# جنایات جنگی در جنگ روسیه و اوکراین (۲۰۲۲–اکنون)

جسدهای غیرنظامیانی که توسط سربازان روسیه کشته شده‌اند، در خیابانی در کشتار بوچا، ۳ آوریل ۲۰۲۲ دیده می‌شوند. دستان یکی از قربانیان به پشت بسته شده است.
غیرنظامیان کشته‌شده و خودروهای منهدم‌شده در اثر حملات موشکی روسیه به کیف، ۱۰ اکتبر ۲۰۲۲

از آغاز حمله روسیه به اوکراین در سال ۲۰۲۲، نیروهای نظامی و مقامات روسیه مرتکب جنایات جنگی روسیه شده‌اند، از جمله حمله‌های عمدی به حمله به غیرنظامیان در تهاجم روسیه به اوکراین، شامل بیمارستان‌ها و مراکز درمانی و شبکه انرژی؛ حملات بی‌هدف به مناطق پرجمعیت؛ آدم‌ربایی، شکنجه و قتل غیرنظامیان؛ تبعید اجباری؛ خشونت‌های جنسی؛ تخریب میراث فرهنگی؛ و قتل و شکنجه اسیران اوکراینی

در تاریخ ۲ مارس ۲۰۲۳، دادستان دیوان کیفری بین‌المللی (ICC) یک تحقیق کامل دربارهٔ ادعاهای گذشته و حال جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت یا نسل‌کشی انجام‌شده در اوکراین توسط هر فردی از ۲۱ نوامبر ۲۰۱۳ به بعد آغاز کرد، روشی آنلاین برای افراد دارای مدرک فراهم کرد تا با بازپرسان تماس بگیرند و تیمی از بازپرسان، وکلا و متخصصان دیگر به اوکراین فرستاد تا جمع‌آوری گواه را آغاز کنند. دو نهاد مستقل بین‌المللی دیگر نیز در حال بررسی نقض حقوق بشر و حقوق بین‌الملل بشردوستانه در منطقه هستند: کمیسیون تحقیق مستقل بین‌المللی اوکراین که توسط شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد در ۴ مارس ۲۰۲۲ تأسیس شد و مأموریت نظارت بر حقوق بشر سازمان ملل در اوکراین، که از سال ۲۰۱۴ نظارت بر نقض حقوق بشر توسط تمام طرف‌ها را آغاز کرده و تقریباً ۶۰ ناظر حقوق بشر سازمان ملل را به کار گرفته است. در ۷ آوریل ۲۰۲۲، سازمان ملل روسیه را از شورای حقوق بشر سازمان ملل معلق کرد. تا اواخر اکتبر، دفتر دادستانی اوکراین ۳۹٬۳۴۷ جنایت جنگی ادعایی روسیه را مستند کرده، بیش از ۶۰۰ مظنون را شناسایی کرده و علیه حدود ۸۰ نفر از آن‌ها پرونده قضایی آغاز کرده است.

در ۱۷ مارس ۲۰۲۳، دیوان کیفری بین‌المللی حکم بازداشت علیه ولادیمیر پوتین و ماریا لووا-بلوا به اتهام مشارکت در جنایت جنگی کودک‌ربایی در جنگ روسیه و اوکراین صادر کرد. در سال ۲۰۲۴، دیوان کیفری بین‌المللی حکم بازداشت فرماندهان عالی نظامی روسیه سرگئی شویگو، والری گراسیموف، سرگئی کوبیلاش و ویکتور سوکولوف را به اتهام جنایت جنگی حمله به غیرنظامیان در تهاجم روسیه به اوکراین صادر کرد.

اتهامات علیه نیروهای مسلح اوکراین شامل سوءرفتار و اعدام اسیران جنگی روسی بود.

## جنگ‌افزارهای ممنوعه

نیروهای روسیه بین ۲۴ فوریه ۲۰۲۲ تا دسامبر ۲۰۲۳، ۴۶۵ بار از جنگ‌افزار شیمیایی استفاده کرده‌اند، بر اساس گزارش اوکراین، شامل نارنجک‌های K-51، نارنجک‌های RGR، نارنجک‌های دستی گازی Drofa-PM و نارنجک‌های گازی RG-VO که حاوی ماده شیمیایی نامشخصی هستند. فوربز و CNN گزارش دادند که احتمالاً از گاز سی‌اس (اشک‌آور) استفاده کرده‌اند. در مه ۲۰۲۳، گزارشی تلویزیونی از کانال یک روسیه یک فرمانده گردان روسی را نشان داد که دربارهٔ اثربخشی مواد شیمیایی به‌عنوان سلاح صحبت می‌کرد. گزارش همچنین یک پهپاد را نشان داد که نارنجک اشک‌آور بر روی سنگر پرتاب می‌کند. در دسامبر ۲۰۲۳، 810th Guards Naval Infantry Brigade روسیه دربارهٔ استفاده از پهپادها برای پرتاب نارنجک‌های K-51 حاوی گاز سی‌اس به مواضع اوکراینی نوشت. استفاده از گاز اشک‌آور توسط کنوانسیون بین‌المللی منع جنگ‌افزارهای شیمیایی ممنوع است و اگر توسط نیروهای نظامی در جریان جنگ استفاده شود، به‌عنوان سلاح شیمیایی محسوب می‌شود.

در مه ۲۰۲۴، وزارت امور خارجه ایالات متحده آمریکا تحریم‌های جدیدی علیه نهادها و افراد روسی به‌دلیل استفاده نیروهای روسیه از کلروپیکرین علیه نیروهای اوکراینی اعمال کرد. در اکتبر ۲۰۲۴، بریتانیا تحریم‌هایی علیه نیروهای روسی که گفته می‌شد از سلاح‌های شیمیایی در میدان نبرد اوکراین استفاده می‌کنند اعمال کرد و مسکو را به «روش‌های ظالمانه و غیرانسانی» متهم کرد. نیروهای دفاع رادیولوژیکی، شیمیایی و بیولوژیکی فدراسیون روسیه و رهبر آن‌ها ایگور کیریلُف از جمله کسانی بودند که تحریم شدند.

در فوریه ۲۰۲۵، سازمان منع سلاح‌های شیمیایی تحقیق میدانی انجام داد و حضور گاز سی‌اس در بقایای نارنجک‌ها در سه مکان در سمت اوکراینی خط مقدم تأیید شد. در ژوئیه ۲۰۲۵، وزیر دفاع هلند Ruben Brekelmans گفت که حداقل سه مرگ اوکراینی به استفاده از سلاح‌های شیمیایی مرتبط بوده و ۲٬۵۰۰ نفر علائم مربوط به سلاح شیمیایی را به مقامات بهداشتی اوکراین گزارش کرده‌اند. آژانس‌های اطلاعاتی هلند و آلمان شواهدی از استفاده گسترده روسیه از سلاح‌های شیمیایی در جنگ، از جمله استفاده از پهپاد برای پرتاب عامل خفه‌کننده جهت بیرون کردن سربازان از سنگرها، جمع‌آوری کردند. برکلمنز گفت که روسیه استفاده از سلاح‌های شیمیایی را با گسترش تولید، افزایش ظرفیت تحقیق و استخدام دانشمندان شدت می‌بخشد و تهدید گسترده‌تری برای اوکراین و سایر کشورها ایجاد می‌کند.

## آدم‌ربایی و تبعید

دیوان کیفری بین‌المللی آدم‌ربایی و تبعید اجباری را به‌عنوان جنایت جنگی و جابه‌جایی اجباری کودکان به‌عنوان شکل نسل‌کشی می‌شناسد.

### ربایش کودکان اوکراینی

بر اساس مقامات اوکراینی، نیروهای روسیه بیش از ۱۲۱٬۰۰۰ کودک اوکراینی را ربوده و به استان‌های شرقی روسیه منتقل کرده‌اند. برخی از والدین این کودکان توسط نیروهای روسی کشته شده بودند. دوما (پارلمان) روسیه قانونی برای رسمی کردن «فرزندخواندگی» این کودکان آغاز کرده است.

وزارت امور خارجه اوکراین این اقدام را به‌عنوان «تهدید آشکار فرزندخواندگی غیرقانونی کودکان اوکراینی توسط شهروندان روسی بدون رعایت رویه‌های قانونی اوکراین» محکوم کرده است و از سازمان‌های ملل خواسته تا برای بازگرداندن این کودکان به اوکراین مداخله کنند.

در ۱ ژوئن ۲۰۲۲، رئیس‌جمهور اوکراین، ولودیمیر زلنسکی، روسیه را به انتقال اجباری بیش از ۲۰۰٬۰۰۰ کودک اوکراینی، از جمله یتیمان و کودکانی که از خانواده‌های خود جدا شده‌اند، متهم کرد. او این اقدام را «جنایت جنگی شنیع» و «سیاست جنایی» خواند که هدف آن تنها سرقت انسان‌ها نیست بلکه باعث فراموشی کودکان از اوکراین و کاهش توانایی بازگشت آن‌ها می‌شود.

بر اساس مقامات اوکراینی و دو شاهد، نیروهای روسیه هزاران ساکن اوکراین را در جریان محاصره ماریوپل به روسیه منتقل کرده‌اند.

در ۲۴ مارس، وزارت امور خارجه اوکراین اعلام کرد که ارتش روسیه حدود ۶٬۰۰۰ ساکن ماریوپل را به‌عنوان «اسیر» به زور منتقل کرده و فشار بیشتری بر اوکراین وارد کرده است.

*

بر اساس ادعای وزارت دفاع روسیه، ساکنان ماریوپل «اختیار داوطلبانه» داشتند تا به مناطق تحت کنترل اوکراین یا روسیه منتقل شوند و تا ۲۰ مارس حدود ۶۰٬۰۰۰ نفر از ساکنان ماریوپل «به روسیه منتقل شده‌اند». دیده‌بان حقوق بشر نتوانست صحت این گزارش‌ها را تأیید کند.

سفارت ایالات متحده در کیف به نقل از وزارت امور خارجه اوکراین گزارش داد که ۲٬۳۸۹ کودک اوکراینی به‌طور غیرقانونی از مناطق دونتسک و لوهانسک به روسیه منتقل شده‌اند.

در ۲۴ مارس، آمبودزمان حقوق بشر اوکراین اعلام کرد بیش از ۴۰۲٬۰۰۰ نفر از اوکراینی‌ها، از جمله حدود ۸۴٬۰۰۰ کودک، به زور به روسیه منتقل شده‌اند.

مقامات روسیه اعلام کردند بیش از ۳۸۴٬۰۰۰ نفر، از جمله بیش از ۸۰٬۰۰۰ کودک، از اوکراین و جمهوری‌های خودخوانده دونتسک و لوهانسک به روسیه منتقل شده‌اند.

انتقال اجباری مردم تحت حفاظت، مانند غیرنظامیان در زمان جنگ، توسط ماده ۴۹ کنوانسیون چهارم ژنو ممنوع است.

در ۷ ژوئن، متخصص دیده‌بان حقوق بشر، Tanya Lokshina، تأکید کرد که انتقال اجباری و بدون رضایت، خود یک جنایت جنگی است و خواستار توقف این اقدام توسط روسیه شد. همچنین، دیده‌بان حقوق بشر و Kharkiv Human Rights Protection Group گزارش دادند که پناهندگان تحت فشار و تهدید قرار می‌گیرند تا پرسنل نیروهای مسلح اوکراین را برای جنایات جنگی متهم کنند، از جمله در مورد حمله هوایی به تئاتر ماریوپول.

در دسامبر ۲۰۲۳، ایگور سالیکوف، سرهنگ ارتش روسیه و فرمانده گروه واگنر، به هلند گریخت تا دربارهٔ «جنایات علیه غیرنظامیان» و انتقال اجباری گروه‌های بزرگ کودکان از اوکراین به بلاروس شهادت دهد.

انتقال‌ها در پی تهاجم روسیه به اوکراین (۲۰۲۲)| دوره زمانی | تعداد منتقل‌شدگان | منبع |
| --- | --- | --- |
| ۱۸ فوریه | ۹۰٬۰۰۰ (DNR و LNR) | آمبودزمان اوکراین |
| ۲۴ فوریه – ۲۴ مارس ۲۰۲۲ | ۴۰۲٬۰۰۰ | آمبودزمان اوکراین |
| ۲۴ فوریه – ۱۱ آوریل ۲۰۲۲ | ۷۰۰٬۰۰۰ | آمبودزمان اوکراین |
| ۲۴ فوریه – ۲۸ آوریل ۲۰۲۲ | ۱٬۰۰۰٬۰۰۰ | آمبودزمان اوکراین |

## جستارهای وابسته

* اطلاعات نادرست در حمله روسیه به اوکراین

## منابع