# شودرا

یک گورکا، برهمن و شودرا در عکسی در سال ۱۸۶۸.
**شودرا** تقسیمی از سیستم کاست است. شودرا خدمتکار یا دهقان در نظر گرفته می شود. شودرا پایین ترین طبقه اجتماعی در سیستم کاست هندوئیسم است.

**شودرا** یا *شودرا* ( سانسکریت : **Śūdra** ) یکی از چهار وارنا (varna) طبقه و نظام اجتماعی هندو در هند باستان است. برخی منابع آن را به انگلیسی به عنوان یک کاست یا به عنوان یک طبقه اجتماعی ترجمه می‌کنند. از لحاظ تئوری، شودراها طبقه‌ای مانند کارگران را تشکیل می‌دادند.

## نقص حقوق شودراها

هنوز هم در هند مردم به کاست اعتقاد دارند و این موضوع باعث شده است که اختلاف طبقاتی هنوز در برخی از روستاهای هند وجود دارد.این موضوع یعنی برهمن ها هنوز طبقه برتر جامعه هندو هستند و شودراها طبقه کارگر و ضعیف جامعه هندو محسوب می شوند.این گروه از جامعه مجبور هستند در اصطبل ها زندگی کنند و حتی در چاه های آب جدا از سایر گروه های اجتماعی«سایر ورن ها » آب بنوشند و ازدواج هم فقط در طبقه خودشان مجاز است؛حتی آنها باید در معبد های متفاوتی به عبادت بپردازند!بنابرین اختلاف طبقاتی هندوها شبیه به آپارتاید است.این موضوع موجب شده تا بسیاری از آنها یا دین هندو را رها کرده و به ادیان ابراهیمی روی بیاورند. یکی از این دین ها دین اسلام است که بیشتر شودراهای مرتد به اسلام روی می آورند؛زیرا اسلام،دومین دین پرجمعیت در شبه‌قاره هند پس از هندوئیسم است.

همچنین یکی از موارد، نقد هندوئیسم سیستم طبقه‌بندی تبعیض آمیز و نقص حقوق شوداراها است . «برخورد تبعیض آمیز و بیرحمانه، غیرانسانی و تحقیرآمیز» زندگی بیش از ۱۶۵ میلیون نفر در هند بر پایه ورن توجیه می‌شود، ورن یک ویژگی مشخص آیین هندوئیسم است که بارها مورد توجه و توصیف دیدبان حقوق بشر و سازمان ملل قرار گرفته‌است.

## تاریخچه

### وداها

اصطلاح *شودرا (śūdra)* فقط یک بار در *ریگ ودا* آمده است. این اشاره در داستان اسطوره‌ای خلقت که در *پوروشاسوکتام (PuruŹasuktam)* تجسم یافته است، یافت می‌شود. این داستان، شکل‌گیری چهار وارنا (varna) را از بدن یک انسان اولیه توصیف می‌کند. در این داستان آمده است که برهمن از دهان او، کشاتریا (kshatriya) از بازوهایش، وایشیا (vaishya) از ران‌هایش و شودرا (shudra) از پاهایش پدیدار شدند. به گفته مورخ رام شاران شارما، هدف این آیه ممکن است نشان دادن این بوده باشد که شودراها از همان تبار وارناهای دیگر بوده‌اند و از این رو بخشی از جامعه در دوره ودایی بوده‌اند. از سوی دیگر، این آیه همچنین می‌تواند نشان دهنده تلاشی برای ارائه یک منشأ اسطوره‌ای مشترک برای جامعه ناهمگن برهمنی باشد.

به گفته استفانی دبلیو. جیمیسون و جوئل بررتون، «هیچ مدرکی در ریگ ودا برای یک سیستم طبقاتی پیچیده، بسیار تقسیم‌شده و فراگیر وجود ندارد» و «به نظر می‌رسد سیستم وارنا در ریگ ودا در مراحل اولیه خود بوده و چه در آن زمان و چه بعدها، یک آرمان اجتماعی بوده تا یک واقعیت اجتماعی». مورخ رام شاران شارما اظهار می‌کند که «جامعه ریگ ودایی نه بر اساس تقسیم اجتماعی کار و نه بر اساس تفاوت در ثروت سازماندهی شده بود... [این جامعه] در درجه اول بر اساس خویشاوندی، قبیله و دودمان سازماندهی شده بود.»

به گفته شارما، در هیچ کجای *ریگ ودا* یا *آتاروا ودا* «هیچ مدرکی دال بر محدودیت‌های مربوط به غذا و ازدواج، چه بین داسا و آریایی‌ها و چه بین شودرا و وارناهای بالاتر، وجود ندارد». علاوه بر این، شارما اضافه می‌کند، در آتاروا ودای متأخر، «شودرا مورد توجه قرار نمی‌گیرد، احتمالاً به این دلیل که وارنای او در آن مرحله وجود نداشت.»

به گفته رومیلا تاپار، اشاره متن ودایی به شودرا و سایر وارناها به عنوان منشأ آن تلقی شده است و اینکه "در نظم وارناهای جامعه، مفاهیم پاکی و آلودگی محوریت داشتند و فعالیت‌ها در این زمینه انجام می‌شد" و "فرمول‌بندی شده و منظم است و جامعه را به چهار گروه که در یک سلسله مراتب مرتب شده‌اند تقسیم می‌کند". به گفته شارما، طبقه شودرا از هندوآریایی‌ها و غیر هندوآریایی‌ها سرچشمه گرفته است که به دلیل "بخشی از طریق درگیری‌های خارجی و بخشی از طریق درگیری‌های داخلی" به آن جایگاه تنزل یافتند.

کلمه *پوسان* در یک اوپانیشاد مربوط به دوران ودایی به معنای «تغذیه‌کننده» آمده است و آن را با آفرینش زمین و فعالیت‌های تولیدی که تمام جهان را تغذیه می‌کند، مرتبط می‌داند و متن این *پوسان را* شودرا می‌نامد. اصطلاح *پوسان*، در اساطیر هندو، ارابه‌ران خورشید است که مسیرها را می‌شناسد و از این طریق نور، دانش و زندگی را برای همه به ارمغان می‌آورد. با این حال، همین کلمه *پوسان* در یک متن برهمن به وایشیا مرتبط است.

## منابع