# فهرست زیرژانرهای وسترن

**فهرست زیرژانرهای وسترن** (انگلیسی: List of Western subgenres)، \*\*وسترن\*\* ژانری است که مکان وقوع آن در غرب وحشی است و معمولاً با فرهنگ عامه غرب ایالات متحده آمریکا، به‌ویژه ایالت‌های جنوب غربی آمریکا و همچنین شمال مکزیک و غرب کانادا پیوند دارد. این فضا که غالباً با نام‌های «غرب قدیم» یا «غرب وحشی» شناخته می‌شود، در رسانه‌های وسترن به صورت منطقه‌ای متخاصم، کم‌جمعیت و در وضعیتی تقریباً بی‌قانون به تصویر کشیده می‌شود که یاغیان، کلانترها و شخصیت‌های تیپیکال هفت‌تیرکش در آن حضور دارند. روایت‌های وسترن اغلب به تلاش‌های تدریجی برای رام کردن غربِ جرم‌زده می‌پردازند و مضامین گسترده‌تری چون عدالت، رهایی، فردگرایی سرسختانه، تقدیر آشکار و تاریخ و هویت ملی ایالات متحده را در بر می‌گیرند.

در قلمرو وسیع ژانر وسترن، چندین زیرژانر شناخته‌شده وجود دارد. برخی از آن‌ها مانند وسترن‌های اسپاگتی، فضا و پیرنگ‌های استاندارد وسترن را حفظ می‌کنند، در حالی که برخی دیگر مضامین و کهن‌الگوهای وسترن را به ابرژانرهای متفاوتی می‌برند؛ مانند نئو-وسترن‌ها یا وسترن‌های فضایی.

برای مدتی، وسترن‌هایی که در کشورهایی غیر از ایالات متحده ساخته می‌شدند، اغلب با نام غذاهای مرتبط با آن فرهنگ برچسب می‌خوردند؛ مانند وسترن اسپاگتی (ایتالیا)، وسترن میت‌پای (استرالیا)، وسترن رامِن (آسیا) و وسترن ماسالا (هند).

## وسترن اسیدی

جاناتان رزنبام، منتقد فیلم، به ژانری خودساخته در دهه‌های ۱۹۶۰ و ۱۹۷۰ به نام وسترن اسیدی اشاره می‌کند؛ ژانری که با نام‌هایی چون دنیس هاپر، جیم مک‌براید و رودی ورلیتزر و همچنین فیلم‌هایی نظیر *تیراندازی (فیلم)* (۱۹۶۶) اثر مونتی هلمن، فیلم تجربی و عجیب *ال توپو* (۱۹۷۰) اثر آلخاندرو خودوروفسکی و *کاخ گرازر* (۱۹۷۲) ساخته رابرت داونی سینیور پیوند خورده است. فیلم «ال توپو» محصول ۱۹۷۰، یک وسترنِ تمثیلی، فیلم کالت و از آثار سینمای زیرزمینی است که به شخصیت اصلی خود (هفت‌تیرکشی خشن و سیاه‌پوش) و جستجوی او برای روشنگری می‌پردازد. این فیلم مملو از شخصیت‌ها و وقایع عجیب، استفاده از بازیگران معلول و دچار کوتاه‌قامتی و دوز بالایی از نمادگرایی مسیحی و فلسفه شرق است. برخی از وسترن‌های اسپاگتی نیز با ژانر وسترن اسیدی تلاقی پیدا کردند؛ مانند فیلم عرفانی *کئوما (فیلم)* (۱۹۷۶) اثر انتسو جی. کاستلاری که بازسازی وسترن‌گونه‌ای از *مهر هفتم* (۱۹۵۷) اثر اینگمار برگمان بود.

از وسترن‌های اسیدی متأخرتر می‌توان به *واکر* (۱۹۸۷) اثر الکس کاکس و *مرد مرده* (۱۹۹۵) ساخته جیم جارموش اشاره کرد. رزنبام وسترن اسیدی را به عنوان «تدوین یک شعر مرزیِ تکان‌دهنده و وحشیانه برای توجیه دستور کار وهم‌آلود خود» توصیف می‌کند؛ او در نهایت می‌گوید که وسترن اسیدی حساسیت پادفرهنگ را برای نقد سرمایه‌داری و جایگزینی آن با اشکال دیگری از مبادله بیان می‌کند.

## وسترن استرالیایی یا وسترن میت‌پای (پایِ گوشت)

ژانر وسترن استرالیایی یا وسترن میت‌پای (اصطلاحی عامیانه که نقیضه‌ای بر عنوان ایتالیایی «وسترن اسپاگتی» است) در استرالیا، به‌ویژه در صحرای استرالیا یا بوته‌زار روایت می‌شود. این ژانر از سنت‌های ایالات متحده وام گرفته است.

فیلم *ردیاب* یک نمونه کهن‌الگویی در این نوع از وسترن استرالیایی است که صحنه‌های شاخصی از محیط‌های خشن بیابانی و کاوش در مضامین عدالتِ بدوی، استثمار بومیان استرالیا و تشنه بودن برای عدالت به هر قیمتی را به تصویر می‌کشد. آثار دیگری در این رده شامل این موارد هستند: *Rangle River* (۱۹۳۶)، *کانگورو (فیلم ۱۹۵۲)*، *بچه کانگورو* (۱۹۵۰)، *کوچ‌نشین‌ها (فیلم ۱۹۶۰)* (۱۹۶۰)، *کویگلی در استرالیا* (۱۹۹۰)، *ند کلی* (۱۹۷۰)، *مردی از رودخانه برفی* (۱۹۸۲)، *گزاره (فیلم ۲۰۰۵)*، *کشور خوش‌شانس* و *سرزمین شیرین*.

فیلم *جاده مرموز (فیلم ۲۰۱۳)* نمونه‌ای از یک وسترن مدرن استرالیایی است و مجموعه *مکس دیوانه* الهام‌بخش بسیاری از نمونه‌های وسترن استرالیاییِ آینده‌نگرانه و پادآرمان‌شهری نظیر *ولگرد (فیلم ۲۰۱۴)* بوده است.

## وسترن سیاهان (Blaxploitation Western)

بسیاری از فیلم‌های سینمای تجارتی سیاهان، به‌ویژه آثاری که فرد ویلیامسون در آن‌ها حضور دارد، فضای وسترن را در خود جای داده‌اند. این فیلم‌ها اغلب با خشونت مفرط، دیالوگ‌های خشک و قهرمانان ماچو (مردنما) شناخته می‌شوند. از جمله این نمونه‌ها می‌توان به *Soul Soldier* (۱۹۷۰)، *Buck and the Preacher* (۱۹۷۲)، *The Legend of Nigger Charley* (۱۹۷۲)، *The Soul of Nigger Charley* (۱۹۷۳)، *Thomasine & Bushrod* (۱۹۷۴)، *Boss Nigger* (۱۹۷۵)، *بدرود دوست* (۱۹۷۵) و *گروه تعقیب (فیلم ۱۹۹۳)* (۱۹۹۳) اشاره کرد.

## وسترن‌های چارو، کابریتو یا چیلی

وسترن‌های چارو که اغلب شامل ستاره‌های موسیقی و صحنه‌های اکشن هستند، از دهه ۱۹۳۰ به یکی از ویژگی‌های استاندارد سینمای مکزیک تبدیل شده‌اند. در دهه‌های ۱۹۳۰ و ۱۹۴۰، این آثار معمولاً درباره اسب‌سواران در جامعه روستایی مکزیک بودند و دغدغه‌های فرهنگی متفاوتی نسبت به کلان‌روایت‌های هالیوود داشتند؛ اما تلاقی بین فیلم‌های «چارو» و وسترن در دهه‌های ۱۹۵۰، ۶۰ و ۷۰ آشکارتر شد. برخی از نمونه‌ها عبارتند از: *Los Hermanos del Hierro* (۱۹۶۱) ساخته ایسمائل رودریگز، *Cinco Mil Dólares de Recompensa* اثر خورخه فونس و *زمان مردن (فیلم ۱۹۶۶)* ساخته آرتورو ریپستاین. مهم‌ترین فیلم‌ساز این جریان آلبرتو ماریسکال، نویسنده بزرگ آثاری چون *El tunco Maclovio*، *Todo por nada*، *Los marcados*، *El juez de la soga* و *La chamuscada* است.

## وسترن چینی

وسترن ژانری محبوب در صنعت فیلم‌سازی آسیا است. از نمونه‌های ژانر وسترن چینی می‌توان به *Millionaires Express* (۱۹۸۶)، *بگذار گلوله‌ها پرواز کنند* (۲۰۱۰) و *روزی روزگاری در چین و آمریکا* (۱۹۹۷) اشاره کرد.

## وسترن کمدی

این زیرژانر با استفاده از تقلید خنده‌دار، هجو یا استهزای کنایه‌آمیز، به بازتولید ویژگی‌های تثبیت‌شده، موضوعات، سبک کارگردانان مولف یا دیگر مؤلفه‌های ژانر وسترن می‌پردازد تا آن‌ها را به چالش کشیده یا بدیهی جلوه دهد. یک نمونه شاخص از وسترن کمدی، فیلم *صورت‌رنگ‌پریده* (۱۹۴۸) است که تلاشی هجوآمیز برای به استهزا گرفتن رمان «ویرجینیایی» اثر اوون ویستر و تمام کلیشه‌های وسترن، از قهرمان بی‌باک گرفته تا دوئل نهایی در خیابان اصلی، انجام می‌دهد. در این فیلم، باب هوپ نقش قهرمانی بزدل به نام «پین‌لس» پیتر پاتر را ایفا می‌کند؛ دندان‌پزشکی بی‌عرضه که دائماً در این توهم است که یک تیرانداز ماهر و جنگجوی باتجربه در نبرد با سرخ‌پوستان است.

نمونه‌های دیگر عبارتند از:

* *بازگشت طولانی جونز (فیلم)* (۱۹۴۵) که در آن گری کوپر پرسونای وسترن خود را هجو کرد.
* *The Sheepman* (۱۹۵۸) با بازی گلن فورد که خودش را دست می‌انداخت.
* *کت بالو* (۱۹۶۵) با حضور لی ماروین مست سوار بر اسبی مست.
* *The Hallelujah Trail* (۱۹۶۵)
* *از کلانتر محلی خود حمایت کنید!* (۱۹۶۹)
* *Support Your Local Gunfighter* (۱۹۷۱) دنباله فیلم بالا.
* *The Unhanged* (۱۹۷۱)
* *زین‌های شعله‌ور* (۱۹۷۴)
* *آدم‌خوار! موزیکال* (۱۹۹۳)

## وسترن معاصر یا نئو-وسترن

وسترن‌های معاصر (یا نئو-وسترن‌ها یا وسترن‌های شهری) دارای فضایی امروزی هستند اما از مضامین، کهن‌الگوها و موتیف‌های غرب قدیم مانند ضدقهرمانِ سرکش، دشت‌های باز و مناظر بیابانی، یا درگیری‌های مسلحانه استفاده می‌کنند. این دسته همچنین شامل «پست-وسترن» می‌شود؛ آثاری با فضای مدرن و «آیینِ گاوچرانی» که احساسات و درک مخاطب از فیلم‌های وسترن را به بازی می‌گیرند. این زیرژانر اغلب شخصیت‌هایی از نوع غرب قدیم را به تصویر می‌کشد که با بی‌خانمانی و عدم انطباق در دنیایی «متمدن» دست‌وپنجه نرم می‌کنند؛ دنیایی که شیوه منسوخ عدالت‌خواهی آن‌ها را نمی‌پذیرد. برخی از نئو-وسترن‌ها در غرب ایالات متحده آمریکا رخ می‌دهند و تداوم ذهنیت غرب قدیم را در اواخر قرن بیستم و اوایل قرن بیست و یکم نشان می‌دهند، اما این ژانر محدود به جغرافیای سنتی غرب آمریکا نیست. فیلم‌های *فریب کوگان (فیلم)* و *کابوی نیمه‌شب* نمونه‌هایی از وسترن‌های شهری هستند که در نیویورک اتفاق می‌افتند.

مضامین معمول نئو-وسترن عبارتند از فقدان قانون، اخلاقیاتی که بیش از حکومت‌داری توسط غرایز شخصیت یا مخاطب درباره درست و غلط هدایت می‌شود، شخصیت‌هایی در جستجوی عدالت و شخصیت‌هایی که دچار پشیمانی هستند؛ این مضامین نئو-وسترن را به مفهوم گسترده‌تر وسترن پیوند می‌دهند. از دیگر قراردادهای این ژانر می‌توان به نمایش «کفایت و مهارت» اشاره کرد که به نوبه خود با اعمال خشونت‌آمیز سنجیده می‌شود.

با شروع دوران پس از جنگ، درام‌های رادیویی مانند *Tales of the Texas Rangers* (۱۹۵۰–۱۹۵۲) با بازی جوئل مک‌کری که یک درام کارآگاهی معاصر در تگزاس بود، بسیاری از ویژگی‌های وسترن‌های سنتی را به نمایش گذاشتند. در این دوره، پیش‌قراولانِ پست-وسترنِ فیلم‌های نئو-وسترن امروزی ظاهر شدند؛ مانند *The Lusty Men* (۱۹۵۲) اثر نیکلاس ری و *روز بد در بلک راک* (۱۹۵۵) ساخته جان استرجس. نمونه‌هایی از «فاز اول» نئو-وسترن‌های مدرن شامل فیلم‌هایی چون *شجاعان تنها هستند* (۱۹۶۲) و *هاد (فیلم)* (۱۹۶۳) است. محبوبیت این زیرژانر پس از اکران فیلم *جایی برای پیرمردها نیست (فیلم)* (۲۰۰۷) ساخته برادران کوئن دوباره اوج گرفت.

زیرژانر نئو-وسترن را می‌توان در سریال‌های مدرن آمریکایی نظیر *بریکینگ بد*، *موجه (مجموعه تلویزیونی)* و *یلواستون (مجموعه تلویزیونی)* مشاهده کرد.

## وسترن داکوییت (Dacoit Western)

فیلم بالیوودی *شعله (فیلم ۱۹۷۵)* (۱۹۷۵) اغلب با عنوان «وسترن کاری» (Curry Western) شناخته می‌شد. اما برچسب دقیق‌تر برای این فیلم، «وسترن داکوییت» است؛ زیرا قراردادهای فیلم‌های داکوییت (راهزنی) هندی مانند *مادر هند* (۱۹۵۷) و *گنگا و جمنا* (۱۹۶۱) را با ویژگی‌های وسترن اسپاگتی ترکیب می‌کند. فیلم «شعله» در دهه ۱۹۷۰ باعث ایجاد ژانر اختصاصی «وسترن داکوییت» در بالیوود شد.

اولین فیلم‌های وسترن ساخته شده در هند – *Kalam Vellum* (۱۹۷۰، تامیلی)، *موساگالاکو موساگادو* (۱۹۷۱، تلوگو)، *گنگا* (۱۹۷۲، تامیلی) و *جاکاما* (۱۹۷۲، تامیلی) – بر اساس وسترن‌های کلاسیک ساخته شده بودند. فیلم *Thazhvaram* (۱۹۹۰) به کارگردانی بهاراتان و نویسندگی نویسنده مشهور ام. تی. واسودوان نایر نیز از این دست است.

## وسترن فلوریدا

وسترن‌های فلوریدا که با نام «وسترن‌های کراکر» (Cracker Westerns) نیز شناخته می‌شوند، در فلوریدا و در جریان جنگ دوم سمینول روایت می‌شوند. یک نمونه از این آثار فیلم *طبل‌های دوردست* (۱۹۵۱) با بازی گری کوپر است.

## وسترن گائوچو

وسترن‌های گائوچو فیلم‌هایی هستند که در قرن هجدهم در پامپا (آمریکای جنوبی) اتفاق می‌افتند و داستان‌های گائوچوها، گاوران‌ها و شمشیرزنانی را دنبال می‌کنند که ماجراجویی‌هایی مشابه گاوچران‌های فیلم‌های آمریکایی آن دوران دارند. از نمونه‌های برجسته وسترن گائوچو می‌توان به *نجابت گائوچو* (۱۹۱۵)، *گائوچو (فیلم ۱۹۲۷)*، *جنگ گائوچو* (۱۹۴۲)، *راه یک گائوچو* (۱۹۵۲)، *پامپاس وحشی (فیلم ۱۹۶۶)*، *دون سگوندو سومبرا* (۱۹۶۹)، *شور (فیلم ۲۰۱۴)* و *شهرک‌نشینان* (۲۰۲۳) اشاره کرد. فیلم *آن‌هایی که از پایین می‌آیند* (۲۰۲۳) نیز نمونه‌ای از یک نئو-وسترن گائوچو محسوب می‌شود.

## وسترن یونانی

طبق قراردادهای نام‌گذاری پس از وسترن اسپاگتی، در یونان به این آثار «وسترن‌های فاسولادا» (یونانی: φασολάδα = سوپ لوبیا، که یکی از غذاهای ملی یونان است) گفته می‌شود. از نمونه‌های قابل توجه می‌توان به فیلم *خون روی زمین* (۱۹۶۶) که نامزد جایزه اسکار بهترین فیلم بین‌المللی شد، و فیلم *گلوله‌ها باز نمی‌گردند* (۱۹۶۷) اشاره کرد.

## وسترن وحشت

زیرژانر وسترن وحشت ریشه در فیلم‌هایی چون *نفرین مردگان* (۱۹۵۹)، *جسی جیمز با دختر فرانکشتاین ملاقات می‌کند* (۱۹۶۵) و *بیلی د کید در مقابل دراکولا* (۱۹۶۶) دارد؛ فیلم آخر رویارویی یاغی افسانه‌ای، بیلی د کید، با یک خون‌آشام بدنام را به تصویر می‌کشد. نمونه دیگر *غول به غرب می‌رود* است؛ فیلم ساخته‌نشده‌ای از اد وود که قرار بود بلا لوگوسی در آن نقش دراکولا را در غرب قدیم ایفا کند. نمونه‌های جدیدتر شامل فیلم *تاریکی نزدیک* (۱۹۸۷) به کارگردانی کاترین بیگلو است که داستان عشق انسانی به یک خون‌آشام را روایت می‌کند؛ *از گرگ‌ومیش تا سحر* (۱۹۹۶) ساخته رابرت رودریگز که به نبرد یاغیان با خون‌آشام‌ها در مرز می‌پردازد؛ *خون‌آشامان (فیلم ۱۹۹۸)* ساخته جان کارپنتر که درباره گروهی از شکارچیان خون‌آشام در جستجوی یک عتیقه باستانی در غرب است؛ *حریص (فیلم ۱۹۹۹)* که به موضوع آدم‌خواری در یک پاسگاه دورافتاده ارتش آمریکا می‌پردازد؛ *حفرکنندگان* درباره گروهی از ردیاب‌ها که توسط موجوداتی مرموز شکار می‌شوند؛ و فیلم *آبراهام لینکلن: شکارچی خون‌آشام* (۲۰۱۲). بازی ویدئویی *رد دد ریدمپشن: ارواح کابوس* (۲۰۱۰) نیز نمونه‌ای در این ژانر است که شیوع زامبی در غرب وحشی را روایت می‌کند. فیلم *تاماهاوک استخوانی* (۲۰۱۵) بابت روایت هولناکش از آدم‌خواری مورد تحسین منتقدان قرار گرفت، اما مانند بسیاری دیگر از آثار این ژانر، در گیشه موفق نبود. فیلم *جواب منفی (فیلم)* (۲۰۲۲) ساخته جوردن پیل، وحشت و علمی-تخیلی را با نگاهی نئو-وسترن ترکیب کرده و تلاش دو خواهر و برادر مزرعه‌دار برای ثبت شواهدی از یک یوفو در مزرعه دورافتاده‌شان را به تصویر می‌کشد.

## وسترن ترکیبی (Hybrid Western)

اصطلاحی کلی برای وسترنی است که با ژانر دیگری مانند داستان ترسناک، *فیلم نوآر* یا فیلم رزمی ترکیب شده است. فیلم *جنگجویان آتش* یک وسترن فانتزی و رزمی است که در تایلند روایت می‌شود.

## وسترن رزمی (وسترن ووشیا)

در حالی که بسیاری از این فیلم‌های ترکیبی (مانند *بیلی جک* (۱۹۷۱) و دنباله‌اش *بیلی جک در دادگاه* (۱۹۷۴)) فیلم‌های بهره‌کشی ارزان‌قیمت هستند، برخی دیگر درام‌های جدی‌تری محسوب می‌شوند؛ نظیر سریال تلویزیونی *کونگ‌فو (مجموعه تلویزیونی)* که از ۱۹۷۲ تا ۱۹۷۵ پخش شد. از نمونه‌های کمدی می‌توان به همکاری جاکی چان و اوون ویلسون در فیلم *ظهر شانگهای* (۲۰۰۰) اشاره کرد. تقسیم‌بندی‌های دیگر این زیرژانر شامل وسترن‌های مبتنی بر نینجاها و سامورایی‌ها (با ترکیب مضامین سینمای سامورایی) است؛ مانند فیلم *آفتاب سرخ* (۱۹۷۱) با بازی چارلز برانسون، آلن دلون و توشیرو میفونه.

## موزیکال

فیلم‌های موزیکال بسیاری با فضای وسترن ساخته شده‌اند و موسیقی‌دانان زیادی در فیلم‌های وسترن (گاهی در نقش‌های غیرموزیکال) ظاهر شده‌اند. خوانندگانی چون دوریس دی و هاوارد کیل در فیلم *کلامیتی جین (فیلم)* با هم همکاری کردند که موفقیتی بزرگ بود و همچنان یکی از محبوب‌ترین وسترن‌های موزیکال باقی مانده است. از سوی دیگر، دین مارتین و ریکی نلسون (خواننده پاپ) در فیلم *ریو براوو (فیلم)* نقش هفت‌تیرکش‌ها را ایفا کردند؛ این فیلم موزیکال نیست، هرچند آن‌ها در میانه‌های فیلم در حالی که از زندان نگهبانی می‌دادند، دو ترانه را با هم اجرا کردند.

## نارکو-وسترن (Narco Western)

زیرژانری که بر فرهنگ قاچاق مواد مخدر در مکزیک تمرکز دارد و قاچاق و کارتل مواد مخدر (واقعی یا خیالی) را به تصویر می‌کشد. نارکو-وسترن‌ها معمولاً در شمال مکزیک، جنوب غربی ایالات متحده یا مرز ایالات متحده آمریکا و مکزیک روایت می‌شوند. هیلاریو پنیا درباره این ژانر نسبتاً نوظهور بیان می‌کند که نارکو-وسترن در واقع وسترنِ «عصر مدرن» است؛ به این صورت که «شخصیت به‌جای اسب، کامیون می‌راند و به‌جای مبارزه با آپاچی‌ها، باید تبهکاران و پلیس فدرال مکزیک را در ایالت سینالوآ شکست دهد.»

## جستارهای وابسته

* [[هفت سامورایی]

## منابع