# آرته پوورا

## **آرته پووراآرته پوورا** (به ایتالیایی: Arte Povera، به معنای «هنر فقیر») یک جنبش هنری آوانگارد بود که در اواخر دهه ۱۹۶۰ و اوایل دهه ۱۹۷۰ در شهرهای مختلف ایتالیا، به‌ویژه تورین، میلان، رم و جنوا، ظهور کرد. این اصطلاح برای نخستین بار در سال ۱۹۶۷ توسط منتقد هنری و کیوریتور ایتالیایی، جرمانو چلانت ، به کار برده شد. ویژگی اصلی این جنبش، استفاده رادیکال از مواد ساده، پیش‌پاافتاده و «فقیر» مانند خاک، سنگ، چوب، پارچه، آهن قراضه و حتی حیوانات زنده بود. هنرمندان آرته پوورا با این رویکرد، به نقد تجاری‌سازی بی‌رویه دنیای هنر، مصرف‌گرایی جامعه صنعتی و سلطه جنبش‌های هنری آمریکایی مانند مینیمالیسم می‌پرداختند و به دنبال بازگرداندن انرژی، طبیعت و معنای اسطوره‌ای به هنر بودند. از برجسته‌ترین هنرمندان این جنبش می‌توان به یانیس کونلیس، میکل‌آنجلو پیستولتو، ماریو مرتز و جووانی آنسلمو اشاره کرد.

## **ریشه‌ها و زمینه تاریخی**

ظهور آرته پوورا را نمی‌توان بدون در نظر گرفتن شرایط اجتماعی-سیاسی ایتالیا در دهه ۱۹۶۰ درک کرد. این دوره که با “معجزه اقتصادی ایتالیا” همراه بود، شاهد صنعتی‌شدن سریع، افزایش مصرف‌گرایی و در عین حال، تنش‌های سیاسی شدید، اعتصابات کارگری و اعتراضات دانشجویی بود. در چنین فضایی، هنرمندان جوان به دنبال راهی برای عبور از هنر سنتی و پاسخ به شرایط معاصر خود بودند. دلایل اصلی شکل‌گیری این جنبش عبارت بودند از:

۱. **نقد مدرنیسم و مصرف‌گرایی:** هنرمندان آرته پوورا با هنر گران‌قیمت، موزه‌ای و تجاری‌شده مخالف بودند. آن‌ها با استفاده از مواد «فقیر»، ارزش اثر هنری را از ارزش مادی آن جدا کرده و بر فرآیند خلاقانه و بار مفهومی آن تأکید می‌کردند.

۲. **تقابل با هنر آمریکایی:** این جنبش واکنشی به سلطه فرهنگی و هنری ایالات متحده، به‌ویژه مینیمالیسم و پاپ آرت، بود. در حالی که مینیمالیسم بر فرم‌های صنعتی و بی‌روح تأکید داشت، آرته پوورا به دنبال احیای یک هویت فرهنگی اروپایی و ایتالیایی، با بازگشتی شاعرانه به طبیعت، تاریخ و اسطوره بود.

۳. **نقش جرماینو چلانت:** چلانت با نوشتن مقاله تأثیرگذار **«آرته پوورا: یادداشت‌هایی برای یک چریک» (Arte Povera: Appunti per una guerriglia)** در سال ۱۹۶۷ و برگزاری نمایشگاه‌های کلیدی، به این گروه از هنرمندان که رویکردهای مشابهی داشتند، هویتی منسجم بخشید و آن‌ها را به عنوان یک جنبش به دنیای هنر معرفی کرد.

## **فلسفه و ویژگی‌های کلیدی**

فلسفه آرته پوورا بر پایه چندین اصل استوار بود که در آثار هنرمندان این جنبش به شیوه‌های گوناگون تجلی می‌یافت:

* **۱. استفاده از مواد «فقیر» و غیرمتعارف:** این مهم‌ترین ویژگی جنبش بود. موادی مانند خاک، زغال‌سنگ، شاخه‌های درخت، پارچه‌های کهنه، آهن قراضه، نئون و حتی حیوانات زنده (مانند ۱۲ اسب زنده در چیدمان یانیس کونلیس) به عنوان ابزار بیان هنری به کار گرفته می‌شدند. این انتخاب، هم نقدی بر تجاری‌سازی هنر و هم تلاشی برای پیوند دوباره هنر با زندگی روزمره و طبیعت بود.
* **۲. تأکید بر فرآیند و دگرگونی:** بسیاری از آثار آرته پوورا ایستا و تمام‌شده نبودند، بلکه فرآیندهای فیزیکی و شیمیایی مانند زنگ‌زدگی، پوسیدگی، رشد یا تغییر حالت را به نمایش می‌گذاشتند. هدف، نشان دادن انرژی نهفته در مواد و گذر زمان بود.
* **۳. تقابل دوگانه‌ها:** آثار این جنبش سرشار از تقابل میان مفاهیم متضاد بودند: طبیعت و صنعت (مانند اثر جووانی آنسلمو که یک سر کاهو را بین دو قطعه سنگ گرانیت فشرده می‌کند)، قدیم و جدید، نظم و بی‌نظمی، و مصنوعی و طبیعی. این تضادها به ایجاد تنش شاعرانه و مفهومی در اثر کمک می‌کرد.
* **۴. در هم شکستن مرزهای هنر:** هنرمندان آرته پوورا خود را به یک رسانه خاص محدود نمی‌کردند. آثار آن‌ها اغلب ترکیبی از نقاشی، مجسمه‌سازی، چیدمان (Installation) و پرفورمنس آرت بود و مرزهای سنتی میان این رشته‌ها را از بین می‌برد. برای مثال، «آثار آینه‌ای» میکل‌آنجلو پیستولتو با بازتاباندن بیننده و محیط اطراف، مخاطب را به بخشی از اثر هنری تبدیل می‌کرد.
* **۵. بازگشت به انرژی، اسطوره و تاریخ:** در تقابل با خردگرایی سرد مدرنیسم، آرته پوورا به مفاهیم بنیادی‌تری مانند انرژی، کیمیاگری، اسطوره و تاریخ توجه داشت. برای مثال، ماریو مرتز در بسیاری از آثار خود از دنباله فیبوناچی به عنوان نمادی از رشد طبیعی و انرژی کیهانی استفاده می‌کرد.