Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# آی‌پداواس

| آی‌پداواس |
| --- |
|  |
| توسعه‌دهنده | اپل |
| نوشته شده به زبان | سی (زبان برنامه‌نویسی)، سی پلاس‌پلاس، آبجکتیو-سی، سوئیفت (زبان برنامه‌نویسی) |
| خانواده | شبه‌یونیکس، بر اساس داروین (سیستم‌عامل) (بی‌اس‌دی), مک‌اواس |
| وضعیت توسعه | جاری |
| مدل منبع | نرم‌افزار مالکیتی |
| بازار هدف | تبلت ها |
| زبان(های) در دسترس | ۴۰ زبان |
| روش روزآمدسازی | OTA |
| نوع هسته | هسته پیوندی (XNU) |
| رابط کاربری پیش‌فرض | کاکائو تاچ (چندلمسی، رابط کاربر گرافیکی) |
| پروانه | نرم‌افزار مالکیتی با اجزای متن‌باز |
| وبگاه رسمی | www.apple.com/ipados/ |
| وضعیت پشتیبانی |
| پشتیبانی می شود |

**آیپداواس (به انگلیسی iPadOS)** یک سیستم عامل تلفن همراه است که توسط اپل، به‌طور انحصاری برای آی‌پد ساخته شده و قبلا بخشی از آی‌او‌اس بود. اپل در کنفرانس جهانی توسعه دهندگان اپل سال ۲۰۱۹ با معرفی آی‌پد‌او‌اس ۱۳، اعلام کرد که آی‌پد‌او‌اس یک نسخه اصلاح شده از iOS با ویژگی‌های اضافی و بهینه‌سازی برای آی‌پد است.

## تاریخ

هنگامی که اپل آی‌پد را معرفی کرد، از سیستم عامل آی‌اواس که از قبل به اسم iPhoneOS شناخته می‌شد استفاده می‌کرد. همان‌طور که این پلتفرم رشد می‌کرد، ویژگی‌ها و امکانات جدید آی‌پد فقط به آی‌اواس اضافه می‌شد. تا این که در کنفرانس جهانی توسعه‌دهندگان اپل سال ۲۰۱۹، اپل اعلام کرد که این پلتفرم به عنوان سیستم عامل مجزا با اسم **آی‌پداواس** شناخته خواهد شد که با پشتیبانی چند پنجره‌ای و پشتیبانی از درایو ذخیره‌سازی خارجی همراه خواهد بود.

## جستارهای وابسته

* آی‌پداواس ۱۳
* آی‌پداواس ۱۴

## منابع

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
* سایت توسعه دهنده رسمی
* کتاب مرجع iOS - در وب سایت برنامه توسعه اپل
# هکر امنیتی

**رخنه‌گرامنیتی** یا **هکر امنیتی** (انگلیسی: Security hacker) کسی‌ست که سعی در ایجاد شکاف و اکسپلویت در نقاط ضعف سیستم‌ها یا شبکه‌های کامپیوتری دارد.
در ایران کوچک ترین هکر 13سال سن دارد و به غلامی معروفیت دارد

## جستارهای وابسته

* جاسوسی سایبری
* جرایم مجازی
* رخنه‌گر
* بیانیه هکر
* زیبایی ریاضی
* متاسپلویت
* تست نفوذپذیری
* آسیب‌پذیری

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Security hacker». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۸ مارس ۲۰۱۸.

## پیوند به بیرون
# مزدا

مزدا موتور کورپوریشن|  |
|  |
| نوع | کابوشیکی گایشا |
| ISIN | JP3868400007  |
| صنعت | خودروسازی |
| بنا نهاده | ۱۹۲۰ میلادی |
| بنیانگذاران | جوجیرو ماتسودا |
| دفتر مرکزی | فوچو، هیروشیما، ژاپن |
| محدودهٔ فعالیت | جهانی |
| مدیر عامل اجرایی | ماسامیچی کوگای |
| رئیس هیئت مدیره | سیتا کانایی |
| محصولات | خودرو موتور درون‌سوز قطعات خودرو |
| درآمد |  ۳٫۴ تریلیون ین (۲۰۱۶) |
| سود ناخالص | ۱۴۱٬۹۶۹٬۰۰۰٬۰۰۰ ین (۲۰۲۳)  |
| سود خالص |  ۱۳٫۴ میلیارد ین (۲۰۱۶) |
| مجموع دارایی |  ۶۰٫۰ تریلیون ین (۲۰۱۱) |
| مالک | مستر تراست بانک (۱۵٫۶٪) تویوتا (۵٫۱٪) |
| تعداد کارکنان | ۴۷،۳۸۹ نفر (۲۰۱۹) |
| وبگاه | www.mazda.com |

**مزدا موتور کورپوریشن** (به ژاپنی: マツダ株式会社) شرکت خودروسازی چندملیتی ژاپنی است، که در سال ۱۹۲۰ توسط جوجیرو ماتسودا تأسیس شد و در زمینه طراحی، توسعهٔ فناوری و تولید انواع خودروها، پیشرانه‌ها و قطعات خودرو فعالیت می‌کند. دفتر مرکزی این شرکت در فوچو واقع در استان هیروشیما کشور ژاپن قرار دارد.

این کورپوریشن در سال ۲۰۱۶ بالغ بر یک میلیون و ۵۰۰ هزار خودرو تولید نمود. در سال ۲۰۱۸ مزدا در جایگاه پانزدهم از بزرگترین تولیدکنندگان خودرو در جهان قرار داشته‌است.

## نام‌گذاری

جوجیرو ماتسودا بنیان‌گذار خودروسازی مزدا با الهام از اهورامزدا و با توجه به تشابه اسمی نام خانوادگی وی با واژه مزدا، این نام را بر نخستین محصول خود گذاشته است. بر پایه اظهارنظر وب‌گاه رسمی مزدا دلیل نام‌گذاری این شرکت اینطور بیان شده‌است: «نام شرکت مزدا برگرفته از نام اهورامزدا خدای نخستین تمدن‌های غرب آسیا در ایران است. ما اهورامزدا را به خدای خرد، اندیشه و هماهنگی تفسیر کردیم. به‌عنوان منشأ هر دو تمدن شرقی و غربی و همین‌طور به عنوان نمادی از فرهنگ خودرو. این آمیختگی از تمایل به دستیابی به صلح جهانی و توسعه صنعت خودرو انجام شد»

## تاریخچه

شرکت مزدا به‌عنوان تولیدکننده ابزار و ماشین‌آلات در سال ۱۹۲۰ پایه‌گذاری شد و از سال ۱۹۳۱ به تولید خودرو نیز پرداخت. این شرکت در طول جنگ جهانی دوم برای ارتش ژاپن تولید اسلحه و جنگ‌افزار نمود. نخستین خودرو دارای چهار چرخ این شرکت با نام مزدا۳۶۰ در سال ۱۹۶۰ وارد بازار شد.

## مزدا در ایران

خودروهای سواری و وانت‌های مزدا از دهه هفتاد میلادی وارد ایران شدند. «مزدا ۹۲۹ کوپه» به یکی از خودروهای کوچک و پرطرفدار آن زمان تبدیل شد. همچنین وانت‌های مزدا نیز از آن زمان تاکنون در ایران مورد استفاده بوده‌اند.

از جمله خودروهایی که از برند مزدا در ایران هستند و داد و ستد می‌شوند می‌توان به خودروهای مزدا ۲، مزدا ۳ قدیم، مزدا نیو و مزدا ۳۲۳ اشاره کرد که هر کدام از این خودروها در مدل‌های مختلفی هستند. لازم به ذکر است که دیگر خودروهای مزدا و نسل‌های جدید آنها به علت تحریم‌ها دیگر در بازار وجود ندارند و واردات شکل نگرفته است. همچنین لوازم یدکی مزدا به صورت اورجینال نیز، در بازار خودرو ایران به صورت محدودی وجود دارد و بیشتر قطعات مزدا در مدل‌‌های تایوانی و چینی است.

## پانویس
# سی‌ان‌ان مانی.کام

سی‌ان‌ان مانی.کام|  |
| نوع: | عمومی |
| زبان: | انگلیسی |
| دفتر مرکزی: | نیویورک در ایالات متحده آمریکا |
| وضعیت: | فعال |
| وبگاه: |  |

صفحه خانه سی‌ان‌ان مانی.کام
**سی‌ان‌ان مانی** (به انگلیسی: CNNMoney)، یک وب سایت خبری و مالی است که توسط سی‌ان‌ان اداره می‌شود. این وب سایت در ابتدا با سرمایه‌گذاری مشترک بین سی‌ان‌ان و مجله‌های Time Warner's Fortune and Money شکل گرفت.

سی‌ان‌ان مانی بخشی از شرکت تایم وارنر، بزرگترین شرکت رسانه‌ای دنیا است. مقر سی‌ان‌ان مانی در نیویورک در ایالات متحده آمریکا است و همچنین نخستین شبکه خبری که ۲۴ ساعته کار می‌کرده. این شبکه در اول ژوئن ۱۹۸۰ در کشور آمریکا آغاز به کار کرده. این شبکه ۷ کانال خواهر دارد که به دلیل استقبال بالا و محبوبیت این شبکه بوده‌است. پس از موفقیت‌های این شبکه این کمپانی با ایجاد شبکه‌های ماهواره‌ای، سایت‌های اینترنتی و رادیو اینترنتی محبوبیت خود را بالاتر ببرد.

در حال حاضر شبکه سی‌ان‌ان داری ۳۶ اداره که شامل ۱۰ سازمان داخلی و ۱۶ سازمان بین المللی و ۹۰۰ ایستگاه تلویزیون محلی است در ضمن دارای چند شبکه به زبان‌های مختلف است. این شبکه به دلیل گرایش‌های لیبرال خود مورد انتقاد محافل مختلف قرار گرفته. همچنین این شبکه درگیری با رئیس‌جمهور پیشین آمریکا (دونالد ترامپ) داشته و چندی پیش اعلام کرد که شانس وی برای انتخابات دوره دوم (دوره چهلم و ششم) بسیار کم است.

## تاریخچه

CNN Money در سال ۲۰۰۱ راه اندازی شد و جایگزین وب سایت CNNfn شد. تایم وارنر همچنین از قصد خود برای راه‌اندازی مجدد شبکه تلویزیونی CNNfn تحت نظارت مالی CNN Money خبر داده بود، اما ظاهراً این برنامه‌ها کنار گذاشته شدند.

پیش از ژوئن ۲۰۱۴، این وب سایت به عنوان سرمایه‌گذاری مشترک بین CNN و دو مجله تجاری منتشر شده توسط تایم وارنر اداره می‌شد. ثروت و پول. در ژوئن ۲۰۱۴، دارایی‌های انتشارات تایم وارنر با عنوان Time Inc. در نتیجه، هر سه ویژگی حضور وب جداگانه‌ای را راه‌اندازی کردند و CNN Money آرم جدیدی را معرفی کرد که نشان کلمه مجله Money را از نام تجاری خود حذف کرد. با راه‌اندازی مجدد، جف زاکر، رئیس CNN، همچنین قول همکاری بیشتر بین وب سایت و کانال CNN، مانند بخش‌های مارک دار و مارک مجدد نمایش مالی هفتگی CNN، پول شما را به عنوان CNNMoney داد.

در اکتبر ۲۰۱۸، CNN عمودی را به عنوان CNN Business دوباره راه‌اندازی کرد. این برند جدید «تحول دیجیتال تجارت و چگونگی اخلال در هر گوشه اقتصاد جهانی» متمرکز شده‌است. این راه‌اندازی مجدد همزمان با افتتاح دفتر جدید سانفرانسیسکو انجام شد. همانند CNNMoney، توسط بخش‌های مارک‌دار در تلویزیون CNN و همچنین جریان پخش مورد پشتیبانی قرار می‌گیرد.

## پیوند به بیرون

وبگاه سی‌ان‌ان مانی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «CNNMoney.com». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ آبان ۱۳۹۱.

ُّسایت ویکی‌پدیا
پایگاه خبری مهر
# رجیستر (وبگاه)

دیجی سرویس ۷۲۴| اخبار و نقد |
| گونه وبگاه | اخبار فناوری |
| در دسترس به زبان | انگلیسی |
| پدیدآور(ها) | مایک ماگی |
| وبگاه | www.theregister.co.uk |
| تجاری؟ | بله |
| نیاز به ثبت نام | اختیاری |

**رجیستر** (به انگلیسی: The Register) وب‌گاهی بریتانیایی است که به اخبار فناوری می‌پردازد. این وب‌گاه در سال ۱۹۹۴ توسط جان لتیس و مایک ماگی به عنوان یک خبرنامه با نام «اتصال ارزان» راه‌اندازی شد. مایک ماگی در سال ۲۰۰۱ رجیستر را به دلیل پرداختن بیش از حد وب‌گاه به بخش نرم‌افزار و غفلت از بخش سخت‌افزار ترک کرد و وب‌گاه اینکوایر را دایر کرد.

## منابع

* Wikipedia contributors, "The Register," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed May 16, 2012).
# سلان

سلان|  |
| گونه وبگاه | روزنامه آنلاین |
| در دسترس به زبان | انگلیسی |
| مالک | گروه رسانه‌ای سلان |
| پدیدآور(ها) | دیوید تالبت |
| سردبیر | David Daley |
| وبگاه | salon.com |
| تجاری؟ | بله |
| نیاز به ثبت نام | اختیاری |
| راه‌اندازی | ۱۹۹۵ |

**سلان** (انگلیسی: Salon) یک وب‌گاه خبر است که در سال ۱۹۹۵ به عنوان بخشی از گروه رسانه‌ای سلان توسط دیوید تالبت تأسیس شد. تمرکز آن بر سیاست ایالات متحده آمریکا و امور کنونی از نقطه نظری لیبرال و بر ریویوی فیلم و کتاب و موسیقی است.

مقر سلان در نزدیکی مرکز شهر سان فرانسیسکو، کالیفرنیا است.

در سال ۱۶ ژوئیه ۲۰۱۲ سلان اعلام کرد که با ماندویس همکاری خواهد داشت.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Salon (website)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ اکتبر ۲۰۱۵.

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
# بامبل

بامبل|  |
| توسعه‌دهنده(ها) | بامبل تریندینگ |
| انتشار اولیه | دسامبر ۲۰۱۴ (۲۰۱۴-12) |
| سیستم‌عامل | آی‌اواس و اندروید |
| نوع | خدمات شبکه‌های اجتماعی |
| وبگاه | bumble.com |

**بامبل** (انگلیسی: Bumble) یک اپلیکیشن، شبکه اجتماعی و سامانه دوست‌یابی آنلاین است که در سال ۲۰۱۴ بنیان نهاده‌شد. این اپ توسط ویتنی ولف هرد، از بنیان‌گذاران پیشین تیندر، ساخته‌شده‌است.

بامبل در سال ۲۰۱۷ توسط فوربز با بیش از ۵۵ میلیون نفر کاربر ۱ میلیارد دلار ارزش‌گذاری شد. از سپتامبر سال ۲۰۱۹ با ۵ میلیون کاربر در ماه به دومین برنامه دوست‌یابی در ایالات متحده پس از تیندر تبدیل شد.

بامبل یک اپلیکیشن دوستیابی است که کسانی را که به دنبال رابطه عاشقانه یا دوستانه یا چیزی بین این دو هستند، مرتبط می‌کند. کاربران می‌توانند کسانی را که می‌خواهند ملاقات کنند برحسب جنس، سن و فاصله‌ای که می‌خواهند بپیمایند، فیلتر کنند. اگر دو کاربر همدیگر را «لایک» کنند با یکدیگر «مَچ» می‌شوند و می‌توانند باهم ارتباط برقرار کنند.

تفاوت بامبل با سایر سایت‌های دوستیابی این است که برای ارتباط برقرار کردن اول زنان باید پیغام دهند. وینتی وولف، مدیرعامل و بنیان‌گذار بامبل می‌گوید که به دنبال جنبش‌هایی مانند «من هم» تصمیم گرفت با دادن شانس اولین حرکت به زنان، قدرت بیشتری در قرارهای عاشقانه به آن‌ها بدهد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bumble (app)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ نوامبر ۲۰۱۹.

## پانویس

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
# های۵

های۵|  |
| نماگرفت از صفحه های۵ است |
| گونه وبگاه | خدمات شبکه‌های اجتماعی |
| در دسترس به زبان | چندزبانه |
| مالک | if(we) |
| پدیدآور(ها) | Ramu Yalamanchi |
| وبگاه | hi5.com |
| تجاری؟ | yes |
| نیاز به ثبت نام | ضروری |

**های۵** (انگلیسی: Hi5) یک سایت شبکه اجتماعی مستقر در سان فرانسیسکو، کالیفرنیا است. در سال ۲۰۰۳ تأسیس شد، این شبکه در سال ۲۰۰۷ بعنوان دومین شبکه بزرگ اجتماعی بعد از مای اسپیس و در سال ۲۰۰۸ بعنوان سومین سایت شبکه‌های اجتماعی محبوب در بین بازدید کنندگان ماهانه بعد از فیس بوک و مای اسپیس قرار گرفت.

## جستارهای وابسته

* فیس‌بوک

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hi5». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۷ سپتامبر ۲۰۱۶.

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
# رنرن

رنرن|  |
| گسترشScreenshot
 |
| گونه شرکت | شرکت سهامی عام (NYSE: RENN) |
| در دسترس به زبان | زبان‌های چینی |
| بنیان‌گذاری‌شده | دسامبر ۲۰۰۵ (۲۰۰۵-۱۲) |
| ستاد | پکن، چین |
| محدودهٔ فعالیت | چین |
| بنیانگذار(ان) | Wang Xing, Wang Huiwen, Lai Binqiang |
| صنعت | خدمات شبکه‌های اجتماعی |
| کارکنان | ۴٬۶۰۲ |
| تبلیغاتی؟ | Banner ads, بازاریابی ارجاعی |
| نیاز به ثبت نام | Required |
| وضعیت کنونی | فعال |

**رنرن** (به چینی: 人人网) یک شبکه اجتماعی است که در بین دانشجویان محبوبیت زیادی دارد.

## تاریخچه

رنرن توسط گروهی از دانشجویان در سال ۲۰۰۵ در دانشگاه چینهوا و دانشگاه تیانجین ساخته شد.

## منابع
# توئنتی

توئنتی|  |
| نوع | شرکت سهامی خاص شرکت محدود |
| صنعت | اینترنت نرم‌افزار مخابرات |
| بنا نهاده | ۲۰۰۶ (۲۰۰۶-**خطا: زمان نامعتبر**}}) |
| دفتر مرکزی | مادرید، اسپانیا |
| محدودهٔ فعالیت | اسپانیا پرو آرژانتین اکوادور گواتمالا |
| مالک | تلفونیکا |
| تعداد کارکنان | ۱۸۰ نفر (۲۰۱۶) |

**توئنتی** (انگلیسی: Tuenti) شرکت مخابرات اسپانیایی است، که در سال ۲۰۰۶ تأسیس شد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tuenti». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۹ آوریل ۲۰۲۱.

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
# کلوب (وبگاه)

کلوب|  |
| گونه وبگاه | سرویس جامعه مجازی و وبلاگ‌نویسی |
| در دسترس به زبان | فارسی |
| ستاد | تهران، ایران |
| مالک | تجارت الکترونیک صبا |
| بنیانگذار(ان) | محمدجواد شکوری مقدم |
| وبگاه | Cloob.com |
| تجاری؟ | بله |
| نیاز به ثبت نام | اجباری |
| راه‌اندازی | ۱ دی ۱۳۸۳ |
| وضعیت کنونی | پایان فعالیت |

**کلوب** (به انگلیسی: cloob) وب‌گاهی ایرانی بود که در یکم دی ماه ۱۳۸۳ به عنوان یک رسانه اجتماعی راه اندازی شد و ۱۵ مرداد ۱۴۰۰ به فعالیت خود پایان داد.

این تارنما امکان ارتباط ایرانیان جهت تبادل اطلاعات، نیازها، کالا و خدمات، آشنا شدن با همکاران، دوستان قدیمی و… را پدید می‌آورد. کلوب که ابتدا از طراحی گرافیکی مشابه وبگاه اورکات استفاده می‌کرد، سرانجام در ۲۶ تیر ۱۳۸۵ طراحی گرافیکی جدید خود را ارائه کرد.

## آمار

وبگاه کلوب طبق آخرین آمارهای اعلام شده بیشتر از ۲میلیون و ۶۰۰ هزار کاربر دارد. همچنین در هفته حدود ۱۳۰ هزار ورود مستقل به وبگاه و در ماه حدود ۷۰۰ هزار ساعت گردش داخلی در وبگاه انجام می‌شود.

## فعالیت

کلوب به علت ماهیتش (رسانه اجتماعی همچون اورکات و فیسبوک و مای اسپیس) از طرف برخی مسئولان و مذهبیون در ایران مورد نقد و نکوهش بود. با رشد کاربران همین‌طور افزایش مطالب اعتراضی علیه تبعیض‌ها و مسائل اقتصادی و فرهنگی و سیاسی، موضوع به کام مسئولان خوش نیامد و فشار بر مدیریت این شبکه اجتماعی افزوده شد و تهدید به اعمال فیلترینگ شد.

اما مدیریت آن زمان کلوب این اعمال زور را نپذیرفت و در نتیجه شبکه کلوب همزمان با اعتراضات در سال ۱۳۸۹ فیلتر شد و مدیرش نیز به دادگاه کشیده شد.
پس از یکسال کلوب از فیلتر خارج شد، اما هم اعتمادها به این شبکه اجتماعی کم شد و از طرفی مردم توئیتر و فیس بوک را می‌خواستند که آزادانه تر می‌توانستند فعالیت کنند. اینجا نقطه عطف فیلترشکن‌ها بود. مردم فیلتر را دور زدند و به فیس بوک و توئیتر رسیدند و کلوب خالی تر شد.

## تعطیلی

در دور جدید فعالیت این تارنما، ۸۰٪ از سهام رسانه اجتماعی کلوب به شرکت «رسانه فروردین» فروخته شد و این مجموعه با مدیریت سیامک سرمدی، احسان نظری عهده‌دار مسئولیت نگهداری و توسعه سایت کلوب شد.

سر انجام رسانه اجتماعی کلوب فعالیت خود را از ۱۵ مرداد ۱۴۰۰ پایان داد و دلیل بسته شدن کلوب، قدیمی شدن نرم‌افزار و نداشتن دلیل و انگیزه بود. کلوب از کاربران خود خواست تا اطلاعات خود را تا ۱ ماه دیگر به دلیل پاک شدن اطلاعات بردارند.

## منابع
# فرندفید

فرندفید|  |
| گونه وبگاه | Social aggregator |
| در دسترس به زبان | زبان‌های چینی، زبان انگلیسی، زبان فرانسوی، زبان آلمانی، زبان ایتالیایی، زبان ژاپنی، زبان فارسی، زبان روسی، زبان اسپانیایی، زبان ترکی |
| انحلال | ۹ آوریل ۲۰۱۵ |
| مالک | فیس‌بوک |
| وبگاه | friendfeed.com |
| راه‌اندازی | ۲ اکتبر ۲۰۰۷ (۲۰۰۷-02}}) |
| وضعیت کنونی | آفلاین |

**فرندفید** (به انگلیسی: FriendFeed) یک خبرخوان بی‌درنگ بود که به‌روزشدن‌ها را از شبکه‌های اجتماعی، رسانه‌های اجتماعی، وب‌گاه‌های بوک‌مارک اجتماعی، وب‌نوشت‌ها، میکروبلاگینگها و هر نوع وب‌گاهی که از RSS پشتیبانی می‌کرد، یکسان‌سازی و در یک جا جمع‌آوری می‌کرد. این وبسایت به دلیل فعالیتهایش در راستای اعتراضات به نتایج انتخابات ۱۳۸۸، در ایران فیلتر شد.

به گفتهٔ گردانندگان فرندفید شمار کاربران این وب‌گاه پس از واگذاری این شبکه به فیسبوک در سال ۲۰۰۹، رو به کاهش گذاشت. در مارس ۲۰۱۵ وب‌نوشت رسمی فرندفید اعلام کرد که دیگر عضو جدید نمی‌پذیرد و از ۹ آوریل ۲۰۱۵ از دسترس خارج خواهد شد.

در بین وب‌نوشت نویسان و جامعه مجازی ایرانی، این محصول به نام «فرفر» شهرت یافته‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* وب‌گاه رسمی
# آی‌جی‌تی‌وی

آی‌جی‌تی‌وی|  |
| توسعه‌دهنده(ها) | اینستاگرام (فیس‌بوک) |
| انتشار اولیه | ۲۰ ژوئن ۲۰۱۸ (۲۰۱۸-20}}) |
| سیستم‌عامل | آی‌اواس، اندروید |
| حجم | ۱۴۰٫۳ مگابایت (آی‌اواس), ۳۰٫۰۵ مگابایت (اندروید) |
| در دسترس به | ۳۰ زبان |
| فهرست زبان‌هاانگلیسی، کرواتی، چکی، دانمارکی، هلندی، فنلاندی، فرانسوی، آلمانی، یونانی، اندونزیایی، ایتالیایی، ژاپنی، کره‌ای، مالایی، نروژی، لهستانی، پرتغالی، رومانیایی، روسی، چینی، اسلواکی، اسپانیایی، سوئدی، تاگالوگ، تایلندی، چینی سنتی، ترکی، اوکراینی، ویتنامی |
| نوع | سکوی برخط ویدئو |
| مجوز | رایگان‌افزار |

**آی‌جی‌تی‌وی** (به انگلیسی: IGTV) یک برنامه ویدیویی مستقل است که توسط اینستاگرام برای تلفن‌های هوشمند آی‌اواس و اندروید ساخته شده است. این برنامه به کاربران اینستاگرام اجازه قرار دادن ویدیوهای طولانی مدت را می‌دهد. در حالی که آی‌جی‌تی‌وی به عنوان یک برنامه مستقل در دسترس قرار دارد، قابلیت‌های اساسی در داخل برنامه و وبگاه اینستاگرام نیز موجود است.
این برنامه توسط مدیر عامل سابق اینستاگرام، کوین سیستروم، در یک رویداد زنده در سانفرانسیسکو در تاریخ ۲۰ ژوئن ۲۰۱۸ با حضور سازندگانی همچون لی‌لی پونز راه‌اندازی و معرفی شد.

## خدمات

آی‌جی‌تی‌وی از کاربران می‌خواهد تا با یک حساب اینستاگرام وارد شوند. با این کار کاربران اجازه دارند تا یک ویدیو ۱۰ دقیقه‌ای با اندازه پرونده ۶۵۰ مگابایت بارگذاری کنند. کاربران تأیید شده و محبوب مجاز به بارگذاری ویدیوهایی با طول ۶۰ دقیقه با اندازه پرونده ۳٫۶ گیگابایت هستند. از ماه مه سال ۲۰۱۹ ، آی‌جی‌تی‌وی به کاربران امکان را داد تا ویدیوها را در هر دو جهت عمودی و افقی بارگذاری و مشاهده کنند.

## منابع
# موزیکال لی

موزیکال لی|  |
| نویسنده(های) اصلی | الکس زو، لوو یانگ |
| توسعه‌دهنده(ها) | موزیکال لی، |
| انتشار اولیه | اوت 2014 (2014-08) |
| سیستم‌عامل | آی‌اواس, اندروید |
| در دسترس به | 29 زبان |
| گسترشفهرست زبان‌هاانگلیسی، بنگالی، چک، هلندی، تاگالوگ، فرانسوی، آلمانی، یونانی، هندی، مجاری، اندونزیایی، ایتالیایی، ژاپنی، کره ای، مالایایی، کانادا، لهستانی، پرتغالی، پنجابی، رومانیایی، روسی، چینی ساده شده، اسپانیایی، تامیلی، تلوگو، تایلندی، چینی سنتی، ترکی، اوکراینی، ویتنامی |
| نوع | اشتراک ویدیو |
| مجوز | نرم‌افزار رایگان |
| وبگاه | www.musical.ly |

**موزیکال لی** (به انگلیسی: Musical.ly)، یک برنامه رسانهٔ اجتماعی آمریکایی برای ایجاد ویدیو و اشتراک آن است. اولین نمونه در آوریل ۲۰۱۴ منتشر شد و نسخه رسمی در اوت همان سال راه اندازی شد. از طریق برنامه، کاربران می‌توانند ویدیوهای ۱۵ ثانیه ای تا ۱ دقیقه ایجاد کنند و آهنگ‌های صوتی را برای همراهی آنها انتخاب کنند، از گزینه‌ها می‌توانید سرعت‌های مختلف (سرعت پایین، سرعت، نرمال، حرکت آهسته و حماسی) برای فیلم استفاده کنید و فیلترها و اثرات پیش تنظیم را اضافه کنید. این برنامه همچنین به کاربران اجازه می‌دهد تا فهرست "بازخورد"، "محتوا"، و "صداهاً و "هشتگ"ها را مرور کنند.

از ژوئیه ۲۰۱۶ تا اوت ۲۰۱۸، موسیکالی لی بیش از ۹۰ میلیون کاربر در این برنامه ثبت نام کرده‌اند و روزانه حدود ۱۲ میلیون ویدیو جدید در این برنامه آپلود می‌شود و تا پایان ماه مه ۲۰۱۷ این برنامه بیش از ۲۰۰ میلیون کاربر داشت. مقر اصلی این شرکت در شانگهای چین قرار دارد و در سان فرانسیسکو و کالیفرنیا نیز دفاتری دارد.

در ۹ نوامبر ۲۰۱۷، شرکت فناوری بایت دنس، موزیکال لی را به ارزش ۱ میلیارد دلار خریداری کرد.

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «موزیکال لی». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۹ اوت ۲۰۱۸.
# فیلترینگ یوتیوب

**نقشه نشان‌ دهنده میزان دسترسی به یوتیوب در جهان**

|  |  |
| --- | --- |
|   در دسترس و دارای نسخه محلی
  در دسترس |   در حال حاضر مسدود
  قبلاً مسدود
  |

**فیلترینگ** یوتیوب در برخی کشورهای جهان به اجرا در آمده‌است. این وبگاه از نظر الکسا، دومین وبگاه پربازدید دنیا به حساب می‌‌آید. البته به‌راحتی می‌توان با نصب یک فیلترشکن (vpn) و تغییر آی‌پی با آن، این فیلتر یا سانسور را دور زد.

## کشورهای مسدود کننده

سطح دسترسی به یوتیوب در کشورهای زیر به‌طور دائم یا موقت مسدود شده‌است:

* **ایران:** در تاریخ ۳ دسامبر ۲۰۰۶، ایران موقتاً سطح دسترسی به یوتیوب و چند وبگاه دیگر را مسدود کرد. گمان می‌رفت این مسدود کردن به دلیل رسوایی انتشار فیلم‌های جنسی در ایران باشد. این وبگاه در ایران مدتی رفع فیلتر شد؛ اما سرانجام به دلیل پخش ویدیوهای مربوط به اعتراضات مردم ایران به نتایج انتخابات ریاست جمهوری ۱۳۸۸ بار دیگر فیلتر شد. در شروع انتخابات ۲۰۲۰ آمریکا، دسترسی ایرانیان به یوتیوب باز شد ولی مجدد یوتیوب در ایران مسدود شد.

* **چین:** یوتیوب در چین مسدود شده‌است.
* **مراکش:** یوتیوب در مراکش در سال ۲۰۰۸ فیلتر شد.
* **تایلند:** یوتیوب در تایلند بین سال‌های ۲۰۰۶ و ۲۰۰۷ به دلیل پخش فیلمی توهین‌آمیز نسبت به شاه بهومیبول آدولیادج مسدود شد.
* **ترکیه:** دسترسی ترکیه به یوتیوب بین سال‌های ۲۰۰۸ و ۲۰۱۰ پس از جنجال بر سر فیلمی توهین‌آمیز نسبت به مصطفی کمال آتاترک مسدود شد. سرانجام یوتیوب در ترکیه در نوامبر ۲۰۱۰ رفع فیلتر شد.
* **پاکستان:** در تاریخ ۲۳ فوریه ۲۰۰۸ یوتیوب در پاکستان به دلیل توهین به دین اسلام، برای مثال نمایش کاریکاتورهای پیامبر اسلام در دانمارک، مسدود شد، اما پس از سه روز در تاریخ ۲۶ فوریه ۲۰۰۸ در پاکستان رفع فیلتر شد. در ماه مه ۲۰۱۰، پس از قرعه‌کشی در روز محمد، دوبارهٔ یوتیوب در پاکستان فیلتر شد.
* **لیبی:** در تاریخ ۲۴ ژانویه ۲۰۱۰ سطح دسترسی لیبی به یوتیوب پس از پخش فیلم تظاهرات در شهر بنغازی و نشان دادن خانواده‌های بازداشت شدگانی که در زندان ابوسلیم در سال ۱۹۹۶ کشته شدند و نیز فیلم‌هایی از اعضای خانوادهٔ معمر قذافی، رهبر لیبی، مسدود شد.
* **برزیل:** در ۶ ژانویه ۲۰۰۷، سه روز پس از انتشار فیلمی از مجری شناخته‌شدهٔ برزیلی، دنیلا سیکاریلی (نامزد سابق رونالدو فوتبالیست برزیلی)، یوتیوب در برزیل فیلتر شد.
* **امارات متحده عربی:** یوتیوب در امارات متحده عربی از اوت تا اکتبر ۲۰۰۶ فیلتر بود.
* **‌روسیه:** یوتیوب در سال ۲۰۲۳ پس از جنگ اوکراین و روسیه فیلتر شد.

## پانویس

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Censorship of YouTube». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ دسامبر ۲۰۱۹.
# آزادی دانشگاهی

**آزادی دانشگاهی** مفهومی اخلاقی و حقوقی است که این عقیده را ابراز می‌کند که آزادی از پرسش برای اعضای هیئت علمی برای مأموریت آکادمیا و همچنین اصول آکادمیا ضروری است و محققان باید در تدریس یا ابراز عقاید یا حقایق (از جمله آنهایی که برای گروه‌های سیاسی بیرونی یا مقامات ناخوشایند هستند) آزاد باشند بدون این که هدف سرکوب از دست دادن شغل یا حبس، قرار بگیرند. در حالی که هسته اصلی آزادی دانشگاهی دانشمندانی را که در یک ظرفیت دانشگاهی فعالیت می‌کنند -به عنوان معلمان یا محققانی که دیدگاه‌های علمی را ابراز می‌کنند- پوشش می‌دهد، یک تفسیر گسترده‌تر این مفهوم، این اقدامات حفاظتی شغلی را به سخنان دانشمندان درمورد موضوعات خارج از تخصص حرفه‌ای خود گسترش می‌دهد. این آزادی نوعی از آزادی بیان است.

آزادی آکادمیک یک موضوع بحث‌برانگیز است و بنابراین محدودیت‌هایی در عمل دارد. به عنوان مثال، در ایالات متحده، مطابق «بیانیه ۱۹۴۰ در مورد آزادی علمی و تصدی» از انجمن استادان دانشگاه آمریکا که به‌طور گسترده به رسمیت شناخته شده، معلمان باید مراقب باشند که از موضوعات مناقشه برانگیز که ارتباطی با موضوع مورد بحث ندارند، خودداری کنند. وقتی در ملاء عام سخن می‌گویند یا می‌نویسند، آنها می‌توانند بدون ترس از سانسور یا انضباط سازمانی، نظرات خود را ابراز کنند، اما باید خویشتنداری نشان دهند و به وضوح نشان دهند که از طرف مؤسسه خود صحبت نمی‌کنند. کرسی استادی آکادمیک با تضمین اینکه معلمان فقط به دلایلی از قبیل بی‌کفایتی حرفه‌ای و رفتارهایی که موجب محکومیت خود جامعه دانشگاهی می‌شود، از آزادی دانشگاهی حمایت می‌کند.

## منابع
# هایپرلوپ

اجزای اصلی یک هایپرلوپ.
نمونه‌ای از هایپر لوپ
**هایپرلوپ** (اَبَرچنبر)، گونه جدیدی از ترابری تندرو است که توسط رابرت گودارد در سال ۱۹۰۴ بر پایه قطار مغناطیسی مطرح شد و توسط ایلان ماسک بنیانگذار شرکت‌هایی همچون تسلا موتورز، پی‌پال، و اسپیس‌اکس و نیز گروه ویرجین هایپرلوپ ریچارد برانسون به مراحل اجرایی نزدیک شده‌است.

در هایپرلوپ مطرح شده توسط ایلان ماسک، کپسول‌هایی در داخل لوله‌هایی که در آن شرایط خلأ حکم‌فرما است تا اصطکاکی در کار نباشد قرار می‌گیرند که سرعتی بالغ بر ۱٬۲۲۰ کیلومتر بر ساعت دارد. با این سرعت می‌شود ظرف تنها ۳۵ دقیقه از لس‌آنجلس به سان فرانسیسکو رفت. هایپر لوپ با استفاده از فشار هوایی که از عقب وسیله وارد و از خروجی‌های پائین آن به بیرون رانده می‌شود حرکت می‌کند.
البته تا اجرایی شدن و بهره‌برداری از آن زمان بسیاری مانده‌است، چرا که هزینهٔ بهره‌برداری از آن در حال حاضر ۷۰ میلیارد دلار است که باید کاهش یابد و موانع زیست‌محیطی بسیاری در راه آن قرار دارد. برای مثال آلودگی صوتی آن در حال حاضر به قدری است که نمی‌توان آن را در نزدیکی مناطق مسکونی استفاده کرد.

کار ساخت نخستین مسیر آزمایشی فناوری ترابری هایپرلوپ (HTT) به طول هشت کیلومتر از اواخر سال ۲۰۱۵ آغاز شد. طراحان این فناوری در نظر دارند ۱۰ میلیون نفر از این مسیر آزمایشی اولیه که در درهٔ کوی واقع است، استفاده کنند.
ساخت این مسیر آزمایشی به بیشتر از ۲ سال زمان نیاز دارد.
در کانادا هم قطاری با نام TransPod FluxJet معرفی شده است. این قطار با استفاده از شناوری مغناطیسی مقاومت سطح را حذف می‌کند ولی این سیستم زمانی فعال می‌شود که قطار از شهر خارج شده و آماده رسیدن به حداکثر سرعت باشد.

## جستارهای وابسته

* ایلان ماسک
* قطار مگلو
* اسکای ترن
* قطار تندرو

## منابع

## پیوند به بیرون

* تسلا موتورز: Hyperloop Alphaپی‌دی‌اف
* اسپیس‌اکس: Hyperloop Alphaپی‌دی‌اف