# مکس دیوانه (فیلم)

| مکس دیوانه |
| --- |
|  |
| کارگردان | جرج میلر |
| تهیه‌کننده | بایرون کندی بیل میلر |
| فیلمنامه‌نویس | جرج میلر بایرون کندی |
| داستان | * جرج میلر
* برایون کندی
 |
| بازیگران | * مل گیبسون
* جوآن ساموئل
* هیو کیز-برن
* جف پری
* استیو بیزلی
* تیم برنز
* راجر وورد
 |
| موسیقی | برایان می |
| تاریخ‌های انتشار | * ۱۲ آوریل ۱۹۷۹ (۱۹۷۹-۰۴-۱۲)
 |
| مدت زمان | ۹۳ دقیقه |
| کشور | استرالیا |
| زبان | انگلیسی  |
| هزینهٔ فیلم | ۳۵۰٬۰۰۰–۴۰۰٬۰۰۰ دلار استرالیا |
| فروش گیشه | ۱۰۰ میلیون دلار آمریکا |

مکس دیوانه (انگلیسی: Mad Max) فیلمی در ژانر اکشن و علمی–تخیلی به کارگردانی جرج میلر است که در سال ۱۹۷۹ منتشر شد. مل گیبسون بازیگر اصلی این فیلم است. فیلم‌های مکس دیوانه ۲ و مکس دیوانه: در آن سوی تاندردوم نیز به بازیگری میل گیبسون در سال ۱۹۸۱ و ۱۹۸۵ ساخته شده‌است.

فیلم مکس دیوانه، نخستین قسمت از مجموعه‌ای به همین نام، در سال ۱۹۷۹ به کارگردانی جورج میلر و با بازی مل گیبسون در نقش مکس راکاتانسکی ساخته شد. این فیلم یکی از آثار شاخص سینمای استرالیایی به شمار می‌آید و در تاریخ سینما تأثیر قابل‌توجهی بر ژانر اکشن و پسا‌آخرالزمانی گذاشت.

«مکس دیوانه» نه فقط یک فیلم اکشن ساده، بلکه آغازگر سبکی بود که از مرزهای سینمای استرالیا فراتر رفت و تبدیل به الگویی جهانی برای نمایش خشونت، هرج‌ومرج و بقا در دنیایی بی‌نظم شد.

## خلاصه داستان

در آینده‌ای تاریک و نزدیک در استرالیا، کمبود شدید سوخت و نابودی محیط زیست باعث فروپاشی نظم اجتماعی شده است. در این شرایط آشفته، گروهی موتورسوار خشن به رهبری توکاتر و بوبا زانتی به وحشی‌گری مشغول هستند.

ماجرا با کرافورد مونتازانو، معروف به نایت‌رایدر، آغاز می‌شود که یکی از اعضای دیوانه این گروه است. او یک افسر پلیس تازه‌کار را می‌کشد و با خودرویی ویژه فرار می‌کند. مکس راکاتانسکی، بهترین شکارچی نیروی پلیس، پس از تعقیبی نفس‌گیر موفق می‌شود نایت‌رایدر را متوقف کند.

مکس که از کار خود خسته شده، قصد استعفا دارد اما مافوق‌هایش با اهدای یک خودروی پلیس ویژه مدل V8 سوپرشارژ سعی می‌کنند او را نگه دارند. در همین حال، گروه موتورسواران به فعالیت‌های خشونت‌آمیز خود ادامه می‌دهند. آنها یکی از اعضای گروه به نام جانی د بوآ را که توسط مکس و همکارش گوس دستگیر شده بود، آزاد می‌کنند.

جانی برای انتقام، موتورسیکلت گوس را دستکاری می‌کند که منجر به مرگ دردناک او می‌شود. مکس که برای استراحت به همراه همسرش جسی و پسر کوچکش به سفر رفته بود، ناخواسته مورد حمله گروه قرار می‌گیرد. در صحنه‌ای تکان‌دهنده، گروه عمداً با موتورسیکلت‌هایشان به جسی و فرزندش می‌زنند که باعث مرگ کودک و کما رفتن همسر مکس می‌شود.

این اتفاق مکس را به تلافی‌جویی خونین وامی‌دارد. او با خودروی پلیس خود به شکلی بی‌پروا به دنبال انتقام می‌رود. یکی پس از دیگری اعضای گروه را از بین می‌برد: بوبا زانتی را با شاتگان می‌کشد، توکاتر را به زیر کامیونی می‌اندازد، و جانی را با روشی خلاقانه مجازات می‌کند - او را با زنجیر به خودرویی می‌بندد و با یک فتیله آتشین او را در موقعیتی قرار می‌دهد که مجبور به انتخاب بین بریدن زنجیر یا پای خود باشد.

فیلم با تصویر مکس که از صحنه انفجار دور می‌شود به پایان می‌رسد، صحنه‌ای که به نمادی از فروپاشی انسانیت در جهانی پسا آخرالزمانی تبدیل شده است. این فیلم با بودجه‌ای اندک ساخته شد اما به دلیل صحنه‌های خشن و تعقیب‌های نفس‌گیرش به اثری ماندگار در سینما تبدیل شد و شخصیت مکس راکاتانسکی را به یکی از نمادهای سینمای اکشن استرالیا بدل کرد.

## بازیگران

مل گیبسون
* مل گیبسون در نقش مکس راکاتانسکی، یک افسر گشت نیروی اصلی
* جوآن ساموئل در نقش جسی راکاتانسکی، همسر مکس
* هیو کیز-برن در نقش توکاتر، یک رهبر باند موتورسیکلت و آنتاگونیست اصلی فیلم
* استیو بیزلی در نقش جیم «گوس» رینز، یکی از اعضای واحد موتورسیکلت گشت نیروی اصلی
* تیم برنز در نقش جانی پسره، عضو جوان باند توکاتر
* راجر وورد در نقش فرد «فیفی» مکفی، کاپیتان گشت نیروی اصلی مکس
* جف پری (بازیگر استرالیایی) در نقش بابا زانتی، نفر دوم توکاتر
* جاناتان هاردی در نقش کمیسر پلیس لاباتوش، کارمند دولتی که برگشت نیروی اصلی نظارت دارد
* برندن هیث در نقش اسپروگ راکاتانسکی، پسر شیرخوار مکس و جسی
* شیلا فلورانس در نقش می سویزی، دوست قدیمی مکس
* جان لی در نقش چارلی، افسر مذهبی نیروی اصلی گشت
* استیو میلیشامپ در نقش روپ، شریک گشت چارلی
* وینسنت گیل در نقش کرافورد «نایت‌رایدر» مونتازانو، یکی از اعضای باند توکاتر
* لولو پینکوس در نقش دختر نایت‌رایدر
* کارن مورگلد در نقش پخش کننده رادیو (ذکرنشده)
* رگ ایوانز در نقش رئیس ایستگاه

## زمینه و تأثیرگذاری

المثنی از خودروی مکس دیوانه
در زمان ساخت، سینمای استرالیا با کمبود بودجه و امکانات روبه‌رو بود، اما «مکس دیوانه» با بودجه‌ای بسیار پایین (حدود ۳۵۰ هزار دلار استرالیا) توانست فروشی بیش از ۱۰۰ میلیون دلار در سراسر جهان داشته باشد و تا سال‌ها به‌عنوان سودآورترین فیلم مستقل در کتاب رکوردهای گینس ثبت شد.
فیلم از نظر بصری و ساختار اکشن، الهام‌بخش بسیاری از آثار بعدی در ژانر «جهان فروپاشیده» (پساآخرالزمانی) شد؛ «از جمله مجموعه‌هایی چون «جنگجوی جاده» (دنباله مستقیم فیلم)، «دنیای آب»، «کتاب الی»، و حتی بازی‌های ویدئویی مانند «فال‌آوت»

این فیلم سبک خاصی از «اکشن خشن و فیزیکی» را در ترکیب با تصویرسازی خفقان‌آور از فروپاشی اجتماعی ارائه داد که بعدها به امضای جورج میلر تبدیل شد. در طراحی صحنه‌ها و لباس‌ها، استفاده از مناظر خشک و بی‌روح استرالیا و نمایش جاده به‌عنوان نماد آزادی و جنون، نوعی زیبایی‌شناسی بدیع خلق شد که تا دهه‌ها در فرهنگ عامه تکرار شد.

## نقدها و بازخوردها

در زمان اکران، واکنش‌ها به «مکس دیوانه» متفاوت بود:

در استرالیا و اروپا تحسین شد، اما در آمریکا ابتدا با تردید روبه‌رو بود، ازجمله به‌دلیل لهجهٔ استرالیایی بازیگران که در نسخهٔ آمریکایی دوبله شد.

منتقدانی چون راجر ایبرت فیلم را به‌دلیل خشونت بی‌هدف و ضعف در شخصیت‌پردازی مکس نقد کردند، اما در عین حال از کارگردانی پرانرژی و صحنه‌های تعقیب‌وگریز خیره‌کننده تمجید نمودند.

مجلهٔ Empire و Rolling Stone سال‌ها بعد آن را یکی از فیلم‌های تأثیرگذار تاریخ سینما نامیدند و کارگردانی جورج میلر را «انقلابی در سینمای اکشن» توصیف کردند.

منتقدان معاصر نیز معتقدند که هرچند فیلم از نظر داستان‌گویی ساده و حتی خام است، اما از نظر فرم و تدوین و ریتم بصری، پیشروتر از زمان خود بوده است.

## نتیجه و میراث

««مکس دیوانه» زمینه‌ساز خلق دنباله‌های موفقی مانند «مکس دیوانه ۲» (۱۹۸۱)، «مکس دیوانه: در آن سوی تاندردوم» (۱۹۸۵) و «مکس دیوانه: جاده خشم» (۲۰۱۵) شد.» به‌ویژه «جاده خشم» در سال ۲۰۱۵ دوباره نگاه‌ها را به اصل این مجموعه جلب کرد و سبب شد منتقدان نخستین فیلم را با نگاهی تازه بررسی کنند؛ به‌عنوان نقطهٔ آغاز اسطوره‌ای سینمای اکشن نوین که از دل محدودیت‌های تولیدی برخاسته بود.

## منابع

## پیوند به بیرون

* وبگاه رسمی
* *مکس دیوانه* در بانک اطلاعات اینترنتی فیلم‌ها (IMDb)
* *مکس دیوانه* در پایگاه داده‌های فیلم تی‌سی‌ام
* *مکس دیوانه* در راتن تومیتوز
* *Mad Max* at Oz Movies