# قمرهای مشتری

تصویری از مشتری و چهار قمر بزرگ آن (اندازه وفاصله واقعی نیست)
**ماه‌های مشتری** سیاره غول‌آسای مشتری دارای ۹۵ قمر شناخته‌شده است. بر این اساس مشتری دارای بیشترین تعداد قمر با مدار به نسبت پایدار در منظومه شمسی است. بزرگ‌ترین و پرجرم‌ترین این قمرها چهار قمر گالیله‌ای هستند، که به صورت مجزا در سال ۱۶۱۰ میلادی توسط گالیلئو گالیله و زیمون ماریوس کشف شدند و برای بشر اولین اجرام کشف شده‌ای بودند که در مدار زمین یا خورشید قرار نداشتند. در اواخر قرن نوزدهم، تعدادی دیگر از قمرهای کوچک‌تر مشتری کشف شدند و بر روی آنها اسامی معشوقه‌ها، فتوحات و دختران خدای روم ژوپیتر یا معادل یونانی آن زئوس گذاشته شد. قمرهای گالیله‌ای با اختلاف پرجرم‌ترین اجرام در مدار مشتری هستند، در حالی که دیگر ۶۵ قمر این سیاره به همراه حلقه‌های آن با یکدیگر ۰٫۰۰۳٪ از کل جرم مداری این سیاره را تشکیل می‌دهند.

هشت قمر از ماه‌های مشتری، ماه معمولی دارای حرکت موافق‌گرد و مدار دایره‌ای و بدون انحراف مداری چندانی نسبت به خط استوایی مشتری هستند. ماه‌های گالیله‌ای به دلیل داشتن جرم سیاره‌ای کافی، دارای شکل تقریباً کروی هستند و اگر در مداری مستقیم به دور خورشید قرار داشتند، سیاره کوتوله محسوب می‌شدند. چهار ماه معمولی دیگر بسیار کوچک‌تر و به مشتری نزدیک‌ترند که نقش منبع گرد و غبار تشکیل‌دهندهٔ حلقه‌های مشتری را دارند. دیگر ماه‌های مشتری قمر نامنظمی هستند که حرکت موافق‌گرد و مخالف‌گرد و انحراف و خروج از مرکز مداری بالایی دارند و در فاصله‌ای دورتر در مدار مشتری قرار گرفته‌اند. این قمرها احتمالاً از مدار خورشیدی توسط مشتری جذب شده‌اند. از این قمرهای نامنظم هنوز هجده قمر نام‌گذاری نشده‌اند.

## ویژگی‌ها

در خصوصیات مداری و ظاهری قمرها تفاوت‌های زیادی نسیت به یکدیگر دارند. چهار قمر گالیله‌ای دارای قطری بالغ بر ۳٬۱۰۰ کیلومتر هستند. بزرگ‌ترین قمر گالیله‌ای، گانیمد بعد از خورشید و هفت سیارهٔ دیگر، نهمین جرم بزرگ در منظومه شمسی است. این قمر از سیارهٔ عطارد نیز بزرگ‌تر است. تمام دیگر قمرهای مشتری دارای قطری کمتر از ۲۵۰ کیلومتر هستند که بسیاری از آنها به سختی به قطر ۵ کیلومتر می‌رسند. شکل مداری قمرها بسیار متفاوت است، برخی از آن‌ها مداری کامل و دایره‌ای دارند و برخی مداری غیرعادی و با انحراف مداری بالا و بسیاری بر خلاف حرکت مداری مشتری به دور خورشید حرکت می‌کنند. تناوب مداری آن‌ها بین هفت ساعت (کمتر از زمانی که مشتری یک بار به دور محور خود می‌چرخد) تا سه هزار برابر آن (تقریباً سه سال زمینی) طولانی‌تراست.

## جدول

| ردیف  | برچسب  | نام  | تلفظ | تصویر | قطر (km) | جرم (‎×۱۰۷۰۰۱۱۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۱۶ kg) | نیم‌قطر بزرگ (km) | تناوب مداری (d) | انحراف مداری (°) | خروج از مرکز مداری  | سال کشف  | کاشف  | گروه  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| ۱ | XVI | متیس | ˈmi:tɨs |  | 60×۴۰×34 | ~3.6 | 127 690 | +7h 4m 29s | 0.06° | 0.000 02 | 1979 | Synnott (وویجر ۱) | Inner |
| ۲ | XV | آدرستیا | ˌædrəˈsti:ə |  | 20×۱۶×14 | ~0.2 | 128 690 | +7h 9m 30s | 0.03° | 0.0015 | 1979 | جویت (وویجر ۲) | Inner |
| ۳ | V | آمالتئا | ˌæməlˈθi:ə |  | 250×۱۴۶×128 | 208 | 181 366 | +11h 57m 23s | 0.374° | 0.0032 | 1892 | برنارد | Inner |
| ۴ | XIV | تبه | ˈθi:bi |  | 116×۹۸×84 | ~43 | 221 889 | +16h 11m 17s | 1.076° | 0.0175 | 1979 | Synnott (Voyager 1) | Inner |
| ۵ | I | آیو† | ˈaɪ.oʊ |  | 3660.0×۳۶۳۷٫۴ ×3630.6 | 8 900 000 | 421 700 | +1.769 137 786 | 0.050° | 0.0041 | 1610 | گالیله | Galilean |
| ۶ | II | اروپا† | jʊˈroʊpə |  | 3121.6 | 4 800 000 | 671 034 | +3.551 181 041 | 0.471° | 0.0094 | 1610 | گالیله | Galilean |
| ۷ | III | گانیمد† | ˈgænɨmi:d |  | 5262.4 | 15 000 000 | 1 070 412 | +7.154 552 96 | 0.204° | 0.0011 | 1610 | گالیله | Galilean |
| ۸ | IV | کالیستو† | kəˈlɪstoʊ |  | 4820.6 | 11 000 000 | 1 882 709 | +16.689 018 4 | 0.205° | 0.0074 | 1610 | گالیله | Galilean |
| ۹ | XVIII | تمیتسو | θɨˈmɪstoʊ |  | 8 | 0.069 | 7 393 216 | +129.87 | 45.762° | 0.2115 | 1975/2000 | چارلز کوال & Roemer/ Sheppard et al. | *Themisto* |
| ۱۰ | XIII | لدا | ˈli:də |  | 16 | 0.6 | 11 187 781 | +241.75 | 27.562° | 0.1673 | 1974 | چارلز کوال | Himalia |
| ۱۱ | VI | هیمالیا | haɪˈmeɪliə |  | 170 | 670 | 11 451 971 | +250.37 | 30.486° | 0.1513 | 1904 | چارلز دیلون پرین | Himalia |
| ۱۲ | X | لیسیتئا | laɪˈsɪθiə |  | 36 | 6.3 | 11 740 560 | +259.89 | 27.006° | 0.1322 | 1938 | ست بارنز نیکلسون | Himalia |
| ۱۳ | VII | الارا | ˈɛlərə |  | 86 | 87 | 11 778 034 | +261.14 | 29.691° | 0.1948 | 1905 | چارلز دیلون پرین | Himalia |
| ۱۴ | — | اس۲۰۰جی۱۱ |  |  | 4 | 0.009 0 | 12 570 424 | +287.93 | 27.584° | 0.2058 | 2001 | Sheppard et al. | Himalia |
| ۱۵ | XLVI | کارپو | ˈkɑrpoʊ |  | 3 | 0.004 5 | 17 144 873 | +458.62 | 56.001° | 0.2735 | 2003 | Sheppard et al. | *Carpo* |
| ۱۶ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۱۲ |  |  | 1 | 0.000 15 | 17 739 539 | −482.69 | 142.680° | 0.4449 | 2003 | Sheppard et al. | *?* |
| ۱۷ | XXXIV | یوپوری | ju:ˈpɔərɨ.i |  | 2 | 0.001 5 | 19 088 434 | −538.78 | 144.694° | 0.0960 | 2002 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۱۸ | — | اس۲۰۰۳جی۳ |  |  | 2 | 0.001 5 | 19 621 780 | −561.52 | 146.363° | 0.2507 | 2003 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۱۹ | — | اس۲۰۰۳جی۱۸ |  |  | 2 | 0.001 5 | 19 812 577 | −569.73 | 147.401° | 0.1569 | 2003 | Gladman et al. | Ananke |
| ۲۰ | XLII | تلکسینوئه | θɛlkˈsɪnoʊ.i |  | 2 | 0.001 5 | 20 453 753 | −597.61 | 151.292° | 0.2684 | 2003 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۲۱ | XXXIII | یوآنتی | ju:ˈænθi |  | 3 | 0.004 5 | 20 464 854 | −598.09 | 143.409° | 0.2000 | 2002 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۲۲ | XLV | هلیکه | ˈhɛlɨki |  | 4 | 0.009 0 | 20 540 266 | −601.40 | 154.586° | 0.1374 | 2003 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۲۳ | XXXV | ارتوزیه (ماه) | ɔrˈθɒsɨ.i |  | 2 | 0.001 5 | 20 567 971 | −602.62 | 142.366° | 0.2433 | 2002 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۲۴ | XXIV | یوکاسته | ˌaɪ. əˈkæsti |  | 5 | 0.019 | 20 722 566 | −609.43 | 147.248° | 0.2874 | 2001 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۲۵ | — | اس۲۰۰۳جی۱۶ |  |  | 2 | 0.001 5 | 20 743 779 | −610.36 | 150.769° | 0.3184 | 2003 | Gladman et al. | Ananke |
| ۲۶ | XXVII | پرکسی‌دکی | prækˈsɪdɨki |  | 7 | 0.043 | 20 823 948 | −613.90 | 144.205° | 0.1840 | 2001 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۲۷ | XXII | هارپلیکی | hɑrˈpælɨki |  | 4 | 0.012 | 21 063 814 | −624.54 | 147.223° | 0.2440 | 2001 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۲۸ | XL | نیمی | ˈni:mi |  | 2 | 0.001 5 | 21 129 786 | −627.48 | 149.732° | 0.3169 | 2003 | برت جیمز گلدمن | Ananke |
| ۲۹ | XXX | هرمیپی | hɚˈmɪpi |  | 4 | 0.009 0 | 21 182 086 | −629.81 | 151.242° | 0.2290 | 2002 | Sheppard et al. | Ananke? |
| ۳۰ | XXIX | تیونه | θaɪˈoʊni |  | 4 | 0.009 0 | 21 405 570 | −639.80 | 147.276° | 0.2525 | 2002 | Sheppard et al. | Ananke |
| ۳۱ | XII | اننکه | əˈnæŋki |  | 28 | 3.0 | 21 454 952 | −642.02 | 151.564° | 0.3445 | 1951 | ست بارنز نیکلسون | Ananke |
| ۳۲ | — | اس۲۰۰۳جی۱۷ |  |  | 2 | 0.001 5 | 22 134 306 | −672.75 | 162.490° | 0.2379 | 2003 | برت جیمز گلدمن | Carme |
| ۳۳ | XXXI | آیتنی | ˈaɪtni |  | 3 | 0.004 5 | 22 285 161 | −679.64 | 165.562° | 0.3927 | 2002 | Sheppard et al. | Carme |
| ۳۴ | XXXVII | کاله | ˈkeɪli |  | 2 | 0.001 5 | 22 409 207 | −685.32 | 165.378° | 0.2011 | 2002 | Sheppard et al. | Carme |
| ۳۵ | XX | تایجیتی | teiˈɪdʒɨti |  | 5 | 0.016 | 22 438 648 | −686.67 | 164.890° | 0.3678 | 2001 | Sheppard et al. | Carme |
| ۳۶ | — | اس ۲۰۰۳/جی ۱۹ |  |  | 2 | 0.001 5 | 22 709 061 | −699.12 | 164.727° | 0.1961 | 2003 | Gladman et al. | Carme |
| ۳۷ | XXI | کالدینی | kælˈdi:ni |  | 4 | 0.007 5 | 22 713 444 | −699.33 | 167.070° | 0.2916 | 2001 | Sheppard et al. | Carme |
| ۳۸ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۱۵ |  |  | 2 | 0.001 5 | 22 720 999 | −699.68 | 141.812° | 0.0932 | 2003 | Sheppard et al. | Ananke? |
| ۳۹ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۱۰ |  |  | 2 | 0.001 5 | 22 730 813 | −700.13 | 163.813° | 0.3438 | 2003 | Sheppard et al. | Carme? |
| ۴۰ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۲۳ |  |  | 2 | 0.001 5 | 22 739 654 | −700.54 | 148.849° | 0.3930 | 2004 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۴۱ | XXV | ارینومی | ɨˈrɪnəmi |  | 3 | 0.004 5 | 22 986 266 | −711.96 | 163.737° | 0.2552 | 2001 | Sheppard et al. | Carme |
| ۴۲ | XLI | آئوده | eɪˈi:di |  | 4 | 0.009 0 | 23 044 175 | −714.66 | 160.482° | 0.6011 | 2003 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۴۳ | XLIV | کلیکوری | kəˈlɪkəri |  | 2 | 0.001 5 | 23 111 823 | −717.81 | 164.605° | 0.2041 | 2003 | Sheppard et al. | Carme? |
| ۴۴ | XXIII | کلیکی | ˈkælɨki |  | 5 | 0.019 | 23 180 773 | −721.02 | 165.505° | 0.2139 | 2001 | Sheppard et al. | Carme |
| ۴۵ | XI | کارمی | ˈkɑrmi |  | 46 | 13 | 23 197 992 | −721.82 | 165.047° | 0.2342 | 1938 | Nicholson | Carme |
| ۴۶ | XVII | کالریه | kəˈlɪroʊ.i |  | 9 | 0.087 | 23 214 986 | −722.62 | 139.849° | 0.2582 | 2000 | Gladman et al. | Pasiphaë |
| ۴۷ | XXXII | یوری‌دمی | jʊˈrɪdəmi |  | 3 | 0.004 5 | 23 230 858 | −723.36 | 149.324° | 0.3769 | 2002 | Sheppard et al. | Pasiphaë? |
| ۴۸ | XXXVIII | پسیثی | pəˈsɪθɨ.i |  | 2 | 0.001 5 | 23 307 318 | −726.93 | 165.759° | 0.3288 | 2002 | Sheppard et al. | Carme |
| ۴۹ | XLVIII | سیلینی | sɨˈli:ni |  | 2 | 0.001 5 | 23 396 269 | −731.10 | 140.148° | 0.4115 | 2003 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۵۰ | XLVII | یوکلدی | ju:ˈkɛlədi |  | 4 | 0.009 0 | 23 483 694 | −735.20 | 163.996° | 0.2828 | 2003 | Sheppard et al. | Carme |
| ۵۱ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۴ |  |  | 2 | 0.001 5 | 23 570 790 | −739.29 | 147.175° | 0.3003 | 2003 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۵۲ | VIII | پاسیفائه | pəˈsɪfeɪ.i |  | 60 | 30 | 23 609 042 | −741.09 | 141.803° | 0.3743 | 1908 | Gladman et al. | Pasiphaë |
| ۵۳ | XXXIX | هیجه‌منی | hɨˈdʒɛməni |  | 3 | 0.004 5 | 23 702 511 | −745.50 | 152.506° | 0.4077 | 2003 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۵۴ | XLIII | آرکی | ˈɑrki |  | 3 | 0.004 5 | 23 717 051 | −746.19 | 164.587° | 0.1492 | 2002 | Sheppard et al. | Carme |
| ۵۵ | XXVI | آیسانوای | aɪˈsɒnoʊ.i |  | 4 | 0.007 5 | 23 800 647 | −750.13 | 165.127° | 0.1775 | 2001 | Sheppard et al. | Carme |
| ۵۶ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۹ |  |  | 1 | 0.000 15 | 23 857 808 | −752.84 | 164.980° | 0.2761 | 2003 | Sheppard et al. | Carme |
| ۵۷ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۵ |  |  | 4 | 0.009 0 | 23 973 926 | −758.34 | 165.549° | 0.3070 | 2003 | Sheppard et al. | Carme |
| ۵۸ | IX | سینوپه | sɨˈnoʊpi |  | 38 | 7.5 | 24 057 865 | −762.33 | 153.778° | 0.2750 | 1914 | Nicholson | Pasiphaë |
| ۵۹ | XXXVI | اسپاندی | ˈspɒndi |  | 2 | 0.001 5 | 24 252 627 | −771.60 | 154.372° | 0.4431 | 2002 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۶۰ | XXVIII | آتونه | ɔ:ˈtɒnoʊ.i |  | 4 | 0.009 0 | 24 264 445 | −772.17 | 151.058° | 0.3690 | 2002 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۶۱ | XLIX | کره | ˈkɔəri |  | 2 | 0.001 5 | 23 345 093 | −776.02 | 137.371° | 0.1951 | 2003 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۶۲ | XIX | مگه‌کلایتی | ˌmɛgəˈklaɪti |  | 5 | 0.021 | 24 687 239 | −792.44 | 150.398° | 0.3077 | 2001 | Sheppard et al. | Pasiphaë |
| ۶۳ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۲ |  |  | 2 | 0.001 5 | 30 290 846 | −1 077.02 | 153.521° | 0.1882 | 2003 | Sheppard et al. | *?* |
| ۶۴ | LVII | اس/۲۰۰۳ جی ۵ |  |  | 4 | ۶۹۹۷۸۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹♠۰٫۰۰۹۰ | ۷۰۰۷۲۳۹۷۳۹۲۶۰۰۰۰۰۰۰♠۲۳۹۷۳۹۲۶ | −758.34 | 165.549 | 0.3070 | 2003 | Sheppard et al. | Carme |
| ۶۵ | IX | سینوپه | ‎/sɪˈnoʊpiː/‎ |  | 38 | 7.5 | ۷۰۰۷۲۴۰۵۷۸۶۵۰۰۰۰۰۰۰♠۲۴۰۵۷۸۶۵ | −739.33 | 153.778 | 0.2750 | 1914 | Nicholson | Pasiphae |
| ۶۶ | XXXVI | اسپاندی | ‎/ˈspɒndiː/‎ |  | 2 | ۶۹۹۷۱۵۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۰٫۰۰۱۵ | ۷۰۰۷۲۴۲۵۲۶۲۷۰۰۰۰۰۰۰♠۲۴۲۵۲۶۲۷ | −771.60 | 154.372 | 0.4431 | 2002 | Sheppard et al. | Pasiphae |
| ۶۷ | XXVIII | آتونه | ‎/ɔːˈtɒnoʊiː/‎ |  | 4 | ۶۹۹۷۸۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹۹♠۰٫۰۰۹۰ | ۷۰۰۷۲۴۲۶۴۴۴۵۰۰۰۰۰۰۰♠۲۴۲۶۴۴۴۵ | −772.17 | 151.058 | 0.3690 | 2002 | Sheppard et al. | Pasiphae |
| ۶۸ | XIX | مگه‌کلایتی | ‎/mɛɡəˈklaɪtiː/‎ |  | 5 | ۶۹۹۸۲۱۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۰٫۰۲۱ | ۷۰۰۷۲۴۶۸۷۲۳۹۰۰۰۰۰۰۰♠۲۴۶۸۷۲۳۹ | −792.44 | 150.398 | 0.3077 | 2001 | Sheppard et al. | Pasiphae |
| ۶۹ | — | اس/۲۰۰۳ جی ۲ |  |  | 2 | ۶۹۹۷۱۵۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۰٫۰۰۱۵ | ۷۰۰۷۲۸۵۷۰۴۱۰۰۰۰۰۰۰۰♠۲۸۵۷۰۴۱۰ | ۲۹۹۷۰۱۸۴۵۰۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠−۹۸۱٫۵۵ | 153.521 | 0.4074 | 2003 | Sheppard et al. | *?* |

## پانویس

## جستارهای وابسته

* قمرهای گالیله‌ای
* مشتری

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی:

## پیوند به بیرون

* Jupiter's Moons بایگانی‌شده در ۶ ژوئیه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine by NASA's Solar System Exploration
* "43 more moons orbiting Jupiter" article appeared in 2003 in the سان‌فرانسیسکو کرونیکل
* Articles on the Jupiter System in Planetary Science Research Discoveries