# الفبای یونانی

**الفبای یونانی** الفبایی است که زبان یونانی از سدهٔ نهم پیش از تولد مسیح بدان نگاشته می‌شود. این الفبا دارای ۲۴ حرف است و از کامل‌ترین سامانه‌های الفبایی و نیز کهن‌ترین الفبایی که هنوز نیز کاربرد دارند، به‌شمار می‌آید. در گذشته برای نمایش شمارگان نیز از این الفبا سود برده می‌شد؛ لیکن امروزه یونانیان از نمادهای ریاضی برای نشان دادن شماره‌ها بهره می‌برند. الفبای یونانی از الفبای فنیقی گرفته شده‌است. همچنین الفبای گوتی، سیریلیک و لاتین نیز از این الفبا گرفته شده‌اند. حتی برخی می‌انگارند که الفبای ارمنی نیز از این الفبا به‌دست آمده‌است.

|  |
| --- |
|  |
| الفبای یونانی |
| Αα آلفا | Νν نو |
| Ββ بتا | Ξξ کسی |
| Γγ گاما | Οο امیکرون |
| Δδ دلتا | Ππ پی |
| Εε اپسیلون | Ρρ رو |
| Ζζ زتا | Σσς سیگما |
| Ηη اتا | Ττ تاو |
| Θθ تتا | Υυ اوپسیلون |
| Ιι یوتا | Φφ فی |
| Κκ کاپا | Χχ خی |
| Λλ لامبدا | Ψψ پسی |
| Μμ مو | Ωω اومگا |
| حروف منسوخ |
|  واو, دیگما |  هتا |
|  سان |  شو |
| حروف اعداد |
|  استیگما |  قوپا |
|  سمپی |  |
|

---

 |
| الفبای یونانی |

## کاربرد

امروزه از الفبای یونانی در ریاضیات، فیزیک، نام‌گذاری‌های علمی و … بسیار استفاده می‌شود؛ برای نمونه کمترین طول موج و بیشترین انرژی در بین امواج، مربوط به پرتو **گاما** است، یا مثلاً از حرف دلتا Δ در فیزیک برای بازه و تغییرات و اختلاف، یا در هندسه و فیزیک از حرف تتا برای بیشتر زاویه‌ها، یا از سیگما برای مجموع اعداد بین بازه‌ای از اعداد، استفاده می‌شود.
یا در ریاضیات، نسبت محیط به قطر هر دایره را با حرف π (پی) که برابر با ...۳٫۱۴۱۵ است، نشان می‌دهند.
یا از حرف ρ به عنوان نماد چگالی و مقاومت الکتریکی در فیزیک استفاده می‌شود.
حرف Φ نیز بیشتر به عنوان نماد مجموعهٔ تهی یا خالی در علم ریاضیات به کار می‌رود.
حرف Ω هم به عنوان نماد اهم (یکای مقاومت الکتریکی) استفاده می‌شود.

## الفبای یونانی

| حرف | برابر فنیقی | نام | آوانگاری۱ | IPA | ارزش عددی |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| انگلیسی | یونانی باستان | یونانی میانه (نواخت) | یونانی نو  | یونانی باستان | یونانی نو | یونانی کلاسیک باستان | یونانی نو |
| Α α |  Aleph | Alpha | ἄλφα | άλφα | a | [a] [a:] | [a] | ۱ |
| Β β |  Beth | Beta | βῆτα | βήτα | b | v | [b] | [v] | ۲ |
| Γ γ |  Gimel | Gamma | γάμμα | γάμ(μ)α | g | gh, g, j | [ɡ] | [ɣ], [ʝ] | ۳ |
| Δ δ |  د | Delta | δέλτα | δέλτα | d | d, dh | [d] | [ð] | ۴ |
| Ε ε |  He | Epsilon | εἶ | ἒ ψιλόν | έψιλον | e | [e] | ۵ |
| Ζ ζ |  زین (حرف عبری) | Zeta | ζῆτα | ζήτα | z | [zd, dz, z:] | [z] | ۷ |
| Η η |  Heth | Eta | ἦτα | ήτα | e, ē | i | [ɛ:] | [i] | ۸ |
| Θ θ |  ط | Theta | θῆτα | θήτα | th | [tʰ] | [θ] | ۹ |
| Ι ι |  ی | Iota | ἰῶτα | (γ)ιώτα | i | [i] [i:] | [i], [ʝ] | ۱۰ |
| Κ κ |  ک | Kappa | κάππα | κάπ(π)α | k | [k] | [k], [c] | ۲۰ |
| Λ λ |  ل | Lambda | λάβδα | λάμβδα | λάμ(β)δα | l | [l] | ۳۰ |
| Μ μ |  م | Mu | μῦ | μι/μυ | m | [m] | ۴۰ |
| Ν ν |  Nun | Nu | νῦ | νι/νυ | n | [n] | ۵۰ |
| Ξ ξ |  سمخ (حرف عبری) | Xi | ξεῖ | ξῖ | ξι | x | x, ks | [ks] | ۶۰ |
| Ο ο |  ع | Omicron | οὖ | ὂ μικρόν | όμικρον | o | [o] | ۷۰ |
| Π π |  Pe | Pi | πεῖ | πῖ | πι | p | [p] | ۸۰ |
| Ρ ρ |  ر | Rho | ῥῶ | ρω | r, rh | r | [r], [r̥] | [r] | ۱۰۰ |
| Σ σ ς |  Sin | Sigma | σῖγμα | σίγμα | s | [s] | ۲۰۰ |
| Τ τ |  Taw | Tau | ταῦ | ταυ | t | [t] | ۳۰۰ |
| Υ υ |  Waw | Upsilon | ὖ | ὖ ψιλόν | ύψιλον | u, y | y, v, f | [ʉ(:)], [y(:)] | [y:],[i] | ۴۰۰ |
| Φ φ | ناشناخته | Phi | φεῖ | φῖ | φι | ph | f | [pʰ] | [f] | ۵۰۰ |
| Χ χ | Chi | χεῖ | χῖ | χι | ch | ch, kh | [kʰ] | [x], [ç] | ۶۰۰ |
| Ψ ψ | Psi | ψεῖ | ψῖ | ψι | ps | [ps] | ۷۰۰ |
| Ω ω |  ع | Omega | ὦ | ὦ μέγα | ωμέγα | o, ō | o | [ɔ:] | [o] | ۸۰۰ |

## حروف منسوخ

| شکل بزرگ | شکل کوچک | نام به فارسی | نام به انگلیسی | اعداد یونانی |
| --- | --- | --- | --- | --- |
| Ϝ Ͷ | ϝ ͷ | واو، یگما | wau, digamma | ۶ |
| Ϛ | ϛ | ستغم | stigma | ۶ |
| Ͱ | ͱ | هءت | heta | – |
| Ϻ | ϻ | سن | san | – |
| Ϟ Ϙ | ϟ ϙ | قپپ | koppa | ۹۰ |
| Ϡ Ͳ | ϡ ͳ | سمپ | sampi | ۹۰۰ |
| Ϸ | ϸ | ش | sho | – |

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Greek alphabet». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۷ ژانویه ۲۰۱۲.
* U0370.pdf (انگلیسی)
* واو، یگما (انگلیسی)
* استیگما (انگلیسی)
* هتا (انگلیسی)
* سان (انگلیسی)
* کاپا (انگلیسی)
* سمپی (انگلیسی)
* شو (انگلیسی)