# حملات ۱۱ سپتامبر

| حملات ۱۱ سپتامبر |
| --- |
| *ردیف بالا:* برج‌های دوقلو مرکز تجارت جهانی در حال سوختن *ردیف دوم، چپ به راست:* بخش فروریخته پنتاگون، پرواز ۱۷۵ به برج دوم مرکز تجارت جهانی برخورد می‌کند *ردیف سوم، چپ به راست:* یک آتش‌نشان در محل مرکز تجارت جهانی درخواست کمک می‌کند؛ یکی از موتورهای پرواز ۹۳ بازیابی می‌شود *ردیف پایین، چپ به راست:* برخورد پرواز ۷۷ با پنتاگون، همان‌طور که در سه فریم متوالی دوربین مداربسته ثبت شده است |
| موقعیت | * منهتن جنوبی، نیویورک
* شهرستان آرلینگتون، ویرجینیا
* شهرستان استونی‌کریک، پنسیلوانیا
 |
| تاریخ | ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ (۲۰۰۱-۱۱}}) ح. ۰۸:۱۳ صبح – ۱۰:۰۳ صبح (EDT) |
| هدف | * مرکز تجارت جهانی (اِی‌اِی ۱۱ و یواِی ۱۷۵)
* پنتاگون (اِی‌اِی ۷۷)
* کاخ کنگره آمریکا یا کاخ سفید (یواِی ۹۳؛ ناموفق به دلیل شورش مسافران)
 |
| گونه حمله | تروریسم اسلامی، هواپیماربایی، حمله انتحاری، کشتار جمعی |
| کشته‌ها | ۲,۹۹۶ (۲,۹۷۷ قربانی و ۱۹ تروریست القاعده) |
| زخمی‌ها | ۶,۰۰۰–۲۵,۰۰۰+ |
| مرتکبان | القاعده به رهبری اسامه بن لادن |
| تعداد مشارکت‌کنندگان | ۱۹ |
| انگیزه | چندین مورد؛ انگیزه‌های حملات ۱۱ سپتامبر و فتواهای اسامه بن لادن را ببینید |
| محکوم | * زکریا موسوی
* عماد یارکاس
* منیر المتصدق
 |

**حملات ۱۱ سپتامبر** که اغلب به صورت عامیانه با عنوان **۹/۱۱** نیز شناخته می‌شود، چهار حملهٔ انتحاری هماهنگ‌شده توسط گروه تروریستی اسلامی القاعده علیه ایالات متحده آمریکا در سال ۲۰۰۱ بودند. نوزده تروریست، چهار هواپیمای مسافربری تجاری را ربودند؛ دو هواپیمای اول به برج‌های دوقلوی مرکز تجارت جهانی در نیویورک و سومی به پنتاگون (مقر وزارت دفاع ایالات متحده) در شهرستان آرلینگتون، ویرجینیا برخورد کردند. هواپیمای چهارم در جریان شورش مسافران در یک مزرعهٔ روستایی در پنسیلوانیا سقوط کرد، جایی که اکنون یادبود ملی پرواز ۹۳ نام دارد. در واکنش به این حملات، ایالات متحده برای چندین دهه جنگ جهانی علیه تروریسم را آغاز کرد تا گروه‌های متخاصم که سازمان‌های تروریستی تلقی می‌شدند و همچنین دولت‌هایی که گفته می‌شد از آن‌ها حمایت می‌کردند را از بین ببرد.

رابط و سرگروه این حملات، محمد عطا، هواپیمای پرواز شماره ۱۱ امریکن ایرلاینز را در ساعت ۸:۴۶ صبح به برج شمالی مجتمع مرکز تجارت جهانی کوبید. هفده دقیقه بعد، در ساعت ۹:۰۳ صبح، پرواز شماره ۱۷۵ یونایتد ایرلاینز به برج جنوبی اصابت کرد. هر دو برج ظرف یک ساعت و چهل و دو دقیقه فروریختند و پنج ساختمان باقی‌مانده در این مجتمع را نیز نابود کردند. پرواز شماره ۷۷ امریکن ایرلاینز در ساعت ۹:۳۷ صبح به ساختمان پنتاگون برخورد کرد و باعث ریزش بخشی از آن شد. چهارمین و آخرین پرواز، پرواز شماره ۹۳ خطوط هوایی یونایتد، طبق تحقیقات بازرسان، احتمالاً کاخ کنگره آمریکا یا کاخ سفید را هدف قرار داده بود. مسافران که از حملات قبلی مطلع شده بودند، علیه هواپیماربایان شورش کردند و هواپیما در ساعت ۱۰:۰۳ صبح در یک مزرعه نزدیک شنکزویل، پنسیلوانیا سقوط کرد. در پی این حملات، اداره هوانوردی فدرال دستور توقف نامحدود تمام پروازها در حریم هوایی ایالات متحده را صادر کرد و از برخاستن هر هواپیمای دیگری تا ۱۳ سپتامبر جلوگیری کرد و از تمام هواپیماهای در حال پرواز نیز خواست که به مبدأ خود بازگردند یا در کانادا فرود آیند. اقداماتی که در کانادا برای پذیرش هواپیماهای ورودی و سرنشینان آن‌ها انجام شد، در مجموع با عنوان عملیات روبان زرد شناخته می‌شوند.

همان شب، آژانس اطلاعات مرکزی به رئیس‌جمهور جرج دابلیو. بوش اطلاع داد که مرکز ضدتروریسم آن، حملات را کار القاعده به رهبری اسامه بن لادن شناسایی کرده است. ایالات متحده در پاسخ، جنگ علیه تروریسم را آغاز کرد و به افغانستان حمله کرد تا طالبان را که شرایط آمریکا برای اخراج القاعده و استرداد رهبران آن را رد کرده بود، سرنگون کند. ناتو با استناد به ماده ۵ پیمان آتلانتیک شمالی–که تنها باری است که تا به امروز از آن استفاده شده است–از متحدان خود خواست تا علیه القاعده بجنگند. با پیشروی نیروهای مهاجم آمریکایی و متحدانشان در سراسر افغانستان، بن لادن از دست آن‌ها فرار کرد. او تا سال ۲۰۰۴ هرگونه دست داشتن در این حملات را انکار می‌کرد، اما در آن سال، بخش‌هایی از یک نوار ضبط‌شده منتشر شد که در آن مسئولیت حملات را بر عهده می‌گرفت. انگیزه‌هایی که القاعده برای این حملات ذکر کرد، شامل حمایت ایالات متحده از اسرائیل، حضور پایگاه‌های نظامی آمریکا در عربستان سعودی و تحریم‌ها علیه عراق بود. شکار نزدیک به یک دهه‌ای بن لادن در مه ۲۰۱۱ به پایان رسید، زمانی که او در یک حمله نظامی آمریکا به مخفیگاهش در ایبت‌آباد، پاکستان کشته شد. جنگ در افغانستان هشت سال دیگر نیز ادامه یافت تا اینکه در فوریه ۲۰۲۰ توافقی برای خروج نیروهای آمریکایی و ناتو از این کشور حاصل شد.

این حملات ۲,۹۷۷ نفر را به کام مرگ کشاند و هزاران نفر دیگر را زخمی کرد. همچنین، پیامدهای بهداشتی طولانی‌مدت و جدی‌ای به دنبال داشت و دست‌کم ۱۰ میلیارد دلار خسارت به زیرساخت‌ها و اموال وارد کرد. این واقعه همچنان مرگبارترین حمله تروریستی تاریخ و همچنین مرگبارترین حادثه برای آتش‌نشانان و نیروهای انتظامی در تاریخ آمریکا به شمار می‌آید؛ به‌طوری که در این حادثه به ترتیب ۳۴۳ و ۷۲ نفر از آن‌ها جان خود را از دست دادند. سقوط پروازهای ۱۱ و ۱۷۵ مرگبارترین فجایع هوایی تاریخ بودند و برخورد پرواز ۷۷ به پنتاگون نیز چهارمین حادثه هوایی با بیشترین تلفات زمینی در تاریخ است. تخریب مرکز تجارت جهانی و مناطق اطراف آن که در منطقه اقتصادی منهتن قرار داشت، ضربه جدی‌ای به اقتصاد آمریکا وارد کرد و باعث شوک‌های بزرگ در بازارهای جهانی شد. بسیاری از کشورهای دیگر نیز در پی این حملات، قوانین ضدتروریسم خود را تقویت کرده و اختیارات سازمان‌های اجرای قانون و اطلاعاتی خود را گسترش دادند. برآوردها از سوی پروژه هزینه‌های جنگ نشان می‌دهد که مجموع مرگ‌ومیر ناشی از این حملات و درگیری‌هایی که به‌طور مستقیم به دنبال آن آغاز شد، از ۴٫۵ میلیون نفر فراتر رفته است.

عملیات پاک‌سازی محل مرکز تجارت جهانی (که به صورت عامیانه با عنوان «گراوند زیرو» شناخته می‌شود) در مه ۲۰۰۲ به پایان رسید، در حالی که ساختمان پنتاگون ظرف یک سال بازسازی شد. پس از تأخیر در طراحی یک مجموعه جدید، شش ساختمان جدید برای جایگزینی برج‌های از بین رفته برنامه‌ریزی شدند. همچنین یک موزه و بنای یادبود برای گرامیداشت کشته‌شدگان و مجروحان این حملات ساخته شد. بلندترین ساختمان این مجموعه، مرکز تجارت جهانی یک، در سال ۲۰۰۶ کلنگ‌زنی و در سال ۲۰۱۴ افتتاح شد. بناهای یادبودی که به این حملات اختصاص یافته‌اند شامل موزه و یادبود ملی حملات ۱۱ سپتامبر در نیویورک، بنای یادبود پنتاگون در آرلینگتون، ویرجینیا و بنای یادبود ملی پرواز ۹۳ در محل سقوط هواپیما در پنسیلوانیا هستند.

## هواپیما ربایی

نمایی از برج‌های تجارت جهانی چند دقیقه پس از برخورد هواپیماها
چهار هواپیما که از فرودگاه بین‌المللی لوگان، فرودگاه بین‌المللی دالس واشینگتن و فرودگاه بین‌المللی لیبرتی نیوآرک به مقصد فرودگاه بین‌المللی لس‌آنجلس در پرواز بودند، دزدیده شدند. دو فروند به ساختمان‌های مرکز تجارت جهانی اصابت کردند، یک فروند با ساختمان پنتاگون برخورد کرد و دیگری در پنسیلوانیا سقوط کرد. این هواپیما احتمالاً به قصد تخریب ساختمان کاخ سفید ربوده شده بود. اما به دلیل تأخیر و درگیری در حین کنترل هواپیما موفق به این اقدام نشد. در گزارش نهایی کمیسیون ۱۱ سپتامبر اعلام شد مسئولان دفاع هوایی پس از آن‌که هواپیمای ربوده‌شدهٔ چهارم در ایالت پنسیلوانیا سقوط کرد، از وجود آن اطلاع یافتند که این اظهارات اولیهٔ مقامات پنتاگون را رد می‌کند.

## هواپیماهای ربوده‌شده

* **پرواز شمارهٔ ۱۱** شرکت هوایی امریکن ایرلاینز، بوئینگ ۷۶۷، پرواز در ساعت ۷:۵۹ از فرودگاه بوستون به مقصد لس‌آنجلس، اعلام ربوده شدن در ساعت ۸:۱۴ و برخورد با برج شمالی مرکز تجارت جهانی در ساعت ۸:۴۶:۴۰ صبح به وقت محلی.
* **پرواز شمارهٔ ۱۷۵** شرکت یونایتد ایرلاینز، بوئینگ ۷۶۷، پرواز در ساعت ۸:۱۴ از فرودگاه بوستون به مقصد لس‌آنجلس، اعلام ربوده شدن در ساعت ۸:۴۲ و برخورد با برج جنوبی مرکز تجارت جهانی در ساعت ۹:۰۲:۵۷ صبح به وقت محلی.
* **پرواز شمارهٔ ۷۷** شرکت آمریکن ایرلاینز، بوئینگ ۷۵۷، پرواز در ساعت ۸:۲۰ از فرودگاه واشینگتن به مقصد لس‌آنجلس، اعلام ربوده شدن در ساعت ۸:۵۰ و برخورد با ساختمان پنتاگون در ساعت ۹:۳۷:۴۶ صبح به وقت محلی.
* **پرواز شمارهٔ ۹۳** شرکت یونایتد ایرلاینز، بوئینگ ۷۵۷، پرواز در ساعت ۸:۴۲ از فرودگاه نیوآرک به مقصد سانفرانسیسکو، اعلام ربوده شدن در ساعت ۹:۲۸ و سقوط در پیتسبرگ ایالت پنسیلوانیا در ساعت ۱۰:۰۳:۱۱ صبح به وقت محلی.

## گاه‌شمار ۱۱ سپتامبر

محدوده مرکز تجارت جهانی پس از حملات ۱۱ سپتامبر، منهتن، نیویورک
راه پیشروی هواپیماها از بالا و چگونگی برخورد آن‌ها
۷:۵۹ - پرواز شمارهٔ ۱۱ از فرودگاه بوستون به مقصد لس‌آنجلس

۸:۱۴ - پرواز شمارهٔ ۱۷۵ از فرودگاه بوستون به مقصد لس‌آنجلس

۸:۱۴ - اعلام ربوده شدن پرواز شمارهٔ ۱۱ توسط ۵ هواپیماربا

۸:۲۰ - پرواز شمارهٔ ۷۷ از فرودگاه واشینگتن به مقصد لس‌آنجلس

۸:۴۲ - پرواز شمارهٔ ۹۳ از فرودگاه نیوآرک به مقصد سانفرانسیسکو

۸:۴۲ - اعلام ربوده شدن پرواز شمارهٔ ۱۷۵ توسط ۵ هواپیما ربا

* ۸:۴۶ - برخورد نخستین هواپیمای ربوده شده (پرواز شمارهٔ ۱۱) به برج شمالی (WTC1) مرکز تجارت جهانی

۸:۵۰ - اعلام ربوده شدن پرواز شمارهٔ ۷۷

* ۹:۰۳ - برخورد دومین هواپیمای ربوده شده (پرواز شمارهٔ ۱۷۵) به برج جنوبی (WTC2) مرکز تجارت جهانی

۹:۱۷ - اعلام تعطیلی فرودگاه‌های منطقه نیویورک

۹:۲۱ - اعلام ممنوعیت تردد در کلیهٔ تونل‌ها و پل‌های نیویورک

۹:۲۸ - اعلام ربوده شدن پرواز شمارهٔ ۹۳

۹:۳۰ - جورج دبلیو بوش رئیس‌جمهور ایالات متحده آمریکا در فلوریدا اعلام کرد که ایالات متحدهٔ آمریکا مورد حمله قرار گرفته است.

* ۹:۳۷ - برخورد پرواز شمارهٔ ۷۷ با بخش غربی ساختمان پنتاگون

۹:۴۰ - اعلام ممنوعیت پرواز برفراز ایالات متحدهٔ آمریکا برای نخستین بار در تاریخ هوانوردی این کشور

۹:۴۵ - تخلیهٔ کاخ سفید

۹:۵۷ - پرواز بوش از فلوریدا

* ۹:۵۹ - فروریختن برج جنوبی (WTC2) مرکز تجارت جهانی

۱۰:۰۳ - پرواز شمارهٔ ۹۳ در نتیجهٔ درگیری خلبان با هواپیما ربایان در پنسیلوانیا سقوط کرد. گزارش‌های بعدی حاکی از آن است که مسافران از حوادث رخداده در مرکز تجارت جهانی و پنتاگون مطلع شده بودند و در مقابل هواپیماربایان مقاومت می‌کردند. کمیسیون یازدهٔ سپتامبر معتقد بود که هدف پرواز ۹۳ یا ساختمان کنگرهٔ ایالات متحده یا کاخ سفید در واشینگتن بوده است

۱۰:۱۳ - تخلیهٔ ساختمان سازمان ملل متحد در نیویورک

۱۰:۲۲ - تخلیهٔ وزارت امور خارجه و وزارت دادگستری ایالات متحده و ساختمان بانک جهانی در واشینگتن دی. سی

۱۰:۲۴ - انتقال کلیهٔ هواپیماهای در حال پرواز در آسمان آمریکا به کانادا

* ۱۰:۲۸ - فروریختن برج شمالی (WTC1) مرکز تجارت جهانی

۱۰:۴۵ - تعطیلی کلیهٔ ساختمان‌های دولت فدرال در واشینگتن، دی.سی.

۱۰:۴۶ - قطع سفر کالین پاول وزیر امور خارجهٔ ایالات متحدهٔ آمریکا به آمریکای لاتین و بازگشت به کشور

۱۰:۵۰ - فروریختن یک ضلع ساختمان پنتاگون

۱۰:۵۴ - تعطیلی کلیهٔ اماکن دیپلماتیک اسرائیل در سراسر جهان

۱۰:۵۷ - اعلام تعطیلی کلیهٔ مراکز دولت ایالتی نیویورک

۱۱:۰۲ - درخواست رودی جولیانی شهردار نیویورک برای ماندن شهروندان در منازل

۱۱:۱۸ - اعلام گم‌شدن دو فروند هواپیمای مسافربری آمریکا: پرواز ۱۱، یک فروند بوئینگ ۷۶۷ از مبدأ بوستون به مقصد لس‌آنجلس به همراه ۸۱ مسافر و ۱۱ خدمه و پرواز ۷۷، یک فروند بوئینگ ۷۵۷ از مبدأ واشینگتن دی سی به مقصد لس‌آنجلس با ۵۸ مسافر و ۵ خدمه.

۱۱:۲۶ - اعلام سقوط پرواز ۹۳ از مبدأ نیوجرسی به مقصد سان‌فرانسیسکو

۱۱:۵۹ - اعلام سقوط پرواز ۱۷۵ از مبدأ بوستون به مقصد لس آنجلس با ۵۶ مسافر و ۹ خدمه

۱۲:۰۴ - تخلیهٔ فرودگاه بین‌المللی لس‌آنجلس

۱۲:۱۵ - تخلیهٔ فرودگاه بین‌المللی سانفرانسیسکو

۱۲:۱۵ - اعلام بالاترین وضعیت خطر در مرزهای ایالات متحدهٔ آمریکا با کانادا و مکزیک

۱۲:۳۰ - اعلام این‌که ۵۰ فروند هواپیما در آسمان آمریکا در حال پرواز هستند

۱۳:۰۴ - جورج بوش از پایگاه نیروی هوایی در بارکس دیل Barksdale Air Force Base گفت که ارتش ایالات متحده در سرتاسر جهان به حال آماده باش کامل درآمده است و تأکید کرد که عاملان این جنایات به‌شدت مجازات خواهند شد

۱۳:۲۷ - اعلام وضعیت اضطراری در شهر واشینگتن دی. سی

۱۳:۴۴ - پنتاگون اعلام کرد ۵ ناو جنگی و ۲ ناوهواپیمابر مسئولیت تأمین امنیت سواحل شرقی ایالات متحده را برعهده گرفته‌اند

۱۳:۴۸ - پرواز جورج بوش از پایگاه نیروی دریایی براکس دیل در لوئیزیانا به نقطهٔ نامعلوم

۱۴:۳۰ - اعلام ممنوعیت پروازهای تجاری در سرتاسر آمریکا تا روز چهارشنبه

۱۵:۵۵ - اعلام حضور جورج بوش در یک پایگاه نیروی هوایی در نبراسکا، شرکت بوش در یک کنفرانس ویدئویی با شرکت دیک چینی و کاندولیزا رایس

۱۶:۰۰ - سی‌ان‌ان خبر داد که مقامات آمریکایی به احتمال زیاد اسامه بن لادن را مسبب وقوع حوادث تروریستی می‌دانند

۱۶:۱۰ - آتش‌سوزی در ساختمان شمارهٔ ۷ مرکز تجارت جهانی

۱۶:۲۵ - تعطیلی بازار بورس نیویورک (وال استریت)

۱۶:۳۰ - پرواز جورج بوش از پایگاه نیروی هوایی آفوت در نبراسکا به سوی واشینگتن دی. سی

* ۱۷:۲۰ - فروریختن ساختمان شمارهٔ ۷ مرکز تجارت جهانی با ۴۷ طبقه

۱۸:۵۴ - ورود جورج بوش به واشینگتن تحت تدابیر شدید امنیتی، بازگشت لورا بوش به کاخ سفید

## آسیب‌ها و ویرانی‌ها

بخش پایینی باقی‌مانده یکی از آسمان خراشهای دوقلوی مرکز تجارت جهانی در شهر نیویورک. در نگاره یکی از کارکنان دپارتمان آتش‌نشانی نیویورک دیده می‌شود.
سه ساختمان در مرکز تجارت جهانی تخریب شدند:

* برج جنوبی (2 WTC) در ساعت ۹:۵۹ بعد از ۵۶ دقیقه آتش‌سوزی فروریخت.
* برج شمالی (1 WTC) در ساعت ۱۰:۲۸ بعد از ۱۰۲ دقیقه آتش‌سوزی فروریخت.
* برج شماره ۷ (7 WTC) در ساعت ۵:۲۰ فروریخت.
* همچنین یک فروند هواپیمای بوئینگ ۷۵۷ شرکت آمریکن ایرلاینز در ساعت ۹:۳۷ صبح به وقت محلی با ساختمان پنتاگون در واشینگتن برخورد کرد و باعث تخریب بخشی از آن شد.

## شمار کشته‌شدگان

در کل ۲٬۹۷۴ تن با به‌شمار آوردن هواپیما ربایان ۲٬۹۹۳ تن دربردارندهٔ ۲۴ تن گمشده در حمله‌های ۱۱ سپتامبر کشته شدند؛ که به شرح زیر است.

* ۲۴۶ تن در ۴ هواپیما به استثنای هواپیماربایان دربردارندهٔ:

۱. پرواز شمارهٔ ۱۱ امریکن: ۸۸ تن

۲. پرواز شمارهٔ ۱۷۵ یونایتد: ۵۹ تن

۳. پرواز شماره ۷۷ امریکن: ۵۹ تن

۴. پرواز شمارهٔ ۹۳ یونایتد: ۴۰ تن

* ۲٬۶۰۲ تن در برج‌های مرکز تجارت جهانی
* ۱۲۵ تن در پنتاگون

از میان این افراد ۳۴۳ تن از دپارتمان آتش‌نشانی نیویورک، ۲۳ تن از دپارتمان پلیس نیویورک و ۳۷ تن از دپارتمان پلیس بندر نیویورک بودند. ژنرال تیموتی مودی بلندپایه‌ترین مقام کشته شده در پنتاگون بود.

## هواپیما ربایان

خالد شیخ محمد هنگام دستگیری، ۲۰۰۳
هواپیماربایان در مجموع ۱۹ نفر بودند، که شامل ۵ نفر در پرواز شمارهٔ ۱۱ آمریکن ایرلاینز، ۵ نفر در پرواز شمارهٔ ۱۷۵ یونایتد ایرلاینز، ۵ نفر در پرواز شماره ۷۷ آمریکن ایرلاینز و ۴ نفر در پرواز شمارهٔ ۹۳ یونایتد ایرلاینز می‌شدند.
محمد محمد الأمیر عوض السید عطا معروف به «محمد عطا» یکی از پنج ربایندهٔ پرواز شمارهٔ ۱۱ آمریکن ایرلاینز بود که پس از ربودن هواپیما به عنوان خلبان کنترل هواپیما را به دست گرفته و آن را به برج شمالی کوبید. تنها تبعهٔ مصری حاضر در حملات محمد عطا بود.
ملیت هواپیماربایان را ۱۵ تبعهٔ عربستان سعودی، ۲ تبعهٔ امارات متحده عربی، یک تبعهٔ مصر و یک تبعهٔ لبنان تشکیل می‌داد. تیم عملیاتی حادثهٔ ۱۱ سپتامبر تماماً عرب و عضو سازمان القاعده بودند.

اهداف تروریست‌ها در این عملیات حملهٔ انتحاری به دو برج تجارت جهانی در نیویورک و ساختمان پنتاگون (وزارت دفاع آمریکا) بود٬که به وسیلهٔ سه هواپیمای مسافربری انجام شد در طی این حوادث و در مجموع ۲٬۹۹۳ نفر (با احتساب هواپیما ربایان) کشته شدند.

## تئوری‌های توطئه

فیلم لحظات برخورد هواپیما به ساختمان پنتاگون
پنتاگون پس از حمله‌های ۱۱ سپتامبر
چندین تئوری توطئه مربوط به این حادثه تا کنون تدوین گشته است. اگرچه این تئوری‌های توطئه مورد قبول افرادِ متخصص، از جمله دانشمندان، مهندسان و تاریخ‌نگاران واقع نشده، اما تئوری‌های توطئه به بخشی از فرهنگ عامه در حوادث ۱۱ سپتامبر تبدیل گشته‌اند.

بر اساس یک نظرسنجی در سال ۲۰۰۶، تنها ۱۶ درصد آمریکایی‌ها گزارش دولت آمریکا را پذیرفته‌اند، ۵۳ درصد بر این عقیده‌اند که دولت تمام حقیقت را نمی‌گوید و ۲۸ درصد هم نتایج تحقیق را دروغ می‌شمارند.

به گفته دویچه وله تعداد پایگاه‌های اینترنتی‌ای که مطالب آنها پیرامون حادثه تروریستی ۱۱ سپتامبر است، تا حدود یک میلیون تخمین زده می‌شوند. این پایگاه‌ها در کنار تعداد بیشماری کتاب و فیلم و مقاله، از جنبه‌های مختلف به حادثه ۱۱ سپتامبر پرداخته‌اند.

* ویلیام رودریگز نظافت‌چی برج‌ های دوقلو و قهرمان ملی یازده سپتامبر در مستند ما آنجا بودیم گفت: قبل از برخورد یک انفجار از طبقه زیر زمین همه ما را به بالا پرتاب کرد.
	+ نظریه دیگر بیان می‌کند که فروپاشی مرکز تجارت جهانی و مرکز تجارت جهانی ۷ (که هواپیمایی به آن برخورد نکرد) نتیجهٔ تخریب کنترل‌شده بودند تا این‌که نتیجهٔ تضعیف سازه‌ای حاصل از آتش‌سوزی باشد.
* یکی از فرضیه‌ها دست داشتن دولت آمریکا یا اسرائیل در این حملات یا جلوگیری نکردن تعمدی آن‌ها از وقوع حملات، به منظور بهره‌گیری‌های بعدی است. از جمله می‌توان به استدلال‌هایی اشاره کرد که خرابی‌های ساختمان پنتاگون را ناشی از برخورد یک هواپیمای تجاری نمی‌داند.
* یک مورد دیگر اندازه دیوار پنتاگون نسب به هواپیما است و این پرسش را مطرح می‌کنند که چگونه یک هواپیما با عرض ۱۲۵ فوت و طول ۱۵۵ فوت در سوراخی قرار می‌گیرد که عرض آن فقط ۶۰ فوت است؟
* برخی از نظریه پردازان برخلاف دیگر گروه‌ها می‌گویند هواپیمایی به برج‌های دوقلو برخورد نکرده و تصویر و فیلم‌ها ساخته شده با هولوگرام است. این گروه توسط بقیه نظریه پردازان کمتر مورد توجه قرار گرفته‌اند.

## واکنش‌ها

طبقه‌های برخورد شده با هواپیماها
پس از این حمله بسیاری از کشورها با آمریکائیان هم دردی کردند. روزنامهٔ لوموند جمله «ما همه آمریکایی هستیم» را تیتر اول خود کرد. بیشتر رهبران کشورهای خاورمیانه از جمله دولت وقت افغانستان این حمله را محکوم کردند؛ ولی عراق در این بین یک استثنا بود. دولت وقت عراق بلافاصله پس از این حادثه طی یک بیانیهٔ رسمی اعلام کرد که آمریکا میوهٔ «جنایات خود علیه انسانیت» را چید. گروهی از مردم فلسطین نیز این حادثه را جشن گرفتند و ابراز شادی کردند. یک ماه بعد آمریکا یک ائتلاف بین‌المللی را برای جنگ با افغانستان رهبری کرد. پاکستان ضمن همکاری با آمریکا، پایگاه‌های هوایی خود را دراختیار آمریکا قرار داد و حدود ۶۰۰ نفر از مظنونان به شرکت در اقدامات تروریستی را دستگیر کرد. کشورهای مختلف جهان قوانین سخت‌گیرانه‌ای را در مورد حساب‌های بانکی وضع کردند تا مانع از استفاده گروه‌های تروریستی از حساب‌های بانکی برای اهداف تروریستی شوند. در آمریکا قوانینی از جمله قانون میهن‌پرستی برای کنترل افراد متهم به دخالت در اعمال تروریستی به تصویب رسید. این قانون به‌شدت مورد انتقاد گروه‌های حامی حقوق شهروندی در آمریکا قرار گرفت. زیرا این گروه‌ها معتقد بودند که این قوانین به دولت اجازهٔ نقض حریم شخصی افراد را می‌دهد.

### واکنش کشور ایران

ایران از نخستین کشورهایی بود که پس از این حادثه پیام همدردی با مردم آمریکا ارسال کرد و عده‌ای از مردم ایران نیز با حضور در محل سفارت سوئیس در تهران که حافظ منافع آمریکا در ایران است، با روشن کردن شمع با مردم آمریکا ابراز همدردی کردند.

در پیام محمد خاتمی، پنجمین رئیس‌جمهور ایران در روز یازدهٔ سپتامبر ۲۰۰۱ آمده‌بود: «به نام ملت و دولت جمهوری اسلامی ایران، اقدام تروریستی هواپیما ربایی و حمله به مراکز عمومی در شهرهای آمریکا را که شمار زیادی از مردم بی‌دفاع را به کام مرگ کشید محکوم می‌کنم و تأسف عمیق و همدردی خود را با ملت آمریکا به‌ویژه آسیب‌دیدگان و خانوادهٔ قربانیان حادثه اعلام می‌دارم.»

وی در پیام خود افزوده بود: «تروریسم محکوم است و جامعهٔ جهانی باید ریشه‌ها و ابعاد آن را بشناسد و برای خشکاندن آن گام‌های اساسی بردارد. ارادهٔ اصولی دولت جمهوری اسلامی ایران قطعاً در این مسیر قرار دارد و برای تحقق این باور اسلامی و انسانی از هیچ اقدامی دریغ نخواهد داشت.»

وزارت خارجهٔ آمریکا در تاریخ ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۱ با انتشار بیانیه‌ای در دهمین سالگرد حملات ۱۱ سپتامبر از همدردی مردم ایران در سال ۲۰۰۱ تشکر کرد.

محمود احمدی‌نژاد، رئیس‌جمهور بعدی ایران بارها در سخنرانی‌های خود رخداد ۱۱ سپتامبر را «یک دروغ بزرگ» نامید. وی در دهمین سالگرد این حملات تروریستی گفت: ۱۱ سپتامبر در اصل یک بازی طراحی شده برای تحت تأثیر قرار دادن عواطف جامعهٔ بشری و پیدا کردن بهانه برای حمله به منطقهٔ اسلامی و اشغال عراق و افغانستان بود و باعث شد یک میلیون انسان بی‌گناه کشته شوند.
البته احمدی‌نژاد نسبت به خانواده قربانیان ابراز همدردی کرد و به گفته ویلیام رودریگز وقتی خواست به نقطه صفر محل برج‌ها برود به شدت با او مخالفت شد.

بر اساس خاطرات هاشمی رفسنجانی، محمد امامی کاشانی امام جمعه موقت تهران، برای خطبه‌های نماز جمعه در خصوص نحوه واکنش به پیشامد ۱۱ سپتامبر از هاشمی رفسنجانی نظر خواسته بوده که هاشمی در پاسخ گفته «تروریسم را محکوم کنند ولی به آمریکا بگویند این نتیجه ظلم‌های خودش است.» در این نماز جمعه، شعار مرگ بر آمریکا موقتاً حذف شد. به علاوه در مسابقه فوتبال ایران و بحرین، پیش از برگزاری مسابقه یک دقیقه سکوت شد. احمد بورقانی، نماینده هیئت رئیسه وقت مجلس شورای اسلامی نیز برای امضای دفتر یادبود کشته‌شده‌های حادثی یازده سپتامبر به سفارت سوئیس حافظ منافع آمریکا در ایران رفت. به گفته جواد مقصودی از مسوولان ستاد برگزاری نماز جمعه تهران، حذف شعار مرگ بر آمریکا با توجه به شرایط آن روز و نیز فاکس واصله از وزارت خارجه به تشخیص خود ستاد انجام شده بود و با توجه به اعتراض خامنه‌ای قرار شد در جمعه بعد این شعار از سر گرفته شود.

## انگیزهٔ حمله

راه پیشروی هواپیماهای ربوده شده و تکه‌های باقی‌مانده از هواپیماها که پس از برخورد به آسمان‌خراش‌ها از درون برج‌های دوقلو به بیرون پرتاب شدند (مانند موتور و ارابه فرود هواپیما)
در سال ۱۹۹۸ هیئت رهبری القاعده متشکل از اسامه بن‌لادن، ایمن الظواهری، ابویاسر رفاعی، میر حمزه و فضل الرحمان فتوایی را صادر کرد که در آن گفته شده‌بود وظیفهٔ هر مسلمان کشتن هر آمریکایی در هر جایی از جهان است.

### نقشهٔ حمله

ایدهٔ این حملات نخستین بار توسط خالد شیخ محمد در سال ۱۹۹۶ به بن‌لادن پیشنهاد شد. در آن زمان بن‌لادن با این اقدام مخالفت کرد. بن‌لادن در آن زمان اقدامات خود را در سودان و افغانستان متمرکز کرد و طرح بمب‌گذاری در سفارت‌های آمریکا را در چند کشور آفریقایی در سال ۱۹۹۸ اجرا نمود. در سال ۱۹۹۹ بن‌لادن از خالد شیخ محمد خواست که طرح حملهٔ خود را بهبود ببخشد. بن‌لادن رهبری و تأمین مالی طرح را بر عهده گرفت. او اهدافی را که باید مورد حمله قرار گیرد مشخص کرد؛ و هواپیماربایان، از جمله محمد عطا رهبر هواپیماربایان را نیز خود انتخاب کرد. بن‌لادن با برخی از طرح‌های شیخ محمد مخالفت کرد؛ از جمله حمله به برج بانک آمریکا در لس آنجلس. کمیسیون بررسی‌کنندهٔ این حمله در گزارش خود هزینهٔ این حمله را ۴۰۰ تا ۵۰۰ هزار دلار اعلام کرد؛ ولی منبع تأمین مالی این حمله مشخص نشد.

## تخلیهٔ خانوادهٔ بن‌لادن

در روز ۱۹ سپتامبر ۲۰۰۱ یعنی ۸ روز پس از حملهٔ تروریستی، و علی‌رغم برقراری شرایط ویژه و ممنوعیت پروازها در ایالات متحدهٔ آمریکا، دولت آمریکا اجازه داد یک پرواز ویژه، ۱۳ تن از بستگان اسامه بن‌لادن را از سراسر آمریکا جمع‌آوری و خارج سازد. به گفتهٔ ریچارد کلارک، مسئول وقت بخش ضدتروریستی کاخ سفید، پلیس فدرال آمریکا دستور اجازهٔ پرواز خانواده بن‌لادن را تأیید کرده بود.

## متهم دستگیرشده

زکریا موسوی تنها کسی است که در ارتباط با حملات ۱۱ سپتامبر ۲۰۰۱ در آمریکا تحت محاکمه قرار گرفته است. وی شهروند فرانسوی مراکشی‌تبار است که به همکاری با شبکهٔ القاعده علیه آمریکا اعتراف کرده است.

در جریان محاکمه، موسوی گفته بود پشیمان نیست و آرزو کرده بود هر روز مانند ۱۱ سپتامبر باشد. زکریا موسوی در ماه اوت ۲۰۰۱ در یک مدرسهٔ آموزش خلبانی در ایالت مینسوتای آمریکا آموزش می‌دید که دو تن از مربیان خلبانی به رفتار او مشکوک شدند و پلیس فدرال را در جریان قرار دادند.

او سپس به اتهام نقض مقررات مهاجرت بازداشت شد و در زمان حملات ۱۱ سپتامبر در زندان بود. دادستان‌ها اعتقاد داشتند اطلاعاتی که موسوی دربارهٔ حملات ۱۱ سپتامبر در اختیار داشته می‌توانسته ۳٬۰۰۰ نفری که در آن روز کشته شدند، از مرگ نجات دهد.

وی ابتدا با خطر اعدام مواجه بود ولی وکلای مدافع موسوی با موفقیت استدلال کردند که او باید حبس ابد بگیرد، زیرا اگر اعدام شود به آرزوی خود برای کشته شدن خواهد رسید. وکلای مدافع موسوی همچنین استدلال کرده‌اند که موکل آن‌ها مبتلا به بیماری روانی است.

## جستارهای وابسته

* گزارش کمیسیون ۱۱ سپتامبر
* ۲۸ صفحه
* تئوری‌های توطئه ۱۱ سپتامبر
* یادبودهای حملات ۱۱ سپتامبر
* القاعده
* محمد عطا
* تئوری توطئه

## منابع

### یادداشت‌ها

### مراجع

## کتاب‌شناسی

* "'We Have Some Planes': Inside the Four Flights" (PDF). 9/11 Commission Report (Report). National Commission on Terrorist Attacks Upon the United States. 2004. Retrieved March 18, 2016.
* Alavosius, Mark P.; Rodriquez, Nischal J. (2005). "Unity of Purpose/Unity of effort: Private-Sector Preparedness in Times of Terror". *Disaster Prevention and Management*. **14** (5): 666. Bibcode:2005DisPM..14..666A. doi:10.1108/09653560510634098.
* "American Airlines Flight 77 FDR Report" (PDF). National Transportation Safety Board. January 31, 2002. Retrieved September 3, 2011.
* Averill, Jason D. (2005). Final Reports of the Federal Building and Fire Investigation of the World Trade Center Disaster (PDF) (Report). National Institute of Standards and Technology (NIST). Archived from the original (PDF) on May 9, 2009. Retrieved September 2, 2011.
* Bergen, Peter L. (2001). *Holy War, Inc.: Inside the Secret World of Osama Bin Laden*. Simon & Schuster. ISBN 978-0-7432-3467-2. Retrieved March 18, 2016.
* Bergen, Peter (2006). *The Osama Bin Laden I Know: An Oral History of Al Qaeda's Leader*. Simon & Schuster. ISBN 978-0-7432-9592-5. Retrieved March 18, 2016.
* Berner, Brad (2007). *The World According to Al Qaeda*. Peacock. ISBN 978-81-248-0114-7. Retrieved March 18, 2016.
* Bodnar, John. *Divided by Terror: American Patriotism after 9/11* (University of North Carolina Press, 2021)
* Clarke, Richard (2004). *Against All Enemies: Inside America's War on Terror*. New York: Free Press. ISBN 978-0-7432-6024-4.
* Dwyer, Jim; Flynn, Kevin (2005). *102 Minutes*. Times. ISBN 978-0-8050-7682-0. Retrieved March 18, 2016.
* Final Report on the Collapse of World Trade Center Building 7 (Report). National Institute of Standards and Technology. November 2008. Retrieved April 11, 2012.
* "Flight Path Study – American Airlines Flight 77" (PDF). National Transportation Safety Board. February 19, 2002. Retrieved September 3, 2011.
* Fouda, Yosri; Fielding, Nick (2004). *Masterminds of Terror: The Truth Behind the Most Devastating Terrorist Attack the World Has Ever Seen*. Arcade. ISBN 978-1-55970-717-6. Retrieved March 18, 2016.
* Goldberg, Alfred; et al. (2007). *Pentagon 9/11*. Washington, D.C.: Government Printing Office. ISBN 978-0-16-078328-9. Retrieved March 18, 2016.
* Graff, Garrett M. (2019). *The Only Plane in the Sky: An Oral History of 9/11*. New York: Avid Reader. ISBN 978-1-5011-8220-4.
* Gunaratna, Ronan (2002). *Inside Al Qaeda: global network of terror*. Columbia University Press. ISBN 978-0-231-12692-2.
* Holmes, Stephen (2006). "Al Qaeda, September 11, 2001". In Gambetta, Diego (ed.). *Making sense of suicide missions*. Oxford University Press. ISBN 978-0-19-929797-9. Retrieved March 18, 2016.
* Ibrahim, Raymond; bin Laden, Osama (2007). *The Al Qaeda reader*. Random House. ISBN 978-0-385-51655-6. Retrieved March 18, 2016.
* Javorsek, Daniel II; Rose, John; Marshall, Christopher; Leitner, Peter (August 5, 2015). "A Formal Risk-Effectiveness Analysis Proposal for the Compartmentalized Intelligence Security Structure". *International Journal of Intelligence and CounterIntelligence*. **28** (4): 734–761. doi:10.1080/08850607.2015.1051830. S2CID 152911592.
* Jessee, Devin (2006). "Tactical Means, Strategic Ends: Al Qaeda's Use of Denial and Deception" (PDF). *International Journal of Intelligence and CounterIntelligence*. **18** (3): 367–388. doi:10.1080/09546550600751941. S2CID 144349098. Archived (PDF) from the original on November 21, 2021. Retrieved March 23, 2016.
* Kelley, Christopher (2006). *Executing the Constitution: putting the president back into the Constitution*. SUNY Press. ISBN 978-0-7914-6727-5. Retrieved March 18, 2016.
* Keppel, Gilles; Milelli, Jean-Pierre; Ghazaleh, Pascale (2008). *Al Qaeda in its own words*. Harvard University Press. ISBN 978-0-674-02804-3. Retrieved March 18, 2016.
* Lawrence, Bruce (2005). *Messages to the world: the statements of Osama Bin Laden*. Verso. ISBN 978-1-84467-045-1. Retrieved May 29, 2014.
* Martin, Gus (2011). *The SAGE Encyclopedia of Terrorism, Second Edition*. Sage. ISBN 978-1-4129-8017-3. Retrieved March 18, 2016.
* McDermott, Terry (2005). *Perfect Soldiers: The 9/11 Hijackers*. HarperCollins. pp. 191–192. ISBN 978-0-06-058470-2.
* "McKinsey Report". FDNY / McKinsey & Company. August 9, 2002. Archived from the original on June 3, 2010. Retrieved September 25, 2011.
* Mearsheimer, John J. (2007). *The Israel Lobby and U.S. Foreign Policy*. Macmillan. ISBN 978-0-374-17772-0.
* Murdico, Suzanne (2003). *Osama Bin Laden*. Rosen. ISBN 978-0-8239-4467-5.
* "The Pentagon Building Performance Report" (PDF). American Society of Civil Engineers (ASCE). January 2003. Archived from the original (PDF) on July 21, 2011. Retrieved September 3, 2011.
* Summers, Anthony; Swan, Robbyn (2011). *The Eleventh Day: The Full Story of 9/11 and Osama Bin Laden*. New York: Ballantine. ISBN 978-1-4000-6659-9. Retrieved March 18, 2016.
* Sunder, Shyam S. (September 2005). *Final Report on the Collapse of the World Trade Center Towers*. National Institute of Standards and Technology. NIST NCSTAR 1. Retrieved September 11, 2024.
* "World Trade Center Building Performance Study – Bankers Trust Building" (PDF). Federal Emergency Management Agency. May 2002. Retrieved July 12, 2007.
* "World Trade Center Building Performance Study – Peripheral Buildings" (PDF). Federal Emergency Management Agency. May 2002. Retrieved September 3, 2011.
* "World Trade Center Building Performance Study" (PDF). Federal Emergency Management Agency. 2002. Retrieved September 2, 2011.
* Wright, Lawrence (2006). *The Looming Tower: Al-Qaeda and the Road to 9/11*. New York: Alfred A. Knopf. ISBN 978-0-375-41486-2.
* Yitzhak, Ronen (Summer 2016). "The War Against Terrorism and For Stability of the Hashemite Regime: Jordanian Intelligence Challenges in the 21st Century". *International Journal of Intelligence and CounterIntelligence*. **29** (2): 213–235. doi:10.1080/08850607.2016.1121038. S2CID 155138286.

## برای مطالعهٔ بیشتر

* *9/11 Commission Report*. National Commission on Terrorist Attacks. July 30, 2010. ISBN 978-1-61640-219-8.
* Atkins, Stephen E. (2011). *The 9/11 Encyclopedia*. ABC-CLIO. ISBN 978-1-59884-921-9.
* Bolton, M. Kent (2006). *U.S. National Security and Foreign Policymaking After 9/11: Present at the Re-creation*. Rowman & Littlefield. ISBN 978-0-7425-5900-4.
* Caraley, Demetrios (2002). *September 11, terrorist attacks, and U.S. foreign policy*. Academy of Political Science. ISBN 978-1-884853-01-2.
* Chernick, Howard (2005). *Resilient city: the economic impact of 9/11*. Russell Sage Foundation. ISBN 978-0-87154-170-3.
* Damico, Amy M.; Quay, Sara E. (2010). *September 11 in Popular Culture: A Guide*. Greenwood. ISBN 978-0-313-35505-9.
* Hampton, Wilborn (2003). *September 11, 2001: attack on New York City*. Candlewick. ISBN 978-0-7636-1949-7.
* Langley, Andrew (2006). *September 11: Attack on America*. Compass Point. ISBN 978-0-7565-1620-8.
* Neria, Yuval; Gross, Raz; Marshall, Randall D.; Susser, Ezra S. (2006). *9/11: mental health in the wake of terrorist attacks*. Cambridge University Press. ISBN 978-0-521-83191-8.
* Ryan, Allan A. (2015). *The 9/11 Terror Cases: Constitutional Challenges in the War against Al Qaeda*. University Press of Kansas. ISBN 978-0-7006-2132-3.
* Strasser, Steven; Whitney, Craig R. (2004). *The 9/11 investigations: staff reports of the 9/11 Commission: excerpts from the House-Senate joint inquiry report on 9/11: testimony from fourteen key witnesses, including Richard Clarke, George Tenet, and Condoleezza Rice*. PublicAffairs. ISBN 978-1-58648-279-4.

## پیوند به بیرون

* حملات ۱۱ سپتامبر: گزارش دقیقه به دقیقه روزی که جهان را تغییر داد (بی‌بی‌سی فارسی)
* رئیس‌جمهوری اسلامی ایران عملیات تروریستی در روز جاری در آمریکا را محکوم کرد
* انجمن‌های علمی آمریکا فهرست مدیران تکنولوژیکی کشته شده در حملات تروریستی ۱۱ سپتامبر را منتشر کردند
* کمیسیون ملی ۱۱ سپتامبر (به انگلیسی)
* آمریکا آسیب‌پذیر است (بی‌بی‌سی فارسی)
* دو طرح نهایی برای جایگزینی مرکز تجارت جهانی بایگانی‌شده در ۲۴ ژوئن ۲۰۰۶ توسط Wayback Machine (بی‌بی‌سی فارسی)
* ویدئوهای مربوط به انفجار پنتاگون که تا سال ۲۰۰۶ به‌طور محرمانه در اختیار وزارت دفاع و پلیس فدرال آمریکا قرار داشت.
* ۱۱ سپتامبر از نگاه توطئه و نقش رسانه (روزنامه همشهری ۳۱ اکتبر ۲۰۰۶ محمد عجم)
* نگاره‌هایی از حمله‌های ۱۱ سپتامبر که توسط هلیکوپترهای پلیس نیویورک تهیه شده‌اند
* 'چرخ یکی از هواپیماهای یازده سپتامبر' در نیویورک پیدا شد
* یک بار دیگر یازده سپتامبر