# حمله ۲۰۰۳ به عراق

| حمله ۲۰۰۳ به عراق |
| --- |
| بخشی از جنگ علیه تروریسم و جنگ عراق |
| **در جهت عقربه‌های ساعت از بالا سمت چپ**: سربازان آمریکایی از گردان دوم، هنگ اول تفنگداران دریایی، اسرای جنگی عراقی را به یک منطقه حفاظت‌شده در صحرا منتقل می‌کنند؛ کاروان هاموی‌های آمریکایی در شمال عراق در طی یک طوفان شن؛ شهروندان عراقی در حالی هلهله می‌کنند که سربازان آمریکایی مجسمه صدام حسین را در میدان فردوس بغداد سرنگون می‌کنند؛ سربازان آمریکایی از گردان دوم، هنگ ۳۲۵ پیاده‌نظام هوابرد، شاهد سوختن مقر نیروهای شبه‌نظامی عراق در سماوه هستند |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | ۲۰ مارس ۲۰۰۳ – ۱ مه ۲۰۰۳ (۱ ماه، ۱ هفته و ۴ روز) |
| موقعیت | عراق، کویت و خلیج فارس |
| نتایج |
پیروزی ائتلاف |

 |
| طرف‌های درگیر |
|
نیروهای ائتلاف:* ایالات متحده آمریکا
* بریتانیا
* استرالیا
* لهستان

 اقلیم کردستان عراق
* حذب دموکرات کردستان
*

 اتحادیه میهنی کردستان
 کنگره ملی عراق* نیروهای آزاد عراق
 | * **عراق بعثی سازمان مجاهدین خلق ایران
 |
| فرماندهان و رهبران |
| * جرج دابلیو. بوش
* دیک چینی
* دونالد رامسفلد
* کالین پاول
* تامی فرنکس
* تونی بلر
* جف هون
* برایان بوریج
* جان هوارد
* احمد چلبی
 | * صدام حسین
* قصی صدام حسین
* عدی صدام حسین
* عبدالحمید محمود التکریتی
* علی حسن المجید
* برزان تکریتی
* عزت ابراهیم
* رعد مجید الحمدانی
* طه یاسین رمضان
* طارق عزیز
 |
| قوا |
| **مجموع: ۵۸۹٬۷۹۹**

---

* ۴۶۶٬۹۵۸ پرسنل
* ۵۰٬۰۰۰ سرباز
* ۲٬۰۰۰ سرباز
* ۱۹۴ نیروی ویژه
* ۷۰٬۰۰۰ سرباز
* ۶۲۰ سرباز
 | **مجموع: ۱٬۳۱۱٬۰۰۰**

---

* **نیروهای مسلح عراق**: ۵۳۸٬۰۰۰ فعال
* ۶۵۰٬۰۰۰ ذخیره
* ۴٬۰۰۰ تانک
* ۳٬۷۰۰نفربر زرهی و خودروهای رزمی پیاده‌نظام
* ۲٬۳۰۰ قبضه توپ
* ۳۰۰ هواپیمای جنگی
* گارد ویژه جمهوری: ۱۲٬۰۰۰
* گارد جمهوری: ۷۵٬۰۰۰
* فدائیان صدام: ۳۰٬۰۰۰
* داوطلبان عرب: ۶٬۰۰۰
 |
| تلفات و خسارات |
| * ۱۹۶+ کشته
* ۵۵۱+ زخمی

---

* **ائتلاف:**
	+ ۱۷۲ کشته
		- ۱۳۹
		- ۳۳
	+ ۵۵۱ زخمی
* **پیشمرگه:** ۲۴+ کشته
 | * ۱۱٬۰۰۰–۴۵٬۰۰۰ کشته
* مجروحان ناشناس

---

* ۱۱٬۰۰۰ (۴٬۸۹۵–۶٬۳۷۰ مشاهده و گزارش شده است) (پروژه مطالعه جایگزین‌های دفاعی)
* ۱۳٬۵۰۰–۴۵٬۰۰۰ (از میزان مرگ و میر واحدهایی که در اطراف بغداد خدمت می‌کردند، استخراج شده است)
 |
|
تلفات تخمینی غیرنظامیان عراقی:
* ۷٬۴۰۰ (*سرشماری عراق*)
* ۳٬۲۰۰–۴٬۳۰۰ (پروژه مطالعه جایگزین‌های دفاعی)
 |

**حمله ۲۰۰۳ به عراق** (با نام رمز **عملیات آزادی عراق** (اوآی‌اف) در آمریکا)، نخستین مرحله از جنگ عراق بود. این تهاجم در ۲۰ مارس ۲۰۰۳ آغاز شد و کمی بیش از یک ماه به طول انجامید، که شامل ۲۶ روز عملیات رزمی بزرگ بود. در این عملیات، نیروی ترکیبی به رهبری ایالات متحده شامل سربازانی از ایالات متحده، بریتانیا، استرالیا و لهستان به جمهوری عراق حمله کردند. بیست و دو روز پس از نخستین روز حمله، بغداد، پایتخت عراق، در ۹ آوریل پس از نبرد شش روزه بغداد توسط نیروهای ائتلاف تصرف شد. این مرحله آغازین از جنگ رسماً در ۱ مه پایان یافت، هنگامی که جرج دابلیو. بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، در سخنرانی خود با عنوان مأموریت انجام شد، «پایان عملیات رزمی بزرگ» را اعلام کرد. پس از آن، حکومت ائتلاف موقت (سی‌پی‌ای) به عنوان نخستین دولت از چندین دولت انتقالی متوالی تشکیل شد که در نهایت منجر به نخستین انتخابات مجلس عراق در ژانویه ۲۰۰۵ شد. نیروهای نظامی آمریکا پس از آن تا خروج در سال ۲۰۱۱ در عراق باقی ماندند.

نیروهای ائتلاف ۱۶۰٬۰۰۰ سرباز را طی مرحله آغازین حمله، که از ۱۹ مارس تا ۱ مه به طول انجامید، به عراق فرستادند. حدود ۷۳٪ یا ۱۳۰٬۰۰۰ نفر از این سربازان آمریکایی بودند، در حالی که تقریباً ۴۵٬۰۰۰ سرباز بریتانیایی (۲۵٪)، ۲٬۰۰۰ سرباز استرالیایی (۱٪)، و حدود ۲۰۰ تکاور لهستانی جی‌دابلیو گرام (۰٫۱ درصد) نیز حضور داشتند. سی و شش کشور دیگر در پیامدهای پس از آن درگیر بودند. در آماده‌سازی برای حمله، ۱۰۰٬۰۰۰ نیروی آمریکایی تا ۱۸ فوریه در کویت مستقر شدند. نیروهای ائتلاف همچنین از پیشمرگه‌ها در کردستان عراق حمایت دریافت کردند.

به گفته جرج دابلیو. بوش، رئیس‌جمهور آمریکا، و تونی بلر، نخست‌وزیر بریتانیا، هدف ائتلاف «خلع سلاح عراق از جنگ‌افزارهای کشتار جمعی، پایان دادن به حمایت صدام حسین از تروریسم، و آزادسازی مردم عراق» بود، هرچند که تیم بازرسی سازمان ملل به رهبری هانس بلیکس درست پیش از آغاز حمله اعلام کرده بود که هیچ مدرکی دال بر وجود جنگ‌افزارهای کشتار جمعی پیدا نکرده است. دیگران تأکید بسیار بیشتری بر تأثیر حملات ۱۱ سپتامبر، نقشی که این حملات در تغییر محاسبات استراتژیک آمریکا ایفا کردند، و ظهور دستور کار آزادی دارند. به گفته بلر، عامل محرک این بود که عراق نتوانست از یک «فرصت نهایی» برای خلع سلاح خود از جنگ‌افزارهای هسته‌ای، شیمیایی و بیولوژیکی ادعایی، که مقامات آمریکایی و بریتانیایی آن را یک تهدید فوری و غیرقابل تحمل برای صلح جهانی می‌خواندند، استفاده کند.

در یک نظرسنجی سی‌بی‌اس در ژانویه ۲۰۰۳، ۶۴٪ از آمریکایی‌ها با اقدام نظامی علیه عراق موافق بودند؛ با این حال، ۶۳٪ می‌خواستند که بوش به جای جنگ، راه‌حل دیپلماتیک پیدا کند و ۶۲٪ معتقد بودند که تهدید تروریسم علیه آمریکا به دلیل چنین جنگی افزایش خواهد یافت. این حمله به شدت توسط برخی از متحدان قدیمی آمریکا، از جمله دولت‌های کانادا، فرانسه، آلمان و نیوزیلند، مورد مخالفت قرار گرفت. رهبران آن‌ها استدلال می‌کردند که هیچ مدرکی دال بر وجود جنگ‌افزارهای کشتار جمعی در عراق نیست و حمله به آن کشور در چارچوب گزارش ۱۲ فوریه ۲۰۰۳ آنموویک توجیه نمی‌شود. حدود ۵٬۰۰۰ کلاهک، گلوله یا بمب‌های هوایی شیمیایی که عمدتاً غیرقابل استفاده بودند، در طول جنگ عراق کشف شدند، اما این‌ها پیش‌تر و قبل از جنگ خلیج فارس در سال ۱۹۹۱ و در دوران حکومت صدام حسین ساخته و رها شده بودند. کشف این تسلیحات شیمیایی از منطق دولت برای حمله پشتیبانی نمی‌کرد. در سپتامبر ۲۰۰۴، کوفی عنان، دبیرکل وقت سازمان ملل متحد، این حمله را طبق قوانین بین‌المللی غیرقانونی و نقض منشور ملل متحد خواند.

در ۱۵ فوریه ۲۰۰۳، یک ماه پیش از حمله، تظاهرات جهانی علیه جنگ عراق برگزار شد، از جمله راهپیمایی سه میلیون نفری در رم که در رکوردهای جهانی گینس به عنوان بزرگ‌ترین راهپیمایی ضد جنگ ثبت شده است. به گفته دومینیک رینیه، آکادمیسین فرانسوی، بین ۳ ژانویه و ۱۲ آوریل ۲۰۰۳، ۳۶ میلیون نفر در سراسر جهان در تقریباً ۳٬۰۰۰ اعتراض علیه جنگ عراق شرکت کردند.

حمله به عراق با یک حمله هوایی به کاخ ریاست جمهوری در بغداد در ۲۰ مارس ۲۰۰۳ آغاز شد. روز بعد، نیروهای ائتلاف تهاجم خود را از محل تجمع خود در نزدیکی مرز عراق و کویت به استان بصره آغاز کردند. در حالی که نیروهای ویژه یک حمله آبی خاکی را از خلیج فارس برای تصرف بصره و میادین نفتی اطراف آن انجام دادند، ارتش اصلی مهاجم به سمت جنوب عراق حرکت کرد، منطقه را اشغال کرد و در نبرد ناصریه در ۲۳ مارس درگیر شد. حملات هوایی گسترده در سراسر کشور و در برابر فرماندهی و کنترل عراق، ارتش مدافع را دچار هرج و مرج کرد و مانع از مقاومت مؤثر شد. در ۲۶ مارس، تیپ ۱۷۳ هوابرد در نزدیکی شهر شمالی کرکوک هواپیما پیاده شد، جایی که به نیروهای شورشی کرد پیوست و چندین عملیات را علیه ارتش عراق برای ایمن‌سازی بخش شمالی کشور انجام داد.

بدنه اصلی نیروهای ائتلاف به پیشروی خود به قلب عراق ادامه داد و با مقاومت کمی مواجه شد. اکثر نیروهای نظامی عراق به سرعت شکست خوردند و ائتلاف بغداد را در ۹ آوریل اشغال کرد. عملیات‌های دیگری علیه بخش‌های پراکنده ارتش عراق رخ داد، از جمله تصرف و اشغال کرکوک در ۱۰ آوریل و حمله و تصرف تکریت در ۱۵ آوریل. در حالی که نیروهای ائتلاف اشغال کشور را تکمیل می‌کردند، صدام حسین، رئیس‌جمهور عراق و رهبری مرکزی به مخفیگاه رفتند. در ۱ مه، رئیس‌جمهور جرج دابلیو. بوش پایان عملیات رزمی بزرگ را اعلام کرد: این امر به دوره تهاجم پایان داد و دوره اشغال نظامی آغاز شد. صدام حسین در ۱۳ دسامبر توسط نیروهای آمریکایی دستگیر شد.

## جستارهای وابسته

* واکنش‌های بین‌المللی به مقدمه جنگ عراق
* تظاهرات علیه جنگ عراق
* افکار عمومی در آمریکا در مورد حمله به عراق

**عمومی: دکترین کارتر
* دموکراسی در خاورمیانه و شمال آفریقا

## یادداشت‌ها

## منابع

## آثار مورد استناد

* Allen, Mike and Juliet Eilperin. Monday, 26 August 2002. Page A01 *The Washington Post* *"Bush Aides Say Iraq War Needs No Hill Vote"*. Retrieved 2008-05-21.
* CNN.com/Inside Politics (2002-10-11). "Senate approves Iraq war resolution". Retrieved 6 June 2005.
* Donnelly, Thomas (2000). *Rebuilding America's Defenses: Strategy, Forces and Resources For a New Century* (PDF). Washington D.C.: Project for the New American Century. OCLC 223661155. Archived from the original on 8 August 2007. Retrieved 29 October 2011.`{{cite book}}`: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link)
* McCain, John. "Finishing the Job in Iraq" (PDF). *Air Force Magazine* (July 2004). Archived from the original on 24 May 2011. Retrieved 3 August 2009.`{{cite journal}}`: نگهداری یادکرد:پیوند نامناسب (link)
* Office of U.S. Representative Ron Paul (2002). "Paul Calls for Congressional Declaration of War with Iraq". Retrieved 6 June 2005.
* Reynolds, Nicholas E. (1 May 2005). *Basrah, Baghdad, and Beyond: U.S. Marine Corps in the Second Iraq War*. Naval Institute Press. ISBN 978-1-59114-717-6.
* Ricks, Thomas E. (2006). *Fiasco: The American Military Adventure in Iraq*. Penguin. ISBN 978-1-59420-103-5.
* Woods, Kevin M (2006). *Iraqi Perspectives Project: A View of Operation Iraqi Freedom from Saddam's Senior Leadership* (PDF). United States Joint Forces Command, Joint Center for Operational Analysis. ISBN 978-0-9762550-1-7. Retrieved 29 October 2011.
* Wright, Steven. *The United States and Persian Gulf Security: The Foundations of the War on Terror*. Ithaca Press: 2007. شابک ‎۹۷۸−۰−۸۶۳۷۲−۳۲۱−۶.
* Zucchino, David (2004). *Thunder Run: The Armored Strike to Capture Baghdad*. New York: Atlantic Monthly Press. ISBN 978-0-87113-911-5.

## برای مطالعهٔ بیشتر

* Petraeus, D. , Collins, J. , White, N. (2017) Reflections by General David Petraeus, USA (ret.) on the Wars in Afghanistan and Iraq (Vol. 1, pp. 150–167)
* Mortenson, Christopher R. , and Paul J. Springer. *Daily Life of U.S. Soldiers from the American Revolution to the Iraq War*. Greenwood, an Imprint of ABC-CLIO, LLC, 2019. 3 vols.

* Stieb, Michael. 2021. *The Regime Change Consensus: Iraq in American Politics, 1990–2003*. Cambridge University Press.
* "The Gulf in 2003" بایگانی‌شده در ۲۹ دسامبر ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine *Gulf States Newsletter*, complete 2003 PDF archive
* *The Three Trillion Dollar War* by Nobel Prize laureate Joseph Stiglitz and Harvard professor Linda Bilmes
* *Shadow Warriors: The Untold Story of Traitors, Saboteurs, and the Party of Surrender* by Kenneth R. Timmerman. Three Rivers Press. 2008. شابک ‎۹۷۸−۰−۳۰۷−۳۵۲۰۹−۵ (Paperback edition)
* *Lessons on Political Violence from America's Post–9/11 Wars* by Christoph Mikulaschek and Jacob Shapiro (2018). Journal of Conflict Resolution 62(1): p. 174–202. JSTOR&nbsp;48597293
* Spring 2007 *Dissent*, "Exporting Democracy: Lessons from Iraq," a symposium featuring Paul Berman, Mitchell Cohen, Seyla Benhabib and others.
* *Masters of Chaos: The Secret History of the Special Forces* by Linda Robinson (2009) Public Affairs شابک ‎۹۷۸۰۷۸۶۷۳۸۱۵۱
* *Heavy Metal a Tank Company's Battle to Baghdad* by Captain Jason Conroy and Ron Martz
* *Cobra II: The Inside Story of the Invasion and Occupation of Iraq* by Michael R. Gordon and Bernard E. Trainor
* *Iraq and the Evolution of American Strategy* by Steven Metz. شابک ‎۹۷۸−۱−۵۹۷۹۷−۱۹۶−۶
* *The Iraq War* by Williamson Murray and Robert H. Scales, Jr. (2003) Harvard University Press شابک ‎۹۷۸۰۶۷۴۰۱۲۸۰۶
* *The Iraq War* by John Keegan (2010) Random House شابک ‎۹۷۸۱۴۰۷۰۶۴۳۸۳
* Hans Köchler, *The Iraq Crisis and the United Nations. Power Politics vs. the International Rule of Law* Studies in International Relations, XXVIII. Vienna: I.P.O. , 2004, شابک ‎۹۷۸−۳−۹۰۰۷۰۴−۲۲−۳,
* Bibliography: The Second U.S.–Iraq War (2003–) by Edwin Moise
* Williams, C (2011). "Learning to redress preemptive deceit: The "Iraq Dossier". *SAGE Open*. **1** (3). doi:10.1177/2158244011427060. ISSN 2158-2440. Based on analysis submitted to the Iraq Inquiry. See: Jones, Brian (2009) 'Dossier demolished', *Iraq Digest* www.iraqinquirydigest.org/?p=5355

## پیوند به بیرون

* H.J.Res. 114 U.S. Senate results to authorize the use of United States Armed Forces against Iraq.
* "Operation Iraqi Freedom – The Invasion of Iraq". *PBS Frontline*. Retrieved 28 October 2011. Chronology of invasion.
* Occupation of Iraq بایگانی‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine Timeline at the History Commons
* War in Iraq: Day by Day Guide
* *Frontline*: "The Dark Side" PBS documentary on Dick Cheney's remaking of the Executive and infighting leading up to the war in Iraq
* 1999 Desert Crossing War Game to Plan Invasion of Iraq and to Unseat Saddam Hussein
* "War in Iraq". CNN. May 2003.
* "Military Resources: War in Iraq". The U.S. National Archives and Records Administration. 15 August 2016.