Rikunarita-ORG/Wikinium huggingface dataset:
# زبان اسرانان

| سرانان |
| --- |
| Sranan Tongo |
| زبان بومی در | سورینام |
| شمار گویشوران | ناشناخته (۱۳۰٬۰۰۰ اشاره‌شده ۱۹۹۳) |
| تبار | کریول انگلیسی‌بنیاد
* Atlantic
	+ Suriname
		- **سرانان**
 |
| کدهای زبان |
| ایزو ۲–۶۳۹ | `srn` |
| ایزو ۳–۶۳۹ | `srn` |
| گلاتولوگ | `sran1240` |
| زبان‌شناسی | `52-ABB-aw` |

**زبان اسرانان** (به اسرانان: *Sranan Tongo* یا *Sranantongo*) یک زبان کریول است که در سورینام نقش زبان میانجی میان سیصدهزار تن را بازی می‌کند. معنای واژهٔ Sranantongo *زبانِ سورینام* می‌باشد.

## منابع

Wikipedia contributors, "Sranan Tongo," Wikipedia, The Free Encyclopedia,  (accessed August ۲، ۲۰۱۴).

## پیوند به بیرون

* واژه‌نامه ها
	+ Sranan Taki App Sranan Tongo on your Mobile
	+ SIL International “Sranan wortubuku, Sranan-Nederlands interaktief woordenboek” (Sranan-Dutch interactive dictionary)
	+ Sranan Togo Swadesh list of basic vocabulary words (from Wiktionary's Swadesh list appendix)
	+ Webster's Sranan-English Online Dictionary
* گرامر
	+ Conjugate Sranantongo verbs (Verbix)
* منابع
	+ "Sranan Tongo Interactive Library": Sranan texts with a bilingual interactive dictionary
	+ How Transparent is Creole Morphology? A Study of Early Sranan Word Formation (30 p., Braun & Plag, 2002) (PDF format)
* آموزش مقدماتی
	+ Words of Life: Sranang Tongo talk (audio) (YouTube)
	+ “Mama Sranan” - *Mother Suriname*, a song in Sranantongo (with subtitled translation) by Steven Akkrum & Da Originals (YouTube)
* The New Testament in Sranan for iTunes
# لو سوآر

لو سوآر|  |
|  |
| نوع | روزنامه |
| قطع | برلینی |
| صاحب(ـان) امتیاز | روسِل و شرکا |
| ناشر | روسِل |
| ویراستار | بئاتریس دِلوو |
| بنیان‌گذاری | ۱۸۸۷ (۱۸۸۷-**خطا: زمان نامعتبر**}}) |
| زبان | فرانسوی |
| دفتر مرکزی | خیابان رویال، ۱۰۰ ۱۰۰۰ بروکسل، بلژیک |
| شاپا | ۱۳۷۵-۵۶۶۸ |
| وبگاه | www.lesoir.be |

**لو سوآر** (فرانسوی: Le Soir‎؛ ‏تلفظ در فرانسوی: [lə swaʁ], ت.ت. 'عصر') یک نشریهٔ روزانه بلژیکی به زبان فرانسوی است. این روزنامه در سال ۱۸۸۷ توسط امیل روسل تأسیس شد و هدف آن ارائهٔ خبری مستقل از نظر سیاسی بود. همراه با *لا لیبر بلژیک*، لو سوآر یکی از محبوب‌ترین روزنامه‌های فرانسوی‌زبان در بروکسل و والونی به‌شمار می‌آید و از سال ۲۰۰۵ در قطعِ برلینی منتشر می‌شود. این روزنامه متعلق به شرکت «روسِل و شرکا» است که مالک چندین رسانهٔ خبری بلژیکی و همچنین روزنامهٔ فرانسوی «*لا ووا دو نور*» نیز می‌باشد.

## تاریخچه

لو سوآر در سال ۱۸۸۷ به‌عنوان یک روزنامهٔ رایگان تبلیغاتی تأسیس شد. بعدها به یک روزنامهٔ پولی تبدیل گردید.

زمانی که بلژیک در جریان جنگ جهانی دوم اشغال شد، لو سوآر تحت سانسور آلمان منتشر می‌شد، برخلاف بسیاری از روزنامه‌های بلژیکی که به نشریات زیرزمینی‌ها پیوستند. این روزنامه که به «*لو سوآر دزدیده‌شده*» (Le Soir Volé) معروف شد، توسط گروه مقاومت «جبههٔ استقلال» مورد هجو قرار گرفت؛ این گروه در سال ۱۹۴۳ نسخه‌ای طنزآمیز و طرفدار متفقین از روزنامه را منتشر کرد که به «*لو سوآر جعلی*» (Faux Soir) معروف شد، و با نسخه‌های رسمی مخلوط و در کیوسک‌های خبری بروکسل توزیع شد. «*لو سوآر دزدیده‌شده*» به‌ویژه به خاطر انتشار کمیک‌های «ماجراهای تن‌تن» هرژه به‌صورت سریالی در طول جنگ شناخته می‌شود.

تولید دوبارهٔ «*لو سوآر آزاد*»، تحت مدیریت لوسیان فوس، در ۶ سپتامبر ۱۹۴۴ آغاز شد، تنها چند روز پس از آزادسازی بروکسل توسط متفقین. ناشر این روزنامه شرکت روسل است.

## توزیع

در دورهٔ ۱۹۹۵–۱۹۹۶، تیراژ لو سوآر ۱۸۲٬۷۹۸ نسخه بود. تیراژ آن در سال ۲۰۰۲، ۱۳۰٬۴۹۵ نسخه با سهم بازار ۲۰٫۳٪ بود. تیراژ روزنامه در سال ۲۰۰۳، ۱۰۴٬۰۰۰ نسخه و در سال ۲۰۰۴، ۱۰۱٬۰۰۰ نسخه بود.

## جنجال گوگل

این روزنامه پس از آنکه به‌طور موفقیت‌آمیز علیه موتور جستجوی گوگل به‌خاطر نقض حقوق مؤلف شکایت کرد، در اینترنت شهرتی کسب کرد. پرونده بر این اساس بود که گوگل بخش‌هایی از وب‌سایت روزنامه را از طریق موتور جستجوی خود و سرویس اخبار گوگل در دسترس قرار می‌داد، حتی پس از آنکه مقالات مورد نظر از وب‌سایت روزنامه حذف شده بودند. یک قاضی بلژیکی حکم داد که این اقدام با مقررات بلژیک سازگار نیست و گوگل را موظف به حذف تمام «نقض‌های حق مؤلف» از وب‌سایت‌های خود کرد. گوگل در پاسخ، همهٔ لینک‌های مربوط به روزنامه را نه تنها از سرویس خبری خود بلکه از فهرست جستجوی خود نیز حذف کرد.

## تهدید بمب علیه شارلی ابدو

در واکنش به حملهٔ تروریستی به شارلی ابدو که در آن ۱۲ نفر در ۷ ژانویه ۲۰۱۵ کشته شدند، برخی سازمان‌های بین‌المللی مانند گزارشگران بدون مرز و «شاخص سانسور» خواستار بازنشر کاریکاتورهای جنجالی شارلی ابدو شدند تا همبستگی خود با این مجلهٔ طنز فرانسوی نشان داده و از آزادی بیان دفاع کنند. روزنامهٔ هامبورگر مورگن‌پست نیز کاریکاتورهای چارلی ابدو را در صفحهٔ اول خود در ۸ ژانویه منتشر کرد و پس از آن مورد حملهٔ بمب آتش‌زا قرار گرفت.

لو سوآر نیز به‌خاطر بازنشر کاریکاتورهای چارلی ابدو با تهدید بمب مواجه شد، از جمله بسیاری که به طنز دربارهٔ دین می‌پرداختند.

## جستارهای وابسته

* هرژه
* *ماجراهای تن‌تن*
* *دوپونت و دوپونط، کارآگاهان*

## منابع

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
# زبان اشاره هلندی

| زبان اشاره هلندی |
| --- |
| Sign Language of the Netherlands (SLN) Nederlandse Gebarentaal (NGT) |
| زبان بومی در | هلند |
| شمار گویشوران | ۱۵٬۰۰۰  (۲۰۱۹) |
| تبار | اشاره فرانسوی
* **زبان اشاره هلندی**
 |
| کدهای زبان |
| ایزو ۳–۶۳۹ | `dse` |
| گلاتولوگ | `dutc1253` |

**زبان اشاره هلندی** زبان اشاره‌ای است که توسط ناشنوایان و کم شنوایان در هلند استفاده می‌شود.

## منابع

## پیوند به بیرون

* Online Video Dictionary in Dutch - choose the "Gebaren" menu and then click on "Gebarenwoordenboek".
* Online Lexicon with several methods to practice NGT in Dutch - NGT Lexicon free to search and usable with Google Translate.
* Dutch Sign Language
* Word play in sign language
# زبان‌های ایتالی

| ایتالی |
| --- |
| اقوام: | مردمان ایتالی‌تبار |
| پراکنش: | در اصل در ایتالیا، بخش‌هایی از اتریش و سوئیس، امروزه در بیشتر مناطق جنوب اروپا، با بیشترین میزان پراکنش در سطح جهان (بیشتر قاره آمریکا، زبان رسمی بیش از نیمی از کشورهای آفریقا و قسمتهایی از اقیانوسیه). |
| تبار: | هندواروپایی* **ایتالی**
 |
| نیا: | زبان نیا-ایتالی |
| زیرگروه‌ها: |
Latino-Faliscan (including Romance)
Osco-Umbrian (Sabellic)
Venetic?
Liburnian?
Sicel?

 |
| ایزو ۲–۶۳۹ / ۵ | `itc` |
| گلاتولوگ | `ital1284` |
| توزیع جغرافیایی تقریبی زبان‌ها در ایتالیای عصر آهن در قرن ششم ق.م. (North Picene is an unclassified language, and Etruscan and Rhaetic are classified as Tyrsenian languages, and are not Indo-European like the rest of the languages on the map.) |

**زبان‌های ایتالی**(به انگلیسی:Italic languages) زیرشاخه‌ای از زبان‌های هندواروپایی است که عمدتاً توسط ایتالی‌تبارها تکلم می‌شود. این خانواده جزو خانواده سنتوم می‌باشد.

زبان‌های ایتالی دربرگیرندهٔ زبان‌های رومی مانند ایتالیایی، اسپانیایی، پرتغالی و فرانسوی و همچنین زبان‌های مردهٔ شبه‌جزیره ایتالیا مانند لاتین، اومبری و اوسکی می‌باشند.

زبان‌های ایتالی با داشتن بیش از ۸۰۰ میلیون گویشور، پس از زبان‌های هندوایرانی دومین شاخه پرجمعیت زبان‌های هندواروپایی است.

## دگرگونی‌های آوایی

دگرگونی‌های آوایی از زبان نیاهندواروپایی به زبان نیا-ایتالی چنین است:

* آمیزش آوای کامی با ملازی:
	+ ḱ> k
	+ ǵʱ> ɡʱ
	+ ǵ> ɡ
* لبی و ملازی صدادار ناکامل تلفظ می‌شود:
	+ ɡʱʷ> ɡʱ
	+ ɡʷ> ɡ / w
* حلقی صدادار در آغاز بی‌صدا و سپس سایشی می‌شود:
	+ bʱ> pʰ> ɸ> f
	+ dʱ> tʰ> θ
	+ ɡʱ> kʰ> x
* s> θ (تنها پیش از r، در جای دیگر رخ نمی‌دهد)
* m n l r w b d ɡ p t k kʷ تغییر نمی‌کنند.

این فرگشت‌های آوایی در هر زبان ایتالی به گونهٔ مستقل و جداگانه رخ داده برای نمونه در لاتین در میان واکه‌ها داریم: f> b و θ> f.

از دگرگونی‌های بی‌قاعده می‌توان از تبدیل p به kʷ نام‌برد. برای نمونه در زبان نیاهندواروپایی عدد *پنج* را \*penkʷe بوده که در لاتین شده است quinque، یا *پُختن* در نیاهندواروپایی \*-pekʷ بوده که در لاتین coquere شده است.

## شاخه‌ها

شاخه ایتالی خود به دو زیرشاخه بخش می‌شوند و این زیرشاخه‌ها نیز به زیرشاخه‌هایی که در پی می‌آید:

* زبان‌های اوسکواومبری:
	+ زبان اوسکی که در جنوب مرکزی شبه‌جزیرهٔ ایتالیا گویشور داشته است.
	+ گروه اومبری:
		- زبان اومبری منقرض شده
		- زبان ولسکی
		- زبان ایکویی
		- زبان مارسیایی
	+ زبان پیسن جنوبی در خاوری مرکزی ایتالیا گویشور داشته است.
* زبان‌های لاتین-فالیسکی:
	+ زبان فالیسکی
	+ زبان لاتین
		- زبان‌های رومی (از تبار زبان لاتین هستند)

## پیشینه

ایتالی‌زبان‌ها در هزارهٔ دوم پیش از میلاد به شبه‌جزیرهٔ ایتالیا درآمدند و می‌نماید که با قبیله‌های سلتی در اروپای باختری دارای رابطه بودند. پیش از درآمدن هندواروپاییان ایتالیا ساکنان دیگری داشته که به احتمال ناهندواروپایی بودند و شاید اتروسکی‌ها از تبار ایشان بوده‌اند.

از سده ۷ (پیش از میلاد) زبان‌های اومبری و فالیسکی دارای سامانهٔ نوشتاری بوده‌اند که از الفبای ایتالیک باستانی گرفته شده‌بود. زبان‌های ایتالیک تأثیر اندکی از زبان اتروسکی و زبان‌های یونان باستان گرفته‌اند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Italic languages». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۹ آگوست ۲۰۱۸.
# همخوان هجایی

**همخوان هجایی** (به انگلیسی: Syllabic Consonant یا Vocalic Consonant) همخوانی است که به تنهایی یک هجا به شمار می‌آید. برای مثال همخوان‌های m و n و l به ترتیب در واژه‌های /*rhythm* /ˈrɪðm و /*button* /ˈbʌtn و /*bottle* /ˈbɑ:tl یک همخوان هجایی به شمار می‌روند.

## جستارهای وابسته

* همخوان
* هجا
* واکه

## منابع
# ذرات باردار

طرح‌نمایی از «الکتروسکوپ ورق طلا»، ابزاری علمی که در سال ۱۷۸۷ توسط روحانی بریتانیایی آبراهام بنت اختراع شد و «بار الکتریکی» را تشخیص می‌دهد. این ابزار شامل یک‌جفت برگ طلای ظریف است که به موازات یکدیگر از یک‌ستون برنجی آویزان‌شده و توسط یک کوزهٔ شیشه‌ای محافظت می‌گردد.
**ذرات باردار** از اجزأ ٔاتم هستند. این ذرات دارای ویژگی هستند که به آنها کوانتومی کردن می‌نامند)، به عبارت دیگر دانشمندان گفته‌اند که بار الکتریکی خود از واحد کوچک‌تری با نام بار بنیادی تشکیل شده‌است. بار یک الکترون تقریباً برابر با{e=1.602\times 10^{-19}C} می‌باشد. (البته ذراتی با نام کوارک وجود دارند که باری به اندازه چند e⅓ دارند) پروتون باری به اندازهٔ e و الکترون باری برابر با e- دارد. علم مطالعه ذرات باردار و توضیح ارتباط آنها (فوتونها)، الکترودینامیک کوانتومی نام دارد.

## منابع
# اکواستار

اکواستار|  |
| نوع | عمومی |
| نماد سهام شرکت | نزدک: SATS (Class A) Russell 1000 Component |
| ISIN | US2787681061  |
| صنعت | مخابرات |
| بنا نهاده | ۱۹۸۰ |
| دفتر مرکزی | انگلوود، کلرادو، ایالات متحده آمریکا |
| افراد کلیدی | * چارلی ارجن (رئیس هیئت مدیره)
* حمید اخوان (مدیر عامل اجرایی)
 |
| محصولات | خدمات ماهواره‌ای |
| درآمد |  ۳٫۰۵۶ میلیارد (۲۰۱۶) |
| سود ناخالص |  ۳۶۴٫۴ میلیون دلار (۲۰۱۶) |
| سود خالص |  ۱۷۹٫۹ میلیون دلار (۲۰۱۶) |
| مجموع دارایی |  ۹٫۰۰۸ میلیارد دلار (۲۰۱۶) |
| مجموع سهام |  ۳٫۹۲۰ میلیارد دلار (۲۰۱۶) |
| تعداد کارکنان | ۲۰۰۰ Q4 (دسامبر ۲۰۱۶) |
| شرکت‌های وابسته | هیوز نتورک سیستمز |
| وبگاه | www.echostar.com |

**اکواستار** (انگلیسی: EchoStar) یک شرکت مخابراتی و ماهواره‌ای در ایالات متحده آمریکا است.

شرکت هیوز نتورک سیستمز متعلق به این شرکت است.

این شرکت که در سال ۱۹۸۰ میلادی تأسیس شده مقر آن در شهر انگلوود، کلرادو است و در سال ۲۰۱۶ دارای ۲۰۰۰ کارمند بوده‌است.

## منابع

## پیوند به بیرون

* EchoStar homepage
* EchoStar Europe
# بازیابی گرانش و آزمایش اقلیم

بازیابی گرانش و آزمایش اقلیم| ماهواره‌های گریس |
| فهرست نام‌ها | گریس-۱ و گریس-۲ تام و جری ESSP-2A and ESSP-2B |
|  |
| گونه مأموریت | علوم گرانشی |
| اپراتور | ناسا / مرکز هوافضای آلمان |
| شناسهٔ کوسپار | 2002-012A و2002-012B |
| شماره ستکات | ۲۷۳۹۱ و ۷۳۹۲ |
| وبگاه | www.csr.utexas.edu/grace |
| مدت مأموریت | برنامه‌ریزی: ۵ سال نهایی: ۱۵ سال، ۷ ماه، ۹ روز |
|  |
|  |
| ویژگی‌های فضاپیما |
| Bus | Flexbus |
| سازنده | آستریوم |
| جرم پرتاب | ۴۸۷ کیلوگرم (۱٬۰۷۴ پوند)هرکدام |
| ابعاد | ۱٫۹۴۲ × ۳٫۱۲۳ × ۰٫۷۲ متر (۶٫۴ × ۱۰٫۲ × ۲٫۴ فوت) |
|  |
|  |
| آغاز مأموریت |
| تاریخ راه‌اندازی | ۱۷ مارس ۲۰۰۲، ۰۹:۲۱ UTC |
| موشک | Rokot-KM #2 |
| سایت پرتاب | پایگاه فضایی پلستسک LC-133/3 |
| پیمان‌کار | Eurockot |
|  |
|  |
| پایان مأموریت |
| تاریخ واپاشی | گریس-۱: ۱۰ مارس ۲۰۱۸,      ۰۶:۰۹ UTC      ﻿ / ﻿ گریس-۲: ۲۴ دسامبر ۲۰۱۷,      ۰۰:۱۶ UTC      ﻿ / ﻿ |
|  |
|  |
| مشخصات مداری |
| سامانه مرجع | مدار زمین‌مرکزی |
| رژیم مأموریت | مدار خورشیدآهنگ |
| نیم‌قطر بزرگ | ۶٬۸۷۳٫۵ کیلومتر (۴٬۲۷۱٫۰ مایل) |
| خروج از مرکز | ۰٫۰۰۱۸۲ |
| حضیض gee | ۴۸۳ کیلومتر (۳۰۰ مایل) |
| اوج gee | ۵۰۸ کیلومتر (۳۱۶ مایل) |
| انحراف مداری | ۸۹٫۰° |
| تناوب | ۹۴٫۵ دقیقه |
| مبدأ | ۱۷ مارس ۲۰۰۲، ۰۴:۲۱ ساعت هماهنگ جهانی |
|  |
|   |

**بازیابی گرانش و آزمایش اقلیم** (انگلیسی: Gravity Recovery and Climate Experiment) که به اختصار **گریس** (GRACE) نامیده می‌شود، پروژه مشترک ناسا و مرکز هوافضای آلمان بود که دو ماهواره آن از زمان پرتاب در مارس ۲۰۰۲ تا پایان مأموریت در اکتبر ۲۰۱۷ به اندازه‌گیری دقیق ناهنجاری گرانشی در میدان گرانش زمین می‌پرداختند.

گریس با اندازه‌گیری ناهنجاری‌های گرانش نشان داد که چه اجرامی پیرامون زمین پراکنده شده و تغییرات آنها در طول زمان چقدر است. داده‌های ماهواره‌های گریس ابزاری مهم در مطالعه اقیانوس‌ها، زمین‌شناسی و اقلیم‌شناسی به‌شمار می‌رود.

دو ماهواره گریس (گریس-۱ و گریس-۲) از پایگاه فضایی پلستسک در روسیه در ۱۷ مارس ۲۰۰۲ به فضا پرتاب شدند.

## کاوش‌ها و کاربردها

نقشه‌های ماهانه نمایش ناهنجاری گرانشی تهیه‌شده توسط گریس تا ۱۰۰۰ برابر دقیق‌تر از نقشه‌های پیشین بود و به‌طور قابل ملاحظه‌ای دقت تکنیک‌های مورد استفاده در اقیانوس‌نگاری، آب‌شناسی، یخچال‌شناسی، زمین‌شناسی و دیگر علومی که به مطالعه پدیده‌های تأثیرگذار بر اقلیم می‌پردازند را بهبود بخشید.

اندازه‌گیری‌های گریس از کاهش ضخامت یخسارها تا جریان آب در آبخوان‌ها و نمایش جریان ماگمای درون زمین به دانشمندان کمک کرد تا درک بهتری از این فرایندهای طبیعی داشته باشند.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Gravity Recovery and Climate Experiment». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۱۹ مارس ۲۰۱۹.

## پیوند به بیرون

* وب‌سایت گریس در دانشگاه تگزاس بایگانی‌شده در ۱۴ مارس ۲۰۱۸ توسط Wayback Machine
# لونا ۲۵

لونا-۲۵| ماکت ماه‌نشین لونا-۲۵ |
| فهرست نام‌ها | سطح‌نشین لونا-گلوب |
|  |
| گونه مأموریت | فناوری، عملیات شناسایی |
| اپراتور | SRI RAS (IKI RAN) |
| وبگاه | iki.cosmos.ru/missions/luna-25 |
| مدت مأموریت | ۱ سال (برنامه‌ریزی‌شده) واقعی: ~۹ روز (شکست مأموریت) |
|  |
|  |
| ویژگی‌های فضاپیما |
| گونه فضاپیما | سطح‌نشین رباتیک |
| سازنده | ان‌پی‌او لاوچکین |
| جرم پرتاب | ۱٬۷۵۰ کیلوگرم (۳٬۸۶۰ پوند) |
| جرم بار مفید | ۳۰ کیلوگرم (۶۶ پوند) |
|  |
|  |
| آغاز مأموریت |
| تاریخ راه‌اندازی | ۱۱ اوت ۲۰۲۳، ۲۳:۱۰:۵۷٫۱۸۹ UTC (۱۱ اوت ۲۰۲۳، ۲۳:۱۰:۵۷٫۱۸۹ UTC) |
| موشک | سایوز-۲٫۱ب / فریگت |
| سایت پرتاب | پایگاه فضایی وستوچنی |
|  |
|  |
| پایان مأموریت |
| از بین رفتن | ۱۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۷ UTC |
|  |
|  |
| سطح‌نشین ماه |
| تاریخ فرود | ۲۱ اوت ۲۰۲۳ (برنامه‌ریزی‌شده) واقعی: سقوط بر سطح ماه در ۱۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۷ UTC به‌دلیل خطای فنی. |
| سایت فرود | ﻿ / ﻿ (شمال دهانهٔ بگوسلوسکی) (برنامه‌ریزی‌شده) |
|  |
| برنامه لونا-گلوب→ لونا ۲۶لونا ۲۴ ←  |

**لونا ۲۵** (یا **لونا-۲۵**؛ روسی: Луна-۲۵) یک مأموریت ماه‌نشین روسی توسط روسکوسموس در اوت ۲۰۲۳ بود که قرار بود در نزدیکی قطب جنوب ماه و در دهانهٔ بگوسلوسکی فرود آید. که پس از شکست مانور مداری، بر سطح ماه سقوط کرد.

این مأموریت که در ابتدا **سطح‌نشین کره-ماه** (انگلیسی: Luna-Glob lander; روسی: Луна-Глоб) نام داشت، به‌منظور تأکید بر ادامه داشتن برنامه لونای شوروی از دههٔ ۱۹۷۰، به لونا ۲۵ تغییر نام داد؛ اگرچه این مأموریت همچنان بخشی از آن مفهومی بود که زمانی تحت عنوان برنامهٔ اکتشاف ماه لونا-گلوب معرفی شده بود. این سطح‌نشین نخستین کاوشگری است که روسکوسموس، آژانس فضایی روسیه، به ماه فرستاده‌است (بدون در‌نظر گرفتن کاوشگرهایی که توسط برنامه فضایی شوروی اعزام شدند) و قرار بود که نخستین کاوشگری باشد که در قطب جنوب ماه فرود می‌آید.

مأموریت لونا ۲۵ در ۱۰ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۲۳:۱۰ (ساعت هماهنگ جهانی) با پرتاب کاوشگر سوار بر یک راکت سایوز ۲٫۱ب از پایگاه فضایی وستوچنی واقع در استان آمور در شرق روسیه آغاز شد. در ۱۹ اوت ۲۰۲۳، ساعت ۱۱:۵۷ (UTC)، این سطح‌نشین پس از شکست مانور مداری، بر سطح ماه سقوط کرد.

## تاریخچه

سایت‌های پیشنهادی فرود
ماه‌نشین پیشین شوروی لونا ۲۴ بود که پرتاب آن در سال ۱۹۷۶ انجام شد. طرح‌های تازه برای آنچه که در نهایت به لونا ۲۵ تبدیل شد در اواخر دههٔ ۱۹۹۰ با ارزیابی دو طرح فضاپیما تا سال ۱۹۹۸ آغاز شد. تلاش‌ها برای بازسازی و تکمیل این پروژه در طول دههٔ ۲۰۰۰ ادامه یافت و با تلاش نامنسجم برای همکاری بین‌المللی از راه ادغام با مدارگرد Lunar-A اکنون لغو شدهٔ JAXA، و فشار بر تلاش برای مأموریت مشترک ماه با سازمان تحقیقات فضایی هند (ISRO) از سوی دیگر (که به هر حال بدون دخالت روسیه ادامه یافت)، مشخص شد.

برنامه‌های مأموریت اولیه شامل لزوم یک فرودگر و مدارگرد بود که دومی نفوذگرهای ضربه‌ای را نیز مستقر می‌کرد. در شکل نهایی خود، *لونا ۲۵* تنها یک فرودگر بود و مأموریت اصلی آن آزمایش فناوری فرود بود. این مأموریت حامل ۳۰ کیلوگرم (۶۶ پوند) ابزار علمی، از جمله یک بازوی روباتیک برای بررسی نمونه‌های خاک و سخت‌افزار حفاری احتمالی بود.

## جستارهای وابسته

* آب‌ماه
* چاندرایان-۳
* چانگ ای ۶

## منابع
# انتخابات ریاست‌جمهوری ایالات متحده آمریکا (۱۹۹۲)

انتخابات ریاست‌جمهوری آمریکا ۱۹۹۲|

---

 |
|

|  |  |  |
| --- | --- | --- |
| → ۱۹۸۸  | **۳ نوامبر ۱۹۹۲** | ۱۹۹۶ ←  |

 |
|

 |
|

|  |
| --- |
|

---

 |
| هر ۵۳۸ رای انتخاباتی مجمع انتخاباتی ۲۷۰ رأی گزینندگان موردنیاز برگزیده شدن |
| مشارکت | ۵۵.۲%  ۵.۰ pp |
|   |  |  |  |
| نامزد | **بیل کلینتون** | جورج هربرت واکر بوش | راس پرو |
| حزب | دموکرات | جمهوری‌خواه | مستقل |
| ایالت خانگی | آرکانزاس | تگزاس | تگزاس |
| جفت انتخابی | **ال گور** | دن کویل | جیمز استوکدیل |
| رأی‌های گزینندگان | **۳۷۰** | ۱۶۸ | ۰ |
| ایالت‌های رأی‌آورده | ۳۲+واشنگتن | ۱۸ | ۰ |
| رأی‌های مردمی | ۴۴٬۹۰۹٬۸۰۶ | ۳۹٬۱۰۴٬۵۵۰ | ۱۹٬۷۴۳٬۸۲ |
| درصد رأی | ۴۳٫۰٪ | ۳۷٫۵٪ | ۱۸٫۹٪ |

 |
|

---

 |
|

---

|  |  |
| --- | --- |
| **رییس‌جمهور پیش از انتخابات**
جورج هربرت واکر بوش
جمهوری‌خواهان | **رییس‌جمهور برگزیده**
بیل کلینتون
دمکراتان |

 |

**انتخابات ریاست جمهوری ایالات متحده آمریکا** پنجاه و سومین انتخابات ریاست‌جمهوری در تاریخ این کشور بود که برای انتخاب چهل و دومین رئیس جمهور ایالات متحده آمریکا به همراه معاون او در تاریخ ۳ نوامبر سال ۱۹۹۲ برگزار شد. در این انتخابات بیل کلینتون به همراه ال گور از سوی حزب دموکرات و جورج هربرت واکر بوش به همراه دن کویل از حزب جمهوری‌خواه (حزب حاکم) به رقابت پرداختند.

## پی‌نوشت و منبع
# تیپر گور

| تیپر گور |
| --- |
| تیپر گور در سال ۲۰۰۹ |
|  |
| بانوی دوم ایالات متحده آمریکا |
| **In role** ۲۰ ژانویه ۱۹۹۳ – ۲۰ ژانویه ۲۰۰۱ |
| معاون رئیس‌جمهور | ال گور |
| پیش از | لین چینی |
|  |
| اطلاعات شخصی |
| زاده | ۱۹ اوت ۱۹۴۸ ‏(۷۷ سال) واشینگتن، دی.سی. |
| ملیت | ایالات متحده آمریکا |
| حزب سیاسی | حزب دموکرات |
| همسر(ان) | ال گور (ا. ۱۹۷۰–۲۰۱۰) |
| فرزندان | ۴ |
| تحصیلات | دانشگاه بوستون (بی‌ای) دانشگاه وندربیلت |

**تیپر گور** (انگلیسی: Tipper Gore؛ زادهٔ ۱۹ اوت ۱۹۴۸) سیاست‌مدار اهل ایالات متحده آمریکا است. وی از سال ۱۹۷۰ تا ۲۰۱۰ همسر ال گور بود.

وی یک مدافع مسائل اجتماعی آمریکایی است. او از سال ۱۹۹۳ تا ۲۰۰۱، بانوی دوم ایالات متحده بود و در سال ۱۹۷۰ با ال گور، چهل و پنجمین معاون رئیس‌جمهور، ازدواج کرد و در سال ۲۰۱۰ از او جدا شد.

در سال ۱۹۸۵، گور مرکز منابع موسیقی والدین را تأسیس کرد که از برچسب‌گذاری جلدهای صفحه‌های منتشر شده با زبان رکیک یا مضامین غیرقابل قبول، به ویژه در ژانرهای موسیقی هوی متال، پانک و هیپ هاپ، حمایت می‌کرد. در طول دهه‌ها زندگی عمومی خود، او از قرار دادن برچسب‌های مشاوره‌ای بر روی موسیقی (که باعث شد منتقدان او را سانسورچی بنامند) و برای آگاهی‌بخشی در مورد سلامت روان، مسائل زنان، مسائل کودکان، حقوق LGBT و کاهش بی‌خانمانی حمایت کرده است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Tipper Gore». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ مارس ۲۰۲۲.

## پیوند به بیرون
# سامانه ماهواره‌ای کواسی-زنیث

Quasi-Zenith Satellite System|  |
| کشور مبدأ | ژاپن |
| اپراتور(ها) | آژانس کاوش‌های هوافضای ژاپن |
| نوع | غیرنظامی |
| وضعیت | فعال |
| پوشش | منطقه‌ای |
| دقت | PNT <10 m (public) SLAS <1 m (public) CLAS <10 cm (public) |
| اطلاعات ماهواره‌ها |
| شمار ماهواره‌ها | ۷ |
| ماهواره‌های در مدار | ۴ |
| نخستین پرتاب | ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۰ |
| آخرین پرتاب | ۲۶ اکتبر ۲۰۲۱ |
| شمار پرتاب‌ها | ۵ |
| مشخصات مداری |
| رژیم(های) مداری | 3x مدار زمین‌همگام |
| دیگر جزئیات |
| هزینه | ۱۷۰ میلیارد ین ژاپن |

مدار ماهوارهٔ کواسی-زنیث
**سیستم ماهواره‌ای کواسی-زنیث** (QZSS) طرحی ار چهار ماهواره با سیستم انتقال زمان منطقه‌ای و تقویت کننده سیستم ماهواره‌ای موقعیت‌یاب جهانی (GPS) است که توسط ژاپن توسعه داده می‌شود و منطقه ژاپن و اقیانوسیه را پوشش می‌دهد. هدف از ایجاد این سیستم، تعیین موقعیت دقیق و پایدار در منطقه آسیا-اقیانوسیه با کمک سیستم GPS عنوان شده.

اولین ماهواره 'میچیبیکی' در ۱۱ سپتامبر ۲۰۱۰ پرتاب شد. انتظار می‌رفت که بهره‌برداری کامل آن در سال ۲۰۱۳ صورت گیرد، با این حال در سال ۲۰۱۸ تعداد این ماهواره‌ها به ۴ عدد رسید و بهره‌برداری کامل آن آغاز شد. در سال ۲۰۲۱ این سامانه توسط نیروی دفاعی ژاپن به کار گرفته شد. یک برنامه‌ریزی برای یک سامانه ۷ ماهواره‌ای تعیین موقعیت مستقل از GPS برای سال ۲۰۲۳ انجام شده اما زمان پرتاب ۳ ماهواره دیگر هنوز مشخص نشده‌است.

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «Quasi-Zenith Satellite System». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲۹ خرداد ۱۳۹۳.
# نقطه‌های ۹۰×۴۵

نقطه‌های ۹۰×۴۵ بر روی نقشه جهان
**نقطه‌های ۹۰×۴۵** (انگلیسی: 45×90 points) به چهار نقطه بر روی زمین گفته می‌شود که هم‌ در نیمه‌راه بین یکی از قطب‌های جغرافیایی و استوا و هم در نیمه‌راه بین نصف‌النهار مبدأ و نصف‌النهار ۱۸۰ درجه قرار دارند. هر دو نقطه ۹۰×۴۵ شمالی روی خشکی واقع شده‌اند، در حالی که هر دو هر دو نقطه ۹۰×۴۵ جنوبی در مکان‌های دورافتاده اقیانوس آزاد قرار دارند.

## جستارهای وابسته

* مدار ۴۵ درجه شمالی
* مدار ۴۵ درجه جنوبی
* نصف‌النهار ۹۰ درجه شرقی
* نصف‌النهار ۹۰ درجه غربی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «45×90 points». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۶ نوامبر ۲۰۲۵.
# محیط منحنی

**محیط منحنی** یا **دور** به معنی محیط یک منحنی بسته‌است. محیط دایره اهمیت زیادی در هندسه و مثلثات دارد. محیط منحنی نوع خاصی از محیط است. تفاوت محیط منحنی با محیط یک چندضلعی در مشتق‌پذیری در همه جای محیط منحنی است که چنین چیزی در چندضلعی وجود ندارد.

## محیط دایره

محیط دایره (C) به رنگ مشکی، قطر (D) به رنگ سیان (فیروزه‌ای), شعاع (R) به رنگ قرمز، و مرکز (O). محیط منحنی = WIKINIUM\_MATH\_PH\_0 × قطر = ۲ × WIKINIUM\_MATH\_PH\_1 × شعاع.
هنگامی که قطر یک دایره برابر واحد است محیط آن π است.
## منابع
# تورو

تورو در یک معبد شینتویی.
**تورو** (به ژاپنی: 灯籠, Tōrō) به فانوس‌های سنتی ژاپنی که معمولاً از سنگ، چوب و فلزات ساخته شده‌اند، گفته می‌شود. هم‌زمان با ورود آئین بودایی به ژاپن در دورهٔ آسوکا این نوع فانوس‌ها نیز به ژاپن وارد شدند.
در معبد شینتویی در دو طرف راهروی ورودی، در داخل و بیرون محوطهٔ زیارتگاه غالباً فانوس‌های سنگی یا برنزی دیده می‌شوند. به عنوان یک قاعدهٔ کلی، فانوس‌های معابد هدیهٔ مؤمنان اطراف معبد به صورت فردی یا از طرف انجمن‌های مختلف است. ایدهٔ اهدای فانوس به معبد به خاطر این فایده که مسیر زیارتگاه را روشن کند، ممکن است از فکر آتش روشن کردن به منظور استقبال و تکریم از کامی سرچشمه گرفته باشد.

## نگارخانه

*
*
*
*

## جستارهای وابسته

* معبد شینتویی
* شینتو

## پانویس

## منابع

* اونو، سوکیو (۱۳۸۷). «کتاب اول، فصل اول:شینتو راه کامی». در عبدالرحیم گواهی. *شینتوئیزم*. تهران: نشر علم. شابک ۹۷۸-۹۶۴-۴۰۵-۸۱۳-۴.
# سرزمین جنوبگان

منطقه جنوبگان با همگرایی جنوبگان (Antarctic Convergence) (آبی‌رنگ) و مدار 60 درجه جنوبی (قرمزرنگ)
صفحه جنوبگان
**سرزمین جنوبگان** سرزمینی قطبی است که در واقع در پیرامون قطب جنوب قرار گرفته‌است. این منطقه در مقابل شمالگان که در پیرامون قطب شمال است، واقع شده‌است. سرزمین جنوبگان شامل قاره جنوبگان، صخره‌های یخی، آب و مناطق جزیره‌ای که در اقیانوس منجمد جنوبی (واقع شده در دایرهٔ قطبی جنوب) قرار دارد، است.

## جستارهای وابسته

* تاریخ جنوبگان
* سرزمین ناشناخته جنوبی

## منابع

* مشارکت‌کنندگان ویکی‌پدیا. «سرزمین جنوبگان». در *دانشنامهٔ ویکی‌پدیای انگلیسی*، بازبینی‌شده در ۲ فروردین ۱۳۹۲.