Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کاوایی (کانسپت)

هلو کیتی بر روی تابلویی در ایکه‌بوکورو، توکیو؛ قفسهٔ تزئین‌شده با کتری‌های چای
کاوایی  (ژاپنی: かわいい *or* 可愛い, IPA: [kawaiꜜi]; «دوست‌داشتنی»، «ناز»، یا «بانمک») فرهنگ بانمکی در ژاپن می‌باشد که می‌تواند به چیزها، انسان‌ها و غیرانسان‌هایی اشاره داشته باشد که جذاب و گیرا، آسیب‌پذیر، خجالتی و کودکانه هستند برای مثال می‌توان به دست‌خط بانمک اشاره کرد یا ژانرهای خاصی از مانگا و انیمه و شخصیت‌هایی از قبیل هلو کیتی و همینطور پیکاچو از *پوکمون*.

فرهنگ بانمکی یا زیبایی‌شناسی *کاوایی* به جنبه برجسته‌ای از فرهنگ عامه ژاپنی سرگرمی، پوشش، غذا، اسباب‌بازی، ظاهر فردی و رفتار و آداب معاشرت نیز تبدیل شده‌است.

## جستارهای وابسته

* آگیو
* بوریکو
* چیبی
* ساده‌دل (شخصیت قراردادی)
* کاوایی متال، کاوایی بیس (ژانر موسیقی)
* لولیکون و شوتاکون
* موئه
* یورو-کارا

## منابع
# جغرافیای فرانسه

شهرستان‌ها و سرزمین‌های ماورای دریاهای فرانسه
مستملکات فرانسه در اقیانوس هند و جنوبگان
فرانسه کشوری‌ست که عمدتاً در اروپای غربی واقع شده است ولی قسمت‌هایی از آن نیز در آمریکای جنوبی، کارائیب و اقیانوس هند واقع شده است. در اروپا فرانسه با اقیانوس اطلس و دریای مدیترانه هم‌مرز می‌باشد در غرب آن خلیج بیسکای و در شمال آن کانال مانش واقع شده است.
مساحت کشور فرانسه برابر با ۵۵۰٬۰۰۰ کیلومتر مربع بوده و وسیع‌ترین کشور اروپای غربی است (یک‌سوم وسعت ایران) و منطقهٔ دریایی گسترده‌ای را در اختیار دارد. سطح فرانسه شبیه به یک شش‌ضلعی است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری فرانسه به ۲۲ ناحیه تقسیم شده است و از ۹۶ شهرستان (یا دپارتمان) تشکیل گردیده که زیر نظر دولت مرکزی اداره شده و تحت نظارت شورای انتخابی محلی فعالیت می‌نمایند. هر ناحیه به کانتون‌ها و بخش‌هایی تقسیم شده و هر بخش از شورای شهر و شهردار ویژهٔ خود برخوردار می‌باشد.

## شهرهای اصلی

نقشه جغرافیای سیاسی فرانسه همراه با ۲۲ ناحیه و ۹۶ شهرستان
* بردو
* مارسی
* لیل
* لیون
* مونپلیه
* استراسبورگ
* نانت
* نانسی
* نیس
* استراسبورگ
* تولوز
* گرونوبل

## آب و هوا

تصویر ماهواره‌ای ناسا از فرانسه
فرانسه از آب و هوایی معتدل و چهار فصل برخوردار است که بر حسب نواحی کمی متفاوتند:

* برتانی و نورماندی: آب و هوای اقیانوسی مرطوب

اکیتن: آب و هوای اقیانوسی و مدیترانه‌ای
شرق و شمال غرب: آب و هوای نیمه‌قاره‌ای زمستان سرد و برفی:

جنوب: آب و هوای مدیترانه‌ای

## محیط زیست

مناطق کشاورزی و جنگل ۴۸ میلیون هکتار یعنی ۸۲ درصد فرانسه اروپایی را می‌پوشاند. پوشش جنگلی به تنهایی ۲۷ درصد کشور را در بر می‌گیرد و بعد از سوئد و فنلاند سومین پوشش را در اتحادیه اروپا تشکیل می‌دهد. در حالی که ۱۳۶ نوع درخت در فرانسه شناخته شده است که در یک کشور اروپایی امری استثنایی محسوب می‌شود.

## زمین‌شناسی

### منابع طبیعی

زغال سنگ، سنگ آهن، بوکسیت، روی، اورانیم، آنتیموان، آرسنیک، پتاس، فلدسپات، فلئوریت، سنگ گچ، الوار، ماهی

### بلایای طبیعی

سیل، بهمن (برف), خشک‌سالی، زمین‌لرزه

## جستارهای وابسته

* ناحیه‌های فرانسه

## منابع

## پیوند به بیرون

* نقشه با جزئیات کامل فرانسه نشان دادن مناطق به‌طور کامل.
# سبوی دسته‌دار

سبوی دسته‌دار ائورگیدس (حدود ۵۰۰ پیش از میلاد). در موزه بریتانیا، لندن.
**سَبوی دسته‌دار** یا کیلیکس (یونانی باستان: κύλιξ, pl. κύλικες) گونه‌ای ظرف می‌گساری در یونان باستان بود که کف آن پهن و کم‌عمق بود و بر روی پایه‌ای قرار داشت. دو دستگیره افقی نیز به این سبوها وصل بود. سطح مدور و تقریباً مسطح کف سبو را معمولاً با نقش‌هایی سیاه و سرخ، به سبک کوزه‌گری سده‌های شش و پنج پیش از میلاد تزئین می‌کردند.
این نقش‌ها برای مهمان در زیر شراب تیره‌رنگ پنهان می‌ماند و رفته رفته با نوشیدن شراب، نقش زیر سبو نیز واضح‌تر می‌شد و این نقش‌ها را طوری می‌کشیدند که دیدن تدریجی آن توسط مهمان باعث تفریح و شگفتی او شود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kylix (drinking cup)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۱ مارس ۲۰۱۶.

## پیوند به بیرون
# ایکس، نورد

| Aix |
| --- |
| نشان |
|  |
| نقشهٔ تعاملی Aix |
| کشور | فرانسه |
| ناحیه | او-دو-فرانس |
| دپارتمان | نر (شهر-فرانسه) |
| بخش | Douai |
| کانتون | Orchies |
| اجتماع بین‌کمونی | Espace en Pévèle |
| حکومت |
|  • شهردار(2008–2014)  | Jean-Luc Detavernier |
| مساحت**۱** | ۶٫۵۵ کیلومتر مربع (۲٫۵۳ مایل مربع) |
| جمعیت (2009) | ۱٬۰۹۰ |
|  • تراکم | ۱۷۰/کیلومتر مربع (۴۳۰/مایل مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی +۰۱:۰۰ (زمان اروپای مرکزی) |
|  • تابستانی (DST) | یوتی‌سی +۰۲:۰۰ (ساعت تابستانی اروپای مرکزی) |
| کد آماری/کد پستی | ۵۹۰۰۴ /۵۹۳۱۰ |
| ارتفاع | ۲۲–۴۷ متر (۷۲–۱۵۴ فوت) (میانگین ۳۸ متر یا ۱۲۵ فوت) |
| **۱** داده‌های ثبت زمین فرانسه، که دریاچه‌ها، آبگیرها، یخچال‌های طبیعی بزرگ‌تر از ۱ کیلومتر مربع (۰٫۳۸۶ مایل مربع یا ۲۴۷ هکتار) و مصب رودخانه‌ها را در نظر نمی‌گیرد. |

**ایکس، نورد** (به فرانسوی: Aix, Nord) یک کمون در فرانسه است که در نور-پا-دو-کاله واقع شده‌است.

## خصوصیات

**ایکس** ۶٫۵۵ کیلومترمربع مساحت و ۱٬۰۹۰ نفر جمعیت دارد و ۳۸ متر بالاتر از سطح دریا واقع شده‌است.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرهای فرانسه

## منابع
# دهه ۱۸۹۰ (میلادی)

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۱۸ - **سده ۱۹** - سده ۲۰ |
| **دهه:** | ۱۸۶۰  ۱۸۷۰  ۱۸۸۰  ۱۸۹۰  ۱۹۰۰  ۱۹۱۰  ۱۹۲۰  |
| **سال:** | ۱۸۸۷ ۱۸۸۸ ۱۸۸۹ - **۱۸۹۰** - ۱۸۹۱ ۱۸۹۲ ۱۸۹۳ |

**دهه ۱۸۹۰ (میلادی)** صد و هشتاد و نهمین دهه تقویم میلادی است.

## رویدادها

## زادگان

## درگذشتگان

‎
# کلارا بارتون

| کلارا بارتون |
| --- |
| Clara Barton photographed by James E. Purdy |
| نام هنگام تولد | Clarissa Harlowe Barton |
| زادهٔ | ۲۵ دسامبر ۱۸۲۱ آکسفورد، ماساچوست، ایالات متحده آمریکا |
| درگذشت | ۱۲ آوریل ۱۹۱۲ (۹۰ سال) گلن اکوو، مریلند، ایالات متحده آمریکا |
| آرامگاه | North Cemetery, Oxford Massachusetts |
| پیشه(ها) | پرستار، بشردوستی، founder and first president of the American Red Cross |
| امضاء |
|  |

**کلارا بارتون** (به انگلیسی: Clara Barton) در سال ۱۸۲۱ در شهر آکسفورد از ایالت ماساچوست آمریکا متولد شد و پس از ۱۸ سال تدریس معلمی و ۵ سال کارهای دفتری به هنگام جنگ‌های انفصال از کار دست کشید و برای یاری دادن به سربازان زخمی و مجروحین جنگ، کار خود را شروع کرد. در سال ۱۸۷۰، زمانی که ۵۰ سال داشت، جنگی بین فرانسه و آلمان درگرفت و او در این جنگ به کمک سربازان مجروح هر دو طرف به جبهه رفت و از امپراتور آلمان نشان صلیب آهن گرفت.

## فعالیت‌ها

کلارا بارتون در آوریل سال ۱۸۶۱ همزمان با جنگ داخلی آمریکا کارش را آغاز کرد. او هنگام این نبردها یک آژانس برای جمع‌آوری و توزیع مناسب منابع به سربازان مجروح تأسیس کرد و به هردو جبهه شمال و جنوب کمک رسانی می‌کرد.

بعد از جنگ او به شخصیت محبوب و قابل احترامی در سراسر آمریکا تبدیل شد. او در سال ۱۸۸۱ صلیب سرخ آمریکا را تأسیس کرد و تا زمان مرگش مدیر آنجا بود.

زمانی که او ۱۶ ساله یک روانشناس به او پیشنهاد داد تا برای غلبه به کمرویی اش تدریس کند و او مدت ۱۰ سال به تدریس پرداخت زمانیکه از او برای تدریس در یک مدرسه خصوصی دعوت شد او نیاز جامعه به یک مدرسه رایگان را درک کرد و یکی از اولین مدارس دولتی رایگان را در آمریکا راه اندازی کرد.

او اسب سواری و تیراندازی را از برادران و پسر عموهایش آموخت و کارهای مردانه و بیرون از منزل برایش از کارهای منزل و امور مربوط به زنان جالب تر بود.

کلارا برتون در بسیاری از کنفرانس‌های بین اللملی صلیب سرخ نمایندگی آمریکا را بر عهده داشت و در سالهای بعد فداکاریهای زیادی برای نجات مردم بعمل آورد. او هرگز ازدواج نکرد و سرانجام در ۱۲ آوریل ۱۹۱۲ یعنی در سن ۹۰ سالگی در شهر گلن آکور در گذشت.

## کتابها

تاریخ رسمی صلیب سرخ، صلیب سرخ در جنگ و سرگذشت صلیب سرخ از کتابهای معروف کلارا بارتون می‌باشد.

## جستارهای وابسته

* صلیب سرخ آمریکا

## منابع

* کلارا بارتون، اولین رئیس سازمان صلیب سرخ آمریکا «Gamaj
* تیتر خبر : کلارا بارتون مؤسس صلیب سرخ آمریکا + عکس
* کلارا بارتون (۴۷)
* universallife.ir - امروز در تاریخ:تولد «کلارا بارتون» بنیا
* برگزاری مراسم ویژه به مناسبت یادبود «کلارا بارتون» مؤسس صلیب سرخ آمریکا
# حمله مغول به روس کی‌یف

| حمله مغول به روس کی‌یف |
| --- |
| بخشی از فتوحات مغول |
|  حمله مغول به اروپا، ۱۲۳۶–۱۲۴۲ |
|

|  |  |
| --- | --- |
| تاریخ | ۱۲۲۳, ۱۲۳۷–۱۲۴۱ |
| موقعیت | روس کی‌یف (اکنون بخشی از عصر مدرن است روسیه، اوکراین، و بلاروس) |
| نتایج |
پیروزی مغول |
| تغییرات قلمرو |
حکومت‌های روس به دست نشانده از امپراتوری مغول اردوی زرین تبدیل می‌شوند |

 |
| طرف‌های درگیر |
|  امپراتوری مغول Brodnici | * ولادیمیر-سوزدال
* Kiev
* پادشاهی گالیسیا-وولینیا
* جمهوری نووگورود
* Smolensk
* ولادیمیر-سوزدال
* شاهزاده‌نشین توروف
* شاهزاده‌نشین چرنیهیف
* شاهزاده‌نشین ریازان
* شاهزاده‌نشین پریاسلاف
* کومان‌ها (۱۲۲۳)
 |
| فرماندهان و رهبران |
| * باتوخان
* منگوقاآن
* سبتای
* جبه نویان
* Boroldai
* برکه خان
* اوردا خان
* Kadan
* Shiban
* گیوک خان
 | * Mstislav the Bold
* Daniel of Galicia
* Mstislav III of Kiev  (اسیر)
* Mstislav II of Chernigov  **† Yuri II of Vladimir  **†**
 |
| قوا |
| **1236: 35,000 Mongol cavalry

**1223: c. 20,000 cavalry
 |

**حمله مغول به روس کی‌یف** (انگلیسی: Mongol invasion of Kievan Rus') امپراتوری مغول در اواسط قرن سیزدهم به روس کی‌یف حمله کرد و آن را فتح کرد و شهرهای متعددی از جمله بزرگ‌ترین آنها مانند کی‌یف (ساکنان ۵۰۰۰۰ نفر) و چرنیهیف را ویران کرد. تنها شهرهای بزرگی که از نابودی در امان ماندند جمهوری نووگورود و پسکوف بودند که در شمال واقع شده‌اند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mongol invasion of Kievan Rus'». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ آوریل ۲۰۲۳.

## پیوند به بیرون
# تاریخ جمهوری چین

**تاریخ جمهوری چین** (انگلیسی: History of the Republic of China) پس از دودمان چینگ در سال ۱۹۱۲ آغاز می‌شود، زمانی که تشکیل جمهوری چین (۱۹۴۹–۱۹۱۲) به عنوان جمهوری مشروطه به ۲۰۰۰ سال حکومت امپراتوری در چین خاتمه داد.

## جستارهای وابسته

* کومینتانگ
* وضعیت سیاسی تایوان
* تاریخ چین

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «History of the Republic of China». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۸ مه ۲۰۲۱.

## پیوند به بیرون
# خان‌سالاری

تصویر یک نمونه جامعه خان سالار در پلی‌نزی فرانسه در ۱۸۹۵
یک جامعهٔ **خان‌سالار** (انگلیسی: Chiefdom) به گونه‌ای از سازمان سیاسی سلسله‌مراتبی در جوامع غیرصنعتی گفته می‌شود که معمولاً بر پایهٔ خویشاوندی برپا شده باشند و رهبری در آنها به اعضای بزرگ‌سال خانواده‌هایی خاص اختصاص داشته باشد. در این جوامع سیستم اقتصادی بازپخشانی و نهادی مرکزی و دائمی برای رتق و فتق امور وجود دارد.

آخرین جوامع خان‌سالار پیچیده اوایل قرن بیستم به حکومتها منضم شدند.

## جستارهای وابسته

* قبیله

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chiefdom». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۶ مارس ۲۰۱۸.
# ۱۷۹۹

|  |  |
| --- | --- |
| **سده:** | سده ۱۷ - **سده ۱۸** - سده ۱۹ |
| **دهه:** | ۱۷۶۰  ۱۷۷۰  ۱۷۸۰  ۱۷۹۰  ۱۸۰۰  ۱۸۱۰  ۱۸۲۰  |
| **سال:** | ۱۷۹۶ ۱۷۹۷ ۱۷۹۸ - **۱۷۹۹** - ۱۸۰۰ ۱۸۰۱ ۱۸۰۲ |

۱۷۹۹ در گاه‌شماری‌های دیگر| گاه‌شماری ایرانی | ۱۱۷۷–۱۱۷۸ |
| گاه‌شماری میلادی | ۱۷۹۹ *MDCCXCIX* |
| گاه‌شماری اتیوپیایی | ۱۷۹۱–۱۷۹۲ |
| گاه‌شماری ارمنی | ۱۲۴۸ ԹՎ ՌՄԽԸ |
| گاه‌شماری اسلامی | ۱۲۱۳–۱۲۱۴ |
| گاه‌شماری ایگبو | ۷۹۹–۸۰۰ |
| گاه‌شماری آشوری | ۶۵۴۹ |
| گاه‌شماری بربری | ۲۷۴۹ |
| گاه‌شماری بنگالی | ۱۲۰۶ |
| گاه‌شماری بهائی | −۴۵ – −۴۴ |
| گاه‌شماری بودایی | ۲۳۴۳ |
| گاه‌شماری بیزانسی | ۷۳۰۷–۷۳۰۸ |
| گاه‌شماری جوچه | *نامعلوم* |
| گاه‌شماری چینی | 戊午年 (زمین اسب) ۴۴۹۵ یا ۴۴۳۵     *— تا —* 己未年 (زمین بز) ۴۴۹۶ یا ۴۴۳۶ |
| گاه‌شماری خورشیدی تایلندی | ۲۳۴۲ |
| گاه‌شماری دیسکوردیان | ۲۹۶۵ |
| گاه‌شماری ژاپنی | Kansei ۱۱ (寛政１１年) |
| گاه‌شماری ژولینی | میلادی منهای ۱۱ روز |
| گاه‌شماری سنتی برمه‌ای | ۱۱۶۱ |
| گاه‌شماری عبری | ۵۵۵۹–۵۵۶۰ |
| گاه‌شماری قبطی | ۱۵۱۵–۱۵۱۶ |
| گاه‌شماری کره‌ای | ۴۱۳۲ |
| گاه‌شماری مینگو | ۱۱۳ پیش از گاه‌شماری جمهوری چین 民前۱۱۳年 |
| گاه‌شماری هولوسن | ۱۱۷۹۹ |
| گاه‌شماری‌های هندو |  |
|  - *ویکرم سموت* | ۱۸۵۵–۱۸۵۶ |
|  - *شاکا ساموات* | ۱۷۲۱–۱۷۲۲ |
|  - *کالی یوگا* | ۴۹۰۰–۴۹۰۱ |
| از تاریخ پیدایش رم | ۲۵۵۲ |
| سال سلطنت بریتانیا | ۳۹ جرج ۳ – ۴۰ جرج ۳ |
| این جعبه: * نمایش
* بحث
* ویرایش
 |

**۱۷۹۹ (میلادی)** هزار و هفتصد و نود و نهمین سال تقویم میلادی است.

## مناسبت‌ها

## رویدادها

* کودتای ناپلئون بناپارت و پایان جمهوری اول فرانسه

## زادگان

* ۲۰ مه - انوره دو بالزاک، نویسنده فرانسوی و یکی از بنیانگزاران مکتب رئالیسم در ادبیات اروپا.
* ۶ ژوئن - الکساندر پوشکین، شاعر و نویسندهٔ روسی سبک رومانتیسیسم.
* ۴ ژوئیه - اسکار اول، پادشاه سوئد و نروژ.
* ۸ مارس – سایمون کامرون، سیاست‌مدار و دیپلمات آمریکایی (د. ۱۸۸۹)
* ۲۲ مارس – فریدریش ویلهلم ارگلاندر، ستاره‌شناس آلمانی (د. ۱۸۷۵)
* ۲۹ مارس – ادوارد اسمیت دربی، سیاست‌مدار بریتانیایی (د. ۱۸۶۹)

## درگذشتگان

* ۱۴ دسامبر - جورج واشنگتن، از رهبران انقلاب آمریکا و نخستین رئیس‌جمهور این کشور.
* ۲۲ ژانویه – هورس بندیکت دو سوسور، فیزیک‌دان سوئیسی (ز. ۱۷۴۰)
* ۱۹ فوریه – ژان-شارل د بردا، ریاضی‌دان، فیزیک‌دان، و مهندس فرانسوی (ز. ۱۷۳۳)
* ۲۴ فوریه – جرج کریستف لیختنبرگ، ستاره‌شناس، فیزیک‌دان، نویسنده، و دانشمند آلمانی (ز. ۱۷۴۲)
* ۶ ژوئن – پاتریک هنری، سیاست‌مدار و وکیل آمریکایی (ز. ۱۷۳۶)
* ۴ اوت – جان بیکن، مجسمه‌ساز بریتانیایی (ز. ۱۷۴۰)
* ۲۴ اکتبر – کارل دیترس فن دیترسدرف، آهنگساز اتریشی (ز. ۱۷۳۹)
* ۶ دسامبر – جوزف بلک، شیمی‌دان بریتانیایی (ز. ۱۷۲۸)

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «1799». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۱۵.

‎
# فراماتوم

فراماتوم|  |
| صنعت | انرژی هسته‌ای |
| بنا نهاده | ۱۹۵۸ |
| دفتر مرکزی | لا دفانس، کوربوآ، فرانسه |
| مالک | الکتریسیته دو فرانس (۷۵٪) صنایع سنگین میتسوبیشی (۲۰٪) ازسیستم (۵٪) |
| تعداد کارکنان | ۱۴۰۰۰+ نفر |
| وبگاه | www.framatome.com |

**فراماتوم** (انگلیسی: Framatome) شرکت انرژی هسته‌ای فرانسوی است، که در سال ۱۹۵۸ تأسیس شد.

فراماتوم یک شرکت فعال در زمینه رآکتور هسته‌ای است. این شرکت متعلق به شرکت برق فرانسه (EDF) (80.5%) و صنایع سنگین میتسوبیشی (۱۹٫۵٪) است.

این شرکت ابتدا در سال ۱۹۵۸ برای اعطای مجوز به طرح‌های رآکتور آب تحت فشار وستینگهاوس برای استفاده در فرانسه تأسیس شد. توافق‌نامه‌های مشابهی با سایر کشورهای اروپایی منعقد شده بود و این امر منجر به عقد قرارداد در سال ۱۹۶۲ برای ساخت یک کارخانه کامل در چوز شد. وستینگهاوس در سال ۱۹۷۶ سهام خود را به شرکت مهندسی کروزو-لوآر فروخت و این شرکت کاملاً متعلق به فرانسه شد.

در سال ۲۰۰۱، زیمنس تجارت رآکتور خود را به فراماتوم فروخت. به عنوان بخشی از یک سری ادغام بزرگتر با کوگما و تکنیکاتوم، فراماتوم به بخش آریوا ان‌پی از شرکت جدید آریوا تبدیل شد. پس از سرمایه‌گذاری عمده توسط اپراتور برق ئی‌دی‌اف، نام آن در سال ۲۰۱۸ به فراماتوم تغییر یافت.

فراماتوم که در ابتدا یک شرکت صدور مجوز و ساخت و ساز بود، امروزه کل چرخه عمر رآکتور، از جمله طراحی رآکتور تحت فشار اروپا، ساخت و ساز، مدیریت سوخت و بسیاری از وظایف مرتبط را تأمین می‌کند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Framatome». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۲۱.

## پیوند به بیرون
# فیوزر

**فیوزر** دستگاهی برای رسیدن به همجوشی کنترل‌شده‌است که با به‌کارگیری یک میدان مغناطیسی، یون‌ها را گرم کرده و آن‌ها را به شرایط همجوشی هسته‌ای می‌رساند. این دستگاه با القای ولتاژی میان دو قفسه فلزی که درون یک محفظه خلأ قرار گرفته‌اند باعث سقوط یون‌های مثبت به پایین می‌شود و چنانچه این یون‌ها در مرکز به یکدیگر برخورد کنند، می‌توانند فیوز شوند. این دستگاه در حقیقت نوعی از دستگاه‌های محصور کننده اینرسی الکتروستاتیک (IEC) است- شاخه‌ای از همجوشی.

فیوزر فارنسورث-هیرش رایج‌ترین نمونه فیوزر است. این فیوزر برآمد کارهای فیلو تی. فارنسورث در ۱۹۶۴ و رابرت ال. هیرش در ۱۹۶۷ است.ویلیام المور، جیمز ال. توک و کن واتسون، پیش تر نوعی فیوزر را در آزمایشگاه ملی لس آلاموس مطرح کرده بودند هرچند هرگز ساخته نشد.

یک راکتور فیوزر دست‌ساز خانگی
فیوزرها توسط نهادها و سازمان‌های گوناگون ساخته شده‌اند، موسسات دانشگاهی همچون دانشگاه ویسکانسین-مدیسن، موسسه فناوری ماساچوست و همچنین سازمان‌های دولتی همچون سازمان انرژی اتمی ایران یا سازمان انرژی اتمی ترکیه.فیوزرها همچنین به عنوان منابعی برای نوترون‌ها توسط دایملر کرایسلر ایروسپیس و روشی برای تولید ایزوتوپهای پزشکی، به‌طور تجاری ساخته شده و توسعه یافته‌اند. همچنین فیوزرها در میان شمار رو به افزایشی از علاقه‌مندان تازه‌کار محبوبیت یافته‌اند و علاقه‌مندان با استفاده از فیوزرهای ساده همجوشی هسته‌ای انجام می‌دهند. به هر روی دانشمندان فیوزر را یک راهکار عملی برای تولید انرژی در مقیاس بزرگ نمی‌دانند.

## منابع
# پادم‌ها

| پادم‌ها |
| --- |
|  |
| پادم‌ها، *Podura* |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | بندپایان |
| رده: | درون‌آروارگان |
| راسته: | پادم‌ریختان |
| تیره: | **Poduridae** |
| سرده: | Podura |

**پادُم‌ها** (نام علمی: *Podura*) نام یک سرده از راسته پادم‌ریختان است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Podura». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ فوریه ۲۰۲۰.

## پیوند به بیرون
# زیرخط

|
\_

---

نشانه‌های سجاوندی |
| --- |
| زیرخط |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| آپاستروف | ( **’'** ) |
| قلاب‌ها | (**( )**، **[ ]**، **{ }**، **< >**) |
| دونقطه | ( **:** ) |
| ویرگول | ( **،** ) |
| خط فاصله | ( **‐**، **-**، **‒**، **–**، **—**، **―** ) |
| سه‌نقطه | ( **…**، **...** ) |
| علامت تعجب | ( **!** ) |
| نقطه | ( **.** ) |
| گیومه | ( **«»** ) |
| علامت سؤال | ( **؟** ) |
| علامت گفتاورد | ( **‘ ’**، **“ ”** ) |
| نقطه‌ویرگول | ( **؛** ) |
| خط مورب | ( **/** ) |
|  جدا کننده هزارگان | ( **٬** ) |
| جدا کننده اعشار (ممیز) | ( **٫** ) |
| جداکنندگان کلمات |
| فاصله‌ها | () () () () (**␠**) (**␢**) (**␣**) |
| interpunct | ( **·** ) |
| عمومی |
| امپرسند | ( **&** ) |
| اَت‌ساین | ( **@** ) |
| ستاره | ( **\ ) |
| خط اریب وارو | ( **\** ) |
| گلوله | ( **•** ) |
| هشتک/کلاهک | ( **^** ) |
| واحد پول | عمومی: | ( **¤** ) |
| ویژه: | ฿، ¢، $، €، ₭، £، ₦، ¥، ₩، ₪، ﷼ |
| daggers | ( **†**, **‡** ) |
| درجه | ( **°** ) |
| علامت تعجب برعکس | ( **¡** ) |
| علامت سوال برعکس | ( **¿** ) |
| نماد عدد/پوند/هشتگ | ( **#** ) |
| numero sign | ( **№** ) |
| ordinal indicator | (**º**, **ª**) |
| درصد | ( %, ‰, ‱ ) |
| نشانهٔ پاراگراف | ( **¶** ) |
| پریم | ( **′** ) |
| بند | ( **§** ) |
| مدک | ( **~** ) |
| دونقطه | ( **¨** ) |
| زیرخط | ( **\_** ) |
| عمودی/پایپ/خط شکسته | ( **|**, **¦**  |
| نشان‌های بی‌استفاده |
| asterism | ( **⁂** ) |
| index/fist | ( **☞** ) |
| therefore sign | ( **∴** ) |
| because sign | ( **∵** ) |
| interrobang | ( **‽** ) |
| irony mark | ( **⸮** ) |
| lozenge | ( **◊** ) |
| reference mark | ( **※** ) |

 |
|

---

* ن
* ب
* و
 |

این کاراکتر به صورت جدا و گاها چسبیده زیر حروف برای نشان دادن اهمیت کلمه ، حرف یا عبارت در متن استفاده میشود
**زیر خط** (\_) یا **آندراِسکور** (انگلیسی: Underscore) یا **آندرلاین** (به انگلیسی: Underline) یک کاراکتر است که اصالتاً در ماشین تحریر ظاهر شد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Underscore». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳ ژوئیه ۲۰۱۸.

## پیوند به بیرون
# بیکن

بیکن| یک تکه بیکن سرخ شده |
| گونه | گوشت خوک نمک سود شده |
| خاستگاه | ایالات متحده |
| مواد اصلی | شکم خوک نمک سود شده |
| * رسانه: بیکن
 |

بیکن دودی خامبعد از سرخ شدن

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
|  |  |  |
| گوشت کمر خوک، آماده برای پخت. (سمت راست)
باریکه گوشت شکم خوک پیش از طبخ. (سمت چپ) |

**بیکن** (به انگلیسی: bacon) به گوشت خوک نمک‌سود شده می‌گویند. بیکن را از نمک‌سود کردن گوشت خوک در حوض شوراب با مقدار زیادی نمک تهیه می‌کنند. بیکن به گوشت خوکی که آن را خشک کرده‌اند نیز گفته می‌شود. پس از نمک‌سود کردن یا خشک کردن گوشت خوک به بیکن حاصل شده بیکن سبز یا بیکن تازه می‌گویند. بیکن تازه ممکن است در مراحل بعدی به مدت چند هفته یا چند ماه تحت تأثیر هوای خشک و سرد قرار بگیرد. در مواردی بیکن تازه یا سبز را جوشانده یا دوداندود می‌کنند. بیکن تازه یا بیکن سبز و همچنین بیکن خشک شده پیش از خوردن باید پخته شوند. بیکن جوشانده شده برای تناول مناسب است اما بیکن دوداندود شده پیش از استفاده به عنوان غذا می‌بایست طبخ شود.

## کشورهای مسلمان

امروزه واژه Bahke به روش خاص عمل آوری بریده گوشت گفته می‌شود و نه لزوماً استفاده از گوشت خاصی مثل خوک. در بیشتر کشورهای جهان به‌خصوص کشورهای مسلمان و یهودی که گوشت خوک به لحاظ مسایل شرعی منع مصرف دارند با روش مشابه عمل آوری از گوشت‌های مرغ، بوقلمون، گوساله، اردک، شترمرغ یا غاز نیز تهیه می‌گردد.(در ایران نیز انواع گوشتهای حلال تولید می شود.)

## انواع بیکن

انواع بیکن بسته به نوع برش و قسمت برش، متفاوت است. انواع بیکن بسته به قسمت برش شامل موارد زیر است:

* **بیکن پشت یا کمر (Back Bacon):** این بیکن از گوشت پشت یا کمر تهیه شده و دارای چربی کمی است.
* **بیکن گردن (Collar Bacon):** این نوع بیکن از گوشت پشت گردن تا نزدیکی سر دام، تهیه می‌شود.
* **بیکن شانه (Cottage Bacon):** این نوع بیکن از گوشت شانه دام که بدون چربی و استخوان است، تهیه شده و به صورت لایه‌های بیضی شکل نازکی برش می‌خورد.
* **بیکن چانه (Jowel Bacon):** این نوع بیکن از گوشت چانه یا زیر فک که دارای چربی زیاد و حالت ژله‌ای است، درست می‌شود.
* **بیکن شکم (Side Bacon):** این نوع بیکن از گوشت شکم دام تا شانه تهیه می‌شود که دارای لایه‌های چربی زیادی است.
* **بیکن رگه دار (Streaky Bacon):** از پرطرفدارترین بیکن‌ها در آمریکاست که وجود رگه‌های نازک چربی در لایه‌های مختلف گوشت از مشخصات بارز آن است. در انگلیس به این نوع بیکن Loin Bacon و در آمریکا به آن Belly Bacon گفته می‌شود. این نوع بیکن بیشتر به صورت گرم و همراه با تخم مرغ در وعده صبحانه سرو می‌شود.

## جستارهای وابسته

* آشپزی آمریکایی
* گوشت خوک

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Bacon». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ سپتامبر ۲۰۲۱.
* "Health and You". *New Straits Times*. 12 May 2009. Archived from the original on 27 June 2009. Retrieved 13 May 2009.
# مدفوع

مقایسه مدفوع فیل (بالا) و مدفوع انسان (پایین)
**مَدفوع** (به انگلیسی: feces) پس‌مانده غذایی جانوران است که به شکل ماده‌ای خمیری و نیمه‌جامد از مجاری گوارشی بدن جانوران و از راه مقعد خارج می‌شود.

## نام‌ها

انواع نام‌های مدفوع جانوران بسته شرایط و صاحب مدفوع متفاوت است. در زبان عامیانه، نام‌های «گوه»، «گُه»، «گی»، «عَن» و «پی‌پی» برای توصیف مدفوع انسانی به کار می‌رود. اما بسیاری مدفوع‌های حیوانی بسته به گروه حیوان نام مخصوصی به خود گرفته‌اند. ازجمله اینکه مدفوع چهارپایان را «پِهِن» و «سِرگین»، مدفوع گاوسانان را «تاپاله» و مدفوع پرندگان را «فَضلِه» می‌نامند. همچنین مدفوع برخی از حیوانات نامی مخصوص به خود دارند. مانند «پِشگِل» که تنها برای مدفوع گوسفندان، «پیخال» که تنها برای مدفوع مرغان و عنبرنسارا تنها که برای مدفوع الاغ ماده به کار می‌رود.

در دیگر اصطلاحات عامیانه کمتر رایج، کلمات «سُندِه» (به معنای مدفوع سنگین) و کِکِه نیز برای اشاره به مدفوع انسانی به کار می‌رود. در فقه اسلامی، «غایط» را نیز برای توصیف مدفوع و نجاست به‌کار می‌برند.

## کاربرد

مدفوع تازهٔ خرس
با وجودی که مدفوع به‌عنوان بی‌استفاده‌ترین مواد از بدنِ موجودات شناخته می‌شود، اما این ماده به‌عنوان کود و سوخت مورد استفاده قرار می‌گیرد. از مدفوع گاو و گوسفند به‌عنوان کود حیوانی حتی در شهرها برای کاشتِ چمن پارک‌ها و کنار بزرگراه‌ها استفاده می‌شود.

در بعضی کشورها، از مدفوع انسانی نیز به‌عنوان کود در مزارع کشاورزی استفاده می‌شود.
استفاده از مدفوع به‌عنوان سوخت نیز در برخی کشورها که مشکل تأمین سوخت دارند بسیار کاربردی است. از مدفوع گوسفند مستقیماً برای گرم کردن تنورهای نانوایی استفاده می‌شود. روستانشینان، ابتدا مدفوع گاو را به‌شکل قطعه‌های دایره شکلی به‌نام کَتَم درمی‌آورند و بعد از خشکاندنِ آنها در آفتاب، از آن برای گرم کردن اجاق‌های پخت‌وپز استفاده می‌کنند.

## انواع مدفوع انسان

نمودار مدفوع بریستول، مدفوع انسان را ازنظر شکل به هفت دسته تقسیم می‌کند. در این نمودار، انواع ۱ و ۲ نشان از یبوست دارند. نوع‌های ۳ و ۴ شکل‌های ایده‌آل مدفوع هستند. انواع ۵ تا ۷ نیز اسهال ملایم تا شدید را نشان می‌دهند. در این مورد هر یک از کودهای متفاوت دارای دسته‌بندی متفاوت‌تری از نظر رقت و میزان آنتی باکتریال‌ها هستند.

## مدفوع‌خواری

برخی جانوران، مانند خوکچه هندی، به دلیل ضعف دستگاه گوارش خود، مقداری از مواد موردنیاز بدن خودشان را دفع می‌کنند، و به همین خاطر به مدفوع‌خواری نیاز پیدا می‌کنند. خوکچهٔ هندی، بلافاصله پس از دفع مدفوع، آن را می‌خورَد. خوک، گاو و مرغ نیز ازجمله جانوران مدفوع‌خوار هستند.

انسان موجودی پیخال‌خوار نیست؛ اما بنا به دلایلی چون گرایش جنسیِ مدفوع دوستی، پزشکی و فرهنگی، پیخال‌خواری در انسان دیده می‌شود. پیخال‌خواری در برخی بیمارانِ مبتلا به روان‌پریشی یا اسکیزوفرنی و افسردگی دیده شده‌است.

## جستارهای وابسته

* مدفوع‌دوستی
* مدفوع‌شناسی
* دفع مدفوع
* پیخاب

## نگارخانه

* پهن اسب که به‌عنوان کود حیوانی استفاده می‌شود.
* پهن قاطر
* مدفوع حلزون
* مدفوع مگس
* فضله مرغ دریایی
* ملخ درحال مدفوع کردن

## منابع

## پیوند به بیرون
# خوتکای بال‌آبی

| خوتکای بال‌آبی |
| --- |
|  |
| خوتکای بال‌آبی، *Anas discors* |
| وضعیت حفاظت |
|  کمترین نگرانی  (IUCN 3.1) |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| رده: | پرندگان |
| راسته: | غازسانان |
| تیره: | مرغابیان |
| سرده: | مرغابی‌ها |
| گونه: | A. discors |
| نام دوبخشی |
| Anas discors |

 *Anas discors*

**خوتکای بال‌آبی** (نام علمی: *Anas discors*) نام یک گونه از سرده مرغابی‌ها است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Blue-winged teal». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ مه ۲۰۱۵.

## پیوند به بیرون