Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# ۱ اوت

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| <<  | **اوت** |  >> |
| ش | ی | د | س | چ | پ | ج |
| ۱ | ۲ | ۳ | ۴ | ۵ | ۶ | ۷ |
| ۸ | ۹ | ۱۰ | ۱۱ | ۱۲ | ۱۳ | ۱۴ |
| ۱۵ | ۱۶ | ۱۷ | ۱۸ | ۱۹ | ۲۰ | ۲۱ |
| ۲۲ | ۲۳ | ۲۴ | ۲۵ | ۲۶ | ۲۷ | ۲۸ |
| ۲۹ | ۳۰ | ۳۱ |   |
| ۲۰۲۶ میلادی |

**۱ اوت** دویست و سیزدهمین (در سال‌های کبیسه دویست و چهاردهمین) روز سال در گاه‌شماری میلادی است. ۱۵۲ روز تا پایان سال باقی‌است.

## رویدادها

* ۵۲۷ - حکومت ژوستینین یکم بر امپراتوری روم شرقی آغاز شد.
* ۹۰۲ - شهر تائورمینا، آخرین پایگاه امپراتوری روم شرقی در سیسیل به تصرف نیروهای مسلمان اغلیبی درآمد.
* ۱۴۹۸ - کریستف کلمب به عنوان نخستین اروپایی از منطقه‌ای که امروزه ونزوئلا شناخته می‌شود، دیدن کرد.
* ۱۸۳۴ - در پی تصویب قانون لغو برده‌داری ۱۸۳۳، برده‌داری و خرید و فروش آن در امپراتوری بریتانیا ممنوع اعلام شد.
* ۱۸۷۶ - کلرادو سی و هشتمین ایالت ایالات متحده شد.
* ۱۹۱۴ - جنگ جهانی اول: امپراتوری آلمان به امپراتوری روسیه اعلان جنگ داد.
* ۱۹۳۶ - یازدهمین دوره المپیک تابستانی در برلین آغاز شد.
* ۱۹۴۴ - جنگ جهانی دوم: آغاز قیام ورشو
* ۱۹۴۶ - هواپیمایی اسکاندیناوی تأسیس شد.
* ۱۹۷۶ - ترینیداد و توباگو با لغو حاکمیت الیزابت دوم، ملکه بریتانیا بر این کشور و انتخاب الیس کلارک به مقام ریاست جمهوری، حکومت خود را به جمهوری بدل کرد.
* ۱۹۸۴ - از بانک‌های استرالیا مقررات‌زدایی شد.
* ۲۰۱۰ - کنوانسیون جهانی تسلیحات خوشه‌ای با هدف مبارزه با تولید، انتقال و استفاده از این نوع سلاح‌ها رسماً آغاز به کار کرد.

## زادروزها

* ۱۷۴۴ - ژان-بتیست لامارک، زیست‌شناس فرانسوی
* ۱۸۱۹ - هرمان ملویل، داستان‌نویس و شاعر آمریکایی
* ۱۹۲۴ - عبدالله بن عبدالعزیز آل سعود، ششمین پادشاه عربستان سعودی (د. ۲۰۱۵)
* ۱۹۳۹ - رابرت جیمز والر، نویسنده، موسیقی‌دان و عکاس اهل ایالات متحده
* ۱۹۵۲ - زوران جینجیچ، سیاست مدار صربستانی و ششمین نخست‌وزیر این کشور
* ۱۹۸۴ - باستیان شواینشتایگر، فوتبالیست آلمانی

## درگذشت‌ها

* ۳۰ پیش از میلاد - مارک آنتونی، سیاستمدار و ژنرال رومی
* ۱۹۴۳ - بولس شحاده، روزنامه‌نگار و سیاستمدار فلسطینی.
* ۲۰۰۵ - فهد بن عبدالعزیز آل سعود، پنجمین پادشاه عربستان سعودی (ز. ۱۹۲۱)
* ۲۰۰۸ – آشوک مانکاد، بازیکن کریکت اهل هند (ز. ۱۹۴۶)

## مناسبت‌ها

* آغاز هفته جهانی شیر مادر
* روز ملی سوئیس
* روز ملی بنین
* روز والدین در جمهوری دموکراتیک کنگو
* روز نیروهای مسلح در لبنان
* روز نیروهای مسلح در چین

## جستارهای وابسته

* ویکی‌پدیا:یادبودهای برگزیده/۱ اوت

## منابع

* دکتر نوشیروان کیهانی‌زاده. «روزنامک». دریافت‌شده در ۱۶ جولای ۲۰۰۷.
* «فرهنگی» تقویم تاریخ». *PARSADMIN*. بایگانی‌شده از اصلی در ۲۶ سپتامبر ۲۰۰۷. دریافت‌شده در ۱۶ جولای ۲۰۰۷.

## منابع

## پیوند به بیرون

* BBC: On This Day
# گشادی مردمک

| مردمک گشادی |
| --- |
|  |
| تخصص | چشم‌پزشکی  |

**گشادی مردمک** یا **گشاد مردمک** یا **میدریاسیس** (به انگلیسی: mydriasis) حالتی است که در آن مردمک چشم‌ها در اثر برخی آسیب‌ها یا در نتیجه مصرف بعضی از داروها (آتروپین، سیکلوپنتولات و …) گشاد می‌شود. عامل یا دارویی که این تأثیر را بر مردمک‌ها دارد را گشادکنندهٔ (به انگلیسی: mydriatic) می‌نامند.

حالت عکس گشادی مردمک را مردمک‌تنگی Miosis می‌گویند.

اندازه طبیعی مردمک بین ۳ تا ۶ میلی‌متر است و در صورتی‌که قطر آن کمتر از ۳ میلی‌متر باشد مردمک‌تنگی و بیش از ۶ میلی‌متر باشد گشادی مردمک روی می‌دهد. در ۲۰ درصد افراد طبیعی بین اندازهٔ دو مردمک کمی اختلاف (اختلاف بیش از ۳٪ میلی‌متر) وجود دارد که به آن نابرابری مردمک‌ها Anisocoria گفته می‌شود.

انقباض و انبساط ماهیچه‌های عنبیه منجر به تنگ و گشاد شدن سوراخ مردمک می‌شود. اندازهٔ مردمک‌ها توسط دو ماهیچه شامل غیر مخطط حلقوی (اسفنکتر) و شعاعی عنبیه تنظیم می‌کند. عضلهٔ اسفنکتر از پاراسمپاتیک (شاخه‌های سمپاتیک کروی) عصب می‌گیرند.

## انواع

* گشادی مردمک فلجی paralytic: مردمک‌گشادی ناشی از فلج عصب محرکهٔ مشترک چشم.
* گشادی مردمک کوری amaurotic: اختلالی که در آن مردمک چشم نابینا گشادتر از مردمک چشم بینای دیگر است.
* گشادی مردمک متناوب alternating, bounding: نوعی گشادی مردمک که به‌تناوب نخست در یک سو و سپس در سوی دیگر ظاهر می‌شود.
* گشادی مردمک تنجشی spasmodic, spastic: گشادی مردمک ناشی از تنجش ماهیچهٔ گشادکنندهٔ عنبیه یا فزونی فعالیت دستگاه هم‌حس.

## منابع

* مجموعهٔ واژه‌های مصوّب فرهنگستان زبان فارسی تا پایان سال ۱۳۸۹.

* Common eye diseases and their management", Galloway/Amoako/Browning, Springer science 2006, 3rd edition, p196
* Mydriasis in Farlex medical dictionary. citing: The American Heritage® Medical Dictionary. Copyright 2007, and Mosby's Dental Dictionary, 2nd edition.
# پلاساس د سبرانیا

پلاساس د سوبرانیا
**پلاساس د سُبرانیا** (plazas de soberanía del norte de Africa یعنی نقاط حاکمیتی شمال آفریقا) نقاط تحت حاکمیت اسپانیا در شمال آفریقا هستند. این نقاط ۱۴۵٬۳۳۶ نفر جمعیت دارند و همگی توسط کشور مراکش ادعا شده‌اند.

## منابع

* ویکی‌پدیای انگلیسی، نسخه ۸ فوریه ۲۰۰۸
# آمیبوزوا

| آمیبوزوا Amoebozoa محدودهٔ زمانی: پیشین‌زیستی نو (نئوپروتروزوئیک) تا امروزه پیشازیستینخست‌زیستیپیشین‌زیستیکامبریناردویسینسیلوریندوونینکربنیفرپرمینتریاسژوراسیککرتاسهپالئوژننئوژن۰۱۰۰۰ |
| --- |
|  |
| *Chaos carolinensis* |
| رده‌بندی علمی |
| حوزه: | یوکاریوت |
| فرمانرو: | پروتوزوآ |
| شاخه: | آمیبوزوا Amoebozoa Lühe, 1913 *emend.* Cavalier-Smith, 1998 |
| Subphyla and Infraphyla |
| * کنوسا Conosa
	+ میستوزوآ (slime-molds)
	+ آرکامیبا Archamoebae
* لوبوسا Lobosa
* پروتامیبا Protamoebae
 |
| مترادف |
| * Eumycetozoa Zopf 1884, emend Olive 1975
 |

**آمیبوزوا** (نام علمی: *Amoebozoa*) یک گروه آرایه‌شناسی بزرگ از حوزه یوکاریوت است که دارای حدود ۲٬۴۰۰ گونه است که اغلب جانداران تک‌یاخته‌ای دارای پای کاذب و میتوکندری تیوبی هستند.

تحلیل‌های ژنتیک مولکولی نشان می‌دهد آمیبوزوا یک گروه فراگیر است. بیشتر درخت‌های تبارزایی آمیبیورا را به عنوان گروه خواهر پشت‌تاژکان (کلاد بزرگ دیگری شامل قارچ و جانوران و حدود ۳۰۰ گونه تک سلولی) دسته‌بندی می‌کنند.

## جایگاه در درخت یوکاریوت‌ها

|  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |  |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- | --- |
|   |

|  |  |
| --- | --- |
|   |
گروه‌های دیگر… |
|   |
| تک‌تاژکان |

|  |  |
| --- | --- |
|   | **آمیبوزوا** |
|   |
| پشت‌تاژکان |

|  |  |
| --- | --- |
|   |
قارچ |
|   |
|   |
جانوران |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

 |
|   |

## فهرست گونه‌های آمیبوزوا بیماری‌زا برای انسان

* *انتاموبا هیستولیتیکا*
* *Acanthamoeba*
* *Balamuthia mandrillaris*
* *اندولیماکس*

## ویژگی‌های ریخت‌شناسی و رفتاری

* **حرکت و تغذیه**: آمیبوزواها از طریق پاهای کاذب (Pseudopodia) حرکت و تغذیه می‌کنند. این پاهای کاذب از جریان سیتوپلاسم تشکیل می‌شوند و به آن‌ها اجازه می‌دهند ذرات غذا را به روش فاگوسیتوز بلعیده یا در محیط‌های مرطوب مانند آب و خاک حرکت کنند.
* **ساختار سلولی**: فاقد دیواره سلولی هستند و شکل متغیری دارند. برخی گونه‌ها مانند *Chaos carolinensis* اندازه‌های بزرگی (تا چند میلی‌متر) دارند .
* **میتوکندری**: میتوکندری آن‌ها از نوع تیوبی (لوله‌ای) است که در تنفس سلولی نقش دارد .

## نقش اکولوژیک

آمیبوزواها به عنوان مهندسان اکوسیستم در چرخه مواد مغذی خاک و آبزیان عمل می‌کنند. مطالعات نشان می‌دهند این موجودات تا ۳۰٪ از معدنی‌سازی کربن در خاک جنگلی را انجام می‌دهند و در کنترل جمعیت باکتری‌ها نقش کلیدی دارند.

## تکامل و تنوع ژنتیکی

تحلیل ژنوم‌های کامل نشان داده است آمیبوزواها دارای سیستم ترشحی نوع VI مشابه باکتری‌های گرم-منفی هستند که احتمالاً از طریق انتقال ژن افقی به دست آمده است. همچنین فسیل‌های ۷۵۰ میلیون ساله در تشکیلات لونگشان چین، قدیمی‌ترین شواهد از ریخت‌شناسی مشابه آمیبوزوا را نشان می‌دهند.

## کاربردهای پژوهشی

* مدل مطالعاتی برای بررسی مکانیسم فاگوسیتوز در سلول‌های ایمنی
* مطالعه بیماری‌های نورودژنراتیو با استفاده از گونه‌های *Acanthamoeba* به عنوان مدل

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Amoebozoa». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۱۵.

## پیوند به بیرون

الگو:بیماری‌های آمیبی

بدون کوچکترین تغییری در هر قسمت از ساختار متن (کاستن متن منظور است)
قسمت هایی را به آن اضافه کن با ذکر یادکرد مناسب در متن
و نسخه نهایی رو بصورت کد تحویل بده ویکی پدیایی
# الفبای بین‌المللی نویسه‌گردانی سانسکریت

الفبای بین‌المللی نویسه‌گردانی سانسکریت
**الفبای بین‌المللی نویسه‌گردانی سانسکریت** (انگلیسی: International Alphabet of Sanskrit Transliteration یا به اختصار **IAST**) شیوه‌ای برای نویسه‌گردانی دبیره‌های براهمایی (که در زبان سانسکریت و زبان‌های هندی مرتبط دیگر از آن‌ها استفاده می‌شود) به صورت لاتین‌نویسی و بدون از دست دادن اطلاعات تلفظی است. این شیوه را ویلیام جونز، چارلز ترولیان، مونیه مونیه-ویلیامز و دیگر محققان و مستشرقان در قرن نوزدهم میلادی پایه گذاردند و بعدها در سپتامبر ۱۸۹۴ در کنفرانس کمیته نویسه‌گردانی زبان‌های شرقی در ژنو استانداردی برای آن تدوین شد.
IAST به خواننده اجازه می‌دهد که متون هندو را بدون ابهام و دقیقاً همانگونه که در خط کهن هندی نوشته شده بخواند. به‌دلیل وفاداری این الفبا به خط کهن هندی، این الفبا هنوز بین محققان محبوب است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «International Alphabet of Sanskrit Transliteration». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۳ ژوئن ۲۰۲۰.
# پوئبلو

پوئبلوی تاوس، سال ۱۹۹۹
**پوئِبلو** گونه‌ای دهکده سرخ‌پوستی با خانه‌های خشتی و کاهگلی است که توسط برخی از قبایل در جنوب غربی ایالات متحده آمریکا پدید آمده بود. پوئبلو یک محل زیست اجتماعی بزرگ بود که به اتاقهای زیادی تقسیم شده و تا ۵ طبقه ارتفاع داشت و معمولاً از خشت ساخته شده بود. مردمی که هنوز در پوئبلوها زندگی می‌کنند، مردم خشت‌نشین یا مردم پوئبلو نام دارند. این مردم امروزه در ۲۰ پوئبلو که از سوی دولت آمریکا به رسمیت شناخته شده ساکن هستند.
واژه پوئبلو همچنین در اسپانیایی به معنی دهکده است.

## پوئبلوهای مردم آناسازی

آناسازی‌ها پوئبلوهای جالب توجه خود را از خشت (آجرهای گلی که در آفتاب خشک می‌شوند)، چوب و گل می‌ساختند. این خانه‌های چند-اشکوبه، ارتفاعی برابر با یک ساختمان ۴ طبقه داشتند. پشت بام مسطح خانه‌ای که در ردیف اول واقع شده بود، بشمار می‌آمد. دیوارهای پوئبلوها، بویژه در طبقه همکف غالباً فاقد در یا پنجره بود. این امر باعث می‌شد که آسانتر در برابر دشمنان از آن دفاع کرد. در خرابه‌های به جای مانده از قوم آناسازی، هیچ نشانی از اینکه خانواده‌های توانگر، خانه‌های بزرگ‌تری داشته‌اند، وجود ندارد. همه خانه‌ها به یک اندازه بوده و از وسایل و امکانات برابر برخوردار بودند.

## جستارهای وابسته

* مردمان باستانی پوئبلو

## منابع

* بخش نخست از ویکی‌پدیای انگلیسی.

بخش دوم نوشتار برگرفته از دانشنامهٔ رشد.
# زبان کارلیایی

| زبان کارلیایی |
| --- |
| karjal kariela karjala |
| زبان بومی در | روسیه، فنلاند |
| منطقه | جمهوری کارلیا، استان تور |
| قومیت | کارلیایی‌ها |
| شمار گویشوران | ۳۵٬۰۰۰  (*بدون تاریخ*) |
| تبار | اورالی* فینی
	+ شرقی
		- **زبان کارلیایی**
 |
| سامانه نوشتاری | الفبای لاتین (الفبای کارلیایی) |
| وضعیت رسمی |
| زبان اقلیت شناخته‌شده در |  فنلاند  جمهوری کارلیا |
| کدهای زبان |
| ایزو ۲–۶۳۹ | `krl` |
| ایزو ۳–۶۳۹ | `krl` |
| گلاتولوگ | `kare1335` |
|  |
|

**زبان کارلیایی** (انگلیسی: Karelian language) نوعی زبان فینی است که به‌طور عمده در جمهوری کارلیای روسیه رواج دارد. از دید زبان شناسانه، این زبان ارتباط نزدیکی با آن دسته از گویش‌های زبان فنلاندی دارد که در شرق فنلاند رایج هستند. برخی زبان شناسان فنلاندی حتی گاه این زبان را به عنوان گویشی از زبان فنلاندی گروه‌بندی می‌کنند. زبان کارلیایی را نباید با گویش‌های جنوب شرقی فنلاند که گاه در فنلاند از آن‌ها با عنوان کاریالا ایسمورتیت (گویش‌های کارلیایی) خوانده می‌شوند اشتباه گرفت.
زبان استاندارد کارلیایی وجود ندارد و از این رو هر نویسنده بر پایه گویش خود به این زبان می‌نویسد. اشکال نوشتاری گوناگونی به این زبان پدید آمده‌اند، از جمله: **کارلیایی شمالی**, **کارلیایی اولونتس** (Olonets Karelian), **کارلیایی تور** (Tver Karelian) و **لود** (Lude). همه این اشکال نوشتاری به جز کارلیایی تور با حروف لاتین و طبق الفبای کارلیایی نوشته می‌شوند. در گذشته از حروف سیریلیک برای نوشتن استفاده می‌شد.

## طبقه‌بندی

زبان کارلیایی به شاخه فینی از خانواده زبان‌های اورالی تعلق دارد و ارتباط نزدیکی با زبان فنلاندی دارد. به جز زبان‌های فنلاندی و کارلیایی، زبان‌های استونیایی و دیگر زبان‌های فرعی رایج در حوزه دریای بالتیک نیز در زیرشاخه زبان‌های فینی قرار می‌گیرند.

## توزیع جغرافیایی

زبان کارلیایی به وسیله ۱۰۰۰۰۰ نفر که عمدتاً در جمهوری کارلیای روسیه زندگی می‌کنند تکلم می‌شود. در فنلاند نیز حدود ۵۰۰۰ نفر به این زبان صحبت می‌کنند.

نقشه گویش‌های کارلیایی
کارلیایی تور در سال ۱۹۳۰, الفبای لاتین
 *داستان‌های عمو رموس* با الفبای سیریلیک در ۱۹۳۹
## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Karelian language». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۳ نوامبر ۲۰۱۴.

## پیوند به بیرون
# سلاح گرم

**سلاح گرم** یا **اسلحه گرم** به هر نوع تفنگی گفته می‌شود که از چاشنی انفجاری استفاده می‌کند و به گونه‌ای طراحی شده است که به راحتی توسط یک فرد حمل و استفاده شود.

تفنگ ام۱۶ و ای‌کی ۴۷، دو سلاح گرم رایج با تاثیرات قابل توجه بر طراحی سلاح گرم
نمونه‌های اولیه سلاح‌های گرم در قرن دهم میلادی و با کمک لوله‌های بامبویی حاوی باروت و گلوله‌های ساچمه‌ای نصب شده برروی نیزه در چین به وجود آمدند. فناوری سلاح‌های گرم به تدریج در سراسر اوراسیا در طول قرن ۱۴ میلادی گسترش یافت. سلاح‌های گرم قدیمی معمولاً از پودر سیاه (باروت) به عنوان پیشران استفاده می‌کردند، اما سلاح‌های گرم مدرن از باروت بی دود یا سایر پیشرانه‌ها استفاده می‌کنند. سلاح‌های گرم مدرن را می‌توان با کالیبر آنها توصیف کرد.

سلاح‌های گرم مدرن را می‌توان با کالیبر آنها توصیف کرد. برای اسلحه‌های دستی و تفنگ‌ها گلوله زن این مقدار بر حسب میلی‌متر یا اینچ (مثلاً ۷٫۶۲ میلی‌متر یا ۰٫۳۰۸ اینچ) یا در مورد تفنگ‌های ساچمه‌ای با گیج آنها (مثلاً 12 ga. و 20 ga) توصیف می‌شود. برد دقیق اسلحه‌های دستی معمولاً حداکثر ۱۰۰ متر (۱۱۰ یارد؛ ۳۳۰ فوت) و تفنگ‌های گلوله زنی تا ۵۰۰ متر (۵۵۰ یارد؛ ۱٬۶۰۰ فوت) می‌باشد. (گلوله‌های سلاح گرم ممکن است بسیار فراتر از برد دقیق خود خطرناک یا کشنده باشند؛ حداقل فاصله برای ایمنی بسیار بیشتر از برد مشخص شده برای دقت می‌باشد) تفنگ‌های تک تیرانداز خاص و تفنگ‌های ضدتجهیزات تا برد بیش از ۲٬۰۰۰ متر (۲٬۲۰۰ یارد) دقت دارند.

## نگارخانه

* یک نمونه تاریخی از سلاح گرم در دودمان یوان چین (۱۲۷۱-۱۳۶۸)
* یکی از اولین نمونه‌های تاریخی سلاح گرم ساخته شده با کمک باروت و نیزه در چین
* یک سلاح گرم که حاصل سنت‌های هندی و پرتغالی اسلحه سازی است
* کلاشینکف یکی از شناخته شده‌ترین و تاثیرگذارترین سلاح‌های گرم جهان است
*
*
* یک سلاح گرم مربوط به دوره ادو ژاپن
* فاماس فرانسوی، نمونه ای از تفنگ بولپاپ
* ام۴ کارباین ، یک تفنگ خدماتی مدرن با قابلیت شلیک خودکار. این سلاح توسط ارتش ایالات متحده در خدمت است و می‌توان آن را سفارش‌سازی نیز کرد.

## جستارهای وابسته

* سلاح سرد
* تفنگ گلنگدنی
* تفنگ فتیله‌ای دار
* مگسگ
* دوربین تفنگ
* مازاد نظامی

## منابع

* gun weapon

## پیوند به بیرون
# آلمانی‌های ولگا

آلمانی‌های ولگا| Wolgadeutsche |
| --- |
| Flag of Volga Germans |
| کل جمعیت |
| ۵۹۴٬۱۳۸ |
| مناطق با جمعیت چشمگیر |
|  آرژانتین | +۲٬۵۰۰٬۰۰۰ |
|  روسیه
* سرزمین آلتای ۷۹٬۵۰۲
* استان امسک ۷۶٬۳۳۴
* استان نووسیبیرسک ۴۷٬۲۷۵
* استان کمروو ۳۵٬۹۶۵
* استان چلیابینسک ۲۸٬۴۵۷
* استان تیومن ۲۷٬۱۹۶
* استان سوردلوفسک ۲۲٬۵۴۰
* سرزمین کراسنودار ۱۸٬۴۶۹
* استان ارنبورگ ۱۸٬۰۵۵
* استان ولگوگراد ۱۷٬۰۵۱
* استان تومسک ۱۳٬۴۴۴
* استان ساراتوف ۱۲٬۰۹۳
* سرزمین پرم ۱۰٬۱۵۲
* استان کالینینگراد
 | ۳۹۴٬۱۳۸ |
|  قزاقستان | ۲۰۰٬۰۰۰ |
| زبان‌ها |
| در قاره اروپا: زبان آلمانی •  زبان روسی •  زبان قزاقی در قاره آمریا: زبان اسپانیایی •  زبان انگلیسی •  زبان پرتغالی |
| دین |
| لوتریانیسم •  کلیسای کاتولیک •  منونایت •  ارتدکس |
| قومیت‌های وابسته |
| Black Sea Germans •  کازاک‌های دن  |

آلمانی‌های ولگا در یک کمپ پناهندگان در آلمان در سال ۱۹۲۰
**آلمانی‌های ولگا** آلمانی تبارانی بودند که در طول رود ولگا و ناحیه جنوب روسیه اروپایی حول و حوش ساراتوف به سمت جنوب زندگی می‌کرده‌اند. این مردمان در قرن هجدهم تشویق به مهاجرت به روسیه تزاری شدند و به آنها اجازه داده شد تا زبان، فرهنگ و مذهب خود را حفظ کنند. اولین هسته‌های آلمانی‌های ولگا در سال ۱۷۶۳ ال ۱۷۷۲ شکل گرفت یعنی زمانی که به دعوت کاترین کبیر ۳۰٬۶۲۳ مهاجر آلمانی از مرکز آلمان فعلی ۱۰۶ دهکده در نواحی غیر مسکون استپ‌های روسیه بنیان‌نهادند. در قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم بسیاری از آلمانی‌های ولگا به غرب میانی آمریکا، کانادا، برزیل، آرژانتین، پاراگوئه و اروگوئه مهاجرت کردند. با ظهور نازی‌ها در آلمان، آدولف هیتلر نسبت به سرزمین‌هایی که آلمانی‌ها در آن سکونت دارند اظهار علاقه نمود. در زمان حمله آلمان به شوروی، آلمانهای ولگا به ظن امکان همکاری با نازی از زیستگاه بومی خود به کمپ‌های اجباری شوروی معروف به گولاک کوچانده شدند و بسیار در طی این کوچ اجباری درگذشتند. بعد از پایان جنگ بخشی از آلمانی‌تبارها به غرب رانده شدند و در دهه هشتاد میلادی بسیاری از آلمانی‌های باقی‌مانده در شوروی به جمهوری فدرال آلمان نقل مکان کردند.

## پیشینه

## رسمیت شناختن حقوق فرهنگی در شوروی

## جنگ جهانی دوم

## نگارخانه

## منابع

## پانویس
# مرام‌نامه

یک نمونه مرام‌نامه
**مرام‌نامه** یا **منشور اخلاقی** (به انگلیسی: Code of conduct) سندی رسمی است، که اصول اخلاقی، هنجارها و ارزش‌های معنوی یک نهاد، شرکت یا گروه، در آن قید می‌شود. در این سند انتظاراتی که نهاد مذکور، از لحاظ رفتارهای اخلاقی، از اعضاء در نظر دارد نیز نوشته می‌شود. منشور اخلاقی مجموعه‌ای از قوانین است، که حاوی هنجارهای اجتماعی، وظایف و مسئولیت‌های مذهبی یا رفتارهای مناسب برای یک فرد می‌باشد.

از دیدگاه متخصصین سیستم‌های اداری، یک سازمان باید علاوه بر وظایف تشکیلاتی، فلسفه و رسالت اجتماعی نیز داشته باشد. منشور اخلاقی اغلب بر ۲ وجه استوار است؛ نخست کسانی که به‌عنوان مشتری یا ارباب‌رجوع یک سازمان، به‌صورت‌های مختلف با سازمان ارتباط دارند. بخش دوم افرادی هستند که ارائه خدمت به مراجعان را بر عهده دارند.

محورهای منشور اخلاقی بر پایه‌هایی استوار می‌باشد، که شامل؛ نظم و انضباط در محل کار، آراستگی ظاهری، وقت‌شناسی، برخورد خوب با ارباب رجوع و رعایت ادب، احترام و نزاکت، انجام امور بر اساس عدل و انصاف و انجام امور ارباب رجوع در کمترین زمان ممکن، می‌باشد. از دیدگاه منشور اخلاقی، خدمات‌دهندگان و خدمات‌گیرندگان با رعایت منشور اخلاقی در انجام هر چه بهتر امور، بر اساس ضوابط و مقررات در پویایی و رشد سازمان‌ها، نقش دارند.

---

Code of conduct را البته بهتر است به عنوان نظام اخلاقی ترجمه کنیم؛ در حقیقت در علم اخلاق و فلسفه اخلاق، عده‌ای اخلاق را به‌معنای نظام رفتاری (‌code of conduct) یك گروه دانسته‌اند. به عنوان مثال اخلاق نازی یعنی نظام رفتاری مورد پسند نازی‌ها، و اخلاق مسیحی یعنی نظام رفتاری مورد قبول مسیحیان. یعنی به تعبیری این واژه به عنوان معنای اصطلاحی اخلاق تلقی شده است.

البته معانی دیگری نیز برای اخلاق ذكر شده است كه بسیار نزدیك به همین اصطلاح است. هر چند قیود و شرایط خاصی بر آن افزوده‌اند. مثلاً این تعریف كه اخلاق عبارت است از یك سیستم همگانی غیررسمی كه با همه انسان‌های عاقل سر‌و‌كار داشته، رفتار آنان را در ارتباط با دیگران كنترل و مهار می‌كند و مشتمل بر قواعد، آرمان‌ها و فضایل اخلاقی است و هدف آن نیز كاستن از رذایل اخلاقی است؛ یا این تعبیر كه «اخلاق دستگاهی از عقاید جاری در جامعه درباره منش و رفتار افراد آن است، درباره اینكه افراد آن جامعه چه رفتار و منشی باید داشته باشند».

## جستارهای وابسته

* شرور نباش
* قاعده طلایی

## منابع
# آزادی سیاسی

**آزادی‌های سیاسی**؛ این آزادی‌ها به افراد یک جامعه اجازه می‌دهند تا نوع حکومت دلخواه و نمایندگان خود را برای شرکت در مجلس یا مجالس قانون‌گذاری آزادانه انتخاب کنند. آزادی‌های سیاسی سبب می‌شوند که مردم بتوانند آزادانه از سیاست‌های دولت انتقاد کنند، انجمن‌ها، سازمان‌ها و احزاب سیاسی تشکیل دهند یا به آن‌ها بپیوندند. به یاری این آزادی‌هاست که همهٔ افراد یک جامعه می‌توانند در حکومت مشارکت داشته باشند.

## انواع آزادی

برخی از آزادی‌های شناخته شده به شرح زیر است:

* آزادی مذهب
* آزادی پوشش
* آزادی اقتصادی
* آزادی رای و انتخابات آزاد و دمکراتیک
* آزادی‌های اجتماعی
* آزادی جنسی (از جمله آزادی در عشق به همجنس)
* آزادی سیاسی
* آزادی آموزشی و حق ادامه تحصیلات
* آزادی‌های مدنی
* آزادی بیان
* آزادی مطبوعات
* آزادی انتقاد کردن از قدرت
* آزادی اعتراض کردن
* آزادی مقاومت (از جمله در برابر اشغال نظامی، استعمار و امپریالیسم)
* آزادی در تولید هنر

## جستارهای وابسته

* سانسور اینترنت

## پانویس
# بالت‌ها

نقشهٔ محل استقرار قبیله‌های بالتی در ۱۲۰۰ میلادی
**بالت‌ها** یا **بالتی‌ها** (به لیتوانیایی:baltai، لتونیایی:balti) مردمانی نیاهندواروپایی بودند که به زبان‌های بالتیک سخن‌می‌راندند. زبان‌های بالتیک شاخه‌ای از خانوادهٔ زبان‌های هندواروپایی است. بالت‌ها به دو شاخهٔ شرقی و غربی تقسیم می‌شوند. امروزه لیتوانیایی‌ها و لتونیایی‌ها از مردمان بالتی شرقی‌اند. بالت‌های غربی دربرگیرندهٔ پروسیان باستان، گالیندها و یاتوینگ‌ها می‌باشند، اینان بر خلاف بالت‌های شرقی زبان و فرهنگ خود را باخته و در دیگر فرهنگ‌ها حل‌شده‌اند.

## پیشینهٔ نام‌گذاری

آدام فن برمن نخستین کسی بود که در سدهٔ یازدهم از نام بالتیک به مفهوم کنونی‌اش یادکرد. در ۱۸۴۰ میلادی بزرگان ژرمن‌تبار دولت لیوونی از نام بالت‌ها برای اشاره به خود استفاده‌کردند. در ۱۸۴۵ گئورگ هاینریش فردیناند نسلمان پیشنهاد داد تا زبان‌های لیتوانیایی و لتونیایی را در شاخه‌ای جداگانه به نام بالتیک بگنجانند.

## تاریخچه

بالت‌ها قبیله‌هایی هندواروپایی بودند که در کرانه‌های جنوب خاوری دریای بالتیک و در شمال رودهای دنیپر و دائوگاوا و کرانه‌های خاوری رود ویستولا می‌زیستند. به دلیل ساختار گیتاشناسانهٔ محل استقرار بالت‌ها که پوشیده از مرداب‌ها و دریاچه‌ها بوده‌است، این مردمان به نوعی انزوای جغرافیایی دچار شدند که سبب‌شده‌است که برخی ویژگی‌های زبان نخستین هندواروپایی در نزدشان باقی‌ بماند.

نخستین‌بار در سال ۹۸ میلادی، یک تاریخ‌نگار رومی به نام تاسیتوس از وجود قبیله‌ای در کرانهٔ دریای بالتیک نام برده‌است که پیشه‌شان گردآوری کهربا بوده‌است. در سده‌های دوازدهم و سیزدهم میلادی، درگیری‌های داخلی، دست‌اندازی‌های پومرانی‌ها، لهستانی‌ها و شوالیه‌های تتونیک به منطقهٔ بالت‌ها، سبب نابودی و آسیمیله‌شدن بسیاری از اسلاوهای غربی شد.

## منابع

Wikipedia contributors, "Balts," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed June 1, 2014).
# کرون اتریش

کرون اتریش| جمعیت‌شناسی |
| --- |
| کاربر(ها) |  اتریش |
| صدور |
| بانک مرکزی | بانک مرکزی اتریش |

**کرون اتریش** (به انگلیسی: Austrian krone) یکای پول رایج در کشور اتریش است. مسئولیت کنترل این واحد پولی برعهدهٔ بانک مرکزی اتریش قرار دارد.

## جستارهای وابسته

* فهرست واحد پول کشورها

## منابع

* Pick, Albert (1994). *Standard Catalog of World Paper Money: General Issues*. Colin R. Bruce II and Neil Shafer (editors) (7th ed.). Krause Publications. ISBN 0-87341-207-9.
* "Currency Codes" (به انگلیسی). Oanda Corporation. Retrieved 3 May 2013.
* "Currencies of the World" (به انگلیسی). University of British Columbia. May 1 2008. Archived from the original on 29 November 2011. Retrieved 3 May 2013. `{{cite web}}`: Check date values in: `|تاریخ=` (help)
# دانشگاه علم و فناوری چین

دانشگاه علم و فناوری چین| 中国科学技术大学 |
|  |
| شعار | مسئولیت پذیر و حرفه ای بودن، تئوری را با عمل ادغام می کند |
| شعار به انگلیسی | Being both responsible and professional, integrating theory with practice |
| نوع | دانشگاه دولتی |
| بنیانگذاری شده | ۱۹۵۸ |
| رئیس | وان لیجون |
| اعضای هیئت علمی | ۱٬۸۱۲ |
| کارشناسی | ۷٬۶۶۷ |
| تحصیلات تکمیلی | ۸٬۹۲۱ |
| موقعیت | هفئی، آن‌هوئی، جمهوری خلق چین |
| پردیس | منطقه شهری |
| تعلق ورزشی به | آیرو، آپرو، سی۹ |
| وبگاه | en.ustc.edu.cn |

**دانشگاه علم و فناوری چین** (انگلیسی: University of Science and Technology of China) یک دانشگاه تحقیقات ملی در هفئی، آن‌هوئی، چین، و تحت سرپرستی آکادمی چینی علوم (CAS) است. این دانشگاه به همراه نه دانشگاه برتر در چین، عضوی از سی۹ لیگ می‌باشد. این دانشگاه در سپتامبر ۱۹۵۸ به وسیلهٔ CAS در پکن تأسیس گردید و با آغاز سال ۱۹۷۰ و در پی انقلاب فرهنگی چین به هفئی منتقل شد.

دانشگاه علم و فناوری چین با هدف برآورده کردن نیازهای چین در حوزهٔ اقتصاد، دفاعی، و آموزش علم و فناوری تأسیس گردید. حیطهٔ اصلی فعالیت این دانشگاه تحقیقات در حوزهٔ علم و فناوری است. به علاوه، در سال‌های اخیر، فعالیت این دانشگاه به حوزهٔ علوم انسانی و مدیریت با رویکردی علمی و مهندسی گسترش یافته است. این دانشگاه دارای ۱۲ دانشکده، ۳۰ بخش، کلاس مخصوص اعضای جوان، کلاس مخصوص برای اصلاح تدریس، دانشگاه‌های مقطع کارشناسی ارشد (هفئی، شانگهای، سوژو)، یک دانشکدهٔ نرم‌افزار، یک دانشکده آموزش شبکه‌ای، و یک دانشکدهٔ آموزش مستمر است. در سال ۲۰۱۲ نیز، مؤسسۀ فناوری پیشرفته، دانشگاه علم و فناوری چین تأسیس گردید.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «University of Science and Technology of China». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۷ سپتامبر ۲۰۱۶.

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
# المپ

| کوه اُلَمپ |
| --- |
| منظرهٔ کوه المپ از لیتوکورو |
|  |
| مرتفع‌ترین نقطه |
| ارتفاع | ۲۹۱۷٫۷۲۷ |
| برجستگی | ۲۳۵۵ متر |
| ایزولاسیون | ۲۵۴ کیلومتر (۱۵۸ مایل)  |
| جغرافیا |
| موقعیت |  یونان |

**کوه اُلَمپ** یا **اُلَمپوس** (به یونانی: Όλυμπος) با ارتفاع ۲۹۱۷٫۷۲۷ متر (یا ۹۵۷۰ فوت) بلندترین کوه یونان است که درنیمه شمالی آن کشور در نزدیکی دریای اژه، در مرز تسالی و مقدونیه و در ۱۰۰ کیلومتری تسالونیکی، دومین شهر بزرگ یونان واقع شده‌است. کوه المپ دارای ۵۲ قله است که بلندترین آن‌ها با ارتفاع ۲۹۱۷٫۷۲۷ متر میتیکاس نام دارد که به معنای «بینی» می‌باشد. بر اساس برجستگی‌های توپوگرافیکی، این قله یکی از بلندترین قله‌های اروپا محسوب می‌شود.

کوه المپ از نظر پوشش گیاهی بسیار غنی بوده و چندین گونهٔ بومی در آنجا رشد می‌کند.

## جایگاه المپ در اساطیر یونانی

المپ اقامتگاه رئیس خدایان یونانی زئوس بود. همچنین بهترین خدایان یونان معابد و کاخ‌هایی در قلهٔ آن داشتند.
در آنجا بود که خدایان گرد هم می‌آمدند تا شراب لذیذ ایزدان یونان، نکتار، و خوراکشان یعنی آمبروزیا را که به آنان زندگی جاودانه می‌داد بخورند.

## نگارخانه

*
*
*
*
*

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Mount Olympus». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۸ ژانویه ۲۰۱۱.
* Micha F. Lindemans. "Olympus" (به انگلیسی). Encyclopedia Mythica. Archived from the original on 23 December 2010. Retrieved 8 January 2011.