

### بحران انسانی و نگرش‌ها نسبت به حماس

تحت دولت حماس و محاصره اسرائیل، شرایط زندگی در نوار غزه نامطلوب بوده است، و منابع گوناگون حماس را به نقض حقوق بشر علیه غیرنظامیان فلسطینی متهم کرده‌اند. چند ماه پیش از آغاز جنگ، اعتراضات گسترده ضد حماس در غزه بر سر شرایط اقتصادی آغاز شد که با بازداشت‌هایی از سوی پلیس روبه‌رو گردید. از زمان حملات ۷ اکتبر و آغاز متعاقب جنگ غزه، شرایط بدتر شده است؛ فلسطینیان غزه با بحران انسانی شدید و تشدید محاصره اسرائیل روبه‌رو شده‌اند. مشکلات عمده شامل بحران مداوم برق و قحطی است.

نظرسنجی افکار عمومی در نوار غزه که توسط مرکز فلسطینی پژوهش‌های سیاستی و پیمایشی (PSR) انجام شد، نشان داد نرخ رضایت از حماس از ۵۲٪ در دسامبر ۲۰۲۳ به ۴۳٪ در مه ۲۰۲۵ کاهش یافته است. بر اساس نظرسنجی‌ای که گالوپ اینترنشنال در اوایل مارس ۲۰۲۵ در غزه انجام داد، بیش از نیمی از ساکنان غزه در صورت داشتن فرصت، این نوار را ترک می‌کردند. این نظرسنجی همچنین نشان داد که مسائل اصلی آزاردهنده ساکنان شامل کمبودهای مزمن برق، سوخت، آب و غذا و نیز احساس عمومی ناامنی در منطقه است.

### فروپاشی آتش‌بس ژانویه–مارس ۲۰۲۵

آتش‌بسی میان اسرائیل و حماس از ۱۹ ژانویه ۲۰۲۵ تا ۱۸ مارس ۲۰۲۵ برقرار بود. پس از اجرای آن، نیروهای دفاعی اسرائیل (IDF) تقریباً از سراسر نوار غزه عقب‌نشینی کردند و درگیری‌ها برای حدود دو ماه متوقف شد. در شب ۱۸ مارس، اسرائیل با انجام حمله‌ای غافلگیرانه به غزه آتش‌بس را پایان داد و اعلام کرد که حملات هوایی‌اش مقامات ارشد حماس را هدف قرار داده است. بر اساس منابع فلسطینی، این حملات بیش از ۵۰۰ کشته بر جای گذاشت.

اعتراضات یک روز پس از آن آغاز شد که جهاد اسلامی فلسطین، گروهی مسلح و متحد حماس، به سوی اسرائیل راکت شلیک کرد. سپس اسرائیل به بخش بزرگی از ساکنان بیت لاهیا دستور تخلیه داد، که خشم قابل‌توجهی در میان جمعیت محلی برانگیخت.

## اعتراضات

سی‌ان‌ان برآورد کرد که «هزاران» نفر در بیت لاهیا اعتراض کردند و AP شمار آنان را حدود ۳٬۰۰۰ نفر تخمین زد. یک کارشناس خاورمیانه گفت که «تعجب نمی‌کند اگر در مجموع ۱۰٬۰۰۰ نفر» در اعتراضات مختلف شرکت کرده باشند. معترضان شعارهایی مانند «ما پایان جنگ را می‌خواهیم» و «ما می‌خواهیم زندگی کنیم»، و نیز «حماس بیرون» و «حماس تروریست است» سر دادند. معترضان پلاکاردها و بنرهایی با عبارت‌هایی مانند «بس است آوارگی» و «جنگ را متوقف کنید»، و نیز «حماس نماینده ما نیست» در دست داشتند. بی‌بی‌سی گزارش داد که در غزه، معترضان به نیروهای حماس گفتند از مدارس و بیمارستان‌ها دور بمانند.

### ۲۵ مارس

#### بیت لاهیا

در شهر شمالی بیت لاهیا، جایی که پس از آن‌که اسرائیل با ازسرگیری عملیات نظامی در منطقه خواستار تخلیه شهر شد، خشم عمومی فوران کرد، صدها تا هزاران نفر، عمدتاً مردان، در خیابان‌ها راهپیمایی کردند، پرچم‌های سفید تکان دادند و شعار «حماس بیرون» و «حماس تروریست است» سر دادند؛ برخی معترضان بنرهایی با نوشته «جنگ را متوقف کنید» و «ما می‌خواهیم در صلح زندگی کنیم» در دست داشتند، و برخی شعارهایی علیه اخوان‌المسلمین سر می‌دادند. به نوشته *The Jerusalem Post*، برخی معترضان خواستار آزادی زندانیان باقی‌مانده‌ای شدند که هنوز زنده بودند — احتمالاً اشاره به گروگان‌های اسرائیلی نگهداری‌شده توسط حماس. تصاویر همچنین نشان داد که معترضان شعارهایی علیه اخوان‌المسلمین سر می‌دادند. شبه‌نظامیان نقاب‌دار گردان‌های عزالدین قسام، شاخه مسلح حماس، که مسلح بودند یا باتوم حمل می‌کردند، معترضان را پراکنده کرده و مورد ضرب‌وشتم قرار دادند.

اعتراضات عمدتاً در بیرون بیمارستان اندونزی برگزار شد. به نوشته *The Jerusalem Post*، یکی از تظاهرکنندگان از الجزیره و خبرنگار آن انس الشریف خواست از بیمارستان بیرون بیاید و آنچه را رخ می‌داد گزارش کند — اشاره‌ای ضمنی به بی‌میلی این شبکه برای انتقاد از حماس.

#### جبالیا

بعداً در همان روز، تظاهرات دومی در اردوگاه پناهندگان جبالیا برگزار شد، جایی که معترضان لاستیک‌ها را آتش زدند و خواستار پایان جنگ شدند و شعار «ما می‌خواهیم غذا بخوریم» سر دادند.

#### خان یونس

پس از انتشار خبر اعتراضات، تظاهرات بیشتری در خان یونس آغاز شد؛ در آنجا معترضان دیده شدند که برای پایان جنگ شعار می‌دادند و فریاد می‌زدند: «مرگ بر حماس».

تا شامگاه ۲۵ مارس، پیام‌هایی در تلگرام از منابع ناشناس از مردم می‌خواستند که روز بعد تظاهرات را در بخش‌های مختلف نوار غزه تکرار کنند.

### ۲۶ مارس

اعتراضات ضد حماس در سراسر نوار غزه در ۲۶ مارس ادامه یافت. *Times of Israel* گزارش داد که «هزاران» فلسطینی در شمال غزه تجمع کردند.

#### بیت لاهیا

در دومین روز اعتراضات، صدها نفر، یا هزاران نفر، از تظاهرکنندگان در بیت لاهیا گرد آمدند و همچنان شعارهایی مانند «حماس بیرون! حماس تروریسم است!» و «ما می‌خواهیم آزادانه زندگی کنیم» سر دادند.

#### شهر غزه

اعتراضی نسبتاً کوچک نیز در شهر غزه برگزار شد، جایی که تظاهرکنندگان به همین شکل شعارهایی علیه حماس سر دادند. در محله شجاعیه شهر غزه، ده‌ها معترض دیده شدند که شعار می‌دادند: «بیرون، بیرون، بیرون! حماس، بیرون برو!». در شرق شهر غزه، NBC News جمعیتی را در دوربین ثبت کرد که شعار می‌دادند: «حماس ما را رها کن. ما می‌خواهیم آزادانه زندگی کنیم.»

#### دیر البلح

برای نخستین بار از زمان آغاز اعتراضات، تظاهراتی در دیر البلح برگزار شد که، به گفته یکی از شرکت‌کنندگان، حدود ۳۰۰ معترض در آن حضور داشتند.

### ۲۷ مارس

اعتراضات در ۲۷ مارس در بخش شمالی نوار غزه، به‌ویژه در جبالیا و بیت لاهیا، ادامه یافت و همچنین به شهرهای دیگر مانند شهر غزه و خان یونس گسترش پیدا کرد. در جبالیا، معترضان دیده شدند که نام‌های مقامات ارشد حماس را فریاد می‌زدند و شعار «ننگ، ننگ، عامل ویرانی» و «زمین می‌لرزد» سر می‌دادند، و همچنین پلاکاردهایی حمل می‌کردند که روی آن‌ها نوشته شده بود «ما مهره بازی نخواهیم بود»، «ما می‌خواهیم زندگی کنیم» و «حماس بیرون».

### ۲ آوریل

اعتراض گسترده‌ای در بیت لاهیا برگزار شد که خواستار برکناری حکومت حماس و پایان جنگ بود.

### ۶ آوریل

ده‌ها نفر از ساکنان غزه در جبالیا علیه حماس اعتراض کردند و شعارهایی مانند «حماس تروریست است» و «حماس آشغال است» سر دادند.

### ۱۶ آوریل

اعتراضی علیه جنگ و حماس در بیت لاهیا برگزار شد.

### ۲۷ آوریل

ده‌ها معترض در اعتراضی علیه جنگ و حکومت حماس در بیت لاهیا شرکت کردند. گزارش شد که حماس روزنامه‌نگارانی را که تلاش داشتند درباره این اعتراض گزارش بدهند، ارعاب کرده است.

### ۱۹ مه

صدها معترض در خان یونس علیه جنگ و حماس اعتراض کردند.

### ۲۱ مه

اعتراضات در خان یونس ادامه یافت و خواستار برکناری حماس و پایان جنگ شد.

### ۲۱ ژوئیه

چند ده معترض در خان یونس در اعتراضی علیه حماس و در حمایت از آتش‌بس شرکت کردند.

## اقدامات تلافی‌جویانه

### ۲۹ مارس

در ۲۹ مارس، خانواده عدی ناصر الربیع ۲۲ ساله، که در اعتراضات شرکت کرده بود، گفتند که او توسط شبه‌نظامیان حماس ربوده، شکنجه و کشته شده است. برخی گزارش‌ها گفتند که پیش از بازگرداندن جسد او به خانه خانواده‌اش، بدنش در خیابان‌ها کشیده شده بود. هزاران نفر در مراسم تشییع او شرکت کردند و فریاد زدند: «با جان و خون فدایت می‌شویم، عدی!»، «الله اکبر»، و «بیرون، بیرون، بیرون! حماس بیرون!». برادر ربیع گفت هنگام بازگرداندن او، ربیع فقط لباس زیر به تن داشت و طنابی دور گردنش بود. برادر ربیع او را به بیمارستان برد، جایی که درگذشت.

### ۱۳ آوریل

یک شاهد عینی گفت که در ۱۳ آوریل، افراد مسلح حماس تلاش کردند به زور وارد محل سکونت جمال المزنان، مردی سالمند، شوند. حماس می‌خواست از خانه این مرد سالمند راکت‌ها و پرتابه‌هایی شلیک کند. مرد سالمند مخالفت کرد. همسایگان و خویشاوندان از مرد سالمند دفاع کردند. حماس آتش گشود و شماری را زخمی کرد، اما غیرنظامیان توانستند افراد مسلح حماس را بیرون برانند. شاهد گفت معترضان از گلوله‌ها نمی‌ترسیدند و به افراد مسلح گفتند آنجا را ترک کنند: «ما شما را در این مکان نمی‌خواهیم. ما سلاح‌های شما را نمی‌خواهیم که برای ما ویرانی، تباهی و مرگ آورده‌اند.»

## تحلیل

در ۲۸ مارس، دویچه وله مقاله‌ای راستی‌آزمایی منتشر کرد که در آن گفته شد «با قطعیت دشوار است گفت» اعتراضات در غزه نماینده خیزشی علیه حماس بوده‌اند یا منحصراً علیه حماس جهت‌گیری داشته‌اند. دویچه وله نتیجه گرفت که اعتراضات بازتاب‌دهنده طیف گسترده‌ای از دیدگاه‌های فلسطینیان در غزه بوده‌اند، از جمله برخی دیدگاه‌هایی که آشکارا ضد حماس بودند.

## واکنش‌ها

### حماس

باسم نعیم، مقام ارشد حماس، درباره اعتراضات اظهار کرد که «تظاهرات از سوی مردمی که با نابودی روبه‌رو هستند، علیه جنگ و ویرانی قابل انتظار است» و مردم حق اعتراض دارند، اما تمرکز آنان باید بر «متجاوز جنایتکار، یعنی اشغالگر و ارتش آن» باشد. *Times of Israel* همچنین در ۲۶ مارس به نبود مداخله مستقیم اشاره کرد و آن را به پایین نگه داشتن سطح حضور حماس از زمان ازسرگیری عملیات نظامی اسرائیل نسبت داد. با این حال، گزارش‌هایی وجود دارد که نشان می‌دهد عوامل حماس یکی از ساکنان غزه را که در اعتراضات شرکت کرده بود ربوده، شکنجه و کشته‌اند. گزارش‌های دیگر نشان می‌دهد که حماس با ساکنان غزه‌ای که علیه آن اعتراض کردند به‌شدت برخورد کرد: حماس برخی از تظاهرکنندگان را در ملأعام شلاق زد، چندین نفر دیگر را ربود — برخی از آنان همچنان ناپدید هستند — و علاوه بر عدی ناصر الربیع، پنج نفر دیگر از ساکنان غزه را اعدام کرد.

در ۲۵ سپتامبر ۲۰۲۵، در جریان مصاحبه‌ای با CNN، به غازی حمد، مقام ارشد حماس، ویدئوهایی از اعتراضات ساکنان غزه علیه حماس نشان داده شد؛ ویدئوهایی که در آن‌ها از حماس خواسته می‌شد قدرت را واگذار کند و از رهبری حماس انتقاد می‌شد، رهبری‌ای که گفته می‌شد در هتل‌ها اقامت دارد در حالی که مردم غزه رنج می‌کشند. حمد از تماشای ویدئو برای بیش از چند ثانیه خودداری کرد و گفت می‌داند ساکنان غزه رنج می‌کشند، اما اسرائیل را مسئول نارضایتی آنان دانست.

### فلسطینیان

ساکنان غزه که از حماس حمایت می‌کردند، واکنش منفی به اعتراضات نشان دادند، آن‌ها را کم‌اهمیت جلوه داده و شرکت‌کنندگان را به خیانت متهم کردند. برخی از معترضان در جبالیا گزارش دادند که از شرکت در اعتراضات پشیمان شده‌اند، زیرا احساس می‌کردند رسانه‌های طرفدار اسرائیل فقط بر جنبه «ضد حماس» بودن اعتراضات تأکید کرده‌اند. این معترضان اظهار داشتند که در طول اعتراضات، نه تنها علیه حماس بلکه علیه اسرائیل، تشکیلات خودگردان فلسطین و میانجی‌های عرب در این مناقشه نیز شعار داده‌اند. یکی از معترضان در جبالیا گفت که در جریان اعتراضات میان حامیان حماس و مخالفان آن درگیری‌هایی رخ داده است. معترض دیگری در جبالیا گفت که از پیامدهای شرکت در اعتراضات هراس داشته است.

گزارش شده است که جامعه مسیحی غزه از شرکت در اعتراضات خودداری کرده و در عوض، پناه گرفتن در برابر بمباران‌های اسرائیل را در اولویت قرار داده است.

### اسرائیل

وزیر دفاع اسرائیل یسرائیل کاتز از فلسطینیان خواست به اعتراضات بپیوندند و «خواهان برکناری حماس از غزه و آزادی فوری همه گروگان‌های اسرائیلی شوند».

### گزارشگران بدون مرز

گزارشگران بدون مرز بیانیه‌ای منتشر کرد و حماس را به دلیل تهدید روزنامه‌نگارانی که اعتراضات ضد حماس را پوشش می‌دادند یا در شبکه‌های اجتماعی مطالب منفی درباره حماس منتشر می‌کردند، محکوم کرد. دست‌کم سه روزنامه‌نگار تهدید دریافت کردند و حداقل دو نفر از آنان گزارش دادند که با حملات فیزیکی مواجه شده‌اند.

## جستارهای وابسته

* انتقاد از حماس
* اعتراضات توافق گروگان‌های اسرائیلی
* درگیری فتح و حماس

## یادداشت‌ها

## منابع

الگو:حماس