Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ذن

نماد ذن
**ذِن** (به انگلیسی: Zen)(به چینی: Chán 禪) یک شیوهٔ اندیشیدن و زندگی کردن است که ریشه در آیین بودایی دارد، اما بیشتر به شکل خاصی از مراقبه و آگاهی در لحظه شناخته می‌شود. در ذن، تمرکز بر این است که ذهن را از افکار اضافی و داوری‌های پی‌درپی خالی کنیم و توجه کامل را به زمان حال بدهیم. هدف آن رسیدن به آرامش درونی، شناخت خود و درک مستقیم واقعیت است، نه از راه مطالعه یا منطق، بلکه از راه تجربهٔ بی‌واسطه.

در تمرین‌های ذن، افراد اغلب در سکوت می‌نشینند، نفس می‌کشند، و به احساس‌ها و افکار خود نگاه می‌کنند بدون اینکه به آن‌ها بچسبند یا درباره‌شان قضاوت کنند. در ذن، حقیقت در همین لحظهٔ اکنون پنهان است، و اگر ذهن شلوغ و پر از گذشته و آینده باشد، آن حقیقت دیده نمی‌شود. برای همین، ذن تمرینی است برای ساده‌تر دیدن، کمتر گفتن، و بیشتر بودن.

ذن نه یک مکتب پیچیدهٔ فلسفی است و نه نیازی به باورهای خاص دارد. بیشتر شبیه راهی است برای نگاه متفاوت به زندگی؛ راهی که در آن سکوت، سادگی، حضور و پذیرش، جای فکر زیاد و درگیری ذهنی را می‌گیرد.

## جزئیات

ذن مکتبی ماهایانه در فلسفه بودایی است که در دوران تانگ در چین پدیدار شده و تأکید فراوانی بر تفکر لحظه به لحظه و ژرف‌نگری به ماهیت اشیا جانداران و… به وسیله تجربه مستقیم دارد. این مکتب معمولاً تعالیم خود را به صورت‌هایی از مقایسهٔ تناقضات دو چیز می‌آموزد که این دقیقاً چیزی شبیه کاریست که در دائوئیسم و مفهوم یین و یانگ صورت می‌پذیرد.

## مراقبه در ذن( 參禪cānchán)

ذن را می‌توان مراقبه‌ای (مدیتیشنی) ناظر بر چهار لایه شرح داد:

1. لایه نخست شاهد بودن بر محیط اطراف شامل صداها، بوها، نورها و احساس سرما و گرما است و نشستن یا خوابیدن و آرام گرفتن از محیط پیرامون
2. لایه دوم ناظر بودن بر ذهن است و آرام کردن ذهن و دور کردن پریشانی‌ها. به این معنی که با افکار و اندیشه‌ها ستیز نکنیم، از آن‌ها نگریزیم و آن‌ها را نام‌گذاری نکنیم (زشت/زیبا).
3. لایه سوم جسم است که بر تک تک نقاط بدن و وانهادگی و آرامش آن‌ها ناظر باشیم بدین معنی که هر بخش را یا از سر تا پایین یا از پایین تا سر یک به یک عضلات را منبسط و آزاد می‌کنیم.
4. لایه چهارم تنفس است که طی آن ریتم و آهنگ طبیعی تنفس را شاهد خواهیم بود به این صورت: ۴ ثانیه نفس کشیدن ۴ ثانیه حبس ۴ ثانیه بازدم ۴ ثانیه خنثی.

در مراقبهٔ ذن ممکن است به غیر از خیره نگری، ابزارهای دیگری مثل کوآن‌ها نیز به کار گرفته شوند. در کتاب «صدای یک دست» و «دروازهٔ بی دروازه» نمونه‌هایی از این کوآن‌ها به چشم می‌خورد.

## کوآن(銭 せんsen به ژاپنی)(錢 qián به چینی)

کوآن‌ها داستان، گفتگو، پرسش یا بیاناتی هستند که استادان ذن برای شاگردان خود مطرح می‌کنند تا آن‌ها را با شک بزرگی مواجه نمایند و پیشرفت آنان را بسنجند. از بین مشهورترین متون ذن که مجموعه‌ای از کوآن‌های ذن در آن گنجانده شده است می‌توان به کهن نامهٔ «دروازهٔ بی دروازه» که مجموعه ای از ۴۸ کوآن ذن است و توسط استاد چینی ذن، مومون اکای در اوایل قرن ۱۳ گردآوری شده، اشاره نمود. به طور کلی کوان در ذن مکتب **رینزای** استفاده میشود و در مکتب سوتو بسیار کمتر استفاده میشود یا تقریبا از کوان برای آموزش بهره برده نمیشود.

## منابع

* Wikipedia contributors, "Zen," *Wikipedia, The Free Encyclopedia*,  (accessed February 26, 2007).
# استان آئوموری

| استان آئوموری
青森県Aomori Prefecture |
| --- |
| استان |
|  |
| پرچم |
| جایگاه استان آئوموری در ژاپن |
| کشور |  ژاپن |
| منطقه | توهوکو |
| جزیره | هونشو |
| مرکز استان | آئوموری |
| حکومت |
|  • فرماندار | شینگو میمورا |
| مساحت |
|  • کل | ۹۶۰۶٫۲۶ کیلومتر مربع (۳۷۰۹٫۰۰ مایل مربع) |
|  • رتبه | ۸ام |
| جمعیت (۱-۱۰-۲۰۱۰) |
|  • کل | ۱۳۷۳۱۶۴ |
|  • رتبه | ۲۸ام |
|  • تراکم | ۱۵۴/کیلومتر مربع (۴۰۰/مایل مربع) |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی ۹+ (JST) |
| کد پستی | ۰۳۰–۸۵۷۰〒 |
| کد منطقه | ۰۱۷ (۰۸۱) |
| کد ایزو ۳۱۶۶ | JP-02 |
| ناحیه‌ها | ۸ |
| شهرستان‌ها | ۴۰ |
| گل | Apple blossom |
| درخت | Hiba |
| پرنده | قوی توندرا |
| وبگاه | www.pref.aomori.lg.jp |

**استان آئوموری** (به ژاپنی: 青森県) یکی از استان‌های کشور ژاپن است. شهر های این استان در اطراف دره و جنگل ها قرار گرفته اند. در این شهر حیوانات زیادی وجود دارد مانند ماهی ژاپنی، مرغ دریایی و انواع مختلف اردک و غاز.

این استان در ناحیه توهوکو قرار دارد و مرکز این استان، شهر آئوموری است. این شهر در سال ۱۸۸۹ بنیاد شده‌است.

## جستارهای وابسته

* صدا و سیمای آئوموری

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.
# ببر هانشین

| ببر هانشین |
| --- |
| رقابتهای ژاپن |
| تاسیس | ۱۹۳۵ |

 **ببر هانشین** (انگلیسی: Hanshin Tigers) یک باشگاه حرفه ای بیسبال در اوساکا است.این باشگاه پنج بار موفق به فتح لیگ شده است که آخرین بار مربوط به سال ۲۰۰۵ بوده است. با تشكر از سجاد دارستانى فراهانى

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۸ مه ۲۰۲۳.

## پیوند به بیرون

* سایت رسمی
# خط کیسی فرودگاه ناریتا

| خط کیسی فرودگاه ناریتا |
| --- |
| KS |
|  |
| اطلاعات کلی |
| مالک | شرکت راه‌آهن کیسی |
| موقعیت | استان‌های توکیو، استان چیبا |
| پایانه | کیسی-تاکاساگو ترمینال ۱ فرودگاه ناریتا |
| شمار ایستگاه‌ها | ۸ |
| عملکرد |
| گونه | راه‌آهن حومه |
| گرداننده‌ها | شرکت راه‌آهن کیسی |
| خودروی ریلی | Keisei 3000 series, Keisei 3050 series, Keisei 3700 series, Keisei AE series, Keikyu 600 series, Keikyu N1000 series |
| تاریخچه |
| گشایش | ۲۰۱۰ |
| فنی |
| طول خط | ۵۱٫۴ کیلومتر (۳۱٫۹ مایل) |
| اندازه ریل | ۱٬۴۳۵ میلی‌متر (۴ فوت ۸ ۱⁄۲ اینچ) |
| برق | 1,500 V DC سیم بالاسر |
| سرعت | ۱۶۰ کیلومتر بر ساعت (۹۹ مایل بر ساعت) |

**خط کیسی فرودگاه ناریتا** انگلیسی: 京成成田空港線, Keisei-Narita-Kūkō-sen یک خط‌آهن وابسته به شرکت راه‌آهن کیسی است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Keisei Narita Airport Line». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ اکتبر ۲۰۲۰.

## پیوند به بیرون
# زبان مغولی

| زبان مغولی |
| --- |
| монгол хэл ᠮᠣᠩᠭᠣᠯ ᠬᠡᠯᠡ |
| زبان بومی در | فلات مغولستان |
| منطقه | همه مناطق مغولستان و مغولستان داخلی؛ بوریاتیا، قالمیقستان، بخش‌هایی از استان ایرکوتسک، سرزمین زابایکالسکی در روسیه؛ بخش‌هایی از استان‌های لیائونینگ، جی‌لین، هیلونگ‌جیانگ، سین‌کیانگ، گانسو و چینگهای در چین؛ استان ایسیق‌کول در قرقیزستان |
| شمار گویشوران | ۵٫۲ میلیون  (۲۰۰۵) |
| تبار | مغولی‌تبار
* مغولی‌تبار مرکزی
	+ **زبان مغولی**
 |
| گونه‌های نخستین | مغولی میانه
* مغولی کلاسیک
	+ **زبان مغولی**
 |
| گونه‌های معیار | خالخا (مغولستان)
چاخار (چین)

 |
| گویش‌ها | خالخه
چاخار
خورچین
خرچین
بارین
شیلینگول
درخند
آلاشا
اویرات
بوریاتی

 |
| سامانه نوشتاری | مغولی سنتی (در چین و مغولستان) سیریلیک (در مغولستان و روسیه) بریل مغولی |
| وضعیت رسمی |
| زبان رسمی در |  مغولستان
 چین
* مغولستان داخلی
* سین‌کیانگ
	+ ولایت خودمختار بورتالا مغول
	+ ولایت خودگردان بایینغولین مغول
	+ شهرستان خودمختار هوبوکسار مغول
* چینگهای
	+ ولایت خودمختار هاایشی مغول و تبتی
 |
| تنظیم‌شده توسط | مغولستان: شورای زبان کشور، چین: شورای امور زبان و ادبیات |
| کدهای زبان |
| ایزو ۱–۶۳۹ | `mn` |
| ایزو ۲–۶۳۹ | `mon` |
| ایزو ۳–۶۳۹ | `mon` – کد همگانی کدهای اختصاصی: `khk` – مغولی خالخا `mvf` – مغولی پیرامونی |
| گلاتولوگ | `mong1331` |
| زبان‌شناسی | `part of 44-BAA-b` |
|

**زبان مُغُولی** (در مغولی: Монгол) زبانی رایج در جمهوری مغولستان و بخش‌هایی از چین و فدراسیون روسیه است. شمار گویشوَران آن، ۵٫۲ میلیون در سال ۲۰۰۵ است و اصلی‌ترین و پرگویشورترین زبان از خانوادۀ زبانی زبان‌های مغولی است.

مغولی جزء زبان‌های آلتایی است. دیگر زبان‌های مرتبط با مغولی، زبان کالمیک در شمال قفقاز، بوریاتی در سیبری شرقی، و چند زبان اقلیتی در آسیای مرکزی و چین است. ۹۰٪ گویشوران مغولی، در مغولستان ساکن هستند.

گویش اصلی مغولی، گویش خالْخا نام دارد که در شهر اولان‌باتور، پایتخت مغولستان، صحبت می‌شود. گویش دیگر مغولی در مغولستان داخلی (چین) و مغولستان شمالی صحبت می‌شود که متکلمان آن، یک میلیون از خالخا بیشترند.

کتاب تاریخ سرّی مغولان که دربارهٔ پاره‌ای حوادث و وقایع تاریخی امپراتوری عظیم مغولان است، از آثار ارزشمند به زبان مغولی است.

## جستارهای وابسته

* زبان‌های مغولی
* ادبیات مغولی
* الفبای مغولی
* خوشنویسی مغولی

## منابع

Wikipedia contributors, "Mongolian language," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed January ۱۷، ۲۰۰۸).
# الفبای کاوی

| الفبای کاوی  |
| --- |
|  |
| نوع | ابوگیدا |
| زبان‌ها | Indonesian languages, Philippine languages, Malaysian languages |
| دورهٔ زمانی | c. 8th–16th century |
| سامانهٔ مادر |
الفبای نیاسینایی* الفبای فنیقی
	+ الفبای آرامی
		- خط براهمی
			* Tamil-Brahmi
				+ Pallava
					- الفبای کاوی
 |
| سامانهٔ فرزند | **In Indonesia:** بالیایی Batak الفبای جاوه‌ای Lontara Sundanese Rencong Rejang
**In the Philippines:** Baybayin (Badlit) Buhid Hanunó'o Kulitan Tagbanwa (Apurahuano) |

**الفبای کاوی** (انگلیسی: Kawi script) یک سامانه نوشتاری است که در جاوه و ناحیه دریایی جنوب شرق آسیا مورد استفاده قرار می گیرد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kawi script». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۵ اوت ۲۰۱۹.

## پیوند به بیرون
# خط گعز

| الفبای گعز  |
| --- |
| نوع | آبوگیدا |
| زبان‌ها | زبان‌های سامی اتیوپیایی (مانند زبان گعز، زبان امهری، زبان تیگرینیا، زبان تیگره، زبان هراری, etc.), Bilen، Meʼen, as one of two scripts in Anuak, and unofficially in some contexts of other languages. |
| دورهٔ زمانی | ح. AD 100 to present |
| سامانهٔ مادر |
هیروگلیف مصری* الفبای نیاسینایی
	+ الفبای عربستانی جنوبی
		- الفبای گعز
 |
| سامانهٔ فرزند | زبان امهری، زبان تیگرینیا
various other alphabets of Ethiopia and Eritrea |
| ایزو ۱۵۹۲۴ | Ethi, 430 |
| جهت | چپ به راست |
| مخفف یونیکد | Ethiopic |
| دامنه یونیکد | * U+1200–U+137F Ethiopic
* U+1380–U+139F Ethiopic Supplement
* U+2D80–U+2DDF Ethiopic Extended
* U+AB00–U+AB2F Ethiopic Extended-A
 |

نوشتاری از کتاب مقدس اتیوپی به زبان گعزی
**الفبای گعزی** برای نوشتن گعزی، امهری، تیگرینیایی، تجری و بلینی به کار می‌رود.

## حروف

|  | ـَ
 | ـُ (و)
 | ـِ (ی)
 | ـَ (ا)
 | ـِ (ی)
 | ـَ
 | ـُ (و)
 | وَ
 | یَ
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| هُی
 | ه
 | ሀ | ሁ | ሂ | ሃ | ሄ | ህ | ሆ |  |
| لَوِ
 | ل
 | ለ | ሉ | ሊ | ላ | ሌ | ል | ሎ | ሏ |  |
| حَوت
 | ح
 | ሐ | ሑ | ሒ | ሓ | ሔ | ሕ | ሖ | ሗ |  |
| مَی
 | م
 | መ | ሙ | ሚ | ማ | ሜ | ም | ሞ | ሟ | ፙ |
| شَوت
 | ش
 | ሠ | ሡ | ሢ | ሣ | ሤ | ሥ | ሦ | ሧ |  |
| رَأس
 | ر
 | ረ | ሩ | ሪ | ራ | ሬ | ር | ሮ | ሯ | ፘ |
| سَت
 | س
 | ሰ | ሱ | ሲ | ሳ | ሴ | ስ | ሶ | ሷ |  |
| قَف
 | ق
 | ቀ | ቁ | ቂ | ቃ | ቄ | ቅ | ቆ | ቋ |  |
| بِت
 | ب
 | በ | ቡ | ቢ | ባ | ቤ | ብ | ቦ | ቧ |  |
| تَو
 | ت
 | ተ | ቱ | ቲ | ታ | ቴ | ት | ቶ | ቷ |  |
| خَرْم
 | خ
 | ኀ | ኁ | ኂ | ኃ | ኄ | ኅ | ኆ | ኋ |  |
| نَهَس
 | ن
 | ነ | ኑ | ኒ | ና | ኔ | ን | ኖ | ኗ |  |
| أَلف
 | ء
 | አ | ኡ | ኢ | ኣ | ኤ | እ | ኦ | ኧ |  |
|  | [ɛ] [æ] [ə] | [u(:)] | [i(:)] | [a(:)] | [e(:)] | [ə] [ɨ] | [o(:)] | [wə] [wa] | [jɛ] [jə] |

|  | ـَ
 | ـُ (و)
 | ـِ (ی)
 | ـَ (ا)
 | ـِ (ی)
 | ـَ
 | ـُ (و)
 | وَ
 | یَ
 |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| کَف
 | ک
 | ከ | ኩ | ኪ | ካ | ኬ | ክ | ኮ | ኳ |  |
| وَوِ
 | و
 | ወ | ዉ | ዊ | ዋ | ዌ | ው | ዎ |  |
| عَین
 | ع
 | ዐ | ዑ | ዒ | ዓ | ዔ | ዕ | ዖ |  |
| زَی
 | ز
 | ዘ | ዙ | ዚ | ዛ | ዜ | ዝ | ዞ | ዟ |  |
| یَمَن
 | ی
 | የ | ዩ | ዪ | ያ | ዬ | ይ | ዮ |  |
| دَنْت
 | d
 | ደ | ዱ | ዲ | ዳ | ዴ | ድ | ዶ | ዷ |  |
| جَمْل
 | ج (گ)
 | ገ | ጉ | ጊ | ጋ | ጌ | ግ | ጎ | ጓ |  |
| طَیْت
 | ط
 | ጠ | ጡ | ጢ | ጣ | ጤ | ጥ | ጦ | ጧ |  |
| بَیْت
 | ب (پ)
 | ጰ | ጱ | ጲ | ጳ | ጴ | ጵ | ጶ | ጷ |  |
| صَدَی
 | ص
 | ጸ | ጹ | ጺ | ጻ | ጼ | ጽ | ጾ | ጿ |  |
| صَبَّ
 | ص
 | ፀ | ፁ | ፂ | ፃ | ፄ | ፅ | ፆ |  |
| أَف
 | ف
 | ፈ | ፉ | ፊ | ፋ | ፌ | ፍ | ፎ | ፏ | ፚ |
| بسَ
 | ب (پ)
 | ፐ | ፑ | ፒ | ፓ | ፔ | ፕ | ፖ | ፗ |  |
|  | [ɛ] [æ] [ə] | [u(:)] | [i(:)] | [a(:)] | [e(:)] | [ə] [ɨ] | [o(:)] | [wə] [wa] | [jɛ] [jə] |

### حروف مشتق

#### Diplophonia

|  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| حرف اصل | ق
 | خ
 | ک
 | گ
 |
| ቀ | ኀ | ከ | ገ |
| q | x | k | ɡ |
| حرف مشتق | قۥ
 | خۥ
 | کۥ
 | گۥ
 |
| ቈ | ኈ | ኰ | ጐ |
| qʷ | xʷ | kʷ | ɡʷ |

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «حروف جعزیة». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای عربی*، بازبینی‌شده در ۲۸ سپتامبر ۲۰۱۱.

## پیوند به بیرون

* Omniglot
* Amharisch - Alte Schriften
# خط اویغوری

نامه آرگون خان پادشاه ایلخانی به فیلیپ چهارم پادشاه فرانسه در قرن ۱۳ میلادی به خط اویغوری
الفبای اویغوری، الفبایی است که در قرن ۱۲ میلادی توسط مردم آسیای میانه و به ویژه اویغورها استفاده می‌شد. گاه به این الفبا **خطِ سوترا** (به انگلیسی: sutra) می‌گویند. این خط همانند نوشته‌های کهن بر روی پاپیروس است. شمار بسیاری از متن‌های بودایی، مانوی، نسطوری و زرتشتی و نیز نوشته‌های غیر دینی چون نقش بر روی سکه‌ها، سنگنبشته‌ها و سندهای قانونی بدین خط نوشته شده‌اند. خط اویغوری افقی و از چپ به راست نوشته می‌شد، ولی شاید با تأثیر خط چینی بوده که این خط را به ریخت عمودی نیز نوشته‌اند، با این تفاوت که در چینی نخستین سطر در سوی راست صفحه نوشته می‌شد و در سغدی نخستین سطر را در سوی چپ صفحه می‌نوشتند. خط مغولی کنونی نیز هنوز همین شیوه نگارش عمودی خط اویغوری را به کار می‌برد.

در زمان چنگیزخان چون مغول‌ها هنوز کتابت به زبان خود نداشتند، خط اویغوری اولین خط رسمی حکومت‌های مغول شد. بعد از مسلمان شدن اویغورها، خط عربی جایگزین خط اویغوری گردید. شیوه بهبودیافته خط عربی امروزه به عنوان الفبای رسمی این زبان در منطقه خودمختار سین کیانگ اویغور شناخته شده و به شکل گسترده چه توسط مردم و چه توسط دولت منتسب از مرکز محلی استفاده می‌شود.

سکه ارغون خان؛ روی سکه بخط عربی و پشت آن بخط اویغوری ضرب شده.
## جستارهای وابسته

* زبان اویغوری
* اویغوری
* اویغورها
* اویغورستان
* ترکستان
* ترکستان شرقی
* ترکستان غربی

## منابع

* Old Uyghur Alphabet on Omniglot
* Old Uyghur alphabet and Orkhon Turkic alphabet
* photos of the original text fragments written in Old Uyghur script discovered at Turpan بایگانی‌شده در ۱۸ ژانویه ۲۰۱۳ توسط Wayback Machine
# خط مایایی

نمونه‌ای از خط مایایی بر روی یک کتیبه متعلق به قرن هشتم میلادی
**خط مایایی** خطی هیروگلیفی بود که سرخپوستان مایا از قرن سوم پیش از میلاد نوشتن به آن را آغاز کردند. بنظر می‌رسد که ایده نوشتن زبان را مایاها از مردم اولمک فراگرفته باشند اما نوشتار آنها به طور کلی متفاوت بود. خط مایایی خطی اندیشه‌نگار بوده و برای مفاهیم، نمادهای تصویری را بکار می‌بردند. گاهی این نمادها در مفهوم هجا نیز برای ساخت ترکیبی که به فعل یا اسمی خاص منتهی می‌شد مورد استفاده قرار می‌گرفت.

## منابع

*
# بریل انگلیسی

| خط بریل انگلیسی گرید ۲ بریل بریل نسخهٔ بریتانیایی |
| --- |
|  |
| نوع | الفبا (خط (نوشتار)) |
| زبان‌ها | انگلیسی |
| دورهٔ زمانی | ۱۹۰۲ |
| سامانهٔ مادر |
night writing* early braille
	+ بریل فرانسوی
		- خط بریل انگلیسی
 |
| سامانهٔ فرزند | unified international braille Unified English Braille Irish Braille |
| دامنه یونیکد | U+2800 to U+283F |

**الفبای بریل انگلیسی**، همچنین شناخته شده به عنوان *بریل درجه-2*, یک الفبای بریل است که برای انگلیسی استفاده می‌شود. این الفبا شامل ۲۵۰ نشانه یا بیشتر (نشانه‌ها), اعداد، نشانه‌های سجاوندی، علائم قالب‌بندی، اختصاری و کوته‌ساختی (واژگان مخفف) است. برخی از نشانه‌های بریل انگلیسی از قبیل ⠡ ، در چاپ نشان‌گر بیش از یک نشانه است.

## تاریخچه

## نشانه‌های سجاوندی

## سیستم

بریل ۶۴ خانه‌ای و معادل آنها در بریل گرید ۲ انگلیسی|  | main sequence |    | shifted right |
| --- | --- | --- | --- |
| اولین ده‌تایی |  1 · a |  2 · b |  3 · c |  4 · d |  5 · e |  6 · f |  7 · g |  8 · h |  9 · i |  0 · j |  (accent)\* |  (abbrev.)§ |
| دومین ده‌تایی |  k |  l |  m |  n |  o |  p |  q |  r |  s |  t |  st · / |  ar |
| سومین ده‌تایی |  u |  v |  x |  y |  z |  and |  for |  of |  the |  with |  -ing |  (num)\* · -ble† |
| چهارمین ده‌تایی |  ch |  gh |  sh |  th |  wh |  ed |  er |  ou |  ow |  w |  ·¤ · (emph)\*§ |  (abbrev.)§ |
| پنجمین ده‌تایی |  ، · -ea- |  ; · -bb- |  : · -cc- |  .¤ · -dd-† |  en |  ! · -ff- |  () · -gg- |  ? · “ |  in |  ” |  (abbrev.)§ |  (letter)\*§ |
| ردیف پائین |  ’ ¤ |  |  - |  |  (caps)\*§ |  (space) |

\* *Formatting marks, توضیح در پائین*
§ *Abbreviation signs, نمایش در پائین*
† *Abolished in Unified English Braille*
¤ دوره ⟨⠲⟩، is distinguished from the decimal point, ⟨⠨⟩. The apostrophe, ⟨⠄⟩، is distinguished from the single quotation mark.
## الفبا

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  a |  b |  c |  d |  e |  f |  g |  h |  i |  j |    |  (accent) |  |
|  k |  l |  m |  n |  o |  p |  q |  r |  s |  t |  st |  ar |
|  u |  v |  x |  y |  z |  and |  for |  of |  the |  with |  -ing |  -ble† |
|  ch |  gh |  sh |  th |  wh |  ed |  er |  ou |  ow |  w |  (emph.) |  |
|  -ea- |  -bb- |  -cc- |  -dd-† |  en |  -ff- |  -gg- |  |  in |  |  (caps) |  (letter) |

## پانویس

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Braille English Braille». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ تیر ۱۳۹۳.

## جستارهای هم‌گون

* مؤسسه بریل آمریکا
* انجمن ملی بریل
* خط بریل انگلیسی واحد
# بریل ایسلندی

| بریل ایسلندی  |
| --- |
| نوع | الفبا |
| زبان‌ها | زبان ایسلندی |
| سامانهٔ مادر |
بریل* بریل فرانسوی
	+ بریل ایسلندی
 |

 **بریل ایسلندی** یک الفبای بریل برای زبان ایسلندی است.

## الفبا

همه حروف مانند بریل بقیه زبانهای نوردیک است. یعنی ö در ایسلندی همان ö به زبان سوئدی یا ø به دانمارکی است. ð در ایسلندی همان ð در فاروئی است. تفاوت‌ها در صورت وجود، فقط در حروف مربوط به نقطه گذاری است. الفبای پایه همان است که در بریل فرانسه وجود دارد.

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|  a |  á |  b |  c |  d |  ð |  e |  é |  f |  g |
|  h |  i |  í |  j |  k |  l |  m |  n |  o |  ó |
|  p |  q |  r |  s |  t |  u |  ú |  v |  w |  x |
|  y |  ý |  z |  þ |  æ |  ö |  . |  ? |  @ |  % |

## منابع
# کودانشا

کودانشا|  |
| دفتر مرکزی کودانشا در بونکیو-کو، توکیو |
| نام بومی | 株式会社講談社 |
| نام لاتین | Kabushiki gaisha Kōdansha |
| نوع | تجارت خانوادگی شرکت سهامی خاص کابوشیکی گایشا |
| ISIN | JP3288600004  |
| صنعت | نشر، صنعت موسیقی |
| بنا نهاده | December ۱, ۱۹۳۸ (December ۱, ۱۹۳۸-**خطا: زمان نامعتبر**}}) |
| بنیانگذاران | Seiji Noma |
| دفتر مرکزی | بونکیو-کو، توکیو، توکیو، ژاپن |
| محدودهٔ فعالیت | جهانی |
| افراد کلیدی | Yoshinobu Noma (President & مدیر عامل اجرایی) |
| محصولات | کتابs, لایت نوولs, مجلهs, مانگا، لوح فشرده و دی‌وی‌دی (through King Records) |
| مالک | Noma family (Noma Cultural Foundation 39.2%) |
| تعداد کارکنان | 914 (as of September 2013) |
| شرکت‌های وابسته | کینگ رکوردز Kobunsha Co. , Ltd. Kodansha USA Ichijinsha |
| وبگاه | www.kodansha.co.jp |

**کودانشا** (به ژاپنی: 株式会社講談社 Kabushiki-gaisha Kōdansha، به انگلیسی: Kodansha Limited) بزرگ‌ترین ناشر ژاپنی است که دفتر اصلیش در توکیو مستقر است. کودانشا در سال ۱۹۰۹ توسط *سِیجی نوما* تأسیس گردید.

کودانشا ناشر مجلاتی همچون ‎*Nakayoshi*‏، *Afternoon*‏،*besstasu shonen magazine* و *Weekly Shonen Magazine*‎ است.

## جستارهای وابسته

* شورا نو مون (مانگا)

## منابع

Wikipedia contributors, "Kodansha," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed January 15, 2008).

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی کودانشا (ژاپنی)
* KodanClub - وبگاه اطلاعاتی کودانشا در مورد مانگاهای ناشر (انگلیسی)
* Kodansha International (انگلیسی)
# ایچیرو اوکوچی

| ایچیرو اوکوچی |
| --- |
| زادهٔ | ۲۸ مارس ۱۹۶۸ ‏(۵۸ سال) سندای |
| ملیت | ژاپن |
| پیشه(ها) | فیلم‌نامه‌نویس، رمان‌نویس |

**ایچیرو اوکوچی** (انگلیسی: Ichirō Ōkouchi; ۲۸ مارس ۱۹۶۸ – ) فیلم‌نامه‌نویس، رمان‌نویس اهل ژاپن بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Ichirō Ōkouchi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۴.

## پیوند به بیرون
# یاسوکو کوبایاشی

| یاسوکو کوبایاشی |
| --- |
| نام اصلی | 小林
靖子 |
| زاده | ۷ آوریل ۱۹۶۵ ‏(۶۱ سال) کوتو-کو، توکیو |
| پیشه | فیلم‌نامه‌نویس |
| ملیت | ژاپن |

**یاسوکو کوبایاشی** (انگلیسی: Yasuko Kobayashi؛ زادهٔ ۷ آوریل ۱۹۶۵) فیلم‌نامه‌نویس اهل ژاپن است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Yasuko Kobayashi». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۳۰ ژانویه ۲۰۲۴.
# کیتاکیوشو، فوکوئوکا

| کیتاکیوشو
北九州 |
| --- |
| شهرهای تعیین‌شده |
| 北九州市 · Kitakyūshū |
| پرچم |
| موقعیت کیتاکیوشو در فوکوئوکا |
| کشور | ژاپن |
| منطقه | کیوشو |
| استان | فوکوئوکا |
| حکومت |
|  • شهردار | کنجی کیتاهاشی |
| مساحت |
|  • کل | ۴۸۶٫۸۱ کیلومتر مربع (۱۸۷٫۹۶ مایل مربع) |
| جمعیت (۱ ژانویه ۲۰۱۰) |
|  • کل | ۹۸۳۰۳۷ |
|  • تراکم | ۲۰۱۹٫۳۴/کیلومتر مربع (۵۲۳۰٫۱/مایل مربع) |
| نمادها |
|  • درخت | Ichiigashi (Japanese راش (درخت)) |
|  • گُل | Tsutsuji (آزالیا) Himawari (گل آفتاب‌گردان) |
|  • پرونده | - |
| منطقهٔ زمانی | یوتی‌سی +۹ (زمان) |
| نشانی تالار شهر | ۱–۱ Jōnai, Kokura Kita-ku, Kitakyūshū-shi, Fukuoka-ken ۸۰۳–۸۵۰۱ |
| وبگاه | www.city.kitakyushu.jp |

**کیتاکیوشو** (به ژاپنی: 北九州市) یکی از شهرهای ژاپن است که در استان فوکوئوکا واقع شده است.

این شهر به‌دلیل اقدامات مختلفی که برای کاستن از آلودگی هوا انجام داده است، در سطح کشور پیشتاز گشته است. کیتاکیوشو کم‌تر از یک میلیون نفر جمعیت دارد؛ ولی با احتساب جمعیت شهر «شیمونوزکی» که در پیرامون این شهر قرار گرفته است، جمعیت کیتاکیوشو به حدود یک و نیم میلیون نفر می‌رسد.

در ۱۶ مارس سال ۲۰۰۶، فرودگاه کیتاکیوشو راه‌اندازی شد و از همین طریق، اقتصاد محلی و صنعت توریسم این شهر پیشرفت‌های چشمگیری را شاهد بوده است.

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Kitakyūshū». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۲ ژوئیهٔ ۲۰۰۹.
# کریول

**زبان کریؤل** (به انگلیسی: Creole) یا **زبان آمیختهٔ مادری** زبانی پایدار و طبیعی است که از چند زبان گوناگون پدید آمده‌است. به بیانی دیگر، زبان مرکب، هنگامی که به وضعیت پایدار برسد و توسط کودکان به عنوان زبان مادری آموخته شود، به کریؤل تبدیل می‌شود. کریؤل‌ها، در واقع پیجین‌های گسترش یافته هستند که دچار دگرگونیهای دستوری و آوایی شده‌اند.

کریؤل ترکیب زبان یک کشور استعمارگر با زبان‌های محلی است. کریؤل‌ها در نواحی که کارگران قراردادی یا برده‌ها استفاده می‌شدند، متمرکز شده‌اند همانند حوزهٔ کارائیب، اقیانوس هند و جزایر اقیانوس آرام. بیشتر آن‌ها حاصل گسترش استعمار اروپاییان بوده‌اند و واژگان آن‌ها از انگلیسی، فرانسوی، اسپانیایی و پرتغالی گرفته شده‌اند.

## جستارهای وابسته

* کریؤل جامائیکایی
* زبان میانجی
* کریؤل‌شدگی
* کریؤل‌زدایی
* زبان پیجین
* زبان مختلط
* زبان کوینه
* درک بیکرتون

## منابع
# سمور دریایی

| سمور دریایی |
| --- |
|  |
| یک سمور دریایی که به دور خود گیاه کتانجک پیچیده، در خلیج مورو، کالیفرنیا. |
| رده‌بندی علمی |
| فرمانرو: | جانوران |
| شاخه: | طنابداران |
| زیرشاخه: | مهره‌داران |
| رده: | پستانداران |
| راسته: | گوشت‌خواران |
| تیره: | راسویان |
| زیرخانواده: | لوترینه |
| سرده: | Enhydra فلمینگ، ۱۸۲۸ |
| گونه: | E. lutris |
| نام دوبخشی |
| Enhydra lutris (Linnaeus, 1758) |
|  |
| زیستگاه امروزی و تاریخی |

**سَمور دریایی** یکی از پستانداران آبزی از سرده سمورها است.

می‌توان گفت سمور دریایی پر موترین جاندار می‌باشد به این علت که در هر سانتی‌متر مربع از بدن سمور دریایی ۱۰۰ تا ۴۰۰ هزار مو می‌باشد.

## منابع

ویکی‌پدیای انگلیسی.

* مجله دانستنیها شماره۲۳۰
# زمان استاندارد ژاپن

| زمان استاندارد ژاپن |
| --- |
| منطقه زمانی |
| تفاضل از یوتی‌سی |
| JST | یوتی‌سی ۹:۰۰+ |
| زمان کنونی |
| ۱۲:۲۵, ۱۴ ژوئن ۲۰۲۶ JST [روزآمدسازی] |
| رعایت ساعت تابستانی |
| ساعت تابستانی در این منطقه زمانی رعایت نمی‌شود. |

فرمان امپراتور در ۲۷ دسامبر ۱۸۹۵
**زمان استاندار ژاپن**یا (به اختصار *JST*) ((به ژاپنی: 日本標準時) *Nihon Hyōjunji* یا (به ژاپنی: 中央標準時) *Chūō Hyōjunji*) به منطقه زمانی استاندارد ژاپن گفته می‌شود که برابر با ۹ ساعت بعد از ساعت هماهنگ جهانی هست. تغییر ساعت تابستانی در این استاندارد استفاده نمی‌شود. این استاندارد در دوران جنگ جهانی دوم به عنوان زمان استاندارد توکیو شناخته می‌شد.

## جستارهای وابسته

* یوتی‌سی ۹:۰۰+
* ساعت ژاپن
* زمان در ژاپن
* تقویم ژاپنی

## منابع