Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# مردم ناوا

مردم ناوا| کودکان ناوا در لباس رسمی |
| مناطق با جمعیت چشمگیر |
| **مکزیک** اوآخاکا، ایالت مورلوس، پوئبلا، ایالت ایدالگو، میچوآکان، وراکروز، خالیسکو، ایالت مخیکو، مکزیکو سیتی، تلاسکالا، ایالت چی‌واوا، دورانگو، سن لوئیس پوتوسی و گررو
**السالوادور** اهواچوپان، سنسناته، سان سالوادور، سنتا آنا |
| زبان‌ها |
| زبان ناواتل، پی‌پیل، و زبان اسپانیایی |
| دین |
| مسیحیت (Predominantly کلیسای کاتولیک with pre-Columbian influence) |
| قومیت‌های وابسته |
| سرخ‌پوست و مستیسو  |

**مردم ناوا** (اسپانیایی: Los Nahuas‎، ناهواتل: *Nahuah*)، یا سابقا **مردم آزتِک** گروه و جماعتی از بومی‌های مکزیک و السالوادور هستند، مردم ناوا از بزرگترین گروه بومیان مکزیک و دومین گروه بزرگ از بومیان السالوادور محسوب می‌گردد. زبان‌های آنها زبان ناواتل و زبان اسپانیایی است.

## واژه‌شناسی

واژه **ناوا** از واژه *nāhua-* در زبان ناهواتل «ناوا» ([ˈnaːwa-]) آمده و به معنی «فصیح»، «قابل فهم»، یا «واضح» می باشد. از این واژه مشتقات دیگری چون فعل «ناواتی» (*nāhuat(i)* [ˈnaːwat(i)])، به معنای «واضح و با فصاحت حرف زدن»، و اسم «ناواتل» (*nāhuatl* [ˈnaːwat͡ɬ]) به معنی «چیزی که صدایی واضح و فصیح دارد» یا «کسی که به طور فصیح و واضح حرف می زند» را دارد. در زبان ناواتل، «ناواتْل» (*nāhuatl*) مفرد بوده، و «ناواء» (*nāhuah*) جمع می باشد.

واژه مشتق دیگر نیز، «ناواتْلاکاتْل» (*Nāhuatlācatl*، [naːwaˈt͡ɬaːkat͡ɬ]) به معنی «شخص ناواتل زبان» و «ناواتْلاکاء» (*Nāhuatlācah*، [naːwaˈt͡ɬaːkaʔ]) به معنی «مردم ناواتل زبان» است.

این که چرا در رسم الخط لاتین، این واژه به صورت «Nahua» نوشته می شود، بر می گردد به قرن ۱۶ میلادی ‌و رسم الخط اسپانیایی در آن زمان. در آن زمان، پس از تسخیر امپراتوری آزتک و تلاش اسپانیاییها در ترویج مسیحیت بود که آنها را به سوی طراحی و استاندارد سازی رسم الخطی برای مردم بومی ناوا، بر اساس رسم الخط اسپانیانیی سوق داد. تلفظ صحیح واژه «ناوا» می باشد. اما در اسپانیایی آن زمان، حرف لاتین «w» کاربرد نداشت‌، و امروزه نیز جز در وام‌واژه‌های اروپایی، کاربرد ندارد. در اسپانیایی همینطور، حرف «h» صامت است (و این حرف «j» است که صدایی معادل «ه، ح، خ» می دهد). به همین دلیل، در رسم الخط ناواتل، از ترکیب «hu» برای نوشتن صدای «و» استفاده شد.

مردم ناوا همینطور در طول تاریخ با عنوان «آزتک» شناخته می شده‌اند. این واژه اشاره به خانه افسانه‌ای مشترک مردم ناوا، با نام ازتلان دارد. این نام امروزه کمتر به این صورت استفاده می شود و تنها به امپراتوری تاریخی آزتک دارد.

از دیگر نام‌های مورد استفاده برای اشاره به مردم ناوا،‌ «مردم مکزیکی» می باشد. این واژه در زبان ناواتل، به شکل «مِشیئکاتْل» (*Mēxihcatl*، [meːˈʃiʔkat͡ɬ]) برای «شخص مکزیکی»، و «مِشیئکاء» (*Mēxihcah*، [meːˈʃiʔkaʔ]) برای «مردمان مکزیکی» می باشد. این واژه به شکل «مِهیکانو» و «مِهیکانا» (مذکر و مونث)(اسپانیایی: Mexicano(s), Mexicana(s)‎، تلفظ اسپانیایی: [mexiˈkano(s)]( وارد زبان اسپانیایی شده و به صورت «مکزیکی» وارد زبان فارسی.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Nahuas». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۸ اکتبر ۲۰۱۹.

## پیوند به بیرون
# تادئوش بوی-ژلینسکی

| تادئوش بوی-ژِلِـینسکی |
| --- |
|  |
| نام هنگام تولد | تادئوش کامیل مارتسیان ژِلِـینسکی |
| زادهٔ | ۲۱ دسامبر ۱۸۷۴ ورشو، لهستان |
| درگذشت | ۴ ژوئیهٔ ۱۹۴۱ (۶۶ سال) لووف، لهستان (امروزه لویو در خاک اوکراین) |
| علت مرگ | قتل‌عام استادان لووف |
| ملیت | لهستانی |
| محل تحصیل | دانشگاه یاگیلونیا |
| شناخته‌شده برای | کابارهٔ بالن سبز |
| پدر | ووادیسواف ژلینسکی |
| امضاء |
|  |

**تادئوش کامیل مارتسیان ژِلِـینسکی** (لهستانی: Tadeusz Kamil Marcjan Żeleński؛ ‏ ۲۱ دسامبر ۱۸۷۴ – ۴ ژوئیهٔ ۱۹۴۱) با تخلص **تادئوش بوی-ژِلِـینسکی** (لهستانی: Tadeusz Boy-Żeleński) زبان‌شناس، شاعر، مترجم، روزنامه‌نگار، نویسنده، استاد دانشگاه و منتقد ادبی اهل لهستان بود.

او که در اصل پزشک متخصص کودکان و زنان بود، بیش از ۱۰۰ اثر ادبی فرانسه را به زبان لهستانی کرد. بوی-ژلینسکی از حوالی سال ۱۸۹۰ تا ۱۹۱۸ شخصیتی برجسته در «جنبش لهستان جوان» و بعدها فرزند ناخلف صحنه ادبی لهستان در نیمه اول قرن بیستم بود. او طی عملیات بارباروسا در ژوئیه ۱۹۴۱، توسط نیروهای آلمانی در جریان آنچه به «قتل‌عام استادان لووف» معروف شد، به قتل رسید.

او یکی از نخستین چهره‌های سرشناس لهستان بود که از حق زنان برای سقط جنین آگاهانه و قانونی حمایت کرد و اصولاً دیدگاه ضد دینی داشت.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون نشان نخل آکادمیک (افسر)، شوالیهٔ لژیون دونور و نشان افتخار تولد لهستان (افسر) شده است.

## جستارهای وابسته

* ادبیات لهستانی

## منابع

## پیوند به بیرون

* آثار تادئوش بوی-ژلینسکی در لیبری‌واکس (کتابخانهٔ صوتی با مالکیت عمومی)
# کلیسا

واژه کلیسا (به یونانی: εκκλησία) به گردهمایی و اجتماع انسان‌هایی که با یک‌دیگر جمع شده‌اند و عقاید مذهبی مشترکی دارند، اشاره می‌کند اما در اصطلاح به مکان عبادت مسیحیان یا جامعه مذهبی مسیحی گفته می‌شود. کلیسای کاتولیک رم، کلیسای ارتدکس روسی و کلیسای انگلستان دارای نظام اسقفی هستند که در آن اختیارات کلیسا در دست اسقفها و روحانیون است. در کلیساهای جماعتی، مرجع نهایی تصمیم‌گیری در کلیسا جماعت محلی است. در کلیساهای مشایخی سیستم اداره کلیسا از طرف جماعت محلی به هیئت رهبران یا مشایخ واگذار می‌گردد و تصمیمات از طریق پارلمان و شورا اتخاذ می‌شود.

کلیسای سن پتر در واتیکان، کلیسای سامبا در تفلیس، پایتخت گرجستان دومین کلیسای بزرگ جهان، کلیسای جامع سنت جان در نیویورک و کلیسای باسیلیسیا در ساحل عاج از بزرگ‌ترین کلیساهای جهان هستند. ایاصوفیه در استانبول کنونی در سال ۵۳۷ بزرگ‌ترین کلیسای جهان به‌شمار می‌رفت.

## کلیسا در ایران

با توجه به همزیستی باستانی مسیحیان و مسلمانان در ایران، کلیساهای متعددی نیز در خاک ایران بنا شده‌است. قدیمیترین کلیسای ایران کلیسای ننه‌مریم یا کلیسای مریم مقدس در ارومیه است. برخی از تاریخ‌شناسان این کلیسا را دومین کلیسای بزرگ جهان پس از کلیسای «بیت‌لحم» فلسطین می‌دانند. کلیسای «ننه‌مریم» نه نیمکت دارد و نه جای‌گاهی برای اعتراف و وعظ کشیش. در ورودی به صحن، کم‌ارتفاع است. به نحوی که هنگام ورود بایستی سر خود را به پایین خم کرد.

## نگارخانه

* کلیسای شمعون در شهر حلب در سوریه از قدیمی‌ترین کلیساهای جهان است.
* نمای داخلی یک کلیسا در بلژیک
* سالن شبستان کلیسایی در لندن
* معماری داخلی یک کلیسا
* کلیسا سنت نینو در تفلیس گرجستانکلیسا سنت نینو در تفلیس گرجستان
* کلیسای اوور اثر ونسان ون گوگ

## جستارهای وابسته

* ساختمان‌های مذهبی
* ناقوس کلیسا
* نیمکت کلیسا

## پانویس

## منابع

* یاردون سیز (۱۳۸۰)، *دانشنامه کتاب مقدس*، ترجمهٔ بهرام محمدیان، تهران: روز نو، ص. ۱۹۱۲
* جیمز هاکس (۱۳۷۵)، *قاموس کتاب مقدس*، ترجمهٔ عبدالله شیبانی، تهران: اساطیر، ص. ۱۱۴
# مسیحیت غربی

**مسیحیت غربی** از کلیسای لاتینِ کلیسای کاتولیک و فرقه‌هایی که در طول تاریخ از آن مشتق شده‌اند تشکیل شده‌است. از جمله کلیسای انگلیکان، لوتریان، مشایخیان، متدیست‌ها و دیگر شاخه‌های سنتی پروتستان است. از این اصطلاح معمولاًَ در برابر کلیسای ارتدکس شرقی استفاده می‌شود. مسیحیت غربی در حدود ۹۰ درصد از مسیحیان در سراسر جهان را به خود اختصاص داده است.

مسیحیت غربی اصطلاحی است که برای اشاره به شاخه‌ای از مسیحیت در مناطق غربی جهان استفاده می‌شود. این شاخه‌ی مسیحیت شامل مسیحیت کاتولیک و مسیحیت پروتستانی می‌شود.

تعریف: مسیحیت غربی شاخه‌ای از مسیحیت است که در کشورهای غربی مانند اروپا و آمریکا شیوع دارد و تحت تأثیر فرهنگ و تاریخ این مناطق قرار گرفته است.

تقسیمات: مسیحیت غربی دو شاخه‌ی اصلی دارد: کاتولیک و پروتستانی. هر دوی این شاخه‌ها با برخی تفاوت‌ها در عقاید و رسوم، معتقدان خود را جمع می‌کنند.

مسیحیت کاتولیک: مسیحیت کاتولیک به عنوان یکی از شاخه‌های اصلی مسیحیت در غرب شناخته می‌شود. کلیسای کاتولیک در رم مرکز خود را دارد و به رهبری پاپ، رهبر عالم کاتولیک، قرار دارد. مسیحیت کاتولیک عقایدی را در مورد توحید خدا، عصمت پاکدامنی ماری، خویشتن‌سالی‌بودن مسیح و ... پذیرفته است.

مسیحیت پروتستانی: مسیحیت پروتستانی نیز در مسیحیت غربی یک جایگاه ویژه دارد. پروتستانتیسم در قرن ۱۶ میلادی در اروپا برانگیخته شد و از کلیسای کاتولیک به عنوان اصلی‌ترین شاخه‌ی مسیحیت پروتست کرد. در پروتستانتیسم، اعتقاد به مسیح و کتاب مقدس، سازمان کلیسایی و عقیده‌های دیگر تا حدی با کاتولیسیسم متفاوت است.

تشابهات هر دو شاخه مسیحی: با وجود تفاوت‌ها، هر دو شاخه‌ی مسیحیت کاتولیک و پروتستانی در باورها و رسوم مشترکی نیز دارند. مثلاً هر دو شاخه اعتقاد دارند که عیسی مسیح پس از صلب از مردگان برخیزیده است و بر ارتباط نزدیک خداوند و انسان تأکید دارند.

ویژگی‌ها و کارکردها: مسیحیت غربی در حالت کلی نقش بسیار مهمی در شکل‌گیری تاریخ، فرهنگ و هنر غربی ایفا کرده است. این شاخه از مسیحیت در توسعه‌ی دانش و علم نیز نقشی حیاتی داشته است.

## مطالب مرتبط

مسیحیت شرقی

شورای افسوس

پروتستانتیسم

کاتولیسیسم

جهان غرب

## پانویس

* Western\_Christianity
# سرگروه (زبان‌شناسی)

در زبان‌شناسی، **سرگروه** (به انگلیسی: head) یا **هسته** (به انگلیسی: nucleus) برای یک گروه (عبارت)، واژه‌ای است که تعیین کننده ی رده نحوی آن گروه است. برای مثال، سرگروه گروه اسمی «آب گرم درحال جوش»، اسم «آب» است.

به صورت مشابه، **سرگروه** یک ترکیب، ستاک (بن یا ریشه) ای است که تعیین کننده رده معنایی آن ترکیب است. برای مثال، سرگروه ترکیب اسمی «کیف‌دستی»، واژه «کیف» است، زیرا کیف‌دستی یک کیف است و نه یک دست.

عناصر دیگر یک گروه یا ترکیب، سرگروه را اصلاح می کنند. از این رو این عناصر وابسته‌های سرگروه اند.

گروه‌ها و ترکیب‌های سرگروه دار، مرکزدرون (*endocentric*) نام دارند، درحالیکه گروه‌ها و ترکیب‌های مرکزبرون(*exocentric*) (بدون سرگروه) اگر موجود باشند، سرگروه ندارند.

اهمیت اصلی سرگروه‌ها در تعیین جهت شاخه‌بندی (Branching) است:

* گروه‌هایی که سرگروه آن‌ها در ابتدا قرار دارد، راست شاخه اند.
* گروه‌هایی که سرگروه آن‌ها در آخر است، چپ شاخه اند.
* گروه‌هایی که سرگروه آن‌ها در وسط قرار دارد، ترکیبی از شاخه‌بندی راست و چپ اند.

## مثال

گروه های زیر را تصور کنید:

* big red **dog**
	+ کلمه dog سرگروه *big red dog* است زیرا تعیین می کند که گروه یک گروه اسمی است، نه یک گروه توصیفی.
	+ به دلیل آنکه صفت های big و red این اسم سرگروه را اصلاح می کنند، وابسته های آن می باشند.
* bird**song**
	+ در ترکیب اسمی birdsong، ریشه song سرگروه است زیرا تعیین کننده ی معنی اصلی ترکیب است.
	+ ریشه bird اصلاح کننده معنی آن است، و بنابراین به song وابسته است. birdsong نوعی song است، نه نوعی bird.
* برعکس *songbird* نوعی bird است، زیرا ریشه bird سرگروه این ترکیب است.

## راه‌کار شناسایی

سرگروه‌های گروه ها می توانند از طریق آزمون سازه (constituency tests) تعیین گردند.
* برای مثال، جایگزینی یک واژه منفرد در محل گروه *big red dog* نیازمند آن است که جایگزین شونده یک اسم(یا ضمیر) باشد و نه یک صفت.

## جستارهای وابسته

* گروه اسمی

## منابع
# ترجمه ماشینی آماری

**ترجمهٔ ماشینی آماری** یکی از روش‌های ترجمهٔ ماشینی است که در آن فرایند ترجمه با مدل‌های آماری انجام می‌شود. این مدل‌های آماری با کمک تحلیل عبارات متنی دوزبانه است. روش آماری با روش ترجمه بر پایه دستور و ترجمه بر پایه نمونه در تضاد است.

نخستین ایدهٔ ترجمهٔ ماشینی آماری را وارن ویور در سال ۱۹۴۹ ارائه کرد که در آن نظریه اطلاعات کلود شانون را به کار بست. در سال ۱۹۹۱ این ایده توسط پژوهشگران شرکت آی‌بی‌ام در مرکز پژوهشی جی واتسون بازتعریف شد و سبب محبوبیت ترجمه ماشینی در سال‌های اخیر شده‌است. امروزه این روش بهترین و گسترده‌ترین روش ترجمهٔ ماشینی است.

## اصول

ایده ترجمه ماشینی از نظریه اطلاعات سر برآورده است. سند (متن خواهان ترجمه) بر پایه احتمال WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 ترجمه می‌شود که رشتهٔ e در زبان مبدأ (برای نمونه انگلیسی) ترجمهٔ رشتهٔ f در زبان مقصد (برای نمونه فرانسوی) است. معمولاً، این احتمالات با استفاده از تکنیک‌های برآورد پارامتر برآورد می‌شوند.

مسئله مدل کردن توزیع احتمال WIKINIUM\_MATH\_PH\_2 به روش‌های مختلف بررسی شده‌است. یکی از روش‌های که به خوبی در پیاده‌سازی‌های کامپیوتری مورد استفاده قرار می‌گیرد به کار بردن قضیه بیز می‌باشد. در این قضیه عبارت است از WIKINIUM\_MATH\_PH\_4 ، که در آن مدل ترجمه WIKINIUM\_MATH\_PH\_6 ، بیان کننده میزان احتمال اینکه عبارت مبدأ ترجمه عبارت مقصد باشد و مدل زبانی WIKINIUM\_MATH\_PH\_8 ، بیان کننده احتمال اینکه این عبارت در زبان مقصد دیده شود. این تجزیه از این جهت جالب توجه است که مسئله را به دو مسئله کوچکتر می‌شکند. به این ترتیب، بهترین ترجمه WIKINIUM\_MATH\_PH\_10 ترجمه ای است که بیشترین احتمال را در عبارت زیر بدست می‌دهد:

 WIKINIUM\_MATH\_PH\_12 .
در ابتدا مدلهای ترجمه آماری واژه-مبنا بودند (مدلهای ۱–۵ آی‌بی‌ام مدل پنهان مارکوف از استفان ووگل و مدل ۶ از فرانس آوخ)، اما با معرفی مدلهای عبارت-مبنا پیشرفت چشمگیری در ترجمه آماری ماشین به وجود آمد.
در تحقیقات اخیر از ساختارهای نحویی نیز در ترجمه آماری ماشین استفاده می‌شود.

## مزیت‌ها

مهمترین مزیت‌های ترجمهٔ ماشینی آماری در برابر روش‌های سنتی عبارتند از:

* بهره‌گیری بهتر از منابع
	+ حجم بسیاری از قالب ماشین خوان که در زبان طبیعی گفته می‌شود وجود دارد.
	+ معمولاً سامانه‌های ترجمه آماری مختص جفت زبان خاصی نیستند و بر هر جفت زبانی سازگارند.
	+ سامانه‌های ترجمه بر پایه دستور نیازمند توسعه دستی دستورهای زبان‌شناسی است که می‌تواند پرهزینه باشد و اغلب بر دیگر زبان‌ها سازگار نیست.
* ترجمه طبیعی‌تر (روان‌تر و نزدیک‌تر به گفتار)

## کاستی‌ها

* ساحتن پیکره‌ها می‌تواند هزینه‌بر باشد.
* خطاهای به خصوصی، سخت پیدا و برطرف می‌شوند.
* شایستگی ظاهری نتایج ممکن است ایرادهای ترجمه را بپوشاند.

## نمونه‌های عملیاتی

* مترجم گوگل هرچند به صورت رسمی اعلام نشده‌است اما گوگل یکی از اولین سرویسهای برخطی بوده که از تکنیک ترجمه ماشینی آماری استفاده کرده‌است.
* ترگمان اولین سایت ترجمه ماشینی آماری ایرانی که قابلیت ترجمه دو زبانه فارسی - انگلیسی را دارا می‌باشد.
* فرازین کاملترین سایت ترجمه دوسویه فارسی\_انگلیسی ایرانی است که با استفاده از هوش مصنوعی قابلیت ترجمه انواع فایل متنی مانند مقاله، کتاب، سایت، بروشور، زیرنویس فیلم و غیره را دارد و فرمت‌های مختلف متنی را مانند: word، pdf، powerpoint و... پشتیبانی می‌کند.

## منابع
# ادوین کرانستون

| ادوین کرانستون |
| --- |
| نام هنگام تولد | Edwin Cranston |
| زادهٔ | ۱۰ اکتبر ۱۹۳۲ پیتزفیلد، ماساچوست، ماساچوست، امریکا |
| درگذشت | ۸ دسامبر ۲۰۲۱ |
| ملیت | American |
|  |
| پیشینه علمی |
| دانشگاه | دانشگاه آریزونا دانشجویان دانشگاه کالیفرنیا، برکلی دانشگاه استنفورد |
| کار علمی |
| رشتهٔ تحصیلی | ادبیات ژاپن |
|  |

**ادوین کرانستون** (انگلیسی: Edwin Cranston; ۱۰ اکتبر ۱۹۳۲ – ۸ دسامبر ۲۰۲۱) مترجم، متخصص ادبیات، استاد دانشگاه، شاعر، و ادبیات آموخته اهل ایالات متحده امریکا بود.

## جستارهای وابسته

* شوگون

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Edwin Cranston». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ آوریل ۲۰۲۴.
# دانشگاه مطالعات بین‌المللی کاندا

دانشگاه مطالعات بین‌المللی کاندا| 神田外語大学  *Kanda Gaigo Daigaku* |
|  |
| نوع | دانشگاه خصوصی |
| بنیانگذاری شده | ۱۹۸۷ |
| کارشناسی | ۳٬۶۸۲ |
| تحصیلات تکمیلی | ۳۰ |
| موقعیت | میهاما-کو، استان چیبا، ژاپن |
| وبگاه | www.kuis.ac.jp |

**دانشگاه مطالعات بین‌المللی کاندا** (به ژاپنی: 神田外語大学, Kanda Gaigo Daigaku)، یک دانشگاه خصوصی واقع در ماکوهاری، میهاما-کو، استان چیبا، ژاپن است.

## جستارهای وابسته

* آکیهیرو ماچیدا

## منابع

## پیوند به بیرون
# مؤسسه

انستیتو فیزیک آناس
**مؤسسه** یا **اَنستیتو** (به فرانسوی: Institut) به یک سازمان گفته می‌شود که برای هدف مشخصی تأسیس شده‌است. این نام معمولاً به مؤسسه‌های پژوهشی گفته می‌شود. در برخی کشورها مؤسسه‌های پژوهشی و تحقیقاتی زیرمجموعه‌هایی از دانشگاه‌ها هستند.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Institute," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed October 1, 2008).
# کالج منطقه‌ای

کالج شهر پاسادینا
یک **کالج منطقه‌ای** (به انگلیسی: Community College) یک نوع مؤسسهٔ آموزشی است. این واژه، در کشورهای مختلف، معنی‌های مختلفی دارد.

## استرالیا

واژهٔ کالج منطقه‌ای در استرالیا به کار برده نمی‌شود. کالج‌ها یا موسسات آموزش فنی و فراتر (Technical and Further Education TAFEs)، که عمدتاً در سطح ایالتی و ناحیه‌ای فعالیت می‌کنند، شبیه به کالج‌های منطقه‌ای هستند.

## ایالات متحدهٔ آمریکا

آموزشکدهٔ ژولییت، پردیس مرکزی، در ژولییت، ایلنویز، نخستین کالج منطقه‌ای در آمریکا
کالج فولرتن، قدیمی‌ترین کالج منطقه‌ای (در اصل «دانشکده») در عملیات پیوسته در کالیفرنیا، تأسیس ۱۹۱۳
کالج منطقه‌ای مونرو، پردیس مرکزی، در روچستر، نیویورک
در ایالات متحدهٔ آمریکا، گاهی کالج منطقه‌ای، آموزشکده، کالج فنی، کالج دوساله، یا کالج شهر یا عمدتاً موسسات عمومی دوساله نامیده می‌شود که خدمات آموزش عالی و آموزش سطح سوم (پس از دبیرستان) سطح پایین فراهم می‌کنند. پس از فارغ‌التحصیلی از کالج منطقه‌ای، برخی دانشجویان به کالج‌های ۴ ساله یا دانشگاه انتقالی می‌گیرند و بعد ۲ یا ۳ سال مدرک لیسانس بگیرند.

پیش از دههٔ ۱۹۷۰، کالج‌های منطقه‌ای، به دانشکده (junior Colleges) شهرت داشتند و این واژه هنوز در برخی موسسات رایج است.

واژهٔ کالج منطقه‌ای ناشی از این است که این کالج‌ها عمدتاً دانشجویانی را جذب و پذیرش می‌کنند که از همان منطقه باشند و عمدتاً با مالیاتی که از مردم همان منطقه گرفته می‌شود، حمایت می‌شوند.
## پیوند به بیرون

* آموزش از راه دور
* آموزش الکترونیکی

## منابع
# مدرسه دولتی

دبیرستان ریدینگ در شهر ردینگ، ایالت پنسیلوانیا، با ۵۴۹۸ دانش‌آموز در سال تحصیلی ۲۰۲۱–۲۰۲۲، بزرگ‌ترین مدرسه دولتی در ایالت پنسیلوانیا و یکی از بزرگ‌ترین مدارس دولتی در ایالات متحده آمریکا
**مدرسه دولتی**، **مدرسه عمومی**، یا **مدرسه حکومتی** (انگلیسی: State school؛ انگلیسی: public school؛ انگلیسی: government school) به مدرسه‌ای ابتدایی یا متوسطه گفته می‌شود که تمام دانش‌آموزان را بدون دریافت شهریه و هزینه آموزش می‌دهد. این مدارس به‌طور کامل یا جزئی از طریق مالیات تأمین مالی می‌شوند و توسط دولت اداره می‌گردند. مدارس دولتی در سراسر جهان وجود دارند و هر کشور ساختار و برنامه‌درسی منحصربه‌فرد خود را ارائه می‌دهد. آموزش با بودجهٔ دولتی از سطح ابتدایی تا متوسطه را در بر می‌گیرد و سنین ۴ تا ۱۸ سال را پوشش می‌دهد. جایگزین‌هایی برای این سیستم عبارتند از: آموزش در خانه، مدرسه خصوصی، مدرسه هیئت امنایی و سایر گزینه‌های آموزشی.

## جستارهای وابسته

* آموزش رایگان
* دانشگاه دولتی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «State school». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ اوت ۲۰۲۵.

\* Heller, Frank: Lessons from Maine: Education Vouchers for Students since 1873, مؤسسه کیتو، Sep. 10, 2001.
* Thattai, Deeptha: A History of Public Education in the United States.
* Michael Pons, NEA: School Vouchers: The Emerging Track Record
* Steve Suitts, Southern Education Foundation. "Crisis of a New Majority: Low-Income Students in the South's Public Schools" *Southern Spaces*. April 16, 2008.
* Li Yi. 2005. The Structure and Evolution of Chinese Social Stratification. University Press of America. شابک ‎۰−۷۶۱۸−۳۳۳۱−۵

## پیوند به بیرون
# آموزش جبرانی

**آموزش جبرانی** (به انگلیسی: Compensatory education) به برنامه‌ها یا خدمات تکمیلی می‌پردازد که برای کمک به موفقیت کودکان در معرض خطر اختلال شناختی و پیشرفت تحصیلی پایین طراحی شده‌اند.

## چگونگی کمک به این کودکان

چندین برنامه برای کمک به کودکان در معرض خطر ایجاد شده‌اند تا به توانایی کامل خود برسند. از جمله برنامه‌های آمریکایی آموزش جبرانی می‌توان به Head Start، برنامه مرکز کودک-والدین شیکاگو، High/Scope، پروژه مداخله زودهنگام Abecedarian , SMART (از همین امروز شروع به خواندن کنید)، پروژه میلواکی و مرکز یادگیری اجتماعی قرن بیست‌ویکم اشاره کرد. در آلمان و بریتانیا، مراکز تعالی آغازین، برنامه‌های آموزش جبرانی هستند که به‌طور گسترده مورد بحث قرار گرفته‌اند. اثربخشی همهٔ این برنامه‌ها ثابت نشده است. با این حال، دانشمندان توانسته‌اند برنامه‌های اجتماعی مؤثر را شناسایی کنند. از جمله این موارد می‌توان به پروژه پیش‌دبستانی High/Scope Perry, پروژه Abecedarian, ] و SMART اشاره کرد.

## منابع
# بومیان

بومیان دایاک در جزیره بورنئو
بومیان بلوچستان ایران با زیستی ابتدایی
**بومی‌ها** انسان‌ها، گروه‌ها و ملت‌هایی هستند که مدعی‌اند یک پیوستگی تاریخی و وابستگی فرهنگی با جوامع مختص به همان سرزمین و قلمرو اصیل خودشان دارند.واژه بومی به ساکنان اولیه هر کشور اشاره دارد اما امروزه این کلمه بیشتر برای بومیان استرالیا به کار میرود. آنها مردمی سیاهپوست ، لاغر اندام، با بینی پهن و موهای سیاه فرفری هستند. بومیان استرالیا هزاران سال قبل از جنوب شرقی آسیا به استرالیا آمدند. آنها ابتدا خانه ی ثابت نداشتند و در پی شکار و جمع آوری غذا در بیابان سرگردان بودند. سلاح آنها نیزه و بومرنگ بود.
بومیان ایران در تالاب های میان رودان
و بلوچستان ساکنند.( عرب های هور و برخی مردم بلوچ ) و در جنگل ، کوهستان و بیابان زندگی می کنند و با زراعت و شکار روزگار می گذرانند.
مردم سفید پوستی که بعدها به استرالیا رفتند، رفتار بسیار بدی با بومیان آنجا داشتند اما امروزه این بومیان حقوقی برابر با سایر شهروندان استرالیا دارند.

## منابع
# ارزش‌داوری

ارزش‌داوری (به انگلیسی: Value Judgement یا Judgementalism) قضاوتی‌است؛ براساس اعتقادات و نظرات شخصی و نه واقعیات موجود.

نظریه‌پردازان برجستهٔ علوم اجتماعی بر جدایی مطلق **قضاوت‌های ارزشی** از قضاوت‌های علمی اصرار ورزیده‌اند و معتقدند که قضاوت‌های علمی نباید ارزشی باشند. علی‌رغم این پافشاری، همین نظریه پردازان این نکته را تشخیص می‌دهند که در واقعیت دانشمندان علوم انسانی سیستم ارزشی خاصی را در کارهایشان اتخاذ می‌کنند و ممکن است انگیزه آن‌ها از مطالعه یک موضوع تغییر یا معالجه شرایط اجتماعی موجود باشد. بدین سان نتایج نهایی محقق مخلوطی از نتایج علمی، و دیدگاه‌های اخلاقی پژوهشگر (که نوعی از ارزش گذاری است) می‌شود.

## در روش‌شناسی علوم اجتماعی دوره کلاسیک

امیل دورکیم (بنیانگذار رشته دانشگاهی جامعه‌شناسی در فرانسه) باورمند بود علم جامعه‌شناسی نباید به قضاوت‌های ارزشی آلوده شود. به باور دورکیم در توصیف و تبیین جامعه‌شناسانه و علمی یک پدیده اجتماعی تنها باید بدنبال شناخت «واقعیت اجتماعی» بود. علی‌رغم اینها، دورکیم باور داشت جامعه‌شناسی به عنوان یک علم می‌تواند در تعیین ارزش‌های اخلاقی و نحوه رفتار مناسب در یک جامعه جهت افزایش میزان انسجام اجتماعی مفید باشد. به عقیده دورکیم تنها زمانی جامعه‌شناسی می‌تواند هدفش را کاملاً برآورده شده بیابد که «علمی از اخلاقیات» تولید کند. علم اخلاقیات متشکل از آن چیزی است که در یک فرهنگ «عموماً پذیرفته شده» است. بدینسان، دورکیم بین واقعیت‌های اجتماعی و ارزش‌های اخلاقی حرکت می‌نمود و تلاش می‌کرد از بررسی علمی اخلاقیات، به قضاوت‌های اخلاقی برسد و بدین صورت علم جامعه‌شناسی را با نتایج عملی آن پیوند دهد.

ماکس وبر معتقد بود لازم است تفکیک نامشروطی بین «واقعیت‌های تجربی» و «ارزش‌گذاری بر روی آن واقعیت‌ها» انجام شود. برای وبر، واقعیت‌ها و ارزش‌ها کاملاً از جنس‌های متفاوتی بوده و معتقد بود که یک محقق علوم اجتماعی باید از ارزش‌گذاری اجتناب کند زیرا آن نحوه نگرش باعث جانبدارانه شدن کار علمی محقق می‌شود. علی‌رغم اینها، وبر با دورکیم هم عقیده بود که ارزش‌ها (خصوصاً ارزش‌های اخلاقی) در زندگی اجتماعی افراد بیشترین اهمیت را دارند. ماکس وبر این نکته را تشخیص می‌داد که واقعیت‌ها و هنجارهای اجتماعی به طرق مختلف در سنت رایج در علوم اجتماعی به صورت در هم تنیده حضور دارند. به عنوان مثال، موضوعی که یک محقق برای تحقیق انتخاب می‌کند به ارزش‌های فرهنگی او وابسته‌است، و هنگامی که محقق مشغول به تحقیق است خودش را به ارزش‌هایی مانند صداقت و دقت متعهد کرده‌است. واژهٔ آلمانی Wertfreiheit (=بی‌طرفی ارزشی) اصطلاحی است که با کارهای وبر مشهور شد و حتی به متون انگلیسی نیز راه یافت.

دیدگاه وبر بشدت بر متفکران پس از او اثرگذار بود، چنانچه امروزه دیدگاه پذیرفته شده عمومی در علوم اجتماعی و فلسفه را شکل داده‌است.

## پیوند به بیرون

* وبگاه انجمن جامعه‌شناسی ایران
* سایت تخصصی جامعه‌شناسی ایران بایگانی‌شده در ۱ سپتامبر ۲۰۱۰ توسط Wayback Machine

## پانویس
# محرومیت اجتماعی

یک مرد بی خانمان در پاریس.
**محرومیت اجتماعی** یا **حاشیه‌نشینی اجتماعی** محرومیت و طرد شدن به حاشیه اجتماع است. واژه‌ای است که به گستردگی در اروپا و برای نخستین بار در فرانسه به کار رفت. این واژه در حوزه‌های مختلفی مانند آموزش، جامعه‌شناسی، روان‌شناسی، علوم سیاسی و اقتصاد، کاربرد دارد.

محرومیت اجتماعی فرایندی است که در آن افراد از دسترسی به حقوق مختلف، فرصتها و منابعی که به‌طور معمول در دسترس اعضای دیگر گروه است منع شده باشند (یا از دسترسی کامل آنها ممانعت شود) و برای دستیابی به یکپارچگی اجتماعی و برقراری حقوق بشر در خصوص آن گروه خاص اهمیت اساسی دارند. (برای نمونه مسکن، اشتغال، مراقبت‌های بهداشتی، مشارکت مدنی، مشارکت دموکراتیک و تشریفات قانونی).

## بررسی اجمالی

 کودک حاشیه نشین در دهلی
از آن جایی که مطالعات در خصوص محرومیت اجتماعی جنبه چندرشته‌ای دارد، بسیاری از ویژگی‌های ذکر شده در این موضوع به رشته‌های مختلفی می‌پردازد.

روش دیگر بیان تعریف محرومیت اجتماعی به شرح زیر است:

محرومیت اجتماعی روند چندبعدی در ایجاد اختلال در روند پیشرفت اجتماعی است که در آن گروه‌ها و افراد از روابط اجتماعی جدا شده و از مشارکت کامل آنها به شکل عادی که سایر افراد به آن در جامعه دسترسی دارند ممانعت صورت می‌گیرد.

یک مفهوم جایگزین، طرد اجتماعی از نظر تئوریک در سطح فردی یا گروهی در چهار بعد مرتبط ظاهر می‌شود: دسترسی ناکافی به حقوق اجتماعی، محرومیت مادی، مشارکت اجتماعی محدود و ادغام نشدن هنجاری در جامعه. می‌توان آن را در نتیجه ترکیبی عوامل شخصی (سن، جنسیت و نژاد)، تغییرات فراگیر اجتماعی (اطلاعات دموگرافیک، اقتصادی و بازار کار، ابداعات فناوری، تحولات در نرم‌های اجتماعی)، قوانین دولتی و سیاست‌های اجتماعی و نیز رفتار واقعی کسب و کارها، سازمانهای اداری و شهروندان دانست.

## همه‌پذیری اجتماعی

همه‌پذیری اجتماعی برخلاف محرومیت اجتماعی، اقدامی مثبت برای تغییر شرایط و عاداتی است که منجر به محرومیت و حاشیه‌نشینی اجتماعی می‌شود (یا عواملی که منجر به تولید آن شده است). همان‌طور که بانک جهانی اعلام کرده است، همه‌پذیری اجتماعی فرایند بهبود توانایی، فرصت و شایستگی افرادی است که بر اساس هویت خود در معرض آسیب قرار دارند که در نهایت بتوانند در جامعه مشارکت کنند. گزارش توسعه جهانی منتشر شده در ۲۰۱۹ به دست بانک جهانی در مورد *تغییر ماهیت کار* پیشنهاد می‌کند که افزایش حمایت اجتماعی و سرمایه‌گذاری بهتر در سرمایه انسانی سبب بهبود برابر فرصت‌ها و همه‌پذیری اجتماعی می‌شود. همه‌پذیری در آموزش مدلی از آموزش است که دانش‌آموزان با معلولیت‌های ذهنی و جسمی با یکدیگر در یک محیط درس می‌خوانند. (مقاله همه‌پذیری (آموزش) را ببینید)

## جستارهای وابسته

* سن‌گرایی
* آپارتاید
* درآمد پایه
* فهرست سیاه
* کاست (نظام اجتماعی)
* نفرت‌پراکنی
* دگرجنس‌گراسالاری
* همجنس‌گراهراسی
* جانب‌گرایی درون-گروه
* لومپن‌پرولتاریا
* استراسیزم
* فقر
* نژادپرستی
* شهروند درجه دو
* ازخودبیگانگی
* نظارت اجتماعی
* بدنامی اجتماعی

## منابع