# حافظه جهانی

**برنامهٔ حافظهٔ جهانی یونسکو** (به انگلیسی: Memory of the World Programme) که با نام **میراث مستند جهانی یونسکو** نیز شناخته می‌شود، برنامه‌ای است که یونسکو از سال ۱۹۹۲ به دنبال افزایش آگاهی نسبت به خطراتی که میراث مستند جهانی را تهدید می‌کند، برای حفظ و سهولت دسترسی به این آثار به اجرا گذاشته‌است. سازمان یونسکو قصد دارد با اجرای این برنامه از تاراج، پراکندگی، دادوستد غیرقانونی و نابودی میراث مستند جهانی جلوگیری کند. طبق فراخوان یونسکو، این مخاطرات تهدیدکننده از قرن‌ها قبل وجود داشته ولی جنگ، آشوب‌های اجتماعی و نبود امکانات مالی بر شدت آن افزوده‌ است.

## اجلاس‌ها

| اجلاس | سال | مکان | تاریخ | **رئیس کمیته مشورتی بین‌المللی** | **تعداد نامزدها/پرونده‌های بررسی‌شده** | **تعداد آثار/پرونده‌های ثبت‌شده در فهرست** | منابع |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 1st | ۱۹۹۳ | Pułtusk, لهستان | September 12–14 | Jean-Pierre Wallot (Canada) | none | none |  |
| 2nd | ۱۹۹۵ | پاریس، فرانسه | May 3–5 | Jean-Pierre Wallot (Canada) | none | none |  |
| 3rd | ۱۹۹۷ | تاشکند، ازبکستان | September 29–October 1 | Jean-Pierre Wallot (Canada) | ۶۹ | ۳۸ |  |
| *Bureau Meeting* | ۱۹۹۸ | لندن، بریتانیا | September 4–5 | Jean-Pierre Wallot (Canada) | none | none |  |
| 4th | ۱۹۹۹ | وین، اتریش | June 10–12 | Bendik Rugaas (Norway) | ۲۰ | ۹ |  |
| 5th | ۲۰۰۱ | چئونگ‌جو، کره جنوبی | June 27–29 | Bendik Rugaas (Norway) | ۴۲ | ۲۱ |  |
| 6th | ۲۰۰۳ | گدانسک، لهستان | August 28–30 | Ekaterina U. Genieva (روسیه) | ۴۱ | ۲۳ |  |
| 7th | ۲۰۰۵ | لیجیانگ، چین | June 13–18 | Deanna B. Marcum (USA) | ۵۳ | ۲۹ |  |
| 8th | ۲۰۰۷ | پرتوریا، آفریقای جنوبی | June 11–15 | Alissandra Cummins (باربادوس) | ۵۳ | ۳۸ |  |
| 9th | ۲۰۰۹ | بریج‌تاون، باربادوس | July 27–31 | Roslyn Russell (Australia) | ۵۵ | ۳۵ |  |
| 10th | ۲۰۱۱ | منچستر، بریتانیا | May 22–25 | Roslyn Russell (Australia) | ۸۴ | ۴۵ |  |
| 11th | ۲۰۱۳ | گوانگجو، کره جنوبی | June 18–21 | Helena R Asamoah-Hassan (Ghana) | ۸۴ | ۵۶ |  |
| 12th | ۲۰۱۵ | ابوظبی، امارات متحده عربی | October 4–6 | Dr. Abdulla El Reyes (United Arab Emirates) | ۸۶ | ۴۴ |  |

از ۳۰۱ مورد میراث مستند فهرست شده در فهرست، ۱۸۱ مورد یا بیش از نیمی از اسناد، توسط منطقه ای شامل اروپا و آمریکای شمالی، که شامل ۳۹ کشور و/یا قلمرو است، به ثبت رسیده‌ است.

| منطقه | تعداد لوح‌ها و سنگ‌نبشته‌های ثبت شده | تعداد کشورهای و سازمان‌ها |
| --- | --- | --- |
| آفریقا | ۱۴ | ۹ |
| کشورهای عربی | ۹ | ۵ |
| آسیا و پاسیفیک | ۸۰ | ۲۴ |
| اروپا و آمریکای شمالی | ۱۸۱ | ۳۹  |
| آمریکای لاتین و کارائیب | ۶۷ | ۲۵ |
| سازمان‌های بین‌المللی | ۴ | ۴ |
| بنیادهای خصوصی | ۱ | ۱ |
| **مجموع** | ۳۰۱ مورد ثبت شده | ۱۰۷ |

## پاره‌ای از آثار منتخب

### آلمان

* سرمایه و مانیفست حزب کمونیست مارکس و انگلس
* سمفونی شماره ۹ لودویگ وان بتهوون
* منزلت ادبی گوته
* انجیل ۴۲ خطی گوتنبرگ
* متروپولیس
* نامه‌های گوتفرید لایبنیتس

### ایالات متحده

* جادوگر شهر اوز

### ایران

* شاهنامه بایسنقری
* وقف‌نامه ربع‌رشیدی
* مجموعه اسناد تشکیلات اداری آستان قدس رضوی در دوره صفویه
* التفهیم ابوریحان بیرونی
* پنج گنج نظامی
* صنایع دستی ایران

### تاجیکستان

* نسخه خطی کلیات عبید زاکانی و غزلیات حافظ شیرازی (قرن چهاردهم)

### چین

* آرشیو صوتی موسیقی سنتی
* اسناد دودمان بزرگ چینگ
* نسخ خطی آثار کهن ناکسی دونگبا
* فهرست طلائی افراد برگزیده شده در امپراتوری دودمان چینگ

### مصر

* نسخه‌های خطی مصور و تذهیب‌شده فارسی

### هند

* مجموعه نسخ خطی پزشکی آی.ای.اس. تامیل
* آرشیو شرکت هلند و هند شرقی
* نسخ خطی سایوا در پاندیچری
* ریگ‌ودا

## پانویس

## پیوند به بیرون

* یونسکو، آثار حافظه جهانی به تفکیک کشور
* سازمان اسناد کتابخانه ملی
* وب سایت کمیته ملی حافظه جهانی ایران
* آثار ایرانی ثبت شده دربرنامه حافظه جهانی
* آثار جهانی ثبت شده دربرنامه حافظه جهانی