Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# سفرشکن

| سفرشکن |
| --- |
| *کلاس دارویی* |
| ساختار شیمیایی کتانسرین، یک آنتاگونیست گیرنده 5-HT۲A سروتونین و یکی از مطالعه‌شده‌ترین سفرشکن‌ها برای سایکدلیک‌های سروتونینیها. |
| شناسه‌های دسته‌بندی |
| مشابه | پادزهر توهم‌زا؛ آنتاگونیست توهم‌زا؛ پادزهر روان‌گردان؛ آنتاگونیست روان‌گردان |
| موارد مصرف | پزشکی، کاهش آسیب |
| مکانیسم عمل | گوناگون |
| هدف زیستی | گوناگون |
| طبقه‌بندی شیمیایی | گوناگون |
| در ویکی‌داده |

**سفرشِکَن** یا **خاتمه‌دهنده سفر** (به انگلیسی: Trip killer)، که با نام‌های یا **آرام‌کننده سفر** یا **پادزهر توهم‌زا** نیز شناخته می‌شود، دارویی است که اثرات یک تجربه توهم‌زا (یا «سفر») را متوقف کرده یا کاهش می‌دهد. از آنجا که انواع گوناگونی از توهم‌زاها با سازوکارهای متفاوت وجود دارند، انواع گوناگونی از سفرشکن‌ها نیز وجود دارد. این داروها می‌توانند اثرات توهم‌زاها را مسدود کرده یا کاهش دهند، یا صرفاً موجب کاهش اضطراب و آرام‌بخشی شوند.

نمونه‌هایی از سفرشکن‌ها در مورد سایکدلیک‌های سروتونینیها عبارت‌اند از آنتاگونیست‌های گیرنده سروتونین، مانند داروهای ضدروان‌پریشی نظیر ریسپریدون و کوئتیاپین و برخی داروهای ضدافسردگی مانند ترازودون و میرتازاپین، و بنزودیازپین‌ها نظیر دیازپام و آلپرازولام.

سفرشکن‌ها می‌توانند به‌صورت بالینی برای مدیریت اثرات توهم‌زاها، از جمله توهمات، اضطراب و آشفتگی روانی-حرکتی، مثلاً در بخش اورژانس و در چارچوب درمان روان‌گردان به کار روند. همچنین گاهی مصرف‌کنندگان تفریحی روان‌گردان‌ها به عنوان شکلی از کاهش آسیب برای مدیریت «سفرهای بد» یا تجربه‌های دشوار، مانند تجربیات پر از اضطراب، از آن‌ها بهره می‌گیرند. با اینکه از این داروها برای کاهش آسیب بهره گرفته می‌شود، این کاربرد نگرانی‌هایی دربارهٔ ایمنی و عوارض جانبی احتمالی به وجود آورده‌است.

## جستارهای وابسته

*

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Trip killer». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Antagonist halucinogen». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای رومانیایی*، بازبینی‌شده در ۵ ژوئن ۲۰۲۶.

## پیوند به بیرون

* Reddit Says Xanax Is the Best "Trip Killer," But Is It Safe? - Double Blind Magazine
* چگونه یک سفر روان‌گردان را متوقف کنیم: وعده کتانسرین - Psychedelic Science Review
* توقف سفرهای بد ال‌اس‌دی با فناوری «کلید خاموش» - Psychedelic Science Review
* بهره‌گیری از «trip killers» برای قطع زودهنگام سفرهای بد دارویی بالقوه خطرناک است - The Conversation
* Trip Killers: چگونه یک سفر اسید را متوقف کنیم - TripSitter
# طبقه‌بندی مواد شیمیایی

**طبقه‌بندی مواد شیمیایی**(به انگلیسی: Chemical classification) سیستمی نظامند برای نامگذاری ترکیبات و عناصر شیمیایی بر اساس یک خاصیتی مشترک در آن‌ها است. یکی از این روش‌ها بر اساس وجود یک عنصر مشترک در آن‌ها است مانند اکسیدها یا یدیدها. روش‌های دیگر می‌تواند بر اساس وجود یک گروه عاملی، ساختار شیمیایی مواد یا پیوندهای بین ذرات باشد. همچنین می‌توان مواد را بر اساس واکنش پذیری یا نوع واکنش‌هایی که انجام می‌دهند در گروه‌های مختلف طبقه‌بندی کرد، به عنوان مثال اسیدها و بازها بر اساس خاصیت جذب یا آزاد سازی یون WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 در واکنش‌های شیمیایی، دسته‌بندی می‌شوند. همچنین این دستور عمل‌های نامگذاری برای ترکیبات آلی و معدنی متفاوت است که توسط اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی تعریف شده‌است.

## طبقه‌بندی بر پایه خصوصیات فیزیکی-شیمیایی

* بر اساس وزن مولکولی
* بر اساس بار الکتریکی
* بر اساس انحلال‌پذیری
* بر اساس پی‌اچ

## طبقه‌بندی بر اساس عامل‌ها

* بر اساس گروه عاملی

## طبقه‌بندی بر اساس چند خصوصیت

* سیستم طبقه‌بندی شیمیایی درمانی آناتومیک

## منابع

Usselman، Melvyn C. (۱۹). «chemical compound». Encyclopædia Britannica. تاریخ وارد شده در `|تاریخ=، عدم تطابق|سال= / |تاریخ=` را بررسی کنید (کمک)
# فنیل‌اتیل‌پیرولیدین

| فنیل‌اتیل‌پیرولیدین |
| --- |
|  |
| نام‌گذاری آیوپاک[نهفتن]1-(2-phenylethyl)pyrrolidine |
| شناساگرها |
| شماره ثبت سی‌ای‌اس | 6273-83-2 |
| پاب‌کم | 411735 |
| کم‌اسپایدر | 364511 |
| جی‌مول-تصاویر سه بعدی | Image 1 |
| گسترش
SMILES
* c1c(cccc1)CCN2CCCC2
 |
| گسترش
InChI
* InChI=InChI=1S/C12H17N/c1-2-6-12(7-3-1)8-11-13-9-4-5-10-13/h1-3,6-7H,4-5,8-11H2
 |
| خصوصیات |
| فرمول مولکولی | C12H17N |
| جرم مولی | 175.27 g/mol |
| به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa) |
| Infobox references |
|  |   |

**فنیل‌اتیل‌پیرولیدین** (به انگلیسی: Phenylethylpyrrolidine) با فرمول شیمیایی C۱۲H۱۷N یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۴۱۱۷۳۵ است. که جرم مولی آن ۱۷۵٫۲۷ g/mol می‌باشد. این ترکیب آنالوگ فنتیل آمین است.

## جستارهای وابسته

* ترکیب شیمیایی
* پیرولیدین

## منابع

* «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲.
# گزانتین

| گزانتین |
| --- |
|  |
|  |
| نام‌گذاری آیوپاک[نهفتن]37-Dihydropurine-26-dione |
| دیگر نام‌ها[نهفتن]1*H*-Purine-26-diol |
| شناساگرها |
| شماره ثبت سی‌ای‌اس | ۶۹-۸۹-۶Y= ? |
| پاب‌کم | ۱۱۸۸ |
| کم‌اسپایدر | ۱۱۵۱Y |
| UNII | 1AVZ07U9S7N |
| دراگ‌بانک | DB02134 |
| KEGG | C00385N |
| ChEBI | CHEBI:17712N |
| ChEMBL | CHEMBL۱۴۲۴Y |
| جی‌مول-تصاویر سه بعدی | Image 1 |
| گسترش
SMILES
* c1[nH]c2c(n1)nc(nc2O)O
 |
| گسترش
InChI
* InChI=1S/C5H4N4O2/c10-4-2-3(7-1-6-2)8-5(11)9-4/h1H,(H3,۶٬۷,۸٬۹,۱۰٬۱۱)Y Key: LRFVTYWOQMYALW-UHFFFAOYSA-NN

---

InChI=1S/C5H4N4O2/c10-4-2-3(7-1-6-2)8-5(11)9-4/h1H,(H3,۶٬۷,۸٬۹,۱۰٬۱۱)

---

InChI=1S/C5H4N4O2/c10-4-2-3(7-1-6-2)8-5(11)9-4/h1H,(H3,۶٬۷,۸٬۹,۱۰٬۱۱) Key: LRFVTYWOQMYALW-UHFFFAOYSA-N
 |
| خصوصیات |
| فرمول مولکولی | C5H4N4O2 |
| جرم مولی | 152.11 g/mol |
| شکل ظاهری | White solid |
| دمای ذوب | decomposes   |
| انحلال‌پذیری در آب | 1 g/ 14.5 L @ 16 °C 1 g/1.4 L @ 100 °C |
| به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa) |
|  N (بررسی) (چیست: Y/N؟) |
| Infobox references |
|  |   |

**گزانتین** (به انگلیسی: Xanthine) با فرمول شیمیایی C۵H۴N۴O۲ یک پورین با شناسه پاب‌کم ۱۱۸۸ است؛ که جرم مولی آن ۱۵۲٫۱۱ g/mol می‌باشد. شکل ظاهری این ترکیب، جامد سفید است. این ترکیب یکی از محصولات حاصل از متابولیسم پورین است.

* از گوانین بر اثر آنزیم گوانین دزآمیناز حاصل می‌شود.
* از هیپوگزانتین بر اثر آنزیم گزانتین‌اکسیدورکتاز حاصل می‌شود.
* از گزانتوزین بر اثر آنزیم پورین نوکلئوزید فسفوریلاز حاصل می‌شود.

* هیپوگزانتین (one oxygen atom)
* گزانتین (two oxygens)
* اسیداوریک (three oxygens)

## جستارهای وابسته

* گوانین
* پورین

## منابع

* «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲.
# ۲سی-تی

| ۲سی-تی |
| --- |
|  |
|  |
| نام‌گذاری آیوپاک2-(25-dimethoxy-4-(methylthio)phenyl)ethanamine |
| شناساگرها |
| شماره ثبت سی‌ای‌اس | 61638-09-3 |
| کم‌اسپایدر | 10438674Y |
| ChEMBL | CHEMBL127252Y |
| جی‌مول-تصاویر سه بعدی | Image 1 |
|
SMILES
* CSc1cc(OC)c(cc1OC)CCN
 |
|
InChI
* InChI=1S/C11H17NO2S/c1-13-9-7-11(15-3)10(14-2)6-8(9)4-5-12/h6-7H,4-5,12H2,1-3H3Y Key: UPZMYCMLLQTYEM-UHFFFAOYSA-NY

---

InChI=1/C11H17NO2S/c1-13-9-7-11(15-3)10(14-2)6-8(9)4-5-12/h6-7H,4-5,12H2,1-3H3 Key: UPZMYCMLLQTYEM-UHFFFAOYAU
 |
| خصوصیات |
| فرمول مولکولی | C11H17NO2S |
| جرم مولی | 227.32 g/mol |
| به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa) |
|  Y (بررسی) (چیست: Y/N؟) |
| Infobox references |
|  |   |

**۲ث-ت** (به انگلیسی: 2C-T) با فرمول شیمیایی C۱۱H۱۷NO۲S یک ترکیب شیمیایی است. که جرم مولی آن ۲۲۷٫۳۲ g/mol می‌باشد.

## جستارهای وابسته

* ترکیب شیمیایی
* نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی

## منابع

* «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲.
# ۵-متوکسی‌تریپتامین

۵-متوکسی‌تریپتامین|  |
| شناسه‌ها |
| گسترش
نام آیوپاک
* 2-(5-Methoxy-1*H*-indol-3-yl)ethanamine
 |
| شمارهٔ سی‌ای‌اس | * 608-07-1Y
 |
| پاب‌کم CID | * 1833
 |
| IUPHAR/BPS | * 107
 |
| کم‌اسپایدر | * 1767Y
 |
| UNII | * 3VMW6141KC
 |
| KEGG | * C05659Y
 |
| ChEBI | * CHEBI:2089Y
 |
| ChEMBL | * ChEMBL8165Y
 |
| CompTox Dashboard (EPA) | * DTXSID60209638
 |
| ECHA InfoCard | 100.009.231  |
| داده‌های فیزیکی و شیمیایی |
| فرمول شیمیایی | C11H14N2O |
| جرم مولی | ۷۰۰۲۱۹۰۲۴۶۰۰۰۰۰۰۰۰۰♠۱۹۰٫۲۴۶ g·mol−1 |
| مدل سه بعدی (جی‌مول) | * Interactive image
 |
| گسترش
SMILES
* O(c1cc2c(cc1)[nH]cc2CCN)C
 |
| گسترش
InChI
* InChI=1S/C11H14N2O/c1-14-9-2-3-11-10(6-9)8(4-5-12)7-13-11/h2-3,6-7,13H,4-5,12H2,1H3Y
* Key:JTEJPPKMYBDEMY-UHFFFAOYSA-NY
 |
|   (صحت‌سنجی) |

**۵-متوکسی‌تریپتامین** (انگلیسی: 5-Methoxytryptamine) یکی از مشتقات تریپتامین است که شباهت ساختاری فراوانی به پیام‌رسان عصبی «سروتونین» و «ملاتونین» دارد. این ماده به مقدار اندک در بدن ساخته می‌شود و این کار به دِاستیله شدنِ هورمون ملاتونین در غده کاجی رخ می‌دهد.

۵-متوکسی‌تریپتامین آگونیست گیرنده ۱ سروتونین، گیرنده ۲ سروتونین، گیرنده ۴ سروتونین، گیرنده ۶ سروتونین و گیرنده ۷ سروتونین است، اما هیچگونه میل ترکیبی به گیرنده ۳ سروتونین ندارد و میل ترکیبی‌اش به گیرنده ۱ ئی سروتونین بسیار ضعیف است. هنوز معلوم نیست تمایل این ماده شیمیایی به گیرنده ۵ آ سروتونین تا چه حد است.

## جستارهای وابسته

* ملاتونین
* ۵-کربوکسامیدوتریپتامین

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «5-Methoxytryptamine». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۵ نوامبر ۲۰۲۰.
# آدامانتان

مدل‌فضایی از مولکول آدامانتان.
انیمیشین سه بعدی(فضایی) مولکول آدامانتان.

| Adamantane |
| --- |
|

|  |  |
| --- | --- |
|  |  |

 |
|  |
| نام‌گذاری آیوپاک[نهفتن]Adamantane |
| دیگر نام‌ها[نهفتن]Tricyclo[3.3.1.137]decane |
| شناساگرها |
| شماره ثبت سی‌ای‌اس | ۲۸۱-۲۳-۲Y |
| پاب‌کم | ۹۲۳۸ |
| کم‌اسپایدر | ۸۸۸۳Y |
| ChEBI | CHEBI:40519Y |
| ChEMBL | CHEMBL۱۶۱۴۸۳۰N |
| جی‌مول-تصاویر سه بعدی | Image 1 Image 2 |
| گسترش
SMILES
* C1C3CC2CC(CC1C2)C3

---

C1C2CC3CC1CC(C2)C3
 |
| گسترش
InChI
* InChI=1S/C10H16/c1-7-2-9-4-8(1)5-10(3-7)6-9/h7-10H,1-6H2Y Key: ORILYTVJVMAKLC-UHFFFAOYSA-NY

---

InChI=1/C10H16/c1-7-2-9-4-8(1)5-10(3-7)6-9/h7-10H,1-6H2 Key: ORILYTVJVMAKLC-UHFFFAOYAG
 |
| خصوصیات |
| فرمول مولکولی | C10H۱۶ |
| جرم مولی | ۱۳۶٫۲۳ g mol−1 |
| شکل ظاهری | White to off-white powder |
| چگالی | 1.08 g/cm3 (20 °C) solid |
| دمای ذوب | ۲۷۰ °C (543 K)   |
| دمای جوش | Sublimes   |
| انحلال‌پذیری در آب | Poorly soluble |
| انحلال‌پذیری در other solvents | Soluble in hydrocarbons |
| ضریب شکست (*n*D) | 1.568 |
| ساختار |
| ساختار بلوری | cubic space group Fm3m |
| موقعیت هندسی | 4 |
| گشتاور دوقطبی | 0 D |
| خطرات |
| شماره‌های نگهداری | ۲۴/۲۵/۲۸/۳۷/۴۵ |
| خطرات اصلی | Flammable |
| ترکیبات مرتبط |
| مرتبط با compounds: | Memantine Rimantadine آمانتادین |
| به استثنای جایی که اشاره شده‌است در غیر این صورت، داده‌ها برای مواد به وضعیت استانداردشان داده شده‌اند (در 25 °C (۷۷ °F)، ۱۰۰ kPa) |
|  N (بررسی) (چیست: Y/N؟) |
| Infobox references |
|  |   |

**آدامانتان** (به انگلیسی: Adamantane) یک ترکیب شیمیایی با شناسه پاب‌کم ۹۲۳۸ است. شکل ظاهری این ترکیب، پودر سفید است.

## نگارخانه

*
*
*
*
*

## جستارهای وابسته

* ترکیب شیمیایی
* نام‌گذاری اتحادیه بین‌المللی شیمی محض و کاربردی

## منابع

* «IUPAC GOLD BOOK». دریافت‌شده در ۱۸ مارس ۲۰۱۲.
# دی بنزوتیازپین

**دی بنزوتیازپین** (انگلیسی: Dibenzothiazepine) گروهی از ترکیبات شیمیایی هستند که از مشتقات تیازپین‌ها بوده و دارای دو حلقه بنزن هستند. کوئتیاپین جزء این دسته است.

۱٬۴-تیازپین
کوئتیاپین
## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Dibenzothiazepine». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ ژانویه ۲۰۲۰.

## پیوند به بیرون
# پیشگیری سطح چهارم

**پیشگیری سطح چهارم** (انگلیسی: Quaternary prevention) مفهومی است که نخستین بار توسط یک پزشک عمومی بلژیکی به نام «مارک ژامول» مطرح شد و به اقداماتی گفته می‌شود که جهت شناسایی بیماران سرپاییِ در معرضِ خطرِ پزشکی شدن به‌کار می‌رود تا بتوان آنها را در برابر اقدامات تهاجمی جدید محافظت نمود و مداخلاتی را که اخلاقی‌تر هستند، جایگزین نمود.

پیشگیری سطح چهارم فعالیت‌هایی در زمینه سلامت است که موجب کاهش یا اجتناب از عواقب اقدامات پزشکیِ غیرضروری و مفرط در نظام سلامت می‌گردد.

## جستارهای وابسته

* اخلاق زیستی
* اخلاق پزشکی
* پزشکی شدن
* پزشکی
* ایمنی بیمار
* پیشگیری پزشکی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Quaternary prevention». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۴ اکتبر ۲۰۱۹.
# بررسی قضایی

دادگاه بررسی قضایی استرالیا
**بررسی قضایی** فرایندی است که طی آن اقدامات قوه مجریه و (در برخی کشورها) قوه مقننه مقید به بررسی از سوی قوه قضائیه هستند. دادگاهی با قدرت بررسی قضایی ممکن است قوانین و تصمیماتی را که با اقتدار بالاتر ناسازگار باشند بی‌اعتبار کند؛ تصمیم اجرایی که غیرقانونی باشد ممکن است بی‌اعتبار شود یا قانون موضوعه‌ای که مفاد قانون اساسی را نقض کند ممکن است بی‌اعتبار شود. بررسی قضایی یکی از تفکیک قوا در تفکیک قوا است: قدرت قوه قضاییه برای نظارت بر قوای مقننه و مجریه وقتی که از اقتدار شان تجاوز کنند. این آموزه بین حوزه‌های مختلف متغیر است، بنابراین رویه و حوزه نفوذ بررسی قضایی ممکن است در کشورهای مختلف فرق کند.

## جستارهای وابسته

* کنشگری قضایی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Judicial review». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۷ فوریه ۲۰۱۷.
# فرانسیس ویلر لومیس

| فرانسیس ویلر لومیس |
| --- |
| زادهٔ | ۴ اوت ۱۸۸۹ |

 **فرانسیس ویلر لومیس** (انگلیسی: Francis Wheeler Loomis؛ زاده ۴ اوت ۱۸۸۹ درگذشته ۱۹۷۶) یک فیزیک‌دان بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Francis Wheeler Loomis». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۴.
# بنیاد کارنگی برای علوم

بنیاد کارنگی واشینگتن در سال ۱۹۱۰
**بنیاد کارنِگی واشینگتن** (نام قانونی سازمان) که همچنین برای اهداف عمومی به‌عنوان **بنیاد کارنگی برای علوم (CIS)** نیز شناخته می‌شود، یک بنیاد پژوهشی در ایالات متحده است که برای تأمین مالی پژوهش و انجام پژوهش‌های علمی تأسیس شده‌است. دفتر مرکزی این بنیاد در واشینگتن دی‌سی قرار دارد و ارزش موقوفهٔ آن تا تاریخ ۳۰ ژوئن ۲۰۲۰ (۲۰۲۰ -06-۳۰) برابر ۹۲۶٫۹ میلیون دلار آمریکا بود. در سال ۲۰۱۸ هزینه‌های برنامه‌های علمی و مدیریت ۹۶٫۶ میلیون دلار آمریکا بوده‌است.

## جستارهای وابسته

* بنیاد کارنگی

## منابع
# لیلیان هادسون

| لیلیان هادسون |
| --- |
| زادهٔ | ۱ ژانویهٔ ۱۹۴۰ نیویورک |
| ملیت | ایالات متحده آمریکا |

**لیلیان هادسون** (انگلیسی: Lillian Hoddeson؛ زادهٔ ۱ ژانویهٔ ۱۹۴۰) استاد دانشگاه، فیزیک‌دان، و مورخ اهل ایالات متحده آمریکا است.

وی همچنین برندهٔ جوایزی همچون کمک‌هزینه گوگنهایم و عضو انجمن فیزیک آمریکا شده است.

## منابع
# پروژه تبارشناسی ریاضیات

**پروژه تبارشناسی ریاضیات** یک پایگاه داده تحت وب برای تبارشناسی علمی ریاضی‌دانان است. این پایگاه تا سپتامبر سال ۲۰۱۰ دربردارندهٔ اطلاعات بیش از ۱۶۰٬۰۰۰ دانشمندی بوده‌است که در سطح پژوهش به ریاضیات کمک کرده‌اند. هر مدخل پروژهٔ تبارشناسی ریاضیات برای یک ریاضی‌دان معمولی دارای مدرک دکترا، دربردارندهٔ اطلاعاتی مانند نام دریافت‌کنندهٔ دکترا، نام نهاد دهندهٔ دکترا (مادر علمی)، سال اعطای مدرک و فارغ‌التحصیلی، عنوان پایان‌نامه، و نام استاد راهنمای پایان‌نامه می‌باشد. از سال ۲۰۰۶ یک فهرست ۵۰ نفره از اساتیدی که بیشترین دانشجوی مقطع دکترا را راهنمایی کرده‌اند، به وب‌گاه افزوده شد. در صفحهٔ تبارشناسی این افراد فهرست دانشجویان دکترای آن‌ها گنجانده شده‌است. از سال ۲۰۰۷ نیز پیوند به فهرست آثار منتشرشدهٔ افراد در وب‌گاه MathSciNet به مدخل تبارشناسی افزوده شد. همچنین برای کسانی که در وب‌گاه بایگانی تاریخچه ریاضیات مک‌تیوتر دارای شرح حال هستند، پیوند به زندگی‌نامه درج می‌شود.

## پیشینه

جرقهٔ راه‌اندازی این پروژه وقتی زده شد که هری کونس بنیان‌گذار پروژه در مورد نام راهنمای استاد راهنمای خودش به جستجو پرداخت و در این زمینه با خلاء اطلاعاتی روبه‌رو شد. کونس در هنگام راه‌اندازی این پروژه استاد دانشگاه ایالتی مینه‌سوتا در منکیتو بود و پروژه تبارشناسی را در پاییز سال ۱۹۹۷ برخط نمود. او در سال ۱۹۹۹ از منکیتو بازنشسته شد و دانشگاه در پاییز سال ۲۰۰۲ تصمیم گرفت که پشتیبانی خود را از پروژه متوقف کند. بنابراین پروژه به دانشگاه ایالتی داکوتای شمالی انتقال داده شد. از سال ۲۰۰۳ این پروژه تحت نظارت انجمن ریاضی آمریکا اداره می‌شود و در سال ۲۰۰۵ یک کمک مالی از مؤسسه ریاضیات کلی در لندن دریافت نموده است.

## اهداف

در بیانیهٔ مأموریت تبارشناسی ریاضیات آمده است:

>
> هدف از این پروژه گردآوری کردن اطلاعاتی دربارهٔ همهٔ ریاضی‌دانان جهان است. ما صادقانه از کلیهٔ مدارسی که در پیشرفت سطح پژوهش‌های ریاضی مشارکت می‌کنند و تمام کسانی که ممکن است اطلاعاتی در این زمینه داشته باشند، درخواست کمک می‌کنیم. در این پروژه وقتی از واژهٔ «ریاضیات» یا «ریاضی‌دان» استفاده می‌کنیم، به مفهومی فراگیر اشاره داریم. بنابراین همهٔ داده‌های مرتبط از آمار، علوم کامپیوتری و پژوهش عملی مورد استقبال قرار می‌گیرد.
>
>
>

*وب‌گاه پروژه تبارشناسی ریاضیات، بخش اهداف و برنامه‌ها*

## منابع

## پیوند به بیرون

* صفحهٔ اصلی پروژه تبارشناسی ریاضیات
# پرسی ویلیام بریجمن

| پرسی ویلیام بریجمن |
| --- |
|  |
| زادهٔ | ۱ آوریل ۱۸۸۲ کمبریج، ماساچوست |
| درگذشت | ۲۰ اوت ۱۹۶۱ ‏(۶۴ سال) راندلف، نیوهمشایر |
| ملیت | آمریکایی |
| محل تحصیل | دانشگاه هاروارد |
| شناخته‌شده برای | به خاطر اختراع وسیله‌ای برای تولید فشارهای فوق‌العاده زیاد و کشفهایی در زمینه فیزیک فشارهای بالا |
| جوایز | جایزه نوبل فیزیک (۱۹۴۶) |
| **پیشینه علمی** |
| شاخه(ها) | فیزیک |
| محل کار | دانشگاه هاروارد |
|  |

**پرسی ویلیام بریجمن** (انگلیسی: Percy Williams Bridgman متولد ۱ آوریل ۱۸۸۲ – درگذشته ۲۰ اوت ۱۹۶۱)؛ یک فیزیک‌دان آمریکایی بود که در سال ۱۹۴۶ به خاطر اختراع دستگاه تولید فشار بسیار زیاد و کشف در زمینه فیزیک فشارهای زیاد، موفق به دریافت جایزه فیزیک نوبل گردید.

بریجمن در سال ۱۹۰۰ وارد دانشگاه هاروارد شد و تا مقطع دکترا در رشته فیزیک تحصیل کرد. از سال ۱۹۱۰ تا زمان بازنشستگی، او در هاروارد تدریس کرد و در سال ۱۹۱۹ به استادی کامل رسید. در سال ۱۹۰۵، او شروع به بررسی خواص ماده تحت فشار بالا کرد. یک نقص ماشین آلات باعث شد که او دستگاه فشار خود را اصلاح کند. نتیجه دستگاه جدیدی بود که او را قادر می‌ساخت تا در نهایت فشاری بیش از ۱۰۰۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی متر مربع (۱۰ گیگا پاسکال؛ ۱۰۰۰۰۰ اتمسفر) ایجاد کند. این پیشرفت بزرگی نسبت به ماشین‌آلات قبلی بود که می‌توانست فشاری معادل ۳۰۰۰ کیلوگرم بر سانتی‌متر مربع (۰٫۳ گیگا پاسکال) داشته باشد. این دستگاه جدید منجر به یافته‌های جدید فراوانی شد، از جمله مطالعه تراکم پذیری، هدایت الکتریکی و حرارتی، استحکام کششی و ویسکوزیته بیش از ۱۰۰ ترکیب مختلف. بریگمن همچنین به دلیل مطالعات خود در مورد هدایت الکتریکی در فلزات و خواص کریستال‌ها شناخته شده است.

بریجمن یک «متفکر تحلیلی نافذ» با «تخیل مکانیکیِ بارور» و مهارت دستیِ استثنایی بود. همچنین وی یک لوله‌کش و نجار ماهر بود که از کمک افراد حرفه ای در این امور اجتناب می‌کرد. او به موسیقی نیز علاقه‌مند بود و پیانو می‌نواخت و به باغچه‌های گل و سبزی خود افتخار می‌کرد.

به علاوه او تأملاتی فلسفی نیز داشت. فی المثل همچون ویتگنشتاین معتقد بود که «نه تنها پرسش‌های بی‌معنی وجود دارد، بلکه بسیاری از مسائلی که عقل بشری خود را با آن‌ها شکنجه داده است، صرفاً «شبه مسئله» (pseudo problems) هستند، چراکه می‌توان آن‌ها را در قالب پرسش‌هایی بیان کرد که بی‌معنی هستند.»

## مرگ

بریجمن مدتی با سرطان متاستاز، دست به گریبان بود. او از منع اوتانازی ناراضی بود و می‌گفت: «من می‌خواهم از موقعیتی که در آن قرار گرفته‌ام برای طرح یک اصل کلی استفاده کنم: زمانی که پایان نهایی به همان اندازه که اکنون به نظر می‌رسد اجتناب ناپذیر است، فرد حق دارد از پزشک خود بخواهد که به زندگی اش خاتمه دهد.» [1, p.۱۵۳] در نهایت بریجمن با شلیک گلوله خود را کشت و به زندگی دردآلود خود پایان داد. او در یادداشت خودکشی‌اش چنین نوشت: این از شأن یک جامعه به دور است که افراد را وادار کند که خود، دست به این کار بزنند. احتمالاً، این آخرین روزی است که قادرم این کار را انجام دهم.

## منابع
# پیر-ژیل دو ژن

| پیر-ژیل دوژن |
| --- |
|  |
| زادهٔ | ۲۴ اکتبر ۱۹۳۲ پاریس |
| درگذشت | ۱۸ مهٔ ۲۰۰۷ (۷۴ سال) اورسی |
| ملیت |  فرانسوی |
| محل تحصیل | اکول نرمال سوپریور |
| جوایز | جایزه هاروی (۱۹۸۸) جایزه ولف در فیزیک (۱۹۹۰) مدال لورنتس (۱۹۹۰)  جایزه نوبل فیزیک (۱۹۹۱) |
| **پیشینه علمی** |
| شاخه(ها) | فیزیک |
| محل کار | ESPCI ParisTech Collège de France Paris-Sud 11 University |
|  |

**پیر-ژیل دوژن** (فرانسوی: Pierre-Gilles de Gennes‎; متولد ۲۴ اکتبر ۱۹۳۲ – درگذشته در ۱۸ مه ۲۰۰۷) فیزیک‌دان اهل فرانسه بود که در سال ۱۹۹۱ جایزه فیزیک نوبل را دریافت کرد.

## زندگی

او در پاریس، فرانسه به دنیا آمد و تا ۱۲ سالگی در خانه تحصیل می‌کرد. بعدها به تحصیل در دانشگاه اکول نرمال سوپریور در پاریس پرداخت. او پس از ترک اکول در سال ۱۹۵۵، به عنوان یک مهندس پژوهشگر به‌طور عمده مشغول به کار بر روی پراکندگی نوترون و مغناطیس شد. او در سال ۱۹۵۷ از دکترای خود دفاع کرد.

در سال ۱۹۵۹، او برای فوق دکتری به دانشگاه کالیفرنیا، برکلی رفت و پس از آن به مدت ۲۷ ماه را برای خدمت سربازی در نیروی دریایی فرانسه به سر برد. در سال ۱۹۶۱، او به عنوان استادیار در ارسای برگزیده شد. در سال ۱۹۶۸، او به مطالعه بر روی کریستال مایع روشن پرداخت.

## شغل

در سال ۱۹۷۱، وی با عنوان استاد در کلژ دو فرانس مشغول به کار شد. از سال ۱۹۸۰، او علاقه‌مند شد به مسائلی مانند پویایی خیس کردن و چسبندگی. جوایزی از قبیل هاروی، ولف و مدال لورنتس در سال‌های ۱۹۸۸ و ۱۹۹۰ به وی اعطا شد. در سال ۱۹۹۱، وی جایزه نوبل فیزیک را دریافت نمود. در سال‌های اخیر وی به مطالعه بر روی مغز و حافظه پرداخته بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Pierre-Gilles de Gennes Pierre-Gilles de Gennes». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۹ سپتامبر ۲۰۱۱.
# راینهارد گنتزل

| راینهارد گِنْتْزِل |
| --- |
|  |
| زادهٔ | ۲۴ مارس ۱۹۵۲ ‏(۷۴ سال) باد هومبورگ فور در هوهه، آلمان |
| ملیت | آلمان |
| محل تحصیل | دانشگاه بن |
| شناخته‌شده برای | پرتو فروسرخ و اخترشناسی زیرمیلی‌متری |
| جوایز | جایزهٔ بالتسان (۲۰۰۳) جایزهٔ شا (۲۰۰۸) جایزهٔ کرافورد (۲۰۱۲) انجمن سلطنتی جایزهٔ هاروی (۲۰۱۴) |
| **پیشینه علمی** |
| شاخه(ها) | اخترفیزیک |
| محل کار | ‏ انستیتوی فیزیک فرازمینیِ ماکس پلانک (به آلمانی: Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik) دانشگاه کالیفرنیا، برکلی |
|  |

**راینهارد گِنْتْزِل** یا **راینهارد گِنْتْسِل** (به آلمانی: Reinhard Genzel؛ زادهٔ ۲۴ مارس ۱۹۵۲) یک دانشمند در زمینهٔ اخترفیزیک اهل آلمان است.

او عضو انستیتوی فیزیک فرازمینیِ ماکس پلانک (به آلمانی: Max-Planck-Institut für extraterrestrische Physik) و استاد دانشگاه لودویگ ماکسیمیلیان مونیخ و همچنین استاد دانشگاه کالیفرنیا، برکلی است.

گنتزل برندهٔ جوایز پرشماری در زمینهٔ حرفهٔ خود شده است. در ۲۰۱۲ جایزهٔ کرافورد را در رشتهٔ اخترشناسی از فرهنگستان پادشاهی علوم سوئد دریافت کرد. در ۲۰۲۰ راینهارد همراه با دو همکار خود موفق به کشف سیاه‌چالهٔ کلان‌جرم در کهکشان ما شدند. به همین دلیل، جایزهٔ نوبل فیزیک سال ۲۰۲۰ به‌طور مشترک به راینهارد گنتزل، آندره‌آ گِز، و راجر پنروز اعطا شد.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Reinhard Genzel». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶.
* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Reinhard Genzel». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای آلمانی*، بازبینی‌شده در ۱۳ ژانویهٔ ۲۰۱۶.

## پیوند به بیرون
# هاروی فلچر

| هاروی فلچر |
| --- |
|  |
| زادهٔ | ۱۱ سپتامبر ۱۸۸۴ |
| درگذشت | ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۸۱ (۹۶ سال) |
| ملیت | ایالات متحده آمریکا |
| محل تحصیل | دانشگاه بریگم یانگ دانشگاه شیکاگو |
| شناخته‌شده برای | Invention of the سمعک The father of استریو |
| جوایز | Presidential Citation ASA Gold Medal Louis E. Levy Medal |
| **پیشینه علمی** |
| شاخه(ها) | فیزیک |
| محل کار | Western Electric آزمایشگاه‌های بل دانشگاه کلمبیا |
| استاد راهنما | رابرت میلیکان |
|  |

 **هاروی فلچر** (انگلیسی: Harvey Fletcher؛ زاده ۱۱ سپتامبر ۱۸۸۴ درگذشته ۲۳ ژوئیهٔ ۱۹۸۱) یک فیزیک‌دان و مخترع اهل ایالات متحده آمریکا بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Harvey Fletcher». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۴.
* «Harvey Fletcher». بایگانی‌شده از اصلی در ۲۴ سپتامبر ۲۰۱۵. دریافت‌شده در ۲۲ مارس ۲۰۱۴.
# نورمن فاستر رمزی

| نورمن فاستر رمزی |
| --- |
| نورمن اف. رمزی |
| زادهٔ | ۲۷ اوت ۱۹۱۵ واشینگتن، دی.سی. |
| درگذشت | ۴ نوامبر ۲۰۱۱ (۹۶ سال) ویلند، ماساچوست |
| ملیت | ایالات متحده آمریکا |
| محل تحصیل | دانشگاه کلمبیا، دانشگاه کمبریج |
| شناخته‌شده برای | Separated oscillatory field method |
| جوایز | Ernest Orlando Lawrence Award (1960) Davisson-Germer Prize (1974) مدال افتخار آی‌تریپل‌ئی (۱۹۸۴) Rabi Prize (1985) جایزه رامفورد (۱۹۸۵) Oersted Medal (1988) نشان ملی علوم (۱۹۸۸) جایزه نوبل فیزیک (۱۹۸۹) مدال دیراک (۱۹۹۰) جایزه ونیوار بوش (۱۹۹۵) |
| **پیشینه علمی** |
| شاخه(ها) | فیزیک |
| محل کار | دانشگاه هاروارد |
| استاد راهنما | ایزیدور ایزاک رابی |
| دانشجویان دکتری | دیوید واینلند، دنیل کلپنر، هوارد برگ |
|  |

**نورمن فاستر رمزی، جونیور** (به انگلیسی: Norman Foster Ramsey, Jr.) (زادهٔ ۲۷ اوت ۱۹۱۵ – درگذشتهٔ ۴ نوامبر ۲۰۱۱) فیزیکدان آمریکایی بود که در واشینگتن دی سی به دنیا آمد.

او در سال ۱۹۴۰ دکترای فیزیک خود را از دانشگاه کلمبیا دریافت کرد. وی از سال ۱۹۴۷ تا پایان عمر استاد دانشگاه هاروارد بود و با سازمان‌های بین‌المللی ناتو و کمسیون انرژی اتمی ایالات متحده آمریکا در پُست‌های مختلفی فعالیت داشت. در سال ۱۹۸۹ به خاطر کشف‌هایش در زمینه طیف نمایی تشدید اتمی، که به ساخت میرز هیدروژن و ساعت اتمی (به انگلیسی: Atomic clock) منجر شد جایزه نوبل فیزیک به او و هانس جرج دهملت از آمریکا و ولفگانگ پل از آلمان اعطا شد.

از دیگر کارهای او کمک در تأسیس آزمایشگاه فرمی است.

## منابع

مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Norman Foster Ramsey, Jr.». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۷ اوت ۲۰۱۱.
# فرانک اسپدینگ

| فرانک اسپدینگ |
| --- |
| زادهٔ | ۲۲ اکتبر ۱۹۰۲ همیلتون، انتاریو |
| درگذشت | ۱۵ دسامبر ۱۹۸۴ |
| ملیت | ایالات متحده آمریکا |
| محل تحصیل | دانشگاه میشیگان(1925) دانشگاه کالیفرنیا (Ph.D. 1929) |
| شناخته‌شده برای | فرایند ایمز |
| **پیشینه علمی** |
| محل کار | دانشگاه کرنل دانشگاه ایالتی آیووا Ames Laboratory |
| تأثیر گرفته از | گیلبرت لوویس |
|  |

**فرانک اسپدینگ** (انگلیسی: Frank Spedding؛ زاده ۲۲ اکتبر ۱۹۰۲ درگذشته ۱۵ دسامبر ۱۹۸۴) یک فیزیک‌دان اهل ایالات متحده آمریکا بود.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Frank Spedding». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۰ مارس ۲۰۱۴.