# زبان پیه‌مونتی

| پیه‌مونتی |
| --- |
| Piemontèis |
| زبان بومی در |  ایتالیا |
| منطقه | شمال‌غرب ایتالیا
* پیه‌مونت
* لیگوریا
* لمباردی
* واله دائوستا
 |
| شمار گویشوران | ~۲٬۰۰۰٬۰۰۰  (۲۰۱۲) |
| تبار | هندواروپایی
* ایتالی
	+ لاتین-فالیسکی
		- لاتین
			* رومی
				+ ایتالی-غربی
					- رومی غربی
						* گالی-ایبریایی
							+ گالی-رومی
								- گالی-ایتالی
									* لمبارد–پیه‌مونتی؟
										+ **پیه‌مونتی**
 |
| گویش‌ها | یهودی-پیه‌مونتی † |
| کدهای زبان |
| ایزو ۲–۶۳۹ | `roa` |
| ایزو ۳–۶۳۹ | `pms` |
| گلاتولوگ | `piem1238` |
| زبان‌شناسی | `51-AAA-of` |
| **گسترهٔ پراکندگی زبان پیه‌مونتی در اروپا**:
  مناطق محل گویش زبان پیه‌مونتی (شامل شهرداری‌هایی که حضور زبان‌های اکسیتان و آرپیتان در آن‌ها صرفاً جنبهٔ قانونی دارد)
  مناطق محل گویش زبان پیه‌مونتی همراه با دیگر زبان‌ها (اکسیتان، آرپیتان و آلمانیش) و نیز مناطق گذار زبانی (با لیگوری و لمبارد) |
|

**زبان پیه‌مونتی** (پیه‌مونتی: *lenga piemontèisa*) زبانی است هندواروپایی از شاخه رومی که جمعیتی حدود دو میلیون نفر، عمدتاً در ناحیهٔ پیه‌مونت در شمال‌غربی ایتالیا، بدان تکلم می‌کنند. اکثر زبان‌شناسان این زبان را کاملاً مستقل و مجزا می‌دانند اما در ایتالیا اغلب به اشتباه گویشی از ایتالیایی تلقی می‌شود. این زبان از قرن دوازدهم به صورت نوشتاری درآمد و ادبیات پیه‌مونتی در حدود قرن هجدهم میلادی رشد چشمگیری یافت. در پیه‌مونت ایتالیا تلاش‌های زیادی برای جهت رسمی‌کردن این زبان انجام شد که به بن‌بست رسید. پارلمان محلی پیه‌مونت زبان پیه‌مونتی را زبان رسمی و کاربردی خود اعلام کرد و خواستار تدریس آن در مدارس شد. اگرچه ایتالیا این مسئله را به رسمیت نشناخت اما هم‌اکنون در سطح محدودی در مدارس آموزش داده می‌شود. همچنین دولت ایتالیا طرح پیشنهادی مردم پیه‌مونت را برای اینکه زبان پیه‌مونتی یکی از زبان‌های رسمی المپیک زمستانی ۲۰۰۶ تورین باشد را رد نمود.

از دید زبان‌شناسی، پیه‌مونتی در گروه زبان‌های گالی–ایتالی شمال ایتالیا (در کنار لمبارد، امیلیان، لیگوری و رومانیول) جای دارد و در نتیجه بخشی از شاخهٔ غربی زبان‌های رومی به‌شمار می‌رود که شامل فرانسوی، آرپیتان، اکسیتان و کاتالان نیز می‌شود.

این زبان در بخش مرکزی پیه‌مونت، شمال‌غرب لیگوریا (نزدیکی ساونا) و در برخی نواحی غربی لمباردی (در حوالی پاویا) رایج است. شمار زیادی از گویشوران این زبان به فرانسه، آرژانتین و اروگوئه کوچیده‌اند. در پی مهاجرت گستردهٔ ایتالیایی‌ها، زبان پیه‌مونتی در ناحیهٔ پامپای آرژانتین گسترش یافت، جایی که شمار زیادی از مهاجران پیه‌مونتی ساکن شدند. این زبان همچنین در برخی ایالت‌های برزیل، در کنار زبان ونیزی، مورد استفاده قرار می‌گیرد.

زبان پیه‌مونتی در سال ۲۰۱۰ از سوی یونسکو در *اطلس زبان‌های در معرض خطر جهان* در ردهٔ «به‌طور قطعی درخطر» طبقه‌بندی شد.

## نمونه زبانی

| پیه‌مونتی | ایتالیایی | فرانسه | اسپانیایی | پرتغالی | کاتالان | فارسی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| cadrega | sedia | chaise | silla | cadeira | cadira | صندلی |
| pijé | prendere, pigliare | prendre | tomar | pegar, tomar | prendre | گرفتن |
| surtì | uscire | sortir | salir | sair | sortir | رفتن |
| droché/casché/tombé | cadere, cascare | tomber | caer | cair, tombar | caure | افتادن |
| ca/mison | casa | maison | casa | casa | casa | خانه |
| brass | braccio | bras | brazo | braço | braç | بازو |
| nùmer | numero | numéro | número | número | nombre | شماره |
| pom | mela | pomme | manzana | maçã | poma | سیب |
| travajé | lavorare | travailler | trabajar, laborar | trabalhar | treballar | کار کردن |
| scòla | scuola | école | escuela | escola | escola | مدرسه |
| bòsch | legno | bois | madera | madeira, bosque, mata | fusta | چوب |
| monsù | signore | monsieur | señor | senhor, seu | senyor | آقا |
| madama | signora | madame | señora | senhora, dona | senyora | بانو |
| istà | estate | été | verano, estío | verão | estiu | تابستان |
| ancheuj | oggi | aujourd'hui | hoy | hoje | avui | امروز |
| dman | domani | demain | mañana | amanhã | demà | فردا |
| jer | ieri | hier | ayer | ontem | ahir | دیروز |
| lùnes | lunedì | lundi | lunes | segunda-feira | dilluns | دوشنبه |
| màrtes | martedì | mardi | martes | terça-feira | dimarts | سه شنبه |
| mèrcol/merco | mercoledì | mercredi | miércoles | quarta-feira | dimecres | چهارشنبه |
| giòbia | giovedì | jeudi | jueves | quinta-feira | dijous | پنج شنبه |
| vënner | venerdì | vendredi | viernes | sexta-feira | divendres | آدینه |
| saba | sabato | samedi | sábado | sábado | dissabte | شنبه |
| dumìnica | domenica | dimanche | domingo | domingo | diumenge | یکشنبه |

## منابع