Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ایزو ۹۶۶۰

**ایزو۹۶۶۰** که برخی از تولیدکنندگان سخت‌افزار و نرم‌آفزار به آن **CDFS** (برگرفته از Compact Disc File System به معنای فایل سیستم دیسک نوری) هم می‌گویند، استانداردی برای فایل‌سیستم است که توسط سازمان بین‌المللی استانداردسازی برای دیسک‌های نوری عرضه شده‌است. هدف از ارائه این استاندارد این است که رایانه‌هایی که از سیستم‌عامل‌های مختلف از جمله مایکروسافت ویندوز، مک اواس کلاسیک و سیستم‌های شبه یونیکس استفاده می‌کنند، بتوانند با هم به تبادل فایل بپردازند و اطلاعات را از طریق دیسک‌های نوری برای هم رد و بدل کنند.

## افزونه‌ها و اضافات

چندین افزونه برای این استاندارد ارائه شده است:

* راک ریج - این افزونه برای پشتیبانی از مجوزهای پازیکس و همچنین پشتیبانی از فایل‌هایی با اسامی طولانی ارائه شده‌است.
* ژولیتز - این افزونه برای پشتیبانی از کاراکترهای یونیکد در نام فایل‌ها ارائه شده‌است. با این افزونه، از هر کاراکتر حتی کاراکترهای غیر لاتین می‌توان برای نام فایل‌ها استفاده کرد.
* ال توریتو - به سی‌دی‌ها اجازه می‌دهد که بر روی رایانه‌های شخصی قابل بوت شدن باشند.
* افزونه‌های ایزون ۹۶۶۰ اپل - این افزونه پشتیبانی از خصوصیات خاصی که برای فایل‌ها در مک اواس وجود دارد را به استاندارد ایزون ۹۶۶۰ اضافه می‌کند.

بسیاری از سیستم‌عامل‌ها قادر به خواندن دیسک‌هایی ایجاد شده در قالب ایزوه ۹۶۶۰ هستند و سیستم‌عامل‌های جدید هم از استاندارد راک ریج و ژولیتز پشتیبانی می‌کنند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «ISO 9660». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱ آبان ۱۳۹۲.
* وبسایت رسمی شرکت بهسان مدیریت پرشین - www.isocard.ir
# ایزوفیکس

ایزوفیکس، بخش‌های نگهدارنده در زیر پوشش جداشونده در نگاره نشان داده شده است.
**ایزوفیکس** (به انگلیسی: **ISOFIX**) یک استاندارد جهانی برای نقاط اتصال صندلی ایمنی کودک در خودرو است. این سامانه نام‌های گوناگون دیگری نیز دارد. برای نمونه در آمریکا با نام LATCH و در کانادا با نام‌های LUAS ،Canfix و UCSSS شناخته می‌شود.
در ایران، خودروی پژو ۲۰۷ و به تازگی خودروی سورن پلاس، رانا پلاس و تارا دارای این استاندارد می‌باشند.

ایزوفیکس سازمان جهانی استانداردسازی برای استاندارد ISO 13216 است که بر روی سامانه نگهدارنده صندلی‌های ایمن برای کودکان کار می‌کند.

## جستارهای وابسته

* ایمنی خودرو
* کیسه هوا

## منابع
# جی‌سان

|  |
| --- |
|  |
| پسوند(های) نام پرونده | `.json` |
| نوع رسانهٔ اینترنتی | `application/json` |
| کد فایل‌بندی | TEXT |
| گونه | تبادل داده |
| نیاکان | جاوا اسکریپت |
| استاندارد بین‌المللی | STD 90/RFC 8259, ECMA-404, ISO/IEC 21778:2017 |
| آزاد؟ | آری |
| وبگاه | json.org |

**نشانه‌گذاری شیء جاوااسکریپت** (به انگلیسی: JavaScript Object Notation) با کوته‌نوشت **جی‌سان** (به انگلیسی: JSON، ‎/ˈdʒeɪsən/‎ یا ‎/ˈdʒeɪˌsɒn/‎)، یک استاندارد باز متنیِ سبک برای انتقال داده‌ها است به گونه‌ای که برای انسان نیز خوانا باشد. جی‌سان از زبان اسکریپت‌نویسی جاوااسکریپت در نشان‌دادن ساختمان داده‌های ساده و آرایه‌های انجمنی مشتق شده‌است. با وجود ارتباط عمیقی که با جاوااسکریپت دارد، جی‌سان مستقل از زبان است و مفسرهایش تقریباً برای هر زبانی موجود هستند.

قالب جی‌سان در ابتدا توسط داگلاس کراکفورد مشخص و در RFC4627 شرح داده شده‌است. نوع رسانهٔ اینترنتی رسمی آن، application/json و پسوند نام پرونده‌های جی‌سان ‎.json است.

جی‌سان بیشتر برای سریالایز و انتقال ساختمان داده‌ها از طریق ارتباطی شبکه‌ای به‌کار گرفته می‌شود. بیشترین استفادهٔ آن برای انتقال داده‌ها بین یک کارساز و یک برنامهٔ وبی به‌عنوان جایگزینی برای اکس‌ام‌ال است.

## نوع‌های داده‌ای، دستور زبان و نمونه

نوع‌های داده‌ای سادهٔ جی‌سان عبارت‌اند از:

* اعداد (صحیح یا حقیقی)
* رشته (یونی‌کدهایی که با «"» محصور شده...)
* مقدار بولی (true یا false، درست یا نادرست)
* آرایه (دنبالهٔ دارای ترتیبی از مقدارها، جدا شده با ویرگول (,) و محصور شده با «[» و «]»)
* شیء (مجموعه‌ای از جفت‌های کلید مقداری، جدا شده با ویرگول (,) و محصور شده با «{» و «}»، کلید می‌بایست که یک رشته باشد)
* تهی (به انگلیسی: null)

نمونهٔ زیر یک شیء در جی‌سان است که یک شخص را شرح می‌دهد. در این شیء نوع داده‌ای متنی برای نام و نام خانوادگی، نوع داده‌ای عددی برای سن، یک شیء برای ذخیرهٔ نشانی فرد و یک فهرست (یک آرایه) برای ذخیرهٔ شماره‌های تلفن شخص است:

```
{
 "firstName": "John",
 "lastName": "Smith",
 "age": 25,
 "address": {
 "streetAddress": "21 2nd Street",
 "city": "New York",
 "state": "NY",
 "postalCode": "10021"
 },
 "phoneNumber": [
 {
 "type": "home",
 "number": "212 555-1234"
 },
 {
 "type": "fax",
 "number": "646 555-4567"
 }
 ]
}

```

هردوی این اکس‌ام‌ال‌ها اطلاعات مشابهی با نمونهٔ جی‌سون با شیوه‌های مختلف دارا هستند:

```
<person>
 <firstName>John</firstName>
 <lastName>Smith</lastName>
 <age>25</age>
 <address>
 <streetAddress>21 2nd Street</streetAddress>
 <city>New York</city>
 <state>NY</state>
 <postalCode>10021</postalCode>
 </address>
 <phoneNumbers>
 <phoneNumber type="home">212 555-1234</phoneNumber>
 <phoneNumber type="fax">646 555-4567</phoneNumber>
 </phoneNumbers>
</person>

```

```
<person firstName="John" lastName="Smith" age="25">
 <address streetAddress="21 2nd Street" city="New York" state="NY" postalCode="10021"/>
 <phoneNumbers>
 <phoneNumber type="home" number="212 555-1234"/>
 <phoneNumber type="fax" number="646 555-4567"/>
 </phoneNumbers>
</person>

```

## منابع
# خط‌مشی‌های دسترس‌پذیری محتوای وب

**خط‌مشی‌های دسترس‌پذیری محتوای وب** (انگلیسی: Web Content Accessibility Guidelines) یا دستورالعمل‌های دسترسی به محتوای وب (به‌اختصار: WCAG) بخشی از یک سری خط‌مشی‌های دسترس‌پذیری وب می‌باشد، که توسط کنسرسیوم وب جهان‌گستر (W3C؛ اصلی‌ترین سازمان بین‌المللی استاندارد در حوزه اینترنت) منتشر شده‌است. این خط‌مشی‌ها، مجموعه‌ای از توصیه‌ها برای دسترسی به مطالب و محتوای وب است، که در درجه اول برای افراد دارای معلولیت و در درجه بعد برای کلیه کاربران، از جمله دستگاه‌های محدود، مانند تلفن‌های همراه، قابل دسترسی می‌باشد. نسخه دوم از خط‌مشی‌های دسترس‌پذیری محتوای وب، در دسامبر ۲۰۰۸ منتشر شد و در اکتبر ۲۰۱۲ به یک استاندارد در سازمان بین‌المللی استانداردسازی (ایزو) تبدیل شد و آخرین نسخه آن نیز تحت نام WCAG 2.1 در ژوئن ۲۰۱۸ منتشر گردید.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Web Content Accessibility Guidelines». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ اکتبر ۲۰۱۹.
# اتصال مجازی

**اتصال مجازی** یا ZWJ یک نویسه کنترلی است که در حروف‌چینی رایانه‌ای برخی خط‌های پیچیده مانند خط عربی یا خطوط براهمی به کار گرفته می‌شود. یونیکد اتصال مجازی، U+200D است و می‌توان با &#8205؛ یا &zwj؛ آن را در HTML نمایش داد.

برای مثال، «ش‍» و «ب‍» با استفاده از نویسهٔ اتصال مجازی به شکل حرف غیر آخر درآمده‌اند. در صفحه‌کلید فارسی استاندارد این نویسه بر روی کلید ~ قرار دارد. در صفحه‌کلید فارسی مایکروسافت آن را می‌توان با Ctrl+Shift+1 وارد کرد (و همچنین Shift+J).

## معرفی

استاندارد ایزیری ۳۳۴۲ از نخستین استانداردهایی است که مفاهیم فاصلهٔ مجازی و اتصال مجازی را معرفی کرد.

## جستارهای وابسته

* فاصله مجازی
* فاصله نشکن
* نشانه‌گذاری

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Zero-width joiner». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ فوریه ۲۰۱۱.
# شبه‌یونیکس

تکامل سیستم‌های یونیکس و یونیکس مانند، از سال ۱۹۶۹ آغاز شد.
**شبه‌یونیکس** (به انگلیسی: Unix-like) یک سیستم عامل شبیه به یونیکس (که گاهی به آن UN\*X یا nix\* گفته می‌شود) یک سیستم عامل است که به روشی شبیه به سیستم یونیکس رفتار می‌کند، در حالی که لزوماً مطابق با آن نیست یا به هر نسخه‌ای از مشخصات UNIX منفرد می‌باشد. برنامهٔ یونیکس‌مانند برنامه‌ای است که مانند فرمان یا پوستهٔ مربوط رفتار می‌کند. هیچ استانداردی برای تعریف اصطلاح وجود ندارد و اختلاف نظر ممکن است در مورد میزان اجرای سیستم عامل یا برنامه خاص «یونیکس‌مانند» امکان‌پذیر باشد.

این اصطلاح می‌تواند شامل سیستم عامل‌های آزاد و متن باز با الهام از Bell Labs 'Unix یا طراحی‌شده برای تقلید از ویژگی‌های آن، کارهای تجاری مشابه و اختصاصی و حتی نسخه‌های مبتنی بر کد منبع UNIX مجاز (که ممکن است به اندازهٔ کافی «یونیکس») باشد و همچنین برای صدور گواهینامه و داشتن علامت تجاری «UNIX» باشد.

## پانویس و منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Unix-like». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۱ ژوئن ۲۰۲۰.

## جستارهای وابسته

* یونیکس
* لینوکس
* توزیع لینوکس
* فهرست توزیع‌های لینوکس
* فهرست برنامه‌های یونیکس
* فهرست سیستم‌عامل‌ها
* dup

## پیوند به بیرون

* Unix-like Definition—by The Linux Information Project (LINFO)
* UNIX history—a history time line graph of most UNIX and Unix-like systems by Éric Lévénez
* Grokline's UNIX Ownership History Project—a project to map out the technical history of UNIX and Unix-like systems
# آی‌بی‌ام ای‌آی‌اکس

| IBM AIX |
| --- |
| توسعه‌دهنده | آی‌بی‌ام |
| نوشته شده به زبان | سی |
| خانواده | یونیکس |
| وضعیت توسعه | در جریان |
| مدل منبع | متن‌بسته |
| انتشار برای تولید | 1986 |
| آخرین نسخهٔ پایدار | 7.1 / ۱۹ نوامبر ۲۰۱۳ |
| بازار هدف | ایستگاه‌کاری، سرویس‌دهنده‌ها |
| زبان(های) در دسترس | انگلیسی |
| نوع هسته | هسته یکپارچه با طراحی ماژولار |
| رابط کاربری پیش‌فرض | محیط میزکار اشتراکی |
| پروانه | انحصاری |
| وبگاه رسمی | www.ibm.com/aix |
| وضعیت پشتیبانی |
| دارد |

**آی‌بی‌ام ای‌آی‌اکس** (به انگلیسی: IBM AIX) نام دسته‌ای از سیستم‌عامل‌های یونیکسی انحصاری است که توسط شرکت آی‌بی‌ام و برای چندین معماری سخت‌افزاری مختلف توسعه‌داده شده و به فروش می‌رسند. این سیستم‌عامل که در ابتدا برای ایستگاه کاری IBM 6150 منتشر شد، در حال حاضر از طیف گسترده‌ای از سکوهای سخت‌افزاری نظیر سری RS/6000، سیستم‌های مبتنی بر پاورپی‌سی و POWER، معماری IBM System i، مین‌فریم‌های System/370، رایانه‌های شخصی PS/2 و Apple Network Server پشتیبانی می‌کند. AIX مبتنی بر سیستم پنج یونیکس است و با اضافاتی با 4.3BSD هم سازگار شده‌است. این سیستم‌عامل یکی از چهار سیستم‌عامل تجاری است که در حال حاضر از اوپن گروپ گواهی سازگاری با استاندارد UNIX 03 دریافت کرده‌اند (سه سیستم‌عامل دیگر عبارتند از مک اواس ده، سولاریس و اچ‌پی-یواکس). اولین نسخه از سیستم‌عامل‌های خانواده AIX در سال ۱۹۸۶ منتشر شد و وقتی که در سال ۱۹۹۰ معماری RS/6000 معرفی شد، AIX به سیستم‌عامل استاندارد این معماری تبدیل گشت و هنوز هم به‌طور فعالانه‌ای توسط شرکت آی‌بی‌ام توسعه می‌یابد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «IBM AIX». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۴ بهمن ۱۳۹۲.
# نویسه کنترلی

یک **کاراکتر کنترلی** یک **نقطه کدی** است که به وسیله علائم نوشتاری قابل نمایش نباشد. مانند backspace

**کاراکترهای کنترلی** کاراکترهایی هستند که با وجود این که در متن وجود دارند و ممکن است برظاهر متن تأثیر بگذارند، شما آن‌ها را نمی‌بینید. برای مثال، هر وقت شما کلید Enter را فشار می‌دهید، یک مجموعه کاراکتر کنترلی به نام CrLf وارد می‌کنید، که البته شکل خاصی ندارد، ولی باعث می‌شود ادامهٔ متن از خط بعد چیده شود. یا به عنوان مثال دیگر SPACEBAR را در نظر بگیرید که با فشردن آن در یک ویرایشگر متنی یک کارکتر فضای خالی را ایجاد می‌کنید، این در حالیست که این فضای خالی یک کد اسکی دارد ولی چیزی تایپ نمی‌شود.
# سایشی حلقی واک‌دار

| ʕ |
| --- |
| ʕ̝ |
|

| تصویر |
| --- |
|  |

 |
| شماره IPA | 145 |
| کدبندی |
| محتوا (اعشاری) | `&#661;` |
| یونیکد (شانزدهتایی) | U+0295 |
| الفبای آوایی | `?\` |
| کیرشنبام | `H<vcd>` |
|

---

* نمایش
* بحث
* ویرایش

  |

**سایشی حلقی واکدار** نوعی از همخوان‌هاست.

## کاربرد

| زبان | کلمه | آوانگاری | معنا |
| --- | --- | --- | --- |
| آبازی | **гӀ**апынхъамыз | [ʕa:pənqa:məz] | ماه مارس |
| عربی | ثعبان‎ | [θuʕba:n] | مار |
| آرامی جدید آشوری | tar**a**‎ | [tər'ʕɑ:] | در |
| آواری | **гӀ**оркь | [ʕortɬʼ:] | دسته |
| چچنی | **Ӏ**ан / j**an* |  [[:مدیا:Ce-Ӏан.oga|[ʕan]]]  | زمستان |
| کور دعالن |  | /stʕin/ | گوزن |
| قبطی | **ⲁ**ϣⲁⲓ / ʕšai | [əʕˈʃai] | چند برابر کردن |
| دانمارکی | استاندارد | r**avn* | [ʕ̞ɑ̈wˀn] | کلاغ |
| هلندی | لیمبورگ | r**ad* | [ʕ̞ɑt] | چرخ |
| آلمانی | برخی گویشوران | *Mutte**r | [ˈmutɔʕ̞] | مادر |
| شوابی | *ända**r**d* | [ˈend̥aʕ̞d̥] | دگرگونی ها |
| عبری | عراقی | **ע**ברית‎ | [ʕibˈri:θ] | زبان عبری |
| سفاردی | [ʕivˈɾit] |
| یمنی |  [[:مدیا:Hebrew Language.ogg|[ʕivˈri:θ]]]  |
| قبایلی | ɛ**emmi* | [ʕəm:i] | عمو |
| کردی | ‘**ewr* | [ʕæwr] | ابر |
| مارشالی | *enana* | [ɛ̯ɛnæ͡ɑʕnæ͡ɑʕ] | بد است. |
| اکسیتان | اورنیاتی جنوبی | *pa**l**a* | [ˈpaʕa] | بیل |
| پرتغالی | فلومینیایی | *a**r**mando* | [ɐʕˈmɜ̃du] | آمادگی رزمی |
| سومالیایی | c**unto* | [ʕuntɔ] | غذا |
| سو | ستونی | *ma**r**azhud* | [maʕazud] | باران |
| سریانی | طوریه | ܐܰܪܥܳܐ‎ | [arʕo] | زمین |
| اوکراینی | **г**ора | [ʕoˈrɑ] | کوه |

## منابع

* Voiced pharyngeal fricative، ویکی‌پدیای انگلیسی.
# چاکنایی‌شدگی

در زبان‌شناسی اصطلاحاْ گفته می‌شد که اگر به هنگام ادای آوایی، بسته شدن کامل یا بخشی از چاکنای (شکاف میان تارآواها) هم همراه آن رخ دهد، **چاکنایی‌شدگی** (glottalization) رخ داده است.
به دیگر سخن، چاکنایی‌شدگی فرایندی آوایی است که در آن بست چاکنایی به‌صورت تولید دومین به آوا افزوده می‌شود. واحد آوایی تولید شده با این فرایند را چاکنایی‌شده glottalized می‌گویند.

همخوانی که با انسداد یا سایش در چاکنای تولید می‌شود یک هم‌خوان (صامت) چاکنایی است. برای نمونه، همزه در فارسی با بسته و سپس باز شدن آنی چاکنای تولید می‌شود و از واحدهای آوایی چاکنایی است.
در زبان فارسی دو هم‌خوان چاکنایی وجود دارد که هر دو بی‌واک هستند. یکی هـ ([h]) که هم‌خوان سایشی چاکنایی است و دیگری همزه ([?]) که هم‌خوان انسدادی چاکنایی است.

بسته شدن کامل یا بخشی از چاکنای هم‌چنین می‌تواند باعث ایجاد سازوکار جریان هوای چاکنایی glottalic airstream mechanism بشود. این سازوکار فرایندی تولیدی است که در شکل‌گیری آواهای گفتار در برخی از زبان‌ها نقش دارد و در آن چاکنای بسته است و حنجره عامل جریان هوا در فضای بالای چاکنای است. این سازوکار هم‌خوان‌های پرانشی و مکیده تولید می‌کند.
پرانشی یا فورانی ejective آوای حاصل از سازوکار جریان هوای چاکنایی برون‌سو و مکیده implosive آوای حاصل از سازوکار جریان هوای چاکنایی درون‌سو است.

## منابع

* مجموعهٔ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان فارسی تا پایان سال ۱۳۸۹.

* Ladefoged, Peter; Maddieson, Ian (1996). The Sounds of the World's Languages. Oxford: Blackwell. ISBN 0-631-19814-8.
# واک‌سازی

**واک‌سازی** (به انگلیسی: Phonation) فرایندی است که طی آن پرده‌های صوتی اصوات مشخصی را با ارتعاش شبه‌دوره‌ای تولید می‌کنند. واک‌سازی در حقیقت یکی از عملکردهای اصلی حنجره می‌باشد. به آواهایی که در زمان تولید آن‌ها پرده‌های صوتی در حالت واک‌سازی قرار دارند، واک‌دار (مثل /z/) و به آن‌هایی که هنگام ساختشان پرده‌های صوتی در حالت واک‌سازی قرار ندارند، بی‌واک (مانند /s/) می‌گویند.

## واک

درک شنونده از لرزش پرده‌های صوتی را واک می‌گویند. اگر هنگام تولید آوا این پرده‌ها ارتعاش داشته باشند، واک‌دار و اگر بدون ارتعاش باشند، بی‌واک شنیده می‌شوند. لرزش پرده‌های صوتی رویه‌ای پیچیده است و تحقیقات پرشماری تاکنون در این زمینه انجام گرفته است.

### تولید

هنگام تولید واک، پرده‌های صوتی به یکدیگر نزدیک شده و در مسیر جریان هوای بازدم مانعی نسبی به وجود می‌آورند. گذشتن هوای بازدم باعث لرزش این پرده‌ها می‌شود که واک در نتیجه این لرزش ایجاد می‌شود. به حالت پرده‌های صوتی در زمان ساختن واک، «حالت واک‌سازی» می‌گویند.

### انواع

پرده‌های صوتی به علت پیچیده بودن ساختارشان می‌توانند به اشکال مختلفی ارتعاش داشته و تولید واک نمایند. انواع واک در زبان‌های بشری واک اصلی، واک نفسی و واک جیرجیری هستند.

## جستارهای وابسته

* طنین آوایی
* زمان آغاز واک
* جایگاه تولید

## پانویس

## منابع

* حق‌شناس، علی‌محمد (۱۳۹۳). *آواشناسی (فونتیک)*. تهران: آگه. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۳۲۹-۰۵۶-۶.
* مدرسی قوامی، گلناز (۱۳۹۸). *آواشناسی: بررسی علمی گفتار*. تهران: سمت. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۵۳۰-۷۰۴-۰.

## پیوند به بیرون
# انگلیسی عمومی آمریکایی

**انگلیسی عمومی آمریکایی** یا **آمریکایی عمومی** (General American**؛** به اختصار GA یا GenAm) لهجه چتری انگلیسی آمریکایی است که توسط بیشتر آمریکایی‌ها صحبت می‌شود. این لهجه در ایالات متحده اغلب به عنوان لهجه‌ای فاقد هر گونه ویژگی مشخص منطقه‌ای، قومی یا اجتماعی-اقتصادی تلقی می‌شود، اما به جای یک لهجه واحد، مجموعه‌ای از لهجه‌ها را در بر می‌گیرد. آمریکایی‌هایی که تحصیلات عالی دارند، یا اهل شمال میانه، غرب نیوانگلند و مناطق غربی کشور هستند، به احتمال زیاد دارای لهجه عمومی آمریکایی هستند. تعریف دقیق و میزان سودمندی اصطلاح *آمریکایی عمومی* همچنان مورد بحث است و دانشمندانی که امروزه از آن استفاده می‌کنند مسلماً این کار را به عنوان مبنایی مناسب برای مقایسه انجام می‌دهند. سایر پژوهشگران اصطلاح **انگلیسی معیار آمریکایی** را ترجیح می‌دهند.

لهجه‌های انگلیسی معیار کانادایی گاهی اوقات، به‌ویژه در تضاد با انگلیسی فصیح بریتانیا، تحت عنوان آمریکایی عمومی قرار می‌گیرند، . در واقع، لهجه‌های معمولی انگلیسی کانادایی تقریباً در هر موقعیتی که لهجه‌های بریتانیایی و آمریکایی متفاوت است، با آمریکایی عمومی همسو می‌شوند.

## منابع
# تشدید (زبان‌شناسی)

در آواشناسی و واج‌شناسی، **تشدید** (انگلیسی: Gemination) به ادای مضاعف برخی آواها، به‌ویژه همخوان‌ها، در جاهای مشخص در کلمه یا در مرز کلمات در گروه‌ها و جملات گفته می‌شود. این اصطلاح توسط دانشوران مختلف بر اساس تولید یا به‌عنوان پدیده‌ای واجی که می‌تواند بر آواهای مشخصی اعمال شود، تعریف شده است.

## جستارهای وابسته

* انسدادی چاکنایی

## منابع
# قانون تابعیت چین

| قانون تابعیت جمهوری خلق چین |
| --- |
|  |
| کنگره ملی خلق |
| قلمرو اجرایی | چین |
| وضع‌شده توسط | کنگره ملی خلق |
| تاریخ وضع | سپتامبر ۱۰، ۱۹۸۰ |
| تاریخ اجرایی‌شدن | سپتامبر ۱۰، ۱۹۸۰ |
| قانون‌های مرتبط |
| قانون تابعیت تایوان |
| **وضعیت:** قابل اجرا |

**قانون تابعیت چین** شرایطی را که یک شخص تحت آن تابعیت جمهوری خلق چین را دارد، شرح می‌دهد. قانون اصلی حاکم بر این الزامات، قانون تابعیت جمهوری خلق چین است که در ۱۰ سپتامبر ۱۹۸۰ لازم الاجرا شد. قانون تابعیت چین پیچیده است، زیرا وضعیت شهروندی و حقوق مرتبط با آن در حوزه‌های قضایی مختلف در جمهوری خلق چین متفاوت است.

قانون تابعیت چین در درجه اول از *اصل خون* پیروی می‌کند. فردی که حداقل یکی از والدینش چینی باشد، صرف نظر از محل تولد، تابعیت چینی را در بدو تولد کسب می‌کند. با این حال، کودکی که در خارج از کشور از والدین چینی متولد شده باشد که در خارج از کشور اقامت گزیده و تابعیت خارجی کسب کرده‌اند، ممکن است به عنوان تبعه چینی شناخته نشود.

جمهوری خلق چین، بر اساس ادعای خود بر سرزمین‌های تحت اداره جمهوری چین، ساکنان تایوان را طبق قانون تابعیت خود، رسماً شهروند چینی می‌داند. با این حال، پس از نتیجه حل نشده جنگ داخلی چین و جدایی اداری ناشی از آن در تنگه تایوان، ساکنان تایوان در عمل تحت یک سیستم حقوقی جداگانه اداره می‌شوند و از حقوق شهروندی جمهوری خلق چین برخوردار نیستند. آنها نمی‌توانند رأی بدهند، مناصب دولتی داشته باشند یا از مزایای رفاه اجتماعی که مختص شهروندان کامل سرزمین اصلی چین است، بهره‌مند شوند.

اتباع چینی دارای اقامت در سرزمین اصلی که داوطلبانه تابعیت خارجی را کسب می‌کنند، به‌طور خودکار تابعیت چینی خود را از دست می‌دهند. در مقابل، اکثر ساکنان مناطق ویژه اداری هنگ کنگ و ماکائو، پیش از آنکه در دهه ۱۹۹۰ به جمهوری خلق چین بپیوندند، طبق قوانین سایر کشورها تابعیت خارجی داشتند. به این افراد اجازه داده شد که چنین ملیت‌هایی را حفظ کنند، که منجر به این شده است که تعداد قابل توجهی از ساکنان هنگ کنگ و ماکائو در کنار ملیت چینی، ملیت‌های خارجی، که اغلب بریتانیایی یا پرتغالی هستند، را نیز داشته باشند.

اگرچه سرزمین اصلی چین، هنگ کنگ و ماکائو همگی توسط جمهوری خلق چین اداره می‌شوند، شهروندان چینی در هر سه حوزه قضایی حق اقامت خودکار ندارند؛ هر قلمرو سیاست اقامت و مهاجرت جداگانه‌ای دارد. حق رأی و آزادی جابجایی به منطقه‌ای که یک شهروند چینی در آن اقامت دارد، وابسته است که توسط *هوکو* در سرزمین اصلی چین و حق اقامت در دو منطقه اداری ویژه تعیین می‌شود.

رسماً، جمهوری خلق چین به اتباع خارجی اجازه می‌دهد تا پس از ترک تابعیت قبلی خود، از طریق اعطای تابعیت، تابعیت چینی را به دست آورند. اتباع خارجی در صورتی که مقیم دائم هر بخشی از چین باشند یا یکی از اعضای خانواده آنها شهروند چین باشد، می‌توانند تابعیت این کشور را اخذ کنند. با این حال، تابعیت به عنوان یک حق فردی تلقی نمی‌شود. در عمل، اعطای تابعیت بسیار نادر است و این فرایند به دلیل اختیارات گسترده مقامات دولتی و فقدان معیارهای واجد شرایط بودن که به روشنی تعریف شده باشند، به‌طور گسترده دشوار تلقی می‌شود.

## جستارهای وابسته

* قانون تابعیت ژاپن
* قانون تابعیت روسیه

## منابع
# محله چینی‌ها

محله چینی‌ها در سان فرانسیسکو
 **محلهٔ چینی‌ها** به محله‌ای از شهرها، مخصوصاً شهرهای بندری، گفته می‌شود که در خارج چین واقع هستند و چینی‌ها در آن جمع شده‌اند و بخش قابل ملاحظه‌ای از جمعیت آن را تشکیل می دهند. این به ویژه از طیف گسترده مغازه‌ها و غذاخوری‌ها دیده می‌شود که دیدن تابلوها و علامت‌های خیابانی با خط چینی، تزیینات چینی در خیابان‌ها و ویژگی‌های دیگر محله‌های چینی‌ها را از محلات دیگر ممتاز می‌کند. در گذشته، چایناتاونهای متراکم در شهرها جای انزوای فرهنگی بود اما امروزه بسیاری از این محلات قدیمی یا جدید به عنوان مراکز برجسته‌ای از تجارت و گردشگری محسوب می‌شوند. بعضی از آن‌ها تا درجات مختلفی به عنوان مراکز چندگانگی فرهنگی نیز خدمت می‌کنند. در حالی که اکثر محله‌های چینی‌ها روی گردشگری تجاری متمرکز هستند، بقیه اجتماعات کار و زندگی هستند. در واقع بسیاری ترکیبی از مساعی هردو هستند.

## جستارهای وابسته

* محله چینی‌ها (سن فرانسیسکو)

## منابع

ترجمه از ویکی‌پدیای نروژی و انگلیسی
# جانگجاو

| جانگجاو
漳州市 |
| --- |
| شهر مرکزی |
| جانگجاو |
|  |
| موقعیت جانگجاو در نقشه |
| کشور | People's Republic of China |
| استان | فوجیان |
| مساحت |
|  • شهر مرکزی | ۱۲۸۸۸ کیلومتر مربع (۴۹۷۶ مایل مربع) |
|  • شهری | ۳۶۶ کیلومتر مربع (۱۴۱ مایل مربع) |
|  • کلان‌شهری | ۳۲۵۷ کیلومتر مربع (۱۲۵۸ مایل مربع) |
| جمعیت (۲۰۱۰) |
|  • شهر مرکزی | ۴۸۰۹۹۸۳ |
|  • تراکم | ۳۷۰/کیلومتر مربع (۹۷۰/مایل مربع) |
|  • شهری | ۵۹۶۱۶۵ |
|  • تراکم شهری | ۱۶۰۰/کیلومتر مربع (۴۲۰۰/مایل مربع) |
|  • کلان‌شهری | ۴۹۸۴۴۸۲ |
|  • تراکم کلان‌شهری | ۱۵۰۰/کیلومتر مربع (۴۰۰۰/مایل مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی +۸ (China Standard) |
| Postal code | ۳۶۳۰۰۰ |
| کد منطقه | ۵۹۶ |
| تولید ناخالص داخلی | 2009 |
|  - Total | رنمینبی 111.317 billion (دلار آمریکا 16.31 billion) |
|  - Per capita | CNY 23,264 (USD 3,409) |
|  - Growth |  13.3% |
| License Plate | 闽E |
| لهجهٔ محلی | مین نان: Zhangzhou dialect |
| **City درخت** | درخت کافور |
| **City گل** | نرگس (گیاه) |
| وبگاه | www.zhangzhou.gov.cn |

**ژانگژو** (به لاتین: Zhangzhou) یک شهر مرکزی در جمهوری خلق چین است که در فوجیان واقع شده‌است.

## خصوصیات

**ژانگژو** ۱۲٬۸۸۸ کیلومترمربع مساحت و ۴٬۸۰۹٬۹۸۳ نفر جمعیت دارد.

## جستارهای وابسته

* فهرست شهرهای جمهوری خلق چین

## منابع
# چینی‌سازی

**چینی‌سازی (Sinicization)** فرایندی است که به موجب آن جوامع غیر چینی تحت تأثیر فرهنگ چینی، به ویژه فرهنگ، زبان چینی هان، هنجارهای اجتماعی و هویت قومی قرار می‌گیرند. موارد تأثیرگذار شامل نویسندگی، صنعت، آموزش، زبان، قانون، سبک زندگی، سیاست، فلسفه، دین، علم و فناوری، فرهنگ و سیستم‌های ارزشی است. به‌طور گسترده‌تر، "Sinicization" ممکن است به سیاست‌های انباشت، جذب یا امپریالیسم فرهنگی که توسط چین به کشورهای همسایه شرق آسیا و اقلیت‌های قومی در داخل چین تحمیل شده‌است اشاره کند. شواهد این امر را می‌توان در سیستم‌های ارزشی، آشپزی، سبک معماری و واژگان مشاهده کرد. این امر در تاریخ ژاپن، کره و ویتنام منعکس شده‌است به عنوان مثال فیلم‌های چینی هان از مدت‌ها پیش به عنوان وسیله ای برای صادرات فرهنگ چینی و از ویژگی‌های سینوسفر (چینی‌سازی) بوده‌است.

## جستارهای وابسته

* روسی‌سازی
* اوکراینی‌سازی
* ازبک‌سازی
* ترک سازی
* عربی‌سازی

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی
# هو (مردم)

مجسمه‌های هو از مقبره وو بایژوانگ (吳白莊)، اواخر دودمان هان دوره (قرن دوم میلادی), لینیای، شاندونگ.
**هو** (چینی: 胡; پین‌یین: *sìyí*)، **مردم هو** (胡人, "Hu people)، **قبیله هو** یا **هوزو** (胡族, "Hu tribes")، یک اصطلاح نسبتاً مبهم برای تعیین گروه‌های باستانی از مردم، یعنی جمعیت‌های فراتر از دشت‌های مرکزی (ژانگیوان)، به‌طور کلی در شمال و غرب قلمرو هواکسیا (مردم چین) بود. هوها معمولاً عشایر اسب یا سوار بودند.

به گفته هیل (۲۰۰۹):

اصطلاح hu 胡 برای نشان دادن جمعیت‌های چینی غیر مردم هان استفاده می‌شد. به‌طور غیر رضایت‌بخشی، معمولاً به عنوان «بربر» ترجمه می‌شود. در حالی که گاهی به این روش کلی برای توصیف افراد غیر هان تبار استفاده می‌شد و دارای همان معنای منفی اصطلاح انگلیسی بود، اما همیشه اینطور نبود. بیشتر اوقات، از آن برای نشان دادن افرادی استفاده می‌شد که معمولاً دارای ظاهر قفقازی یا جزئی قفقازی بودند که در شمال و غرب چین زندگی می‌کردند.

سلسله‌های چینی باستانی مانند دودمان شانگ و دودمان ژو در دوره بهار و پاییز برخوردهای متعدد با قبایل کوچ‌نشین استپ‌های شمالی و دیگر قبایل بیگانه را بازگو می‌کنند. در آن زمان، اصطلاح ترجیحی برای تعیین آنها «چهار بربر» (چینی: 四夷; پین‌یین: *sìyí*) بود، که هر کدام برای یک جهت اصلی نامگذاری شده بودند:

1. *دونگی* (東夷 بربرهای شرقی)
2. *نانمان* (南蠻 بربرهای جنوبی)
3. *مردم رونگ* (西戎 بربرهای غربی)
4. *بیدی* (北狄 بربرهای شمالی).

در طول دودمان هان (۲۰۲ پ.م. -۲۲۰ پس از میلاد) و دودمان جین (۴۲۰–۲۶۵) (۲۶۶–۴۲۰ پس از میلاد)، «هو» به پنج بربر (五胡) اشاره می‌کند که عبارتند از:

1. شیونگ‌نو
2. ژیان‌بی
3. جی
4. دی
5. کیانگ

بعدها، «هو» همچنین برای تعیین گروه‌های مختلف ایرانیان چین، به‌ویژه سغد استفاده شد که شیوه‌های فرهنگی آن‌ها به عنوان «هو» شناخته می‌شد، مانند رقص آنها «هوتنگ» (胡腾، «پرش بربرها»)، یا رقص چرخشی سغدی胡旋舞، "Húxuănwǔ"، "رقص بربرهای چرخان")، اما برای دانشمندان غربی به عنوان «رقص چرخش سغدی» یا به سادگی «گرداب سغدی» شناخته می‌شود. "جیهو (قوم هو)" (稽胡) ساکنان بومی Shaanbei و غربی شانشی در قرن هفتم پس از میلاد بودند.

هه‌چو (راهب کره‌ای) در اثرش سفر به پنج پادشاهی هند دربارهٔ ملل هو 胡 (Hu) می‌نویسد: «یکی از بدترین رسومشان، ازدواج با خویشان نزدیک است، [که اجازه می‌دهد] شخص، مادر و خواهر خویش را به همسری برگزیند، پارسیان نیز مادران خود را به همسری می‌گیرند» او همچنان می‌نویسد: از کشور تخارستان در کاپیشا (Kāpiśa یا کابل) در بامیان، و زابلستان، ده، پنج، سه یا دو برادر مشترکاً با یک زن ازدواج می‌کنند. آنها مجاز به گرفتن یک زن به صورت جداگانه نیستند؛ زیرا می‌ترسند که این عمل به اقتصاد داخلی آنها لطمه بزند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Hu (people)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ مارس ۲۰۲۵.

## پیوند به بیرون