# ادبیات تامیلی

**ادبیات تامیلی** (به تامیل: தமிழ் இலக்கியம்) مجموعه‌ای از آثار ادبی است که از سنتی با پیشینه‌ای بیش از دو هزار ساله برآمده‌اند. کهن‌ترین آثار موجود نشانه‌هایی از پختگی دارند که گویای دوره‌ای طولانی‌تر از تکامل است. پدیدآورندگان ادبیات تامیلی عمدتاً از مردم تامیل جنوب هند هستند که سرزمینی را دربرمی‌گیرد که اکنون شامل تامیل نادو، کرالا، تامیل‌های سریلانکایی از سری‌لانکا و نیز دیاسپورای تامیل می‌شود.

پیشینهٔ ادبیات تامیلی به‌موازات تاریخ تامیل نادو پیش رفته و روندهای اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و فرهنگی دوره‌های گوناگون را بازتاب می‌دهد. ادبیات سنگام کهن که پیش از سدهٔ سوم پیش از میلاد تاریخ‌گذاری شده، گلچین‌هایی از شاعران گوناگون دربارهٔ جنبه‌های بسیاری از زندگی از جمله عشق، جنگ، ارزش‌های اجتماعی و دین دربرمی‌گیرد. پس از آن حماسه‌ها و ادبیات اخلاقی نخستین آمد که نویسندگان ویشنوی، شیوایی، آجیویکا، جین و بودایی تا سدهٔ پنجم میلادی پدیدآوردند. از سدهٔ ششم تا دوازدهم میلادی، سرودهای عاشقانهٔ تامیلی که آلوارها (بزرگان ویشنوپرستی) و نایانارها (بزرگان شیواپرستی) سرودند، جنبش بهکتی بزرگی را درانداخت که سپس‌تر سراسر شبه‌قارهٔ هند را فراگرفت. در دورهٔ میانه، شاهکارهایی مانند کامباراماینام و پریا پورانام نوشته شد و شاعران بسیاری از حمایت امپراتوری‌های چولا و پاندیا بهره‌مند گشتند.

رنسانس ادبیات تامیلی از اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی آغاز شد و جنبش ادبی نوین تامیلی با صابرامین براتی، شاعر و نویسندهٔ ملی‌گرای هندی، شکل گرفت. با گسترش سواد، نثر تامیلی بالیدن گرفت و داستان کوتاه و رمان پدیدار شد. نقد ادبی نوین تامیلی نیز تکامل یافت و گسترش سینمای تامیل با ادبیات تامیلی تعاملی سازنده داشته‌است.

## دورهٔ سنگام

فرزانه آگاستیا، رئیس نخستین سنگام تامیلی، در مادورای. تندیس در معبد تامیل تای، کاریکودی، تامیل نادو.
ادبیات سنگام برخی از کهن‌ترین آثار موجود ادبیات تامیلی را دربرمی‌گیرد و به درون‌مایه‌هایی چون عشق، سنت‌ها، جنگ، حکمرانی، بازرگانی و سوگ می‌پردازد. متأسفانه بخش بزرگی از ادبیات تامیلی متعلق به دورهٔ سنگام از میان رفته‌است. آثار بازمانده از این دوره احتمالاً تنها کسری از ثروت ادبی تولیدشده در این عصر زرین تمدن تامیلی است. این آثار در دوران باستان به‌طور کلی به سه دسته بر پایهٔ ترتیب زمانی بخش شده‌اند: هجده متن بزرگ (پَتینِن‌مِل‌کَنَکّو) شامل هشت گلچین (اِتّوتوکای) و ده چامه (پَتّوپَتّو)، پنج حماسهٔ بزرگ و پنج حماسهٔ کوچک. تولکاپّیَم، شرحی بر دستور زبان، آواشناسی، بلاغت و سخن‌شناسی نیز به همین دوره بازمی‌گردد.

ایلانگو آدیگال (حدود ۱۰۰ میلادی)، نویسندهٔ سیلاپّاتیکارام، یکی از پنج حماسهٔ بزرگ.
تیروواللووار نویسندهٔ تیروکورال (حدود سدهٔ سوم پیش از میلاد) که هنوز هم در مدارس آموزش داده می‌شود.
افسانه‌های تامیلی بر آنند که این سروده‌ها در سه انجمن شعری پیاپی (سنگام) سروده شده‌اند که در دوران باستان بر قاره‌ای اکنون ناپدیدشده به نام کوماری کاندام در جنوب دور هند برگزار می‌شدند. بخش قابل‌توجهی از ادبیات ممکن است پیش از تولکاپّیَم پدید آمده باشد؛ زیرا کتاب‌های دستور زبان معمولاً پس از وجود ادبیات در دوره‌های طولانی نوشته می‌شوند. پژوهش‌های زبان‌شناختی نوین این سروده‌ها را میان سدهٔ سوم پیش از میلاد و سدهٔ دوم میلادی جای‌گذاری می‌کنند.

دورهٔ سنگام نزد مردم تامیل عصر زرین زبان تامیلی شمرده می‌شود. در این دوره سرزمین تامیل زیر فرمان سه دودمان تاج‌دار چِراها، پاندیاها و چولاها بود. این سرزمین از صلح برخوردار بود و کشورگشایی‌های آشوکا بر آن تأثیری نداشت و مردم توانستند آزادانه به کارهای ادبی بپردازند.

ادبیات این دوره به دو مقولهٔ کلی «ذهنی» (اَکَم) و «عینی» (پورَم) بخش‌بندی شد تا شاعران بتوانند هر درون‌مایه‌ای را در چهارچوب قراردادهای پذیرفته‌شدهٔ اجتماعی بسرایند. با پذیرش آنکه کنش‌های انسانی همواره از عوامل محیطی تأثیر می‌پذیرند، تجربه‌های انسانی به چشم‌اندازهای ویژه واگذار شدند. بر این پایه، سرزمین به پنج گونه (تینای) بخش شد: مولّای (جنگل‌ها)، کورینجی (کوهستان‌ها)، مَروتَم (زمین‌های کشاورزی)، نِیتَل (ساحل دریا) و پالای (بیابان). تصویرهای پیوسته با این چشم‌اندازها — پرندگان، جانوران، گل‌ها، خدایان، موسیقی، مردم، هوا و فصل‌ها — برای رساندن حال‌وهوای مرتبط با جنبه‌ای از زندگی به کار می‌رفتند.

تولکاپّیَم صرفاً کتاب درسی دستور زبان نبود؛ بلکه رده‌بندی زیستگاه‌ها، جانوران، گیاهان و انسان‌ها را نیز دربرمی‌گرفت. بحث دربارهٔ احساسات و تعاملات انسانی در آن بسیار برجسته است. این کتاب به سه بخش تقسیم شده: رسم‌الخط، ریشه‌شناسی و درون‌مایه (پورول). دو بخش نخست به تدوین زبان یاری می‌رسانند و بخش سوم به مردم و رفتار آنان می‌پردازد.

### دین در دورهٔ سنگام

دین در دورهٔ سنگام انگیزهٔ مهمی برای رشد ادبیات تامیلی بود. تامیلیان باستان عمدتاً پیرو سنت ویشنوپرستی (که ویشنو را خدای برین می‌شمرد) و کاوماَرَم (که موروگان را خدای برین می‌دانست) بودند. به گفتهٔ کامیل زولبیل، ویشنو خدای جاودان و خدای برین تامیلیان شمرده می‌شد، حال‌آنکه موروگان خدای جوان و خدای شخصی تامیلیان بود.

مایون (پِرومال) ایزدی است که در تولکاپّیَم با تینای مولّای (چشم‌انداز شبانی) پیوند یافته‌است. ادبیات سنگام (۲۰۰ پیش از میلاد تا ۵۰۰ میلادی) از مایون یا «تیره‌فام» به‌عنوان خدای برین یاد می‌کند که جهان را می‌آفریند، نگه می‌دارد و نابود می‌سازد. بسیاری از سروده‌های پَریپادال پِرومال (ویشنو) را خدای برین تامیلیان برمی‌شمرند.

سِیّون («سرخ‌فام») که با موروگان شناسایی می‌شود، در تولکاپّیَم به‌عنوان «خدای محبوب تامیلیان» ستوده شده‌است. دیگر خدایان یادشده در تولکاپّیَم عبارتند از وِنتَن (یکی‌دانسته با ایندرا)، کورَّوای (یکی‌دانسته با دورگا) و وَرونَن (خدای دریا).

## دورهٔ پساسنگام

### عصر اخلاقیات

سه سده پس از دورهٔ سنگام، عصر آموزه‌گرایی را رقم زد. در حدود سال ۳۰۰ میلادی، سرزمین تامیل زیر نفوذ گروهی به نام کالابهراها قرار گرفت. کالابهراها حامیان بودیسم، آیین جین و آجیویکا بودند. در نتیجه، شمار زیادی از نویسندگان بودایی در این دوره شکوفا شدند. این نویسندگان که شاید بازتاب‌دهندهٔ سرشت ریاضت‌کارانهٔ آیین‌هایشان بودند، آثاری عمدتاً دربارهٔ اخلاق و فضیلت پدیدآوردند. مجموعهٔ هجده متن کوچک (پَتینِن‌کیل‌کَنَکّو) از همین دوره است.

شناخته‌شده‌ترین اثر اخلاقی این دوره تیروکورال نوشتهٔ تیروواللووار است. این کتاب راهنمایی جامع در اخلاق، سیاست و عشق است و ۱٬۳۳۰ دوبیتی یا «کورال» دارد که به فصل‌های ده‌تایی بخش شده‌اند: سی‌وهشت فصل نخست دربارهٔ اخلاق، هفتاد فصل بعدی دربارهٔ سیاست و بقیه دربارهٔ عشق.

از دیگر آثار نامدار این دوره کَلَوَژی نارپَتو، نالَتیار، اینّا نارپَتو و اینیَوای نارپَتو هستند. متون جینی نالتیار و پَژَموژی نانوروو هر یک چهارصد شعر دارند که هر شعر ضرب‌المثلی را نقل و با داستانی توضیح می‌دهد.

### دورهٔ عبادی

سقوط کالابهراها در حدود سال ۵۰۰ میلادی واکنش هندوان سرکوب‌شده را برانگیخت. پاندیاها در جنوب و پالّاواها در شمال جایگزین آنان شدند. واکنش هندویی به افول آشکار آیین‌شان رو به رشد بود و در اواخر سدهٔ هفتم به اوج رسید. خیزش گستردهٔ هندویی پیکرهٔ عظیمی از ادبیات ویشنوی و شیوایی پدیدآورد.

آلوارهای ویشنوی سرودهای عبادی می‌سرودند و آثارشان بعدها در مجموعهٔ نالایرا دیویا پرابانددام (چهارهزار سرود مقدس) گردآوری شد. نخستین آلوارها پویگای آلوار، بوتَت آلوار و پِی آلوار بودند که هر یک صد وِنپا در ستایش ویشنو در تیروکویلور سرودند. آندال و پِریالوار نزدیک به ۶۵۰ سرود به مجموعهٔ ویشنوی افزودند. سرود آندال با آغازهٔ «واراناَم آییراَم» (هزار فیل) رؤیای عروسی او با ویشنو را بازمی‌گوید و هنوز هم در عروسی‌های ویشنوی تامیلی خوانده می‌شود. این مجموعه را ناتامونی در حدود ۹۵۰ میلادی گردآوری کرد و پایهٔ کلاسیک و عامیانهٔ شری‌ویشنوپرستی شد.

در کنار آلوارهای ویشنوی، نایانارهای شیوایی نیز سرودهای عبادی می‌سرودند. کارایکال امّایار که در سدهٔ ششم میلادی می‌زیست، از نخستین نایانارها بود. سرودپردازان نامدار شیوایی — سامبَندَر، آپّار (تیروناووکَّرَسَر) و سوندَرَر — از همین دوره‌اند. از سروده‌های آپّار ۳٬۰۶۶ بیت و از سامبَندَر ۴٬۱۶۹ بیت بر جای مانده که شش دفتر نخست مجموعهٔ شیوایی را تشکیل می‌دهند. مانیکّاواسَگَر که در حدود سدهٔ هشتم میلادی وزیر دربار پاندیا بود، تیروواساکام را با بیش از ۶۰۰ بیت سرود که به عشق پرشور عبادی مشهور است. این سرودهای شیوایی در مجموع تیرومورای نام دارند.

### حماسه‌های روایی

سیلَپّاتیکارام یکی از برجسته‌ترین آثار ادبی عمومی این دوره است. نویسندگی و تاریخ دقیق آن به‌درستی دانسته نیست. ایلانگو آدیگال که این اثر بدو نسبت داده شده، برادر پادشاه چِرای دورهٔ سنگام، سِنگوتّووَن، شناخته می‌شود. سیلَپّاتیکارام در تصویرگری زندهٔ سرزمین تامیل باستان بی‌همتاست. همراه آن، حماسهٔ مَنیمِکَلای نوشتهٔ سَتّانار که هم‌روزگار ایلانگو آدیگال بود، شرح بلندی از مغالطه‌های منطقی دربرمی‌گیرد. والَیاپَتی و کونداَلَکِسی دو حماسهٔ روایی دیگر این دوره‌اند که به‌ترتیب نویسنده‌ای جینی و نویسنده‌ای بودایی نوشته‌اند؛ اما این آثار از میان رفته‌اند و تنها چند شعر از والَیاپَتی بازمانده است.

## ادبیات دورهٔ میانه

کامبَر (حدود ۱۱۰۰ میلادی) نویسندهٔ رامایانام تامیلی.
دورهٔ میانه با فرمانروایی امپراتوری چولا همزمان بود که سراسر جنوب هند زیر یک فرمانروایی یکپارچه درآمد. در فاصلهٔ سده‌های یازدهم تا سیزدهم میلادی که توان چولا در اوج بود، تاخت‌وتازهای بیگانه اندک بود و مردم تامیل در صلح و کامیابی می‌زیستند. چولاها معابد بسیاری ساختند — به‌ویژه برای شیوا، خدای محبوبشان — و این معابد در سرودهای فراوانی ستوده شدند. «پرابَندا» شکل شعری غالب شد و آثار دینی مکتب‌های شیوایی و ویشنوی به‌شکلی نظام‌مند گردآوری و دسته‌بندی شدند.

نامبی آندار نامبی، هم‌روزگار راجاراجا چولای یکم، کتاب‌های شیوایی را در یازده دفتر به نام «تیرومورای» گردآورد. آیین‌نامهٔ قدسی شیواپرستی در پریا پورانام (تیروتّوندَر پورانام) به دست سِکّیلار که در دوران کولوتّونگَ چولای دوم (۱۱۳۳–۱۱۵۰ میلادی) می‌زیست، یکپارچه شد.

یکی از بزرگ‌ترین آثار تامیلی این دوره رامَواتارَم (کامباراماینام) نوشتهٔ کامبَر است که در دورهٔ کولوتّونگای سوم شکوفا شد. این اثر بازسرایی حماسهٔ رامایانا به زبان تامیلی است و از شاهکارهای ادب تامیلی به‌شمار می‌رود.

## ادبیات دوران نوین

احیای ادبیات تامیلی از اواخر سدهٔ نوزدهم میلادی آغاز شد؛ هنگامی که آثاری دینی و فلسفی با شیوه‌ای نوشته شدند که لذت‌بردن از آنها برای عامهٔ مردم آسان‌تر بود. جنبش ادبی نوین تامیلی با صابرامین براتی، شاعر و نویسندهٔ چندوجهی ملی‌گرای هندی، آغاز شد و به‌سرعت نویسندگان بسیاری به کاربرد نیروی ادبیات در تأثیرگذاری بر توده‌ها روی آوردند. با گسترش سواد، نثر تامیلی بالیدن و پختگی یافت. داستان کوتاه و رمان پدیدار شدند و نقد ادبی نوین تامیلی نیز تکامل یافت. همچنین گسترش سینمای تامیل با ادبیات تامیلی تعامل دوسویه و غنی‌سازی متقابل داشته‌است.

## ویژگی‌های ادبیات تامیلی

ادبیات تامیلی ویژگی‌هایی دارد که آن را از دیگر سنت‌های ادبی متمایز می‌سازد. نظام رده‌بندی پنج‌گانهٔ چشم‌انداز (تینای) که در تولکاپّیَم تدوین شده، چهارچوبی نظام‌مند برای بیان احساسات انسانی در پیوند با محیط طبیعی فراهم می‌آورد. بخش‌بندی درون‌مایه‌ها به دو مقولهٔ اَکَم (درونی/عاشقانه) و پورَم (بیرونی/حماسی) به شاعران امکان می‌داد هر موضوعی را در قالب قراردادهای مشخص بسرایند. این نظام دوگانه یکی از نخستین نمونه‌های شناخته‌شدهٔ نظریهٔ ادبی نظام‌مند در جهان است.

از دیگر ویژگی‌های برجسته، پیوند ژرف میان دستور زبان و اندیشهٔ اجتماعی در تولکاپّیَم است که زبان را با مردم و رفتارشان درمی‌آمیزد. همچنین حضور پررنگ نویسندگان پیرو آیین‌های گوناگون — هندو، جین، بودایی و آجیویکا — تنوع دیدگاهی چشمگیری به این ادبیات بخشیده‌است.

## رده‌بندی آثار سنگام

آثار دورهٔ سنگام به چند دستهٔ اصلی بخش شده‌اند:

* **هجده متن بزرگ** (پَتینِن‌مِل‌کَنَکّو):
	+ **هشت گلچین** (اِتّوتوکای): نَرّینای، کوروندوکای، آیینکوروروورو، پَتیرّوپَتّو، پَریپادال، کَلیتّوکای، آکَنانوروو و پورَنانوروو
	+ **ده چامه** (پَتّوپَتّو): تیروموروکارّوپَّتای، پوروناَرارّوپَّتای، سیروپاناَرّوپَّتای، پِرومپاناَرّوپَّتای، مولّای‌پاتّو، مَتوراَیکّانجی، نِتونَل‌وادای، کورینجیپّاتّو، پَتّیناپّالای و مَلای‌پَتوکَتام
* **هجده متن کوچک** (پَتینِن‌کیل‌کَنَکّو): شامل تیروکورال، نالَتیار و دیگر آثار اخلاقی
* **پنج حماسهٔ بزرگ**: سیلَپّاتیکارام، مَنیمِکَلای، والَیاپَتی، کونداَلَکِسی و دیگر آثار

## تأثیر بر فرهنگ و جامعه

ادبیات تامیلی تأثیری ژرف بر فرهنگ و هویت مردم تامیل داشته‌است. تیروکورال که اثری جهان‌شمول در اخلاق و سیاست و عشق شمرده می‌شود، همچنان در مدارس تامیل نادو آموزش داده می‌شود و به بیش از ۴۰ زبان ترجمه شده‌است. سرودهای عبادی آلوارها و نایانارها نه‌تنها در پیدایش جنبش بهکتی در سراسر شبه‌قارهٔ هند نقش داشتند بلکه شالودهٔ آیینی مکتب‌های ویشنوی و شیوایی را پایه‌ریزی کردند.

در دوران نوین، ادبیات تامیلی ابزاری برای جنبش‌های اجتماعی و سیاسی شد. صابرامین براتی از قدرت شعر برای برانگیختن احساسات ملی‌گرایانه بهره برد. سینمای تامیل نیز با اقتباس از آثار ادبی کلاسیک و نوین، به گسترش دسترسی عمومی به ادبیات یاری رسانده‌است.

## جستارهای وابسته

* ادبیات سنگام
* ادبیات هند
* زبان تامیلی
* تیروکورال
* جنبش بهکتی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tamil literature». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «أدب تامیلی». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی*، بازبینی‌شده در ۲۷ آوریل ۲۰۲۶.

## پیوند به بیرون

* پروژهٔ مادورای — کتابخانهٔ برخط آثار ادبی تامیلی