# ریشه (نویسه‌های چینی)

ریشهٔ نویسهٔ چینی 媽 (*mā*; 'مادر') عنصر معنایی ⼥ 'WOMAN' در سمت چپ آن است.
**ریشه** (چینی: 部首; پین‌یین: *bùshǒu*; به معنای «سرعنوان بخش»)، یا **مؤلفهٔ نمایه‌سازی**، عنصری بصری-برجسته از یک نویسهٔ چینی است که نویسه به‌طور سنتی در فرهنگ‌نامه‌های چینی زیر آن فهرست می‌شود. ریشهٔ یک نویسه معمولاً یک عنصر معنایی است، اما می‌تواند عنصری ساختاری یا بخشی مصنوعاً استخراج‌شده از نویسه نیز باشد. در برخی موارد، پیوند معنایی یا آوایی اصلی به‌دلیل دگرگونی در معنا یا تلفظ نویسه در طول زمان، مبهم شده‌است.

کاربرد واژهٔ انگلیسی «radical» (ریشه) بر پایهٔ قیاسی میان ساختار نویسه‌های چینی و تصریف واژه‌ها در زبان‌های اروپایی استوار است. ریشه‌ها گاهی «رده‌بندها» نیز نامیده می‌شوند، اما این نام بیشتر برای کلمات اندازه‌گیری دستوری در زبان چینی به‌کار می‌رود.

ریشه‌های نویسه‌های چینی ابزارهایی فرهنگ‌نویسانه و کمک‌آموزشی در نگارش نویسه‌ها هستند. اگرچه دستگاه ۲۱۴ ریشه‌ای که در فرهنگ‌نامهٔ کانگ‌شی استانداردسازی شد همچنان پایهٔ بیشتر فرهنگ‌نامه‌های چینی مدرن است، اصلاحات خط در جمهوری خلق چین شکل‌های جدیدی از ریشه‌ها را پدیدآورده و نظام‌های نمایه‌سازی نوینی ایجاد کرده‌است.

## پیشینه

در نخستین فرهنگ‌نامه‌های چینی، همچون *اریا* (سدهٔ سوم پیش از میلاد)، نویسه‌ها در دسته‌های معنایی گسترده گردآوری می‌شدند. از آنجا که اکثریت بزرگی از نویسه‌ها ترکیباتی آوایی-معنایی هستند که یک عنصر معنایی را با یک عنصر آوایی می‌آمیزند، هر عنصر معنایی گرایش داشت در بخش ویژه‌ای از فرهنگ‌نامه تکرار شود. در سدهٔ دوم میلادی، دانشمند دودمان هان، شوِن جیزی، *bù* (部; "دسته‌ها") را برگزید. شو شن در سدهٔ دوم میلادی فرهنگ‌نامهٔ ریشه‌شناختی *شئوون جیزی* را با انتخاب ۵۴۰ عنصر گرافیکی تکراری که آن‌ها را *bù* (部; "دسته‌ها") می‌نامید سازمان داد. بیشتر آن‌ها عناصر معنایی رایج بودند، اما عناصر گرافیکی مشترک مانند نقطه یا ضربهٔ افقی را نیز دربرمی‌گرفتند. برخی حتی گروه‌هایی از ضربه‌های مصنوعاً استخراج‌شده بودند که سِروئیس آن‌ها را «نقوش» می‌نامد، که هیچ‌گاه جز در فهرست *شوِن‌وِن* وجود مستقلی نداشتند. هر نویسه تنها زیر یک عنصر فهرست می‌شد که آنگاه ریشهٔ آن نویسه نامیده می‌شود. برای نمونه، نویسه‌های حاوی 女; *nǚ*; "زن" یا 木; *mù*; "درخت، چوب" اغلب در بخش‌های مربوط به آن ریشه‌ها گردآوری می‌شوند.

فرهنگ‌نامهٔ *زیهوئی* نوشتهٔ می ینگ‌زئو در سال ۱۶۱۵ دو نوآوری دیگر نیز داشت. وی شمار ریشه‌ها را به ۲۱۴ کاهش داد و نویسه‌ها را زیر هر ریشه به‌ترتیب افزایش شمار ضربه‌های اضافی مرتب کرد — روش ریشه-و-ضربه که هنوز در اکثریت بزرگ فرهنگ‌نامه‌های چینی امروزی به‌کار می‌رود. این نوآوری‌ها در *فرهنگ‌نامهٔ کانگ‌شی* معروف‌تر سال ۱۷۱۶ نیز پذیرفته شدند. بدین‌ترتیب ۲۱۴ ریشهٔ استاندارد معرفی‌شده در *زیهوئی* معمولاً با نام ریشه‌های کانگ‌شی شناخته می‌شوند. اینها نخستین بار در *فرهنگ‌نامهٔ کانگ‌شی* *bùshǒu* (部首; "سرعنوان بخش") نامیده شدند. اگرچه در این فهرست‌ها تفاوت‌هایی وجود دارد — که عمدتاً بستگی دارد به اینکه کدام ریشه‌های فرعی نیز نمایه‌سازی می‌شوند — این ۲۱۴ ریشهٔ قانونی *فرهنگ‌نامهٔ کانگ‌شی* همچنان پایهٔ بیشتر فرهنگ‌نامه‌های چینی مدرن هستند. برخی ریشه‌های از نظر گرافیکی مشابه در بسیاری از فرهنگ‌نامه‌ها ادغام می‌شوند، مانند 月; *yuè*; "ماه" و شکل 月 (به چینی: ⺼) از 肉; *ròu*; "گوشت".

پس از اصلاح دستگاه نگارشی در سرزمین اصلی چین، مجموعهٔ سنتی ریشه‌های کانگ‌شی برای نمایه‌سازی نویسه‌های چینی ساده‌شده نامناسب شد. در سال ۱۹۸۳، کمیتهٔ اصلاح خط چینی و ادارهٔ دولتی انتشارات چین *جدول مؤلفه‌های یکپارچهٔ نمایه‌سازی نویسه‌های چینی (پیش‌نویس)* (به چینی: 汉字统一部首表（草案）) را منتشر کردند. در سال ۲۰۰۹، وزارت آموزش جمهوری خلق چین و کمیسیون دولتی زبان *جدول مؤلفه‌های نمایه‌سازی نویسه‌های چینی* (GF 0011-2009 汉字部首表) را صادر کردند که شامل ۲۰۱ مؤلفهٔ نمایه‌سازی اصلی و ۱۰۰ مؤلفهٔ نمایه‌سازی وابسته است. در اسناد هنجاری چین، «ریشه» به‌عنوان هر مؤلفه یا *پیان‌پانگ* (偏旁; *piānpáng*) از نویسه‌های چینی تعریف می‌شود، در حالی که *بوشو* به «مؤلفهٔ نمایه‌سازی» ترجمه می‌شود.

## شکل و جایگاه

ریشه‌ها می‌توانند در هر جایگاهی در یک نویسه قرار گیرند. برای نمونه، 女 در نویسه‌های 姐، 媽، 她، 好 و 姓 در سمت چپ قرار دارد، اما در 妾 در پایین می‌آید. عناصر معنایی گرایش دارند در بالا یا سمت چپ نویسه قرار گیرند، و عناصر آوایی در سمت راست یا پایین. اینها قواعدی کلی هستند و استثناها فراوانند. گاهی ریشه می‌تواند بیش از یک سو را دربرگیرد، مانند 園 = 囗; "محصور" + 袁، یا 街 = 行; "رفتن، حرکت" + 圭. ترکیب‌های پیچیده‌تری نیز وجود دارد، مانند 勝 = 力; "نیرو" + 朕 — که ریشه در چهارک پایین-راست قرار دارد.

در بسیاری از نویسه‌ها، مؤلفه‌ها (از جمله ریشه‌ها) برای جا گرفتن در یک بلوک با عناصر دیگر تغییر شکل می‌یابند یا اصلاح می‌شوند. ممکن است باریک‌تر، کوتاه‌تر شوند، یا شکل‌های کاملاً متفاوتی داشته باشند. دگرگونی در شکل، نه فشردگی ساده، می‌تواند به ضربه‌های کمتری منجر شود. در برخی موارد، ترکیب‌ها ممکن است جایگزین‌هایی داشته باشند. شکل مؤلفه می‌تواند به جایگاه آن در کنار عناصر دیگر در نویسه بستگی داشته باشد.

شکل 阝 بسته به جایی که در نویسه قرار می‌گیرد به‌عنوان دو ریشهٔ متفاوت نمایه‌سازی می‌شود. هنگامی که در سمت راست قرار می‌گیرد، مانند *دو* (都; *dū*; "کلان‌شهر") (که به‌صورت *dōu*; "همه" نیز خوانده می‌شود)، شکل مخففی از *یی* (邑; *yì*; "شهر") را نشان می‌دهد. هنگامی که در سمت چپ قرار می‌گیرد، مانند *لو* (陸; *lù*; "زمین")، شکل ریشهٔ مخففی از *فو* (阜; *fù*; "تپه، بلندی") را نشان می‌دهد.

برخی از مهم‌ترین شکل‌های ترکیبی متغیر (جدا از 邑 → 阝 و 阜 → 阝 که در بالا گفته شد) عبارتند از:

* 刀; "کارد" ← 刂 هنگامی که در سمت راست عناصر دیگر قرار می‌گیرد:
	+ نمونه‌ها: 分، 召 ~ 刖
	+ ضد-نمونه: 切
* 人; "مرد" ← 亻 در سمت چپ:
	+ 囚، 仄، 坐 ~ 他
	+ ضد-نمونه: 从
* 心; "قلب" ← 忄 در سمت چپ:
	+ 杺، 您، 恭\* ~ 快

(\*) 心 گاهی هنگامی که در پای نویسه نوشته می‌شود به ⺗ تبدیل می‌شود.
* 手; "دست" ← 扌 در سمت چپ:
	+ 杽، 拏، 掱 ~ 扡
	+ ضد-نمونه: 拜
* 水; "آب" ← 氵 در سمت چپ:
	+ 汆، 呇، 沊 ~ 池
	+ ضد-نمونه: 沝
* 火; "آتش" ← 灬 در پایین:
	+ 伙، 秋، 灱 ~ 黑
	+ ضد-نمونه: 災
* 犬; "سگ" ← 犭 در سمت چپ:
	+ 伏، 状 ~ 狙
	+ ضد-نمونه: 㹜

### مؤلفه‌های معنایی

بیش از ۸۰٪ از نویسه‌های چینی ترکیبات آوایی-معنایی (形聲字) هستند: یک مؤلفهٔ معنایی دستهٔ گسترده‌ای از معنا می‌دهد، در حالی که مؤلفه‌ای آوایی صدا را پیشنهاد می‌دهد. معمولاً ریشه همان مؤلفهٔ معنایی است.

بنابراین، اگرچه برخی نویسندگان اصطلاح «ریشه» را برای مؤلفه‌های معنایی (義符; *yìfú*) به‌کار می‌برند، برخی دیگر آن‌ها را «تعیین‌کننده» یا «نشانه‌گذارها» یا با واژهٔ دیگری متمایز می‌کنند.

بسیاری از ریشه‌ها استخراج‌های مصنوعی از بخش‌هایی از نویسه‌ها هستند که برخی از آن‌ها هنگام به‌کارگیری بیشتر تغییر می‌کنند (مانند 亅; *jué, juě* در 了; *liǎo*)، همان‌طور که سِروئیس (۱۹۸۴) توضیح می‌دهد و از این‌رو اصطلاح استخراج «نقش» را به استخراج گرافیکی ترجیح می‌دهد. این امر در مورد فرهنگ‌نامه‌های مدرن، که تعداد ریشه‌ها را به کمتر از نیمی از تعداد در *شوِن‌وِن* کاهش می‌دهند، حتی صادق‌تر است. به این نقطه دیگر غیرممکن است که به‌اندازه‌ای کافی برای پوشاندن عنصر معنایی هر نویسه ریشه داشت. نمونه‌ای از استخراج کاملاً مصنوعی یک ضربه از زیرمدخل‌های *فرهنگ‌نامهٔ چینی-انگلیسی شرق دور* عبارتند از:

* 一; *yī* در 丁; *dīng* و 且; *qiě*
* 乙; *yǐ* در 九; *jiǔ*
* 亅; *jué/juě* در 了; *liǎo/le*
* 二; *èr* در 亞; *yà/yǎ*
* 田; *tián* در 禺; *yù*
* 豕; *shǐ* در 象; *xiàng*

### مؤلفه‌های آوایی

ریشه‌ها گاهی نقشی آوایی به‌جای نقش معنایی ایفا می‌کنند:

| بخش آوایی | پین‌یین | معنا | نویسه | پین‌یین | معنا |
| --- | --- | --- | --- | --- | --- |
| 臼 | *jiù* | «هاون» | 舅 | *jiù* | «دایی» |
| 舊 | *jiù* | «جغد؛ قدیمی» |
| 虎 | *hǔ* | «ببر» | 虖 | *hū* | «فریاد» |
| 鬼 | *guǐ* | (اصلاً «کلاه‌خود»)، اکنون «روح» | 魁 | *kúi* | «رهبر» |
| 鹿 | *lù* | «گوزن» | 麓 | *lù* | دامنهٔ جنگلی |
| 麻 | *má* | «کنف» | 麼 | *ma, mó* | «کوچک» |
| 黃 | *huáng* | «زرد» | 黌 | *hóng* | «مدرسه» |
| 羽 | *yǔ* | «پر» | 翌 | *yì* | «بعدی» |
| 齊 | *qí* | «منظم» | 齎 | *jī* | «تقدیم کردن» |
| 青 | *qīng* | «سبز-آبی» یا «جوانی» | 靖 | *jìng* | «آرام» |
| 靚 | *jìng* | «آراستن؛ ساکت» |
| 靜 | *jìng* | «ساکت» |

در برخی موارد، ریشه‌هایی که برای معنای آوایی‌شان انتخاب شده‌اند پیوند معنایی تصادفی نیز دارند.

### ریشه‌های ساده‌شده

ساده‌سازی نویسه‌ها که در جمهوری خلق چین و جاهای دیگر انجام شده، شمار مؤلفه‌ها از جمله آن‌هایی که به‌عنوان ریشه به‌کار می‌روند را اصلاح کرده‌است. این امر شکل‌های جدیدی از ریشه‌ها پدیدآورده است. برای نمونه، نویسهٔ 金; *jīn* هنگامی که به‌عنوان ریشه به‌کار می‌رود، در نگارش سنتی به‌صورت 釒 (یعنی با همان تعداد ضربه و تنها تفاوتی جزئی) نوشته می‌شود، اما در نویسه‌های ساده‌شده به‌صورت 钅 نوشته می‌شود. این بدان معناست که نگارش ساده‌شده به تفاوت‌های چشمگیری منجر شده که در نگارش سنتی وجود ندارد. نمونه‌ای از نویسه با این ریشه چینی ساده: 银; چینی سنتی: 銀; پین‌یین: *yín* است.

## جستجو در فرهنگ‌نامه

بسیاری از فرهنگ‌نامه‌ها از طبقه‌بندی بر اساس ریشه برای نمایه‌سازی و جستجوی نویسه‌ها پشتیبانی می‌کنند، اگرچه بسیاری از فرهنگ‌نامه‌های امروزی آن را با روش‌های دیگر تکمیل می‌کنند. برای نمونه، فرهنگ‌نامه‌های مدرن در جمهوری خلق چین معمولاً از رونویسی پین‌یین برای جستجوی نویسه استفاده می‌کنند. با پیروی از روش «سرعنوان بخش و شمارش ضربه» می ینگ‌زئو، نویسه‌ها بر اساس ریشه‌شان فهرست و سپس بر اساس تعداد ضربه‌های لازم برای نوشتن آن‌ها مرتب می‌شوند.

مراحل جستجوی یک نویسه به این شرح است:

1. ریشه‌ای را که نویسه به احتمال بیشتر زیر آن نمایه‌سازی شده تشخیص دهید. در صورت تردید، مؤلفهٔ سمت چپ یا بالا اغلب حدس اولیهٔ خوبی است.
2. بخش فرهنگ‌نامه مرتبط با آن ریشه را بیابید.
3. تعداد ضربه‌های بخش باقی‌مانده از نویسه را بشمارید.
4. صفحاتی را بیابید که نویسه‌های زیر آن ریشه را با آن تعداد ضربهٔ اضافی فهرست می‌کنند.
5. مدخل مناسب را بیابید یا با گزینه‌های مختلف برای مرحله‌های ۱ و ۳ آزمایش کنید.

به‌عنوان قاعدهٔ کلی، مؤلفه‌های سمت چپ یا بالای نویسه، یا عناصری که بقیهٔ نویسه را دربرمی‌گیرند، بیشتر احتمال دارد که به‌عنوان ریشه استفاده شوند. برای نمونه، 信 معمولاً زیر مؤلفهٔ سمت چپ 人 نمایه‌سازی می‌شود نه سمت راست 言؛ و 套 معمولاً زیر 大 بالایی نه 長 پایینی. با این حال، تفاوت‌های ویژه‌ای میان فرهنگ‌نامه‌ها وجود دارد و جز در موارد ساده، نمی‌توان فرض کرد که همان نویسه در دو فرهنگ‌نامهٔ مختلف به یک شیوه نمایه‌سازی شده باشد.

برای آسان‌تر کردن بیشتر جستجو در فرهنگ‌نامه، فرهنگ‌نامه‌ها گاهی ریشه‌ها را هم زیر تعداد ضربه‌های شکل قانونی‌شان و هم زیر تعداد ضربه‌های شکل‌های متغیرشان فهرست می‌کنند. برای نمونه، 心 می‌تواند به‌عنوان ریشه‌ای چهارضربه‌ای فهرست شود اما همچنین ممکن است به‌عنوان ریشه‌ای سه‌ضربه‌ای فهرست شود زیرا معمولاً هنگامی که بخشی از نویسهٔ دیگری می‌شود به‌صورت 忄 نوشته می‌شود. این بدان معناست که کاربر فرهنگ‌نامه نیازی ندارد بداند که این دو از نظر ریشه‌شناختی یکی هستند.

گاهی ممکن است یک نویسهٔ واحد زیر چند ریشهٔ مختلف نمایه‌سازی شود. برای نمونه، بسیاری از فرهنگ‌نامه‌ها 義 را هم زیر 羊 و هم ⼽ 'HALBERD' (ریشهٔ بخش پایینی‌اش 我) فهرست می‌کنند. افزون بر این، با فرهنگ‌نامه‌های دیجیتال، اکنون می‌توان نویسه‌ها را با ارجاع متقاطع جستجو کرد. با استفاده از این «روش چندمؤلفه‌ای»، که پیشرفتی نسبتاً تازه با فناوری رایانه‌ای است، کاربر می‌تواند *همهٔ* مؤلفه‌های یک نویسه را از جدولی انتخاب کند و رایانه فهرستی از نویسه‌های مطابق ارائه می‌دهد. این روش حدس و گمان در انتخاب ریشهٔ درست و محاسبهٔ شمارش دقیق ضربه را حذف و زمان جستجو را کاهش می‌دهد. می‌توان برای نویسه‌های حاوی هر دو 羊 و 戈 پرسش کرد و تنها پنج نویسه (به چینی: 羢، 義، 儀، 羬 و به چینی: 羲) دریافت کرد. پایگاه دادهٔ ساختار نویسه‌های چینی 漢字構形資料庫 آکادمیای سینیکا نیز به همین شیوه کار می‌کند و تنها هفت نویسه را برای این پرسش بازمی‌گرداند. فرهنگ‌نامهٔ نویسه‌های چینی هاربا به‌طور مشابه جستجو بر اساس هر مؤلفه را امکان‌پذیر می‌کند. برخی فرهنگ‌نامه‌های رایانه‌ای مدرن به کاربر اجازه می‌دهند نویسه‌ها را با ماوس، قلم یا انگشت بکشند و در حالت ایدئال درجه‌ای از ناکامل بودن را تحمل کنند، و بدین ترتیب مشکل شناسایی ریشه را کاملاً حذف می‌کنند.

### مجموعه‌های ریشه‌ها

اگرچه ریشه‌ها به‌طور گسترده‌ای به‌عنوان روشی برای دسته‌بندی نویسه‌های چینی و یافتن نویسه‌ای خاص در فرهنگ‌نامه پذیرفته شده‌اند، توافق جهانی دربارهٔ نه تعداد دقیق ریشه‌ها و نه مجموعهٔ ریشه‌هایی که باید استفاده شوند وجود ندارد، به‌دلیل ماهیت گاهی دلبخواهی فرایند انتخاب.

ریشه‌های کانگ‌شی استانداردی غیررسمی هستند که اگرچه در هر فرهنگ‌نامهٔ چینی دقیقاً اجرا نمی‌شوند، کمتر گردآورندهٔ فرهنگ‌نامه‌ای می‌تواند آن‌ها را کاملاً نادیده بگیرد. آن‌ها پایهٔ بسیاری از نظام‌های رمزگذاری رایانه‌ای هستند. به‌ویژه، نمودارهای ریشه-ضربهٔ استاندارد یونی‌کد بر اساس مجموعهٔ ریشه‌های کانگ‌شی هستند.

شمارش ریشه‌های رایج در فرهنگ‌نامه‌های مختصر مدرن اغلب کمتر از ۲۱۴ است. *فرهنگ‌نامهٔ مختصر چینی-انگلیسی آکسفورد* ۱۸۸ ریشه دارد. چند فرهنگ‌نامه نیز ریشه‌های جدیدی را بر اساس اصولی که نخستین بار شو شن به‌کار برد معرفی می‌کنند، که گروه‌هایی از ریشه‌ها را که در بسیاری از نویسه‌های مختلف کنار هم استفاده می‌شوند به‌عنوان نوعی ریشه در نظر می‌گیرند.

در کاربرد مدرن، ریشه‌ها در درجهٔ اول به‌عنوان ابزارهای فرهنگ‌نویسی و کمک‌های آموزشی در نوشتن نویسه‌ها استفاده می‌شوند. آن‌ها به‌طور فزاینده‌ای از معناشناسی، ریشه‌شناسی و آواشناسی جدا شده‌اند.

### محدودیت‌ها و انعطاف‌پذیری

برخی از ریشه‌های به‌کاررفته در فرهنگ‌نامه‌های چینی، حتی در عصر کانگ‌شی، نویسه‌هایی مستقل با کاربرد جاری نبودند. در عوض، نویسه‌های منحصربه‌فردی را که فاقد واجدان شرایط آشکارتر بودند نمایه‌سازی می‌کردند. ریشهٔ 鬯 (*chàng*; "شراب آیینی") تنها چند نویسه را نمایه‌سازی می‌کند. فرهنگ‌نامه‌های مدرن گرایش دارند هنگامی که امکان یافتن عنصر گرافیکی پرکاربردتری برای دسته‌بندی نویسه وجود دارد این‌گونه ریشه‌ها را حذف کنند. برخی از نظامی استفاده می‌کنند که نویسه‌ها را زیر بیش از یک ریشه و/یا مجموعه‌ای از عناصر کلیدی نمایه‌سازی می‌کند تا یافتن آن‌ها آسان‌تر شود.

## جستارهای وابسته

* فهرست ریشه‌ها در یونی‌کد
* زبان‌های توصیف نویسهٔ چینی
* ترتیب نویسه‌های چینی
* فهرست ریشه‌های کانجی بر اساس شمارش ضربه
* فهرست ریشه‌های کانجی بر اساس بسامد
* مرتب‌سازی بر اساس ضربه

## یادداشت‌ها

## منابع

### آثار استناد شده

* Boltz, William (1994), *The origin and early development of the Chinese writing system*, American Oriental Society, ISBN 978-0-940490-78-9. (revised 2003)
* Norman, Jerry (1988), *Chinese*, Cambridge: Cambridge University Press, ISBN 978-0-521-29653-3.
* Qiu, Xigui (2000), *Chinese writing*, trans. by Gilbert L. Mattos and Jerry Norman, Berkeley: Society for the Study of Early China and The Institute of East Asian Studies, University of California, ISBN 978-1-55729-071-7.
* Ramsey, S. Robert (1987), *The Languages of China*, Princeton University Press, ISBN 978-0-691-01468-5.
* Wieger, Léon (1927), *Chinese Characters: Their Origin, Etymology, History, Classification and Signification. A Thorough Study from Chinese Documents*.
* Wilkinson, Endymion (2013), *Chinese History: A New Manual*, Harvard-Yenching Institute Monograph Series, Cambridge, MA: Harvard University Asia Center, ISBN 978-0-674-06715-8.
* Woon, Wee Lee 雲惟利 (1987), *Chinese Writing: Its Origin and Evolution* 漢字的原始和演變, Macau: Univ. of East Asia.
* Wu, Teresa L. (1990), *The Origin and Dissemination of Chinese Characters* 中國文字只起源與繁衍, Taipei: Caves Books, ISBN 978-957-606-002-1.
* Chan، Yi-Chin (۲۰۱۳). «Learning to Read Chinese: The Relative Roles of Phonological Awareness and Morphological Awareness» (PDF) (PhD).
* Liu، Phil (دسامبر ۲۰۱۰). «Holistic versus analytic processing: Evidence for a different approach to processing of Chinese at the word and character levels in Chinese children». *Journal of Experimental Child Psychology*. **۱۰۷** (۴): ۴۶۶–۴۷۸. doi:10.1016/j.jecp.2010.06.006. PMID 20673579.
* Imafuku، K. «Contrasting approaches to Chinese character reform: A comparative analysis of the simplification of Chinese characters in japan and china» (PhD).

## خواندنی‌های بیشتر

* Luó Zhènyù (羅振玉) ۱۹۵۸. 增訂殷墟書契考釋 (revised and enlarged edition on the interpretation of oracle bone inscriptions). Taipei: Yiwen Publishing (cited in Wu 1990).
* Serruys, Paul L-M. (1984) "On the System of the Pu Shou 部首 in the Shuo-wen chieh-tzu 說文解字", in 中央研究院歷史語言研究所集刊 Zhōngyāng Yánjiūyuàn Lìshǐ Yǔyán Yánjiūsuǒ Jíkān, v. 55:4, pp. ۶۵۱–۷۵۴.
* Xu Shen *Shuōwén Jǐezì* (說文解字), is most often accessed in annotated versions, the most famous of which is Duan Yucai (1815). 說文解字注 *Shuōwén Jǐezì Zhù* (commentary on the *Shuōwén Jíezì*), compiled 1776–1807

## پیوند به بیرون

* SinoRadicals.com — نرم‌افزار رومیزی برای آموختن ریشه‌ها
* کارگزار WWWJDIC جیم برین
* جستجوی چندمؤلفه‌ای EDRDG
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Chinese character radicals». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Radikal (chinesische Schrift)». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی*، بازبینی‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Clé d'un sinogramme». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای فرانسوی*، بازبینی‌شده در ۱۷ مه ۲۰۲۶.