# نمایشنامه‌نویس

بعضی نمایشنامه‌نویسان برجسته دنیا، از بالا راست به چپ: سوفوکل، آریستوفان، سنکای جوان، کالیداس، رزویتا، تانگ ژیانزو، ویلیام شکسپیر، لوپه د وگا، افرا بن، مولیر، فریدریش شیلر، ریشارد واگنر، هنریک ایبسن، آنتون چخوف، فدریکو گارسیا لورکا، برتولت برشت، یوجین اونیل، ژان ژنه، توفیق الحکیم، تام استوپارد، اکبر رادی
**نمایشنامه‌نویس** یا **تئاترنویس** کسی است که متن نمایش (نمایش‌نامه یا تئاترنوشت) را می‌نویسد. نمایش‌نامه به گونه‌ای دقیق و با در نظر گرفتن بسیاری از جزئیات نوشته می‌شود و آن را می‌توان در صحنهٔ تئاتر به اجرا درآورد.

نمایشنامه‌نویس جزئیاتی چون حالت بیان گفت‌وگوها یا دیالوگ‌ها، ورود و خروج شخصیت‌های نمایش و فضایی را که داستان نمایش در آن اتفاق می‌افتد، به‌طور دقیق بیان و توصیف می‌کند.

## وضعیت‌ها و نمونه‌ها

ژرژ پولتی در کتاب خود می‌گوید که (در نمایش) انسان‌ها با چه روش‌هایی تأثیر پذیرفته‌اند. پیرنگ‌ها از کجا می‌آیند؟ باور نویسندگان رمان، نمایش‌نامه و داستان کوتاه این است که هیچ پیرنگ نویی یافت نمی‌گردد. ژرژ پولتی، ۳۶ پیرنگ اصلی از میان درگیری‌ها و کنش و واکنش‌های انسان‌ها برشمرده که پایه‌های ادبیات را ساخته‌اند. سرشناس‌ترین و محبوب‌ترین رمان‌ها، نمایش‌نامه‌ها و داستان‌ها، از این پیرنگ‌ها مایهٔ بی‌شمار گرفته و با چیره‌دستی نویسندگان، پرورش یافته و هر یک به‌جای خود جایگاهی در تاریخ ادبیات و نمایش یافته‌اند.

* یکم: لابه-(اودیپ در کولون/سوفوکل)
* دوم: رهایی-(اندرومد/سوفوکل)
* سوم: انتقام جنایت-(ایلیاد و اودیسه/هومر)(مرگ اردشیرشاه/رضا طاهری بشار)
* چهارم: انتقام‌جویی میان خویشاوندان-(گودال و آونگ/ادگار آلن پو)
* پنجم: تعقیب-(روبرت شیتان؛ راهزنان/شیللر)
* ششم: بلا-(مزدوران و پارسیان/آشیل)
* هفتم: قربانی خشونت یا بدبختی-(شاهزاده مالن/مترلینک، دختر طبیعی/گوته، دوقلوها/هوگو)
* هشتم: شورش-(توطیهٔ فی یسکو/شیللر، کاتیلینا/ولتر)
* نهم: تهور جسورانه-(هنری پنجم/شکسپیر)
* دهم: آدم‌ربایی-(اونی تی یس/سوفوکل و آشیل، ربودن هلن/سوفوکل)
* یازدهم: معما-(اسفنکس/اشیل، سنجاق زرین/ادگار آلن پو)
* دوازدهم: دستیابی-(فیلوکتتس/آشیل، سوفوکل و اوریپید)
* سیزدهم: عداوت میان خویشاوندان-(هلیادس/آشیل)(مرگ اردشیرشاه/رضا طاهری بشار)(مرگ آنتیوخوس/رضا طاهری بشار)(مرگ ایرن/رضا طاهری بشار)
* چهاردهم: رقابت میان خویشاوندان-(براتینیکوس/دل پیت)
* پانزدهم: زنای مرگ‌بار-(سهم نیمروز/پل کلودل)
* شانزدهم: جنون-(آتاماس و توربافان/آشیل)
* هفدهم: بی‌احتیاطی شوم-(استادکار/ایبسن)
* هژدهم: جنایات ناخواستهٔ عشق-(اودیپ/سوفوکل، اشباح/ایبسن)
* نوزدهم: قتل خویشاوندی ناشناخته-(گبرها و قوانین مینوس/ولتر)
* بیستم: ایثار در راه آرمان-(ریگولوس/پرادون و متاستازیو، هرنانی/هوگو)
* بیست و یکم: فداکاری به سبب خویشاوندی-(آلسستس/سوفوکل، شهید/اوژیه)(مرگ بردیا/رضا طاهری بشار)
* بیست و دوم: همه چیز فدای هوس-(ژوسلین/گودار، سانو/دوده)
* بیست و سوم: ضرورت قربانی کردن عزیزان-(ایفی ژنیا/سوفوکل و آشیل)
* بیست و چهارم: رقابت فرادست و فرودست-(زمین و آسمان/بایرون، ژاندارم و زلید/ولتر)
* بیست و پنجم: زنا-(زنان تراخیس/سوفوکل، نومارومستان/دوده)
* بیست و ششم: جنایات عشقی-(سمیرامیس/مانفردی و کربیون، چرم گاو/پولتی)
* بیست و هفتم: کشف خطاکاری محبوب-(مادام کاورلت/اوژیه، ژرژت/ساردو، حرفهٔ خانم وارن/جرج برنارد شاو)
* بیست و هشتم: موانع عشق ورزیدن-(قهرمان چینی/متاستازیو، مهاجر/بورژه)
* بیست و نهم: عشق به دشمن-(دوشس مالفی/ویستر، قلب شکسته/فورد)
* سی ام: جاه‌طلبی-(تیمولیون/آلفیری، کرامول/هوگو)
* سی و یکم: تعارض با یک خدا-(ریسندگان/آشیل، رنجهای مسیح/سنت گریگوری)
* سی و دوم: حسادت بی‌جا-(شاید بدترین، همیشه بدترین نباشد، اتلو و هیاهو برای هیچ/شکسپیر)
* سی و سوم: قضاوت اشتباه-(زن مار/گوتزی، هنری ناوار/دومای پدر)
* سی و چهارم: پشیمانی-(اومیندس/آشیل، جنایت و مکافات/داستایفسکی، ترزا کن/زولا)
* سی و پنجم: بازیابی گمشده-(افسانهٔ زمستانی و پریکلس/کاپیتان گرانت/ژول ورن)
* سی و ششم: از دست دادن محبوب-(نیوب و ترولیوس/آشیل، شکسپیر، مزاحم و هفت شاهزاده/مترلینک)

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Playwright». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ اوت ۲۰۰۹.