# کشور صاحب پرچم

**کشور صاحب پرچم** (به انگلیسی: Flag state) یک کشتی تجاری، حوزه قضایی است که کشتی تحت قوانین آن ثبت شده یا مجوز فعالیت دارد و تابعیت کشتی محسوب می‌شود. یک کشتی تجاری باید ثبت شود و فقط می‌تواند در یک حوزه قضایی ثبت شود، اما می‌تواند حوزه قضایی ثبت شده خود را تغییر دهد. کشور صاحب پرچم، اختیار و مسئولیت اجرای مقررات مربوط به کشتی‌های ثبت‌شده تحت پرچم خود، از جمله مقررات مربوط به بازرسی، صدور گواهینامه و صدور اسناد ایمنی و پیشگیری از آلودگی را دارد. از آنجایی که یک کشتی تحت قوانین کشور صاحب پرچم خود فعالیت می‌کند، در صورتی که کشتی درگیر یک پرونده دریایی باشد، این قوانین قابل اجرا هستند.

اصطلاح «پرچم مصلحتی» به رویه تجاری ثبت یک کشتی تجاری در کشوری غیر از کشور مالکان کشتی و برافراشتن پرچم غیرنظامی آن کشور بر روی کشتی اشاره دارد. کشتی‌ها ممکن است تحت پرچم‌های مصلحتی ثبت شوند تا هزینه‌های عملیاتی کاهش یابد، یا از مقررات یا بازرسی و نظارت کشور مالک اصلی اجتناب شود. معمولاً ملیت (یعنی پرچم) کشتی، حوزه قضایی تعیین‌کننده مالیات را تعیین می‌کند.

از زمان اعلامیه حق پرچم در سال ۱۹۲۱، به رسمیت شناخته شده است که همه کشورها - از جمله کشورهای محصور در خشکی - حق دارند ثبت کشتی داشته باشند و یک کشور صاحب پرچم کشتی باشند. به دلیل عدم رعایت مسئولیت‌های بازرسی و صدور گواهینامه توسط برخی از کشورهای صاحب پرچم، به ویژه کشورهای دارای پرچم مصلحتی که این وظیفه را به مؤسسات طبقه‌بندی واگذار کرده‌اند، تعدادی از کشورها از سال ۱۹۸۲ کنترل‌های بندری خود را بر کشتی‌های ثبت‌شده خارجی که وارد حوزه قضایی آنها می‌شوند، برقرار کرده‌اند.

در ژانویه ۲۰۱۰، پاناما بزرگ‌ترین کشور صاحب پرچم جهان بود و تقریباً یک چهارم از تناژ کشتی‌های اقیانوس‌پیما در آنجا ثبت شده بود. ایالات متحده و بریتانیا هر کدام تنها حدود ۱٪ از این رقم را داشتند.

## تاریخچه

تا جنگ جهانی دوم، ملت‌ها توانستند با ارائه حفاظت انحصاری از کشتی‌ها برای برافراشتن پرچم‌هایشان، تسلط خود را حفظ کنند، یا در برخی موارد، حتی موقعیت خود را در تجارت دریایی بهبود بخشند، که به نوبه خود به آن کشور کنترل انحصاری بر کشتی‌ها را می‌داد. در این دوران، مالکان کشتی به محافظت در برابر دزدان دریایی و کشتی‌های خصوصی نیاز داشتند که این محافظت توسط کشتی‌های نیروی دریایی کشور صاحب پرچم تأمین می‌شد. در برخی موارد، کشورها به صنایع کشتی‌سازی یارانه ارائه دادند. علاوه بر این مشوق‌ها، کشورها ممکن است محدودیت‌هایی را بر اساس پرچم کشور اعمال کنند و بنادر را به روی سایر کشتی‌ها ببندند. یک نمونه شناخته‌شده از چگونگی اعمال این قانون، مورد انگلستان است که واردات کالاهای آسیایی را فقط به کشتی‌های آمریکایی و بریتانیایی محدود کرد. انگلستان تنها پس از آنکه خود را در موضع قدرت قرار داد، بنادر خود را باز کرد و سپس به احتمال زیاد تنها برای دسترسی به بنادر دیگر قاره‌ها به این کار اقدام نمود. به همین ترتیب، فرانسه انحصار تجاری را بر مستعمرات خود اعمال کرد که تا سال ۱۸۶۹ پابرجا ماند.

## دفتر ثبت کشتی

کشتی‌ها باید در دفتر ثبت کشتی‌های حوزه قضایی که پرچم آن برافراشته شده است، ثبت شوند. ثبت پرچم در بسیاری از کشورها برای کشتی‌هایی با مالکان خارجی آزاد است. معمولاً هر کشور صاحب پرچم فقط یک دفتر ثبت کشتی دارد، اما چندین کشور بیش از یک دفتر ثبت دارند:

* دانمارک، فرانسه، نروژ و پرتغال یک ثبت بین‌المللی برای رقابت با پرچم‌های مصلحتی دارند.
* پادشاهی هلند به کشورهای مختلف تشکیل دهنده اجازه می‌دهد تا دفاتر ثبت خود را زیر پرچم هلند تنظیم کنند.
* چندین سرزمین که تحت حاکمیت بریتانیا هستند، ثبت مخصوص به خود را دارند. از همه مهم‌تر، جزیره من سابقهٔ قابل توجهی دارد.
* هنگ کنگ، منطقه اداری ویژه چین، علاوه بر ثبت کشتی‌های خود چین، دارای یک ثبت کشتی جداگانه است که چهارمین ثبت بزرگ کشتی در جهان است.

## اجرای قانون توسط کشور صاحب پرچم

کشورهای صاحب پرچم باید مطابق با کنوانسیون سازمان ملل متحد در مورد حقوق دریاها، اطمینان حاصل کنند که کشتی‌های تحت پرچم آنها از مقررات بین‌المللی، که اغلب توسط سازمان بین‌المللی دریانوردی سازمان ملل متحد تصویب می‌شود، در مورد مسائل ایمنی، ناوبری، خدمه و غیره پیروی می‌کنند. بخش دوازدهم شامل مقررات ویژه‌ای در مورد حفاظت از محیط زیست دریایی است که شامل تعیین تعهدات ویژه برای کشورهای صاحب پرچم برای اطمینان از رعایت قوانین بین‌المللی زیست‌محیطی مانند مارپل می‌شود. عدم انجام این کار می‌تواند منجر به از دست دادن صلاحیت کشور صاحب پرچم بر کشتی‌های تحت پرچم خود شود، حتی زمانی که آنها در آب‌های آزاد مرتکب تخلف شوند.

## کنترل کشور صاحب پرچم

هر کشور صاحب پرچم، سیستم کنترل کشور صاحب پرچم خود را راه‌اندازی کرده است:

* در استرالیا، سازمان ایمنی دریایی استرالیا کنترل کشتی‌های صاحب پرچم را بر عهده دارد.
* در کانادا، سازمان حمل و نقل کانادا طبق *قانون حمل و نقل کانادا مصوب سال ۲۰۰۱،* مسئول کنترل کشتی‌های حامل پرچم کشور مربوطه است.
* در فرانسه، مراکز ایمنی کشتی‌ها مسئول کنترل کشتی‌های متعلق به کشور صاحب پرچم هستند.
* در هنگ کنگ، اداره دریایی مسئول کنترل و اجرای قوانین کشور صاحب پرچم تحت طرح کنترل کیفیت کشور صاحب پرچم است.
* در هند، اداره کل کشتیرانی مسئول جان، سلامت، شناور و محیط زیست کشتی‌های ثبت شده هندی و کشتی‌های مستقر در بنادر هند است.
* در بریتانیا، آژانس دریایی و گارد ساحلی مسئول کنترل کشتی‌های حامل پرچم است.
* در ایالات متحده، گارد ساحلی، تحت نظارت قوانین، مقررات و کنوانسیون‌ها و معاهدات بین‌المللی مختلف فدرال، افسر مسئول بازرسی‌های دریایی مسئول بازرسی کشتی‌های دارای پرچم ایالات متحده برای اطمینان از انطباق با قوانین و مقررات در حال فعالیت در سراسر جهان است.
* در وانواتو، سازمان دریانوردی وانواتو مسئولیت اجرای قوانین دریایی و اعمال کنترل بر پرچم کشور را بر عهده دارد.

## سوءاستفاده از ثبت کشتی‌ها

برخی از کشورهای دارای پرچم، به‌عنوان *پرچم مصلحتی* شناخته می‌شوند. اینها پرچم‌های کشورهایی هستند که مالکان کشتی یا شرکت‌های کشتیرانی خارجی برای کاهش هزینه‌ها، اجتناب یا کاهش مالیات‌ها و بهره‌مندی از مقررات اجتماعی و ایمنی پایین‌تر، در آنها ثبت می‌شوند.

کشتی‌های ناوگان سایه روسیه که محموله‌های تحریم‌شده، به‌ویژه نفت خام را حمل می‌کنند، مرتباً پرچم خود را تغییر می‌دهند. به همین دلیل، از سال ۲۰۲۲، کشورهای ثبت کشتی که قبلاً کوچک بودند، از جمله گابن، اسواتینی، کومور و گینه بیسائو، مشارکت‌کنندگان قابل توجهی در حمل و نقل جهانی به دست آورده‌اند. طبق گزارش شورای آتلانتیک، روند ثبت نام آنقدر سهل‌گیرانه است که تقریباً هر کشتی می‌تواند ثبت نام کند، حتی کشتی‌هایی که توسط کشورهای دیگر با پرچم مصلحتی رد شده‌اند. این منطقه کوچک فاقد تخصص و زیرساخت‌های دریایی است. این به یک مشکل اصلی مربوط می‌شود، و آن این است که این کشورها در صورت بروز تصادف یا حادثه توسط یکی از کشتی‌هایشان، از انجام اقدامات مورد نیاز کشورهای صاحب پرچم خودداری می‌کنند یا نمی‌توانند این کار را انجام دهند.

## جستارهای وابسته

* دریانوردی
* کشتی سوخت‌رسان
* رادار دریایی

## منابع