Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# کئونگ چی

مزار کئونگ چی واقع در آرامگاه کنفسیوس
**کئونگ چی** (به انگلیسی: K'ung Chi) فیلسوف چینی بود که در حدود سال ۵۰۰ قبل از میلاد در ایالت لو از ایالات چین برآمد. او معروف به **زیسی**(به پین یین:Zǐsī، به وید جایلز:Tzu-ssu) است و در احترام به کئونگ چی او را زیسی زی (به انگلیسی: Zisizi) به معنای استاد زیسی می‌نامند.

او تنها نوه کنفسیوس بود. سه کتاب معروف از او باقی‌مانده‌است:

* چونگ یونگ (به انگلیسی: Chung yung) یا آیین اعتدال.
* تاهسوئه که یکی از چهار کتاب بزرگ آموزش است.
* علاوه بر تاهسوئه یکی دیگر از چهار کتاب بزرگ آموزش نیز بدو منسوب است.

## منابع

* سارتن، جرج. *مقدمه بر تاریخ علم*. ترجمهٔ غلامحسین صدری افشار. انتشارات علمی و فرهنگی.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «K'ung\_Chi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*.
# همان‌گویی (معنی‌شناسی)

**همان‌گویی** (به انگلیسی: Tautology)، برگرفته از واژه‌های یونانی tauto= «همانند» و logos= «نام») در معنی‌شناسی، یکی از روابط مفهومی در سطح جمله است که در اصل کاربرد حشو درون جمله به حساب می‌آید. برای مثال در جمله‌های:

1. شیراز، شیراز است.
2. آدم گرسنه، گشنه است.
3. یک فرد نر، مذکر است.

همانگویی در جملهٔ اول از طریق تکرار، در جملهٔ دوم با استفاده از واژهٔ هم‌معنی و در جملهٔ سوم با کاربرد شرط لازم و کافی تحقق یافته‌است (بسیاری از زبان‌شناسان تنها نمونه‌هایی نظیر مثال اول را همانگویی می‌دانند).

## منابع

* صفوی، کورش. (۱۳۹۰). درآمدی بر معنی‌شناسی (چاپ چهارم). تهران: انتشارات سوره مهر.

## جستارهای وابسته

* همان‌گو
# فوجیوارا نو جونشی

| فوجیوارا نو جونشی |
| --- |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۷ آوریل ۹۸۲ – ۲۴ سپتامبر ۹۸۴ |
| Empress dowager of Japan |
| تصدی | ۱۰۰۰–۱۰۱۲ |
| Grand empress dowager of Japan |
| تصدی | ۱۰۱۲–۱۰۱۷ |
|  |
| زاده | ۹۵۷ |
| درگذشته | ۲۷ ژوئن ۱۰۱۷ (۶۰ سال) |
| همسر(ان) | امپراتور آنیو |
| خاندان | دودمان یاماتو |
| پدر | فوجیوارا نو یوریتادا |

**فوجیوارا نو جونشی**، **فوجیوارا نو نوبوکو** (به ژاپنی: 藤原 遵子 Fujiwara no Junshi); 957 – ۲۷ ژوئن ۱۰۱۷) دختر فوجیوارا نو یوریتادا، همسر امپراتور آنیو در دوره هی‌آن اهل ژاپن بود. او تا ۲۶ سپتامبر ۹۹۰ عنوان کوگو یا همسر ارشد امپراتوری را داشت.

## جستارهای وابسته

* نیوگو
* موراساکی شیکیبو

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fujiwara no Junshi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۰ آوریل ۲۰۲۴.
# فوجیوارا نو ایشی (امپراتریس)

| فوجیوارا نو ایشی |
| --- |
| زادهٔ | ۱ ژانویهٔ ۱۰۰۰ |
| درگذشت | ۱ ژانویهٔ ۱۰۳۶ |
| ملیت | ژاپن |

**فوجیوارا نو ایشی** ((به ژاپنی: 藤原威子 Fujiwara no Ishi); ۱ ژانویهٔ ۱۰۰۰ – ۱ ژانویهٔ ۱۰۳۶) امپراتریس (کوگو)، همسر شصت و هشتمین امپراتور ژاپن، امپراتور گو-ایچیجو و سومین دختر فوجیوارا نو میچیناگا اهل ژاپن بود.

در عمارت، او توسط برادر بزرگترش، فوجیوارا نو یوریمیچی، آموزش دید تا ملکه شود.

## جستارهای وابسته

* کوکیو

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fujiwara no Ishi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۸ مه ۲۰۲۴.

الگو:کوگو-خرد
# شاهدخت ریشی

| شاهدخت ریشی |
| --- |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۱۱۰۸–۱۱۳۴ |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۱۱۳۴–۱۱۴۴ |
|  |
| زاده | ۱۰۷۸ |
| درگذشته | ۱۱۴۴ (۶۵−۶۶ سال) |
| خاندان | دودمان یاماتو |
| پدر | امپراتور شیراکاوا |
| مادر | فوجیوارا نو کنشی |

**شاهدخت ریشی** (به ژاپنی: 令子内親王 れいしないしんのう)؛ ۱۰۷۸ – ۱۱۴۴ (۶۵−۶۶ سال)) کوگو یا امپراتریس‌های ژاپن در اواخر دوره هی‌آن بود. او به عنوان مادر افتخاری («جنبو») برادرزاده اش امپراتور توبا منصوب شد و در طول سلطنت او به عنوان امپراتریس خدمت کرد. او از ۱۱۰۸ تا ۱۱۳۴ این عنوان را داشت.

## جستارهای وابسته

* جونبو-ریستوگو

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Princess Reishi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ نوامبر ۲۰۲۴.

الگو:کوگو-خرد
# شاهدخت مونه‌کو

| شاهدخت مونه‌کو |
| --- |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۵ مارس ۱۱۵۸ – ۴ مارس ۱۱۵۹ |
|  |
| زاده | ۱۳ اوت ۱۱۲۶ |
| درگذشته | ۲۰ ژوئیهٔ ۱۱۸۹ (۶۲ سال) هی آن کیو- (کیوتو) |
| خاندان | دودمان یاماتو |
| پدر | امپراتور توبا |
| مادر | فوجیوارا نو تاماکو |

**شاهدخت مونه‌کو** (انگلیسی: Princess Muneko؛ ۱۳ اوت ۱۱۲۶ – ۲۰ ژوئیهٔ ۱۱۸۹) دختر امپراتور توبا و فوجیوارا نو تاماکو اهل ژاپن بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Princess Muneko». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ مه ۲۰۲۴.
# فوجیوارا نو ریشی

| فوجیوارا نو ریشی |
| --- |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۲۸ ژوئیه ۱۲۰۵ – ۱۴ آوریل ۱۲۱۰ |
|  |
| زاده | ۱۱۸۵ |
| درگذشته | ۱ نوامبر ۱۲۴۳ (۵۸ سال) هی‌آن-کیو - (کیوتو) |
| همسر(ان) | امپراتور تسوچی‌میکادو |
| خاندان | دودمان یاماتو |
| پدر | فوجیوارا نو یوریزانه |
| مادر | فوجیوارا نو تاکاکو (藤原隆子) |

**فوجیوارا نو ریشی** (به ژاپنی: (藤原 麗子 Fujiwara no Reishi)؛ ۱۱۸۵ – ۱ نوامبر ۱۲۴۳) همسر امپراتور تسوچی‌میکادو اهل ژاپن بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fujiwara no Reishi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴.
# فوجیوارا نو شونشی

| فوجیوارا نو شونشی |
| --- |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۱۲۳۰–۱۲۳۳ |
|  |
| زاده | ۱۲۰۹ ژاپن |
| درگذشته | ۱۲۳۳ (۲۳−۲۴ سال) ژاپن |
| همسر(ان) | امپراتور گو-هوریکاوا |
| فرزند(ان) | امپراتور شیجو |
| خاندان | دودمان یاماتو |

**فوجیوارا نو شونشی** ، **کوجو شونشی** (به ژاپنی: 九条 竴子 くじょう しゅんし)؛ 1209 – ۱۲۳۳ (۲۳−۲۴ سال)) همسر اصلی امپراتور گو-هوریکاوا اهل ژاپن بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fujiwara no Shunshi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ ژانویه ۲۰۱۹.
# فوجیوارا نو کینشی (۱۳۵۲-۱۲۸۳ میلادی)

| فوجیوارا نو کینشی |
| --- |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۴ نوامبر ۱۳۰۳ – ۱۰ سپتامبر ۱۳۰۸ |
|  |
| زاده | ۱۲۸۳ هی‌آن-کیو- (کیوتو) |
| درگذشته | ۱۶ فوریهٔ ۱۳۵۲ (۶۹ سال) هی‌آن-کیو- (کیوتو) |
| همسر(ان) | امپراتور گو-نیجو (ا. ۱۳۰۳–۱۳۰۸) |
| خاندان | دودمان یاماتو |
| پدر | توکودایجی کینتاکا |
| مادر | فوجیوارا نو یوشیکو (藤原喜子) |

**فوجیوارا نو کینشی** (به ژاپنی: 藤原（徳大寺）忻子 Fujiwara no Kinshi)؛ 1283 – ۱۶ فوریهٔ ۱۳۵۲) کوگو همسر امپراتور گو-نیجو اهل ژاپن بود. او دختر وزیر داخلی/ نایدایجین توکودایجی کینتاکا بود. از این ازدواج هیچ فرزندی حاصل نشد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Fujiwara no Kinshi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ نوامبر ۲۰۲۴.

الگو:کوگو-خرد
# امپراتریس شوکن

| امپراتریس شوکن |
| --- |
| *امپراتریس هاروکو* |
| امپراتریس‌های ژاپن |
| تصدی | ۱۱ ژانویه ۱۸۶۹ – ۳۰ ژوئیه ۱۹۱۲ |
| ژاپن | ۱۱ ژانویه ۱۸۶۹ |
|  |
| زاده | ۹ مهٔ ۱۸۴۹ کیوتو، ژاپن |
| درگذشته | ۹ آوریل ۱۹۱۴ (۶۴ سال) نومازو، شیزوئوکا، ژاپن |
| آرامگاه | معبد فوشیمی‌ایناری، ژاپن |
| همسر(ان) | امپراتور میجی |
|

| نام کامل |
| --- |
| Masako (雅子) *later*:Haruko (美子) |

 |
| پدر | تاداکا ایچیجو |
| مادر | تامیکو شیباتا |

**امپراتریس شوکن** (به ژاپنی: 昭憲皇后 Shōken-kōgō) همسر امپراتور میجی، امپراتور ژاپن بود. او یکی از بنیانگذاران انجمن صلیب سرخ ژاپن بود که فعالیت‌های خیریه اش در سراسر اولین جنگ چین و ژاپن شناخته شده بود. **ماساکو ایچیجو** در ۹ مه ۱۸۴۹ در هی‌آن-کیو ژاپن به دنیا آمد. او سومین دختر ایچیجو تاداکا، وزیر سابق چپ و رهبر شاخه خاندان ایچیجو از خاندان فوجیوارا بود.

اگرچه اولین ملکه ژاپنی بود که نقشی اجتماعی ایفا می‌کرد اما به زودی مشخص شد که ملکه قادر به آوردن کودکی برای امپراتور میجی نیست. به این سبب امپراتور میجی پنج زن سوکوشیتسو (همسر غیراصلی) داشت که پانزده فرزند برای او به دنیا آوردند. پنج شاهزاده و ده شاهزاده خانم از آنها متولد شدند. با این حال، ۱۰ نفر از این شاهزاده‌ها و شاهزاده خانم‌ها در جوانی مردند. تنها شاهزاده ای که تا بزرگسالی زنده ماند، «شاهزاده یوشیهیتو» (امپراتور تایشو) بود که از یاناگیوارا ناروکو متولد شد.

## بررسی اجمالی

امپراتریس شوکن کسی بود بود که از امپراتور میجی حمایت کرد و رهبری ایجاد یک ملت مدرن را بر عهده گرفت. **ماساکو ایچیجو**، دختر تاداکا ایچیجو، وزیر چپ، در سن ۱۸ سالگی به عنوان نیوگو امپراتور (زنی که در خوابگاه امپراتور حضور می‌یابد) منصوب شد تا نامزد ملکه شود. او در سن ۲۰ سالگی، نام خود را به **هاروکو** تغییر داد و ملکه شد. گفته می‌شود که چون امپراتریس بینی بلندی داشت، امپراتور که دوست داشت زنان را به نام مستعار صدا کند، او را «تنگو سان» نامید. امپراتریس تحصیلکرده و باهوش بود و به شعر ژاپنی علاقه داشت و همین ویژگی‌ها او را به همراه کامل امپراتور تبدیل می‌کرد. اگرچه آنها دارای فرزند نبودند، امپراتریس شخص مهمی به عنوان شریک بود که از نظر معنوی از امپراتور حمایت می‌کرد. امپراتریس همچنین کمک زیادی به توسعه آموزش و کار اجتماعی زنان در ژاپن کرد. او در مدرن‌سازی کشور فعال بود و حس خوبی در پذیرش فرهنگ‌های جدید داشت، بنابراین او همچنین فردی بود که در غرب‌سازی زنان ژاپنی پیشگام بود. در سال ۱۹۱۴ (سال سوم تایشو)، دو سال پس از درگذشت امپراتور میجی، امپراتریس به دلیل حمله آنژین صدری به شدت بیمار شد و در سن ۶۴ سالگی درگذشت.

## جستارهای وابسته

* کوگو
* چوگو
* کوتایگو (امپراتریس مادر، مادر امپراتور)
* ایچیجو میکاکو (خواهر ناتنی)
* ایچیجو تروکو (خواهر ناتنی)

## منابع

## پیوند به بیرون
# زبان اسلاوی کلیسایی باستان

| اسلاوی کلیسایی باستان |
| --- |
| ⰔⰎⰀⰂⰑⰐⰊⰍ словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ *slověnĭskŭ językŭ* |
| زبان بومی در | منطقه‌های اسلاونشین باستان و زیر نظر بیزانس، چه پیروان کلیسای ارتودوکس و چه کاتولیک |
| منطقه | اروپای شرقی |
| دوره | سده‌های نهم تا یازدهم میلادی |
| تبار | هندواروپایی
* بالتواسلاوی
	+ اسلاوی
		- اسلاوی جنوبی
			* **اسلاوی کلیسایی باستان**
 |
| سامانه نوشتاری | گلاگولیتی، سیریلیک |
| کدهای زبان |
| ایزو ۱–۶۳۹ | `cu (با اسلاوی کلیسایی)` |
| ایزو ۲–۶۳۹ | `chu` |
| ایزو ۳–۶۳۹ | `chu` (با اسلاوی کلیسایی) |
| زبان‌شناسی | `53-AAA-a` |
|

**زبان اسلاوی کلیسایی باستان** (словѣ́ньскъ ѩзꙑ́къ) نخستین زبان ادبی اسلاوی است. در سدهٔ نهم میلادی، مبلغان مسیحی بیزانس برای رواج مسیحیت میان اسلاوها دست به تدوین این زبان به صورت زبان معیار و ترجمه کتاب مقدس و دیگر متن‌های کلیسایی بدان نمودند. می‌نماید که این زبان معیار از گویش اسلاوهای بیزانسی -که در استان تسالونیکا (در مقدونیه در یونان کنونی) می‌زیستند- بیرون‌کشیده شده‌باشد.

زبان اسلاوی کلیسایی نواده مستقیم این زبان است که امروزه زبان مذهبی بسیاری از کلیساهای مسیحیت شرقی است.

## منابع

Wikipedia contributors, "Old Church Slavonic," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed August 13, 2014).
# تایرا نو کیوموری

| تایرا نو کیوموری 織田信長 |
| --- |
|  |
| زاده | ۱۱۱۸ (میلادی) ژاپن |
| درگذشته | ۱۱۸۱ (میلادی) فوکوهارا-کیو |
| همسر(ان) | سِی‌شیتسو (همسر اصلی): دخترِ تاکاشینا نو موتوآکی و تایرا نو توکیکو سُوکُوشیتسو (همسران غیراصلی): توکیوا گوزن و غیره |
| فرزندان | نخستین پسر: تایرا نو شیگه‌موری (مرگ ۱۱۷۹) دومین پسر: تایرا نو موتوموری (مرگ ۱۱۶۲) سومین پسر: تایرا نو مونه‌موری (مرگ ۱۱۸۵) چهارمین پسر: تایرا نو توموموری (مرگ ۱۱۸۵) نخستین دختر تایرا نو توکوکو (مرگ ۱۲۱۳) پنجمین پسر: تایرا نو شیگه‌هیرا (مرگ ۱۱۸۵) و غیره |
| خویشاوندان | پدر: تایرا نو تاداموری؟ امپراتور شیراکاوا؟ مادر: نامشخص، گیئون نو نیوگو (معشوقه امپراتور شیراکاوا)؟ خواهرِ کوچکترِ گیئون نو نیوگو؟ |

**تایرا نو کیوموری** (به ژاپنی: 平 清盛 Taira no Kiyomori)؛(مارس ۱۱۸۱- تولد ۱۱۱۸) سامورایی، کوگیو (منصب وابسته به دربار)، دایجو-دایجین (صدراعظم)، رهبر خاندان تایرا در اواخر دوره هی‌آن و در اوایل جنگ گنپی در ژاپن بود.

## شجره‌نامه

اجداد: امپراتور کانمو (پنجاهمین امپراتور ژاپن) －کازوراواراشینو－تاکامیئو－تایرا نو تاکاموچی－تایرا نو کونیکا－تایرا نو ساداموری－تایرا نو کوره‌هیرا－تایرا نو ماسانوری－تایرا نو ماساهیرا－تایرا نو ماساموری－تایرا نو تاداموری－**تایرا نو کیوموری**

## جستارهای وابسته

* خاندان تایرا
* دوره هی‌آن
* معبد ایتسوکوشیما
* تایرا نو شیگه‌موری
* حادثه شیشیگاتانی
* فوکوهارا-کیو
* معبد ایتسوکوشیما
* محاصره شیراکاوا-دن

## منابع

* 青原, 伸一, ed. (2006). "平清盛". *日本の100人* (به ژاپنی). デアゴスティーニ ジャパン (013).

## پیوند به بیرون
# کوفوکو-جی

| کوفوکو-جی |
| --- |
| معبد پنج طبقه و توکوندو در کوفوکو-جی |
|  |
| دین |
| وابستگی | یوگه‌چاره شرق آسیا |
| الوهیت | گوتاما بودا (Śākyamuni) |
| مکان |
| مکان | ۴۸ نوبوریئوجی-چو، نارا، استان نارا |
| کشور | ژاپن |
| معماری |
| بنیان‌گذار | امپراتور تنجی |
| پایان ساخت | ۶۶۹ |
| وبگاه |
|  |

**کوفوکو-جی** (به ژاپنی: 興福寺 Kōfuku-ji) یک معبد یا پرستشگاه بودایی در ژاپن است که در سال ٦٦٩ میلادی بنا شده و زمانی یکی از هفت معبد بزرگ در شهر نارا (ژاپن) بود.

از این معبد به عنوان یکی از هشت زایباتسوی بزرگ (دارای قدرت اقتصادی) در دوره سنگوکو نام برده می‌شود.

## جستارهای وابسته

* محاصره نارا

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kōfuku-ji». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۶ فوریه ۲۰۱۹.

## پیوند به بیرون
# سوگاوارا نو میچی‌زانه

سوگاوارا نو میچی‌زانه
**سوگاوارا نو میچی‌زانه** (به ژاپنی: 菅原道真 Sugawara no Michizane)؛ زاده ۰۸۴۵ درگذشته ۲۶ مارس ۰۹۰۳) یک سیاستمدار، محقق، شاعر در دوره هی‌آن اهل ژاپن بود.او یکی از سه روح انریو در افسانه های ژاپنی است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Sugawara no Michizane». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۴.
* «Sugawara no Michizane». دریافت‌شده در ۴ آوریل ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# Ä

**‏Ä، ä** حرفی است در الفبای لاتین و دربرگیرندهٔ حرف A با اوملاتی برفراز آن. این حرف کاربردهای آوایی گسترده‌ای دارد. این حرف در الفباهای آلمانی، سوئدی، فنلاندی، اسکولت سامی، کارلی، لوکزامبورگی، فریسی شمالی، استونیایی، فریسی ساترلند، امیلیانو-رومانیولو، رتومن، اسلواک، تاتار و ترکمنی کاربرد دارد.

در زبان امیلیانو-رومانیولو Ä آوای [æ:] را می‌رساند. در ترکمنی و فنلاندی این حرف نشان‌دهندهٔ [æ] و در سوئدی و استونایی [æ] و [ɛ] را می‌رساند. در الفبای اسلواک هم Ä نشان‌دهندهٔ آوای [ɛ] است.

نگارش تاریخی این حرف به **سده‌های میانی** بازمی‌گردد؛ در این زمان این حرف به صورت یک A با دو خط موازی کوچک در نزدیکی بالای آن نوشته می‌شد (A̎ a̎) و به تدریج شکل کنونی آن به وجود آمد. در سدهٔ نوزدهم از Ä در خطوطی برگرفته از سیریلیک مانند الفبای تاتار و زبان ماری استفاده‌شد.

## منابع

Wikipedia contributors, "Ä," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed May 15, 2014).
# Ŕ

**Ŕ** ، **ŕ** یکی از حروف الفبای اسلواک و سوربی است. این حرف برساخته از یک R با اکسان اگویی بر فراز آن است.

این حرف در زبان اسلواکیایی نشان‌دهندهٔ صدای [ r̩: ] و در سربی پایین نمایندهٔ آوای کامی [ rʲ ] است.

## جستارهای وابسته

* Ř

## منابع

Wikipedia contributors, "Ŕ," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed June 25, 2014).
# شیزوکی تادائو

| شیزوکی تادائو |
| --- |
| زادهٔ | ۱۷۶۰ ناگاساکی |
| درگذشت | ۲۲ اوت ۱۸۰۶ (۴۶ سال) ناگاساکی |
| ملیت | ژاپن |
| پیشه | Astronomer and translator |

**شیزوکی تادائو** ((به ژاپنی: 志筑 忠雄 Shizuki Tadao)؛ 1760 – ۲۲ اوت ۱۸۰۶) مترجم، اخترشناس و مؤلف (پدیدآور) اهل ناگاساکی در ژاپن بود.

شیزوکی در کودکی در خانواده‌ای از مترجمان هلندی به ژاپنی به فرزندی پذیرفته شد و در سال ۱۷۷۶ شیزوکی شروع به کار در حرفه خانوادگی خود کرد؛ با این حال، در سال ۱۷۷۷ کار در سنت تسوجی خانواده را متوقف کرد و به‌طور مستقل شروع به ترجمه و نوشتن تفسیرهایی بر آثار فلسفه طبیعی کرد. او شروع به استفاده از نام **ریوئن ناکانو** کرد، ناکانو نام خانوادگی تولد او بود.

## جستارهای وابسته

* ساکوکو

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Shizuki Tadao». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۵.
# ظرفیت (زبان‌شناسی)

**ظرفیت** (به انگلیسی: valency یا valence) در زبان‌شناسی به‌معنی تعداد شناسه (موضوع)هایی است که توسط یک گزارۀ فعل کنترل می‌شود. معمول‌ترین گزاره‌ها، فعل‌های محتوایی هستند. مفهوم ظرفیت با مفاهیم زیرطبقه‌بندی و گذرایی مرتبط است، اگرچه با آن‌ها یکسان نیست، این مفاهیم تنها شناسه‌های مفعول را می‌شمارند، درحالیکه ظرفیت همهٔ شناسه‌ها را، از جمله نهاد را، می‌شمارد. مفهوم ظرفیت در زبان‌شناسی از تعریف ظرفیت شیمیایی در علم شیمی گرفته شده‌است. استعاره ظرفیت اولین بار در زبان‌شناسی در مقاله چارلز سندرز پیرس به نام «منطق روابط (The Logic of Relatives)» در سال ۱۸۹۷ پدیدار شد، و سپس چند دهه بعد، در کارهای تعدادی از زبان‌شناسان در اواخر دهه ۱۹۴۰ و ۱۹۵۰ بروز کرد. معمولاً لوسی‌ین تنی‌یر را مسئول ایجاد مفهوم ظرفیت در زبان‌شناسی می‌دانند. متصدی اصلی دربارهٔ ظرفیت افعال انگلیسی آلرتون (۱۹۸۲) است، او یک تفاوت مهم بین ظرفیت معنایی و نحوی قائل بود.

بر اساس نظریه ظرفیت، هر فعل دارای «ظرفیت» مشخصی است که تعداد «متمم‌های اجباری» یا «مشارکت‌کنندگان» (arguments) لازم برای ساخت یک جمله دستوری را تعیین می‌کند.

افعال یک‌ظرفیتی (Monovalent): این افعال تنها به یک متمم اجباری (فاعل) نیاز دارند و معادل افعال لازم هستند.

افعال دوظرفیتی (Divalent): این افعال به دو متمم اجباری (فاعل + مفعول مستقیم یا فاعل + متمم) نیاز دارند.

افعال سه‌ظرفیتی (Trivalent): این دسته از افعال، که موضوع اصلی این گزارش را تشکیل می‌دهند، به سه متمم اجباری نیاز دارند: یک فاعل و دو عنصر دیگر که معمولاً در نقش مفعول ظاهر می‌شوند. این مفهوم، پایه نظری درک افعال دومفعولی است.

گذار از چارچوب سنتی «لازم و گذرا» به نظریه «ظرفیت فعل» نشان‌دهنده تحول در تحلیل‌های زبان‌شناختی است. در حالی که دستور سنتی به سادگی فعل را بر اساس نیاز به مفعول دسته‌بندی می‌کند، نظریه ظرفیت با شمارش دقیق تمام مشارکت‌کنندگان اجباری، توصیف دقیق‌تری از قاب نحوی (syntactic frame) فعل ارائه می‌دهد. بنابراین، یک فعل دومفعولی در چارچوب سنتی نوعی فعل «گذرا» و در چارچوب نظری، یک فعل «سه‌ظرفیتی» محسوب می‌شود.

## جستارهای وابسته

* دستور وابستگی

## واژه‌نامه

## منابع
# زبان‌های نا-دنه

| زبان‌های نا-دنه |
| --- |
| آتاباسکی–ایاک–تلینگیت |
| پراکنش: | آمریکای شمالی |
| تبار: | دنه-ینی‌سئیایی؟* **زبان‌های نا-دنه**
 |
| زیرگروه‌ها: |
تلینگیت
آتاباسکی–ایاک

 |
| ایزو ۵–۶۳۹ | `xnd` |
| گلاتولوگ | `atha1245` |
|  |

**زبان‌های نا-دنه** (به انگلیسی: Na-Dene) یک خانواده زبانی از زبان‌های بومی آمریکا است که شامل زبان‌های آتاباسکی و همچنین دو زبان ایاک و تلینگیت می‌باشد. در گذشته زبان هایدا نیز بخشی از این گروه بود که امروزه چندان پذیرفته نیست. زبان ناواهو پرگویشورترین زبان این خانواده است.

در فوریه ۲۰۰۸، پیشنهادی برای پیوند زبان‌های نا-دنه (به جز هایدا) به زبان‌های ینی‌سئیایی سیبری مرکزی و ایجاد خانواده دنه-ینی‌سئیایی ارائه شد و مورد استقبال بسیاری از زبان شناسان قرار گرفت. در مقاله‌ای در سال ۲۰۱۴ پیشنهاد شد که زبانهای نا-دنه در آمریکای شمالی و زبانهای ینی‌سئیایی سیبری ریشه‌ای مشترک در زبانی دارند که در برینگیا، بین دو قاره صحبت می‌شود.

## دسته‌بندی

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| نا‑دنه |

|  |  |
| --- | --- |
|   |
تلینگیت: ۱٬۳۶۰ گویشور |
|   |
| آتاباسکی‑ایاک |

|  |  |
| --- | --- |
|   |
ایاک: واپسین گویشور در سال ۲۰۰۸ مرد |
|   |
| آتاباسکی |

|  |  |
| --- | --- |
|   |
شمالی |
|   |
|   |
جنوبی |
|   |
|   |
ساحلی |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

## جستارهای وابسته

* زبان‌های دنه-ینی‌سئیایی

## منابع

## پیوند به بیرون

* Alaska Native Language Center
* Athabaskan word comparison table
* Dené–Yeniseian / Na-Dené Swadesh lists (incomplete)
# سخنرانی عمومی

یک سخنرانی عمومی در کشور هندوستان - ۲۰۰۷
**سخنرانی عمومی** (انگلیسی: Public speaking) از شاخه‌های علوم سیاسی، بلاغی و هنرهای نمایشی است، که به فرایند اجرای زنده یک سخنرانی برای مخاطب اطلاق می‌شود. سخنرانی عمومی اغلب به صورت یک اجرای رسمی و چهره به چهره، توسط یک فرد بعنوان سخنران، به گروهی از شنوندگان ارائه می‌شود. سخنرانی عمومی می‌تواند با اهداف خاصی همچون اطلاع‌رسانی، متقاعد کردن یا سرگرمی انجام شود.

## جستارهای وابسته

* مناظره
* اقناع
* بلاغت
* سخنرانی‌نویس
* سخنران عمومی

## منابع

## پیوند به بیرون
# لورا رایدینگ

| لورا رایدینگ |
| --- |
|  |
| نام هنگام تولد | لورا رایچنتال |
| زادهٔ | ۱۶ ژانویهٔ ۱۹۰۱ نیویورک |
| درگذشت | ۲ سپتامبر ۱۹۹۱ (۹۰ سال) |
| محل تحصیل | دانشگاه کورنل |
| پیشه‌ها | * شاعر
* منتقد
* رمان‌نویس
* مقاله‌نویس
* نویسنده
 |

**لورا رایدینگ جکسون** (نام اصلی **لورا ریچنتال**؛ زاده ۱۶ ژانویه ۱۹۰۱– ۲ سپتامبر ۱۹۹۱)، معروف به **لورا رایدینگ**، شاعر، منتقد، رمان‌نویس، مقاله‌نویس و داستان‌نویس آمریکایی بود.

## اوایل زندگی

او در شهر نیویورک به دنیا آمد. پدر او ناتانیل ریچنتال، مهاجر یهودی از گالیسیا و مادرش سادی (با نام خانوادگی ادرشایم) بود. وی در دانشگاه کرنل تحصیل کرد و در سال ۱۹۲۰ با مورخ لوئیس آر. گوتشالک، که در آن زمان دستیار فارغ‌التحصیل در دانشگاه کورنل بود، ازدواج کرد. رایدینگ شروع به نوشتن شعر کرد و در ابتدا اشعار خود را (۱۹۲۳–۱۹۲۶) با نام لورا رایدینگ گوتچالک منتشر می‌کرد. او از طریق آلن تیت با انجمن شاعران فراری ارتباط برقرار کرد و آنها شعرهای او را در مجلهٔ *فیوجیتیو* منتشر کردند و در سال ۱۹۲۴ جایزه نشویل را به او دادند. ازدواج او با گوتشالک در سال ۱۹۲۵ به طلاق انجامید و در پایان آن سال به دعوت رابرت گریوز و همسرش نانسی نیکلسون به انگلستان رفت. او نزدیک به چهارده سال در اروپا ماندگار شد.

## پانویس

## منابع

* Elizabeth Friedmann, *A Mannered Grace: the Life of Laura (Riding) Jackson* (Persea Books, 2005). شابک ‎۰−۸۹۲۵۵−۳۰۰−۶
* Alan J. Clark, "Laura (Riding) Jackson: a revised check-list March 1923 – January 2001", pp. 147–179 in *The Sufficient Difference: a Centenary Celebration of Laura (Riding) Jackson* (NY: Chelsea Associates, 2000) (Chelsea 69). ISSN 0009-2185. Also available at
* Elizabeth Friedmann (ed), *The Laura (Riding) Jackson Reader* (Persea Books, 2005). شابک ‎۰−۸۹۲۵۵−۲۶۳−۸
* Nolan, John (2007). "Poetry, Language, Truth-Speaking", editor's introduction to *The Failure of Poetry, The Promise of Language* by Laura (Riding) Jackson. Ann Arbor: University of Michigan Press.
* Paul Auster, *Truth, Beauty, Silence* (Picador, 2005). شابک ‎۰−۳۱۲−۴۲۴۶۸-X
* Mark Jacobs, "Re-writing History, Literally: Laura Riding's The Close Chaplet", *Gravesiana*, Volume 3, No.3 Summer 2012.
* Mark Jacobs, "Laura (Riding) Jackson and Robert Graves: The Question of Collaboration", *Gravesiana*, Volume 3, Number 2, Summer 2010.
* Deborah Baker, *In Extremis: The Life of Laura Riding*. (iUniverse, 2000). شابک ‎۹۷۸۰۵۹۵۱۴۰۴۱۱.
# دیوان (ادبیات)

خمسه نظامی (کتابخانه بریتانیا، نسخه ۱۲۲۰۸)، یکی از معروف‌ترین مجموعه‌های دیوان ایرانی
**دیوان** به یک مجموعه اشعار (کتاب شعر) گفته می‌شود. این واژه همچنین به‌معنی مکان نوشتن حساب نیز هست.

## واژه‌شناسی

واژه دیوان برگرفته از دیبیر در زبان فارسی به معنای نویسنده یا کاتب است. کاربرد انگلیسی عبارت «diwan poetry» از واژه فارسی دیوان گرفته شده است. این واژه به زبان‌های انگلیسی، فرانسوی، آلمانی، ارمنی، گرجی، عربی، اردو، عبری، ترکی راه پیدا کرده است. در فارسی، و سایر زبان‌ها، واژه دیوان به معنای مجموعه‌ای از اشعار یک نویسنده، مانند آثار منتخب، یا کل مجموعه آثار یک شاعر است. اولین کاربرد این اصطلاح به رودکی نسبت داده شده است. اصطلاح دیوان ار سال ۱۶۹۷ به صورت نادر در آثار نظم در زبان فرانسوی به کار رفته است. تا این که گوته نویسنده و فیلسوف بزرگ آلمانی بخاطر علاقه زیاد به ادبیات فارسی کتاب غربی-شرقی را در با عنوان دیوان غربی-شرقی در سال ۱۸۱۹ منتشر کرد که باعث شد این اصطلاح در غرب کاربرد زیادی پیدا کند.

## جستارهای وابسته

* ادبیات فارسی
* شعر کهن فارسی
* گلچین ادبی

## منابع
# صنعت زبان

**صنعت زبان** (انگلیسی: Language industry) شاخه ای از صنایع می‌باشد، که ارتباطات چند زبانه را از طریق خواندن و نوشتن، تسهیل می‌نماید. محدوده خدمات این صنعت شامل حوزه‌هایی چون ترجمه، ویراستاری، نمونه‌خوانی، ترجمه هم‌زمان، ترجمه ماشینی و… می‌باشد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Language industry». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۵ ژانویه ۲۰۱۸.
# ذوالحدین

**قیاس دو حدی** یا **تنگنا** یا **دوراهی** یا **دوگانگی** یا **ذوالحدین** (به انگلیسی: Dilemma) و (به یونانی: δίλημμα) الگویی منطقی‌است که از سه مقدمه تشکیل می‌شود. مقدمه اول قضیه شرطی منفصل و مقدمه دوم و سوم قضایای شرطی متصل هستند که مقدم آن‌ها به ترتیب، قضیه اول و قضیه دوم قضیه منفصل است. نتیجه این مقدمات، یک قضیه شرطی منفصل ایجاد خواهد نمود که هر قضیه آن، تالی دو ترکیب شرطی در مقدمه‌هاست.

|  |
| --- |
|  |
| دوراهی به بیان تصویر |

او یا حامله می‌شود یا حامله نمی‌شود.
اگر او حامله شود، دوست پسرش مجبور به ازدواج با او می‌شود.
اگر او حامله نشود، دوست پسرش او را ول می‌کند و به سربازی می‌رود.
پس دوست پسر او یا با او ازدواج می‌کند یا به سربازی می‌رود.
مثال دیگری از این الگو:

فرزند آن‌ها یا پسر است یا دختر.
اگر فرزند آن‌ها پسر باشد او را علی می‌نامند.
اگر فرزند آن‌ها دختر باشد او را زهرا می‌نامند.
پس آن‌ها فرزندشان را یا علی می‌نامند یا زهرا.
ذوالحدین معمولاً طوری صورت‌بندی می‌شود که طبق آن ناگزیرید بین دو گزاره الف یا ب یکی را انتخاب کنید؛ در حالتی که این دو گزاره درست (تنها حالت‌های قابل بیان) باشند، دوگانه درست است و در صورتی که حالات دیگری امکان‌پذیر باشد به آن دوگانه جعلی گفته می‌شود که از انواع مغالطه است.

## منابع

* سیدعلی‌اصغر خندان (۱۳۸۰)، *مغالطات* (ویراست سوم)، تهران: بوستان کتاب انتشارات دفتر تبلیغات اسلامی، ص. ۱۶۳
# کنش گفتاری

اصطلاح **کُنِشِ گفتاری** از اصطلاحات زبان‌شناسی و فلسفه زبان است.

کنش گفتاری به عملی گفته می‌شود که در نتیجه یک گفته عمدی رخ می‌دهد. زمانی که گفته‌ای تحریک‌آمیز و عمدی بیان می‌شود به قصد اینکه جریان یا کنشی به راه بیفتد هم صحبت از کنش گفتاری می‌کنیم.

از نمونه‌های دیگر کنش گفتاری می‌توان سلام کردن، پوزش‌خواهی، توصیف یک چیز، پرسیدن، دستور دادن، قول دادن و غیره را نام برد.

کنش گفتاری، بیشتر به بررسی اَشکال و قاعده‌های کنش غیربیانی می‌پردازد.

## جستارهای وابسته

* کنش فراعبارتی (prelocutionry act)

## پیوند به بیرون

* تأمل کوتاه: کنش‌های گفتاری (روزنامه شرق)
* در باب هرمنوتیک

## منابع

ویکی‌پدیاهای هلندی و انگلیسی، نسخهٔ ۲۶ اکتبر ۲۰۰۶.